{"id":27563,"date":"2010-10-18T20:46:31","date_gmt":"2010-10-19T01:46:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27563"},"modified":"2010-10-18T20:46:31","modified_gmt":"2010-10-19T01:46:31","slug":"zostala-tylko-kaplica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27563","title":{"rendered":"Zosta\u0142a tylko kaplica"},"content":{"rendered":"

\u015awiadectwem polskiej przesz\u0142o\u015bci Po\u0142onnego jest le\u017c\u0105cy na uboczu, kilka kilometr\u00f3w od centrum miasta, cmentarz.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ka\u017cdy, kto wejdzie i pochodzi po jego alejkach, nie b\u0119dzie mia\u0142 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, kim byli katolicy z tutejszej parafii. Spoczywaj\u0105 na nim przedstawiciele polskiej szlachty Po\u0142o\u0144szczyzny, a przede wszystkim w\u0142a\u015bciciele samego Po\u0142onnego.<\/p>\r\n\r\n

\"\"W samym centrum nekropolii znajduje si\u0119 kaplica grobowa rodu Karwickich, ostatnich w\u0142a\u015bcicieli miasta nad Chomorem.<\/p>\r\n\r\n

Drog\u0105 spadku otrzymali go od Walewskich, z kt\u00f3rymi byli spokrewnieni. Ostatnim w\u0142a\u015bcicielem Po\u0142onnego by\u0142 Jan Dunin- Karwicki, syn Natalii Frankowskiej i Franciszka Karwickiego. Ich kaplica jest niestety zaniedbana, zdewastowana i ograbiona, ale przy niewielkim nak\u0142adzie si\u0142 i \u015brodk\u00f3w mo\u017cna by j\u0105 zrewaloryzowa\u0107. Wystarczy\u0142oby wstawi\u0107 do niej mocne drewniane drzwi, by \u015bnieg przez krat\u0119 nie dostawa\u0142 si\u0119 do wn\u0119trza. Dziewi\u0119tnastowieczni majstrowie przyk\u0142adali si\u0119 bowiem do swych dzie\u0142 i nie\u0142atwo ich dzie\u0142a obr\u00f3ci\u0107 wniwecz. Wandale w poszukiwaniu skarb\u00f3w rozbili trumny i spenetrowali jej podziemia, niszcz\u0105c przy okazji jej drzwi.
\r\n
\r\n<\/p>\r\n\r\n

Karwiccy to rodzina zwi\u0105zana z Po\u0142o\u0144szczyzn\u0105 od XVIII w. Nie tylko gospodarowali w tych stronach, ale w jej obronie walczyli tak\u017ce or\u0119\u017cem. Krzysztof Dunin-Karwicki jako genera\u0142-major walczy\u0142 pod rozkazami Tadeusza Ko\u015bciuszki i ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 r. ,w kt\u00f3rej Po\u0142onne te\u017c odegra\u0142o swoja rol\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Doceniaj\u0105c znaczenie obronne miasta armia polska osza\u0144cowa\u0142a go, pr\u00f3buj\u0105c w nim urz\u0105dzi\u0107 sk\u0142ady wojenne, s\u0142u\u017c\u0105ce jej za zaplecze logistyczne, gdyby zdo\u0142a\u0142a utrzyma\u0107 si\u0119 na Ukrainie. Rosjanie usi\u0142owali odci\u0105\u0107 armi\u0119 polsk\u0105 od Po\u0142onnego. Jednak, za cen\u0119 ci\u0119\u017ckich strat w bitwie pod Boruszkowcami, uda\u0142o si\u0119 temu zapobiec.<\/p>\r\n\r\n

Ko\u015bciuszko uszed\u0142 z ca\u0142\u0105 armi\u0105 do Po\u0142onnego. Postanowi\u0142 jednak nie broni\u0107 si\u0119 w zaimprowizowanej fortecy i wycofa\u0107 armi\u0119 w rejon Ostroga za Hory\u0144 i Wili\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 magazyn\u00f3w armii polskiej wpad\u0142a jednak w r\u0119ce rosyjskie, bo cho\u0107 zosta\u0142y podpalone przez wycofuj\u0105cych si\u0119, Rosjanie ugasili po\u017cary. Kozacy wjechali do miasta ju\u017c w dwie godziny po opuszczeniu go przez polsk\u0105 ariergard\u0119.<\/p>\r\n\r\n

