{"id":27468,"date":"2010-10-16T09:21:54","date_gmt":"2010-10-16T14:21:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27468"},"modified":"2010-10-16T09:21:54","modified_gmt":"2010-10-16T14:21:54","slug":"prostowanie-ponownej-dezinformacji-antoni-zambrowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27468","title":{"rendered":"Prostowanie ponownej dezinformacji – Antoni Zambrowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Bohdan Urbankowski napisa\u0142 znakomity artyku\u0142 o Jakubie Bermanie – najbli\u017cszym chyba wsp\u00f3\u0142pracowniku Boles\u0142awa Bieruta. S\u0105 to obszerne rozwa\u017cania o PRL w czasach stalinowskich, oparte o wydanej niedawno pracy Anny Sob\u00f3r-\u015awiderskiej pt. „Jakub Berman. Biografia komunisty”. Artyku\u0142 sw\u00f3j Bohdan zatytu\u0142owa\u0142 Berman i jego „oprycznina”.<\/strong>
\r\n
\r\nPrzypomn\u0119, \u017ce oprycznikami nazywano w Moskwie policj\u0119 polityczn\u0105 cara Iwana Gro\u017anego z Malut\u0105 Skuratowem na czele. W PRL odpowiednikiem Maluty by\u0142 tow. Stanis\u0142aw Radkiewicz – minister bezpiecze\u0144stwa publicznego. Specyfik\u0105 PRL-owskich uk\u0142ad\u00f3w by\u0142o to, \u017ce minister Radkiewicz podlega\u0142 nie swemu bezpo\u015bredniemu zwierzchnikowi – premierowi J\u00f3zefowi Cyrankiewiczowi, lecz partyjnej Komisji Bezpiecze\u0144stwa z prezydentem Bierutem na czele. Faktycznym szefem tej komisji, a zatem nadzorc\u0105 bezpieki by\u0142 Jakub Berman. St\u0105d uzasadniony by\u0142by tytu\u0142 artyku\u0142u o bermanowskiej opryczninie.<\/p>\r\n\r\n

Ali\u015bci zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u po\u015bwi\u0119cona jest nie dzia\u0142alno\u015bci stalinowskiej opryczniny w PRL, czyli zbrodniom bezpieki i informacji wojskowej, lecz skutkom administracyjnej opieki tow. Bermana nad kultur\u0105 polsk\u0105. By\u0142 to niew\u0105tpliwie najczarniejszy okres w dziejach kultury PRL.<\/p>\r\n\r\n

I tu chcia\u0142bym zg\u0142osi\u0107 Bohdanowi pod rozwag\u0119 kilka uwag krytycznych. Jak wielu historyk\u00f3w m\u0142odszego pokolenia, nie pami\u0119taj\u0105cych dziej\u00f3w postalinowskiej odwil\u017cy oraz rewolucyjnego prze\u0142omu 1956 roku w Polsce, okre\u015bla on jako stalinowc\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy owszem brali udzia\u0142 w stalinizacji PRL, ale p\u00f3\u017aniej wzi\u0119li czynny udzia\u0142 w dzia\u0142alno\u015bci opozycyjnej, najpierw antystalinowskiej, a nast\u0119pnie wr\u0119cz antykomunistycznej. W\u015br\u00f3d wymienionych przez Bohdana nazwisk byli to Jan Kott, Wiktor Woroszylski, Witold Wirpsza, Jerzy Andrzejewski. Przy bardziej uwa\u017cnym odczytaniu artyku\u0142u mo\u017cna by t\u0119 list\u0119 jeszcze przed\u0142u\u017cy\u0107. Ci ludzie za czas\u00f3w stalinowskich nie byli ofiarami bierutowo-bermanowskiej opryczniny, ale z pewno\u015bci\u0105 na nast\u0119pnych etapach dziej\u00f3w PRL mieli do czynienia z Moczarow\u0105 lub Kiszczakow\u0105 bezpiek\u0105. Opisywanie ich jako stalinowskich oprycznik\u00f3w bez s\u0142owa o ich dalszej ewolucji ideowej jest zatem nieporozumieniem wyra\u017anie dla nich krzywdz\u0105cym.<\/p>\r\n\r\n

