Cierpienie \u015bwiadk\u00f3w Chrystusa oczyszcza \u015bwiat z fa\u0142szywych bog\u00f3w, a wiara ludzi prostych chroni Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed wrogimi ideologiami – powiedzia\u0142 Benedykt XVI na otwarcie pierwszej sesji og\u00f3lnej Synodu. Papie\u017c 11 pa\u017adziernika wyg\u0142osi\u0142 improwizowane rozwa\u017canie na temat tekst\u00f3w porannej modlitwy brewiarzowej, odm\u00f3wionej wsp\u00f3lnie przez ojc\u00f3w synodalnych. Na wst\u0119pie przypomnia\u0142, \u017ce dzi\u015b przypada 48. rocznica otwarcia Soboru Watyka\u0144skiego II. Ko\u015bci\u00f3\u0142 czci\u0142 w\u00f3wczas, zgodnie z kalendarzem przedsoborowym, Maryj\u0119 jako Matk\u0119 Boga. Nawi\u0105zuj\u0105c do tego faktu, Benedykt XVI skupi\u0142 si\u0119 na prawdzie, \u017ce Chrystus jest Synem Bo\u017cym, prawdziwym Bogiem. Papie\u017c podkre\u015bli\u0142 prze\u0142om, jaki ten fakt znaczy w dziejach ludzko\u015bci. Staj\u0105c si\u0119 cz\u0142owiekiem, B\u00f3g w pe\u0142ni zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w sprawy cz\u0142owieka, wprowadzaj\u0105c go zarazem w swoje w\u0142asne \u017cycie – zaznaczy\u0142 Benedykt XVI. Warto w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Bliskiego Wschodu to wyznawcy dw\u00f3ch religii monoteistycznych, kt\u00f3re neguj\u0105 b\u00f3stwo Chrystusa: islamu i judaizmu.
\r\n
\r\nRozwa\u017caj\u0105c z kolei apokaliptyczn\u0105 scen\u0119 z rodz\u0105c\u0105 Niewiast\u0105, Papie\u017c m\u00f3wi\u0142 o roli cierpienia w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a. Przypomnia\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie m\u0119cze\u0144stwo pierwszych chrze\u015bcijan oczy\u015bci\u0142o \u00f3wczesny \u015bwiat z politeizmu, w tym z deifikacji w\u0142adzy cesarzy.<\/p>\r\n\r\n
Drodzy bracia i siostry!<\/p>\r\n\r\n
11 pa\u017adziernika 1962 r., 38 lat temu, papie\u017c Jan XXIII otworzy\u0142 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Obchodzono w\u00f3wczas 11 pa\u017adziernika \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Macierzy\u0144stwa Maryi. Poprzez ten gest i t\u0119 dat\u0119 papie\u017c Jan chcia\u0142 powierzy\u0107 ca\u0142y Sob\u00f3r w macierzy\u0144skie r\u0119ce, macierzy\u0144skiemu Sercu Maryi. R\u00f3wnie\u017c my rozpoczynamy obrady 11 pa\u017adziernika. Tak\u017ce my zawierzamy ten Synod, ze wszystkimi problemami i wyzwaniami, nadziejami macierzy\u0144skiemu Sercu Madonny, Matki Bo\u017cej.<\/p>\r\n\r\n
\u015awi\u0119to to wprowadzi\u0142 papie\u017c Pius XI w roku 1930, 1600 lat po Soborze w Efezie, kt\u00f3ry uzna\u0142 za uprawniony w odniesieniu do Maryi tytu\u0142u Theotokos, Dei Genitrix (Bo\u017cej Rodzicielki). W tym wielkim s\u0142owie Theotokos, Dei Genitrix, Sob\u00f3r w Efezie podsumowa\u0142 ca\u0142\u0105 doktryn\u0119 o Chrystusie, o Maryi, ca\u0142\u0105 doktryn\u0119 o odkupieniu. Warto wi\u0119c zastanowi\u0107 si\u0119 nieco, cho\u0107by chwil\u0119 nad tym, o czym m\u00f3wi Sob\u00f3r w Efezie, o czym m\u00f3wi dzisiejszy dzie\u0144.<\/p>\r\n\r\n