W ostatnich niemal dniach istnienia Rzeczypospolitej, Po\u0142onne odwiedzi\u0142 kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski, wracaj\u0105cy z Kaniowa. Podejmowa\u0142 go \u00f3wczesny dziedzic Kalikst Poni\u0144ski. Po nim Po\u0142onne przej\u0105\u0142 Tadeusz Walewski, kt\u00f3ry mia\u0142 du\u017cy udzia\u0142 w rozwoju gospodarczym Po\u0142o\u0144szczyzny. Przyczyni\u0142 si\u0119 m.in. do powstania w pobliskiej Baran\u00f3wce fabryki porcelany, istniej\u0105cej po dzi\u015b dzie\u0144. Swoist\u0105 ciekawostk\u0105 jest, \u017ce by\u0142\u0105 ona dekorowana polskimi motywami patriotycznymi, m.in. portretami Tadeusza Ko\u015bciuszki i ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego. W\u0142a\u015bciciel manufaktury chcia\u0142 w ten spos\u00f3b przypomnie\u0107 zwi\u0105zki obu tych wielkich postaci z Po\u0142o\u0144szczyzn\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Tadeusz Walewski za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c dw\u00f3r, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 odt\u0105d siedzib\u0105 w\u0142a\u015bcicieli Po\u0142onnego. Mie\u015bci\u0142 si\u0119 on w Hamerni, dzi\u015b dzielnicy Po\u0142onnego. Zamek w Po\u0142onnem popad\u0142 bowiem w ruin\u0119. Pozosta\u0142y po nim tylko podziemia, resztki mur\u00f3w i baszta. Stworzona przez Walewskich siedziba urzeka\u0142a swym po\u0142o\u017ceniem i budzi\u0142a zachwyt wszystkich odwiedzaj\u0105cych j\u0105 pami\u0119tnikarzy. Podziwia\u0142 j\u0105 spokrewniony z p\u00f3\u017aniejszymi w\u0142a\u015bcicielami J\u00f3zef Dunin-Karwicki i Henryk Stecki. Z ich zapisk\u00f3w mo\u017cna wnosi\u0107, \u017ce unikatowo\u015b\u0107 siedziby Walewskiego polega\u0142a przede wszystkim na jego po\u0142o\u017ceniu. Znajdowa\u0142a si\u0119 na wyspie o powierzchni 200 morg\u00f3w, otoczonej rozlewiskiem rzeki Chomor. Wyspa stanowi\u0142a park naturalny, poci\u0119ty alejkami wysypanymi \u017cwirem i po\u0142\u0105czony z miasteczkiem grobl\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119ki J\u00f3zefowi Karwickiemu mo\u017cemy mie\u0107 pewne wyobra\u017cenie o wn\u0119trzach domu Walewskich. Najciekawiej prezentowa\u0142y si\u0119 pokoje w prawej oficynie, w kt\u00f3rej gospodarz urz\u0105dzi\u0142 co\u015b w rodzaju izby pami\u0119ci \u201eWernyhory\u201d, legendarnego lirnika, symbolu przymierza polsko-ukrai\u0144skiego, kt\u00f3ry w swoich proroctwach przepowiedzia\u0142 odrodzenie Polski. Jego wizja, upowszechniona przez Micha\u0142a Czajkowskiego, by\u0142a bardzo popularna na Ukrainie i Walewski by\u0142 pod jej wp\u0142ywem. Ta cz\u0119\u015b\u0107 domu by\u0142a przez niego nazywana chatk\u0105 \u201eWernyhory\u201d, do kt\u00f3rej zaprasza\u0142 tylko wybranych go\u015bci. Wystr\u00f3j by\u0142 identyczny z opisem pustelni ukrai\u0144skiego proroka, dokonanego przez Micha\u0142a Czajkowskiego, zwanego te\u017c Sadykiem-Pasz\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Jeden z pokoi by\u0142 \u015bwietlic\u0105 z pu\u0142apem z grubych belek, z rze\u017abion\u0105 dat\u0105 za\u0142o\u017cenia chaty. Za du\u017cym d\u0119bowym sto\u0142em by\u0142 przewidziany specjalny k\u0105t dla go\u015bcia, otoczony \u015bwi\u0119tymi obrazami, pokryty wzorzystymi kilimami z wizerunkiem Matki Bo\u017cej Berdyczowskiej, przed kt\u00f3rymi wiecznie pali\u0142a si\u0119 oliwna lampka. Na stole przykrytym obrusem z samodzia\u0142u le\u017ca\u0142 bochen razowego chleba z grudk\u0105 soli.<\/p>\r\n\r\n