Nast\u0119pna uwaga dotyczy powtarzania przez Bohdana bona fide<\/em> zarzut\u00f3w sowieckich kontroler\u00f3w odno\u015bnie dominacji w PPR i bierutowskim PZPR \u017cydowskich nacjonalist\u00f3w. Zamiast potraktowa\u0107 te ich zarzuty jako dow\u00f3d na notoryczny sowiecki antysemityzm oparty na rasizmie (dla Sowiet\u00f3w \u017bydem by\u0142 ka\u017cdy, kto mia\u0142 \u017cydowskich przodk\u00f3w niezale\u017cnie od ojczystego j\u0119zyka, poczucia narodowego, wyznania oraz przywi\u0105zania – lub nie – do \u017cydowskich tradycji), Bohdan powtarza owe zarzuty w dobrej wierze nie tylko wobec Bermana, ale i wielu pracownik\u00f3w naukowych. Towarzysze radzieccy byli mentalnie na innym etapie budownictwa socjalistycznego i nie rozumieli, jakie trudno\u015bci mieli wtedy polscy komuni\u015bci w przyci\u0105ganiu polskiej inteligencji bojkotuj\u0105cej obc\u0105 sobie w\u0142adz\u0119 narzucon\u0105 na sowieckich bagnetach. Domagali si\u0119 wi\u0119c wysuwania polskich etnicznie kadr, za\u015b ich brak traktowali nie jako skutki bojkotu w\u0142adzy przez inteligencj\u0119 polsk\u0105, lecz wp\u0142yw \u017cydowskiego nacjonalizmu. Mieli w dodatku z\u0142e rozeznanie w tym kto naprawd\u0119 ma w Polsce \u017cydowskie korzenie (Nikita Chruszczow powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce za Bieruta 90% kierownictwa partyjnego stanowi\u0142y osoby narodowo\u015bci \u017cydowskiej i \u017ce on wielokrotnie zwraca\u0142 na to uwag\u0119 tow. Bierutowi. W swych wspomnieniach do \u017byd\u00f3w zaliczy\u0142 on m.in. J\u00f3zefa Cyrankiewicza, kt\u00f3ry jako Polak z liter\u0105 P na pasiaku prze\u017cy\u0142 hitlerowski ob\u00f3z w O\u015bwi\u0119cimiu). W sprawozdaniach towarzyszy radzieckich wiele jest rzeczy wr\u0119cz niewiarygodnych. Nie wyobra\u017cam sobie, by Jadwiga Siekierska istotnie mog\u0142a si\u0119 wyrazi\u0107, i\u017c „Polacy nie nadaj\u0105 si\u0119 do pracy naukowej”. Przyja\u017ani\u0142em si\u0119 na studiach w Moskwie z jej synem Erykiem Bobi\u0144skim, wi\u0119c mam jakie\u015b poj\u0119cie o atmosferze panuj\u0105cej w jej domu. Jadwiga Siekierska by\u0142a wdow\u0105 po zamordowanym podczas stalinowskiej czystki lat 30. polskim komunistycznym intelektuali\u015bcie Stanis\u0142awie Leliwie-Bobi\u0144skim i nie wierz\u0119, by istotnie m\u00f3wi\u0142a g\u0142upoty o niezdolno\u015bci Polak\u00f3w do nauki. Wraz ze swym partyjnym m\u0119\u017cem pad\u0142a ona ofiar\u0105 antypolskiej czystki Je\u017cowa w 1937 roku i st\u0105d pewnie oszczerstwa pod jej adresem.<\/p>\r\n\r\n