W rzeczywisto\u015bci tytu\u0142 Theotokos jest \u015bmia\u0142y. Pewna kobieta jest Matk\u0105 Boga. Mo\u017cna by powiedzie\u0107: jak to mo\u017cliwe? B\u00f3g jest wieczny, jest Stw\u00f3rc\u0105. My jeste\u015bmy stworzeniami, jeste\u015bmy w czasie: w jaki spos\u00f3b mog\u0142aby osoba ludzka by\u0107 Matk\u0105 Boga, Odwiecznego Jahwe, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy w czasie, wszyscy jeste\u015bmy stworzeniami? Dlatego zrozumia\u0142e jest, \u017ce cz\u0119\u015bciowo istnia\u0142 silny sprzeciw w stosunku do tego s\u0142owa. Nestorianie m\u00f3wili: mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 owszem o Christotokos (Matce Chrystusa), ale nie o Theotokos: Theos, B\u00f3g, jest poza, ponad wydarzeniami historii. Jednak Sob\u00f3r tak postanowi\u0142 i w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b ukaza\u0142 wydarzenie Boga, wielko\u015b\u0107 tego, co dla nas uczyni\u0142. B\u00f3g nie pozosta\u0142 w sobie samym: wyszed\u0142 z siebie, tak bardzo, tak radykalnie po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z cz\u0142owiekiem – Jezusem, \u017ce ten cz\u0142owiek Jezus jest Bogiem, i je\u015bli m\u00f3wimy o Nim, mo\u017cemy te\u017c zawsze m\u00f3wi\u0107 o Bogu. Narodzi\u0142 si\u0119 nie tylko cz\u0142owiek, kt\u00f3ry mia\u0142 kontakt z Bogiem, ale w Nim narodzi\u0142 si\u0119 B\u00f3g na ziemi. B\u00f3g wyszed\u0142 z siebie. Ale mo\u017cemy te\u017c powiedzie\u0107 przeciwnie: B\u00f3g poci\u0105gn\u0105\u0142 nas w sobie, tak, \u017ce nie jeste\u015bmy ju\u017c poza Bogiem, ale znajdujemy si\u0119 w bezpo\u015bredniej relacji, w intymno\u015bci samego Boga.<\/p>\r\n\r\n
Jak dobrze wiemy filozofia arystotelesowska m\u00f3wi nam, \u017ce mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem jest tylko jeden zwi\u0105zek, kt\u00f3ry nie jest odwzajemniony. Cz\u0142owiek odwo\u0142uje si\u0119 do Boga, ale Odwieczny B\u00f3g jest sam w sobie niezmienny: nie mo\u017ce mie\u0107 dzisiaj tej, a jutro innej relacji. Pozostaje w sobie, nie ma relacji ad extra. Jest to wyra\u017cenie bardzo logiczne, ale s\u0142owo to sprawia, \u017ce popadamy w rozpacz: tak wi\u0119c sam B\u00f3g nie ma wzgl\u0119dem mnie \u017cadnej relacji. Poprzez Wcielenie, wraz z pojawieniem si\u0119 Bogurodzicy, uleg\u0142o to diametralnej zmianie, poniewa\u017c B\u00f3g poci\u0105gn\u0105\u0142 nas do siebie, a B\u00f3g sam w sobie jest relacj\u0105 i pozwala nam uczestniczy\u0107 w swojej relacji wewn\u0119trznej. W ten spos\u00f3b jeste\u015bmy wi\u0119c w Jego byciu Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego, jeste\u015bmy w obr\u0119bie bycia w relacji, jeste\u015bmy w relacji z Nim, a On naprawd\u0119 stworzy\u0142 relacj\u0119 z nami. W\u00f3wczas B\u00f3g zechcia\u0142 narodzi\u0107 si\u0119 z kobiety i by\u0107 wci\u0105\u017c sob\u0105: to w\u0142a\u015bnie jest wielkim wydarzeniem. W ten spos\u00f3b mo\u017cemy zrozumie\u0107 g\u0142\u0119bi\u0119 aktu papie\u017ca Jana, kt\u00f3ry zawierzy\u0142 posiedzenia soborowe, synodalne, centralnej tajemnicy, Matce Bo\u017cej, kt\u00f3ra jest poci\u0105gni\u0119ta przez Pana w Nim samym, a w ten spos\u00f3b my wszyscy wraz z Ni\u0105.<\/p>\r\n\r\n
Sob\u00f3r rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ikon\u0105 Theot\u00f3kos. Na jego koniec papie\u017c Pawe\u0142 VI uzna\u0142 w odniesieniu do Maryi tytu\u0142 Mater Ecclesiae. Te dwie ikony, kt\u00f3re rozpoczynaj\u0105 i zamykaj\u0105 Sob\u00f3r s\u0105 ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane, s\u0105 w ko\u0144cu jedn\u0105 ikon\u0105, poniewa\u017c Chrystus nie rodzi si\u0119 jako jedna z wielu jednostek. Narodzi\u0142 si\u0119, by stworzy\u0107 sobie cia\u0142o: narodzi\u0142 si\u0119 – jak m\u00f3wi \u015bw. Jan w rozdziale 12. swojej Ewangelii – by przyci\u0105gn\u0105\u0107 wszystkich do siebie i w sobie. Narodzi\u0142 si\u0119 – jak m\u00f3wi\u0105 listy do Kolosan i do Efezjan – aby zjednoczy\u0107 ca\u0142y \u015bwiat, narodzi\u0142 si\u0119 jako pierworodny po\u015br\u00f3d wielu braci, narodzi\u0142 si\u0119, aby w sobie zjednoczy\u0107 kosmos, dlatego, \u017ce On jest G\u0142ow\u0105 wielkiego Cia\u0142a.<\/p>\r\n\r\n
Tam gdzie rodzi si\u0119 Chrystus, rozpoczyna si\u0119 ruch zjednoczenia, chwila wezwania, budowania Jego Cia\u0142a Ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego. Matka Bo\u017ca jest Matk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, gdy\u017c jest Matk\u0105 Tego, kt\u00f3ry przyszed\u0142, aby zjednoczy\u0107 nas w swym zmartwychwsta\u0142ym Ciele.<\/p>\r\n\r\n
\u015awi\u0119ty \u0141ukasz uzmys\u0142awia nam to w paralelizmie mi\u0119dzy pierwszym rozdzia\u0142em swojej Ewangelii a pierwszym rozdzia\u0142em Dziej\u00f3w Apostolskich, kt\u00f3re powtarzaj\u0105 na dw\u00f3ch poziomach t\u0119 sam\u0105 tajemnic\u0119. W pierwszym rozdziale Ewangelii Duch \u015awi\u0119ty zst\u0119puje na Maryj\u0119 i dlatego rodzi Ona i daje nam Syna Bo\u017cego. W pierwszym rozdziale Dziej\u00f3w Apostolskich Maryja znajduje si\u0119 w centrum modl\u0105cych si\u0119 wsp\u00f3lnie uczni\u00f3w Jezusa, prosz\u0105cych o zes\u0142anie ob\u0142oku Ducha \u015awi\u0119tego. W ten spos\u00f3b z wierz\u0105cego Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rego centrum znajduje si\u0119 Maryja, rodzi si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Cia\u0142o Chrystusa. Te podw\u00f3jne narodziny to jedyne narodziny Christus totus, Chrystusa, ogarniaj\u0105cego \u015bwiat i nas wszystkich.<\/p>\r\n\r\n
Narodziny w Betlejem, narodziny w Wieczerniku. Narodziny Dzieci\u0105tka Jezus, narodziny Cia\u0142a Chrystusa, Ko\u015bcio\u0142a. Czy to dwa wydarzenia, czy te\u017c jedno zdarzenie? Ale mi\u0119dzy tymi dwoma stoj\u0105 rzeczywi\u015bcie Krzy\u017c i Zmartwychwstanie. Tylko przez Krzy\u017c prowadzi drog\u0105 do pe\u0142ni Chrystusa, do Jego zmartwychwsta\u0142ego Cia\u0142a, w kierunku powszechno\u015bci Jego istnienia w jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Tak, wi\u0119c maj\u0105c na uwadze, \u017ce tylko je\u015bli ziarno pszenicy wpadnie w ziemi\u0119, rodzi si\u0119 wielkie \u017cniwo, z Pana przebitego na Krzy\u017cu wyp\u0142ywa powszechno\u015b\u0107 jego uczni\u00f3w zjednoczonych w tym jego Ciele, u\u015bmierconym i zmartwychwsta\u0142ym.<\/p>\r\n\r\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 \u00f3w zwi\u0105zek mi\u0119dzy Theotokos a Matk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kierujemy nasz wzrok ku ostatniej ksi\u0119dze Biblii, Apokalipsie, gdzie w rozdziale 12 pojawia si\u0119 w\u0142a\u015bnie ta synteza. Niewiasta obleczona w s\u0142o\u0144ce, z 12 gwiazdami nad g\u0142ow\u0105 i ksi\u0119\u017cyc pod jej stopami, rodzi dzieci\u0119. Rodzi z okrzykiem b\u00f3lu, rodzi z wielkim b\u00f3lem. Mamy tu do czynienia z tajemnic\u0119 Maryi i tajemnic\u0105 Betlejem rozszerzonymi do misterium kosmicznego. Chrystus rodzi si\u0119 zawsze na nowo we wszystkich pokoleniach i w ten spos\u00f3b podejmuje i jednoczy w sobie samym ludzko\u015b\u0107. To kosmiczne narodzenie ma miejsce w krzyku Krzy\u017ca, w b\u00f3lu M\u0119ki Pa\u0144skiej. Do tego krzyku na Krzy\u017cu nale\u017cy krew m\u0119czennik\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
Teraz mo\u017cemy zwr\u00f3ci\u0107 wzrok ku drugiemu psalmowi po\u0142udniowej modlitwy czyta\u0144, Psalmowi 81, gdzie widzimy cz\u0119\u015b\u0107 owego procesu. B\u00f3g przebywa mi\u0119dzy bogami – jeszcze uznawani s\u0105 w Izraelu jako bogowie. W tym psalmie, w du\u017cym st\u0119\u017ceniu, w prorockiej wizji widzimy pozbawienie mocy bog\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy zdawali si\u0119 bogami, nimi nie s\u0105 i trac\u0105 boski charakter, upadaj\u0105 na ziemi\u0119. Dii estis et moriemini sicut nomine (por. 81, 6-7): os\u0142abienie, upadek bog\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
Proces ten, kt\u00f3ry dokonuje si\u0119 w d\u0142ugiej drodze wiary Izraela, tutaj jest streszczony w jednej wizji. Jest prawdziwym procesem historii religii: upadek bog\u00f3w. W ten spos\u00f3b przemiana \u015bwiata, poznanie prawdziwego Boga, os\u0142abienie mocy rz\u0105dz\u0105cych ziemi\u0105 to proces b\u00f3lu. Widzimy w historii Izraela, jak to uwolnienie si\u0119 od politeizmu, owo uznanie – \u201eTylko On jest Bogiem\u201d – dokonuje si\u0119 w tak wielu b\u00f3lach, pocz\u0105wszy od drogi Abrahama, wyj\u015bcia, Machabeusz\u00f3w, a\u017c do Chrystusa. Ten proces pozbawiania mocy bog\u00f3w, o kt\u00f3rym m\u00f3wi w rozdziale 12. Apokalipsa toczy si\u0119 dalej w historii. M\u00f3wi on o upadku anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy nimi nie s\u0105, nie s\u0105 bogami na ziemi. Dokonuje si\u0119 on naprawd\u0119 w\u0142a\u015bnie w czasie rodz\u0105cego si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, gdzie widzimy jak wraz z krwi\u0105 m\u0119czennik\u00f3w bo\u017cki trac\u0105 moc, poczynaj\u0105c od \u201eboskiego cesarza\u201d. To krew m\u0119czennik\u00f3w, b\u00f3l, krzyk Matki Ko\u015bcio\u0142a sprawia, \u017ce upadaj\u0105 i w ten spos\u00f3b przemienia \u015bwiat.<\/p>\r\n\r\n
\u00d3w upadek, to nie tylko poznanie, \u017ce nie s\u0105 Bogiem, to proces transformacji \u015bwiata, za cen\u0119 krwi, za cen\u0119 cierpienia \u015bwiadk\u00f3w Chrystusa. Je\u015bli dobrze si\u0119 przyjrzymy, dostrze\u017cemy, \u017ce ten proces nie ma ko\u0144ca. Dokonuje si\u0119 w r\u00f3\u017cnych okresach historii w nieustannie nowy spos\u00f3b. Tak\u017ce dzi\u015b, w tej chwili, kiedy Chrystus, jedyny Syn Boga, powinien zrodzi\u0107 si\u0119 dla \u015bwiata wraz z upadkiem bog\u00f3w, wraz z b\u00f3lem i m\u0119cze\u0144stwem \u015bwiadk\u00f3w. Pomy\u015blmy o wielkich mocarstwach wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, pomy\u015blmy o anonimowych kapita\u0142ach, kt\u00f3re zniewalaj\u0105 cz\u0142owieka, kt\u00f3re nie s\u0105 ju\u017c, spraw\u0105 cz\u0142owieka, ale anonimowymi si\u0142ami, kt\u00f3rym s\u0142u\u017c\u0105 ludzie, dr\u0119cz\u0105ce, a nawet morduj\u0105ce ludzi. S\u0105 one si\u0142\u0105 niszczycielsk\u0105, zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u015bwiatu. Tak\u017ce moc ideologii terroryzmu. Pozornie w imi\u0119 Boga dokonywana jest przemoc. Nie jest ona jednak Bogiem, s\u0105 to fa\u0142szywe bo\u017cki, kt\u00f3re nale\u017cy zdemaskowa\u0107, poniewa\u017c nie s\u0105 Bogiem. Tak\u017ce narkotyki, owa moc, kt\u00f3ra, jak \u017car\u0142oczne zwierz\u0119 wyci\u0105ga r\u0119ce na wszystkie strony \u015bwiata i niszczy: to bogowie, lecz fa\u0142szywi bogowie, kt\u00f3rzy musz\u0105 upa\u015b\u0107. Czy te\u017c styl \u017cycia propagowany przez opini\u0119 spo\u0142eczn\u0105: dzisiaj ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie ma ju\u017c znaczenia, czysto\u015b\u0107 nie jest cnot\u0105, i tak dalej.<\/p>\r\n\r\n
Owe panuj\u0105ce ideologie, tak\u017ce narzucaj\u0105ce si\u0119 si\u0142\u0105, s\u0105 bo\u017ckami. W b\u00f3lu \u015bwi\u0119tych, w b\u00f3lu wierz\u0105cych, Matki Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105, musz\u0105 upa\u015b\u0107 owe bo\u017cki, powinno dokona\u0107 si\u0119 to, o czym m\u00f3wi\u0105 listy do Kolosan i Efezjan: wszelkie panowania i moce upadaj\u0105 i poddane s\u0105 w\u0142adzy jedynego Pana, Jezusa Chrystusa. O tej toczonej przez nas walce, o owym os\u0142abieniu bo\u017ck\u00f3w, upadku fa\u0142szywych bog\u00f3w, upadaj\u0105cych poniewa\u017c nie s\u0105 bogami, lecz mocami niszcz\u0105cymi \u015bwiat, m\u00f3wi 12. rozdzia\u0142 Apokalipsy, tak\u017ce pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 tajemniczym obrazem, kt\u00f3rego jak mnie si\u0119 zdaje istniej\u0105 r\u00f3\u017cne pi\u0119kne interpretacje. Powiada si\u0119, \u017ce smok wyrzuci\u0142 wielk\u0105 rzek\u0119 wody na uciekaj\u0105c\u0105 kobiet\u0119, aby j\u0105 pochwyci\u0107. Wydaje si\u0119 nieuniknione, \u017ce kobieta jest utonie w rzece. Ale dobra ziemia poch\u0142ania t\u0119 rzek\u0119 i nie mo\u017ce ona zaszkodzi\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce \u0142atwo zinterpretowa\u0107 t\u0105 rzek\u0119: to te nurty, kt\u00f3re wszystkich zdominowa\u0142y i kt\u00f3re pragn\u0105, aby zanik\u0142a wiara Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 ju\u017c nie mie\u0107 miejsca w obliczu mocy owych nurt\u00f3w narzucaj\u0105cych si\u0119 jako jedyny racjonalnym, jako jedyny spos\u00f3b na \u017cycie. Ziemi\u0105 za\u015b, kt\u00f3ra wch\u0142ania te nurty jest jest wiara prostych ludzi, kt\u00f3ra nie pozwala si\u0119 zrujnowa\u0107 tym rzekom, i ratuje Matk\u0119 i ratuje Syna. Dlatego te\u017c pierwszy psalm godziny po\u0142udniowej m\u00f3wi: wiara prostaczk\u00f3w jest prawdziw\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 (por. Ps 118,130). Ta prawdziwa m\u0105dro\u015b\u0107 prostej wiary, kt\u00f3ra nie pozwala si\u0119 po\u017cre\u0107 wodom jest si\u0142\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. W ten spos\u00f3b powr\u00f3cili\u015bmy do tajemnicy Maryi.<\/p>\r\n\r\n
I jeszcze ostatnie s\u0142owo w Psalmie 81, \u201emovebuntur omnia fundamenta terrae\u201d (Ps 81,5) – \u201eca\u0142a ziemia w posadach si\u0119 chwieje\u201d. Widzimy to dzisiaj w problemach klimatycznych, jak bardzo zagro\u017cone s\u0105 podstawy ziemi. S\u0105 zagro\u017cone poprzez nasze zachowania. Chwiej\u0105 si\u0119 podstawy zewn\u0119trzne, aby zachwia\u0142y si\u0119 podstawy wewn\u0119trzne, podstawy moralne i religijne, wiara, za kt\u00f3r\u0105 idzie w\u0142a\u015bciwy styl \u017cycia. Wiemy, \u017ce wiara jest podstaw\u0105 i \u017ce ostatecznie podstawy Ziemi nie mog\u0105 si\u0119 zachwia\u0107, je\u015bli mocn\u0105 pozostaje wiara, prawdziwa m\u0105dro\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n
Nast\u0119pnie psalm m\u00f3wi: \u201epowsta\u0144 Bo\u017ce, odb\u0105d\u017a s\u0105d nad ziemi\u0105\u201d (Ps 81,8). Tak te\u017c m\u00f3wimy do Pana: \u201ePowsta\u0144 w tej chwili, we\u017a w swoje r\u0119ce ziemi\u0119, chro\u0144 sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142, chro\u0144 ludzko\u015b\u0107, chro\u0144 ziemi\u0119\u201d. Zawierzmy si\u0119 ponownie Matce Bo\u017cej, Maryi i m\u00f3dlmy si\u0119: \u201eTy, wielka wierz\u0105ca, kt\u00f3ra otworzy\u0142a\u015b ziemi\u0119 dla nieba, pom\u00f3\u017c nam, otw\u00f3rz tak\u017ce dzi\u015b bramy, by zwyci\