W przyleg\u0142ym alkierzu znajdowa\u0142o si\u0119 \u0142o\u017ce gospodarza przykryte ko\u0144sk\u0105 sk\u00f3r\u0105, a nad nim wisia\u0142a bro\u0144 kozacka – bu\u0142at, janczarska spisa, szabla i ryngraf ze sk\u00f3ry. W jednym z k\u0105t\u00f3w na zydlu sta\u0142o siod\u0142o kozackie. Pod\u0142ogi w obu izbach za\u015bciela\u0142y wschodnie kobierce i kilimy miejscowego wyrobu.<\/p>\r\n\r\n

Franciszek Karwicki, gdy zosta\u0142 w\u0142odarzem siedziby stworzonej przez Walewskich, uszanowa\u0142 jej wygl\u0105d dobudowuj\u0105c tylko do dworu dwa wysuni\u0119te w ty\u0142 skrzyd\u0142a. By\u0142o to konieczne, bo Karwiccy posiadali du\u017c\u0105 bibliotek\u0119, licz\u0105c\u0105 kilkana\u015bcie tysi\u0119cy tom\u00f3w i zbiory sztuki. W\u015br\u00f3d tych ostatnich wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 bardzo ciekawy zbiorowy portret Marcelego Bacciarellego. Artysta przedstawi\u0142 na nim grup\u0119 m\u0142odzie\u017cy wo\u0142y\u0144skiej, w tym Adama Walewskiego, ks. Eustachego Sanguszk\u0119, Micha\u0142a Wielhorowskiego, Stanis\u0142awa Mokronowskiego i ks. J\u00f3zefa Poniatowskiego przy koniach wierzchowych jako oficer\u00f3w francuskiego pu\u0142ku konnego Royal-Allemand.<\/p>\r\n\r\n

Siedziba Walewskich i Karwickich, a tak\u017ce ca\u0142y zgromadzony w nich dorobek przepad\u0142 podczas I wojny \u015bwiatowej, kiedy to Ukrain\u0119 ogarn\u0119\u0142a \u201epo\u017coga\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u015b o dawnych w\u0142a\u015bcicielach Po\u0142onnego przypomina tylko wspomniana kaplica na cmentarzu. Kiedy ulegnie zniszczeniu nikt ju\u017c nie b\u0119dzie pami\u0119ta\u0107 do kogo kiedy\u015b nale\u017ca\u0142o Po\u0142onne. Ale mo\u017ce komu\u015b o to chodzi.<\/p>\r\n\r\n

Marek A. Koprowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015awiadectwem polskiej przesz\u0142o\u015bci Po\u0142onnego jest le\u017c\u0105cy na uboczu, kilka kilometr\u00f3w od centrum miasta, cmentarz. Ka\u017cdy, kto wejdzie i pochodzi po jego alejkach, nie b\u0119dzie mia\u0142 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, kim byli katolicy z tutejszej parafii. Spoczywaj\u0105 na nim przedstawiciele polskiej szlachty Po\u0142o\u0144szczyzny, a przede wszystkim w\u0142a\u015bciciele samego Po\u0142onnego. W samym centrum nekropolii znajduje si\u0119 kaplica grobowa rodu […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[129],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27563"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27563"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27563\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}