Ostatnie moje uwagi s\u0105 pro domo sua<\/em>. Neguj\u0119 wp\u0142yw Romana Zambrowskiego na powstanie „Poematu dla doros\u0142ych” Adama Wa\u017cyka, nie dlatego, bym si\u0119 tego wstydzi\u0142, lecz w imi\u0119 prawdy. Gdyby co\u015b by\u0142oby na rzeczy, ojciec sam by\u0142by si\u0119 pochwali\u0142. „Poemat dla doros\u0142ych” by\u0142 zwiastunem odwil\u017cy postalinowskiej w Polsce, popularnym w\u015br\u00f3d mego pokolenia jak \u017caden inny utw\u00f3r literacki. Wa\u017cyk m\u00f3g\u0142 by\u0107 dumny z napisania tego poematu, za\u015b prostalinowscy dogmatycy usi\u0142owali dorobi\u0107 mu g\u0119b\u0119, przypisuj\u0105c bermanowskie inspiracje. O jego nieprzemijaj\u0105cej warto\u015bci \u015bwiadczy fakt, \u017ce w okresie po stanie wojennym znana aktorka Katarzyna \u0141aniewska recytowa\u0142a go w ko\u015bciele na spotkaniu z sympatykami podziemnej „Solidarno\u015bci”. Z jedn\u0105 poprawk\u0105: usun\u0119\u0142a z tekstu s\u0142owa o upominaniu si\u0119 Parti\u0105 o prawa ludzkie. W czasie przedpa\u017adziernikowej odwil\u017cy te s\u0142owa mia\u0142y jaki\u015b sens, ale nie mia\u0142y ju\u017c \u017cadnego sensu po stanie wojennym.<\/p>\r\n\r\n

Ostatnia moja uwaga wynika z niezrozumienia przez Bohdana uk\u0142ad\u00f3w partyjnych w czasach przed podj\u0119ciem przez niego dzia\u0142alno\u015bci opozycyjnej. Pisanie o Romanie Zambrowskim, i\u017c by\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0105 Bermana jest oczywist\u0105 bzdur\u0105 nie tylko w kontek\u015bcie sporu o inspirowanie „Poematu dla doros\u0142ych”, ale i w og\u00f3le. Dziw bierze, \u017ce dawny dzia\u0142acz KPN powtarza g\u0142upoty po moskiewskiej ekspozyturze, czyli ZP „Grunwald”. Roman Zambrowski by\u0142 w Polsce Ludowej najpierw praw\u0105 r\u0119k\u0105 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki w aparacie KC PPR, nast\u0119pnie praw\u0105 r\u0119k\u0105 „Gospodarza”, czyli Boles\u0142awa Bieruta, po jego \u015bmierci – praw\u0105 r\u0119k\u0105 Edwarda Ochaba i po zaraz po Pa\u017adzierniku 1956 przez pewien czas – ponownie praw\u0105 r\u0119k\u0105 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki. Roman Zambrowski by\u0142 przez ca\u0142y czas od 1945 roku a\u017c do swej dymisji w 1963 roku niezmiennym cz\u0142onkiem Biura Politycznego i w sensie formalnym r\u00f3wnorz\u0119dnym dygnitarzem partyjnym, co i Jakub Berman. Za Bieruta Berman by\u0142 niew\u0105tpliwie wa\u017cniejszy, ale nigdy nie by\u0142 zwierzchnikiem Romana Zambrowskiego.<\/p>\r\n\r\n

Mimo moich uwag krytycznych jestem pe\u0142en uznania dla Bohdana Urbankowskiego za przebrni\u0119cie przez tak opas\u0142y tom biografii Bermana i krytyczny rozbi\u00f3r jego dokona\u0144.
\r\n
\r\nAntoni Zambrowski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bohdan Urbankowski napisa\u0142 znakomity artyku\u0142 o Jakubie Bermanie – najbli\u017cszym chyba wsp\u00f3\u0142pracowniku Boles\u0142awa Bieruta. S\u0105 to obszerne rozwa\u017cania o PRL w czasach stalinowskich, oparte o wydanej niedawno pracy Anny Sob\u00f3r-\u015awiderskiej pt. „Jakub Berman. Biografia komunisty”. Artyku\u0142 sw\u00f3j Bohdan zatytu\u0142owa\u0142 Berman i jego „oprycznina”. Przypomn\u0119, \u017ce oprycznikami nazywano w Moskwie policj\u0119 polityczn\u0105 cara Iwana Gro\u017anego z […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,53,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27468"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27468\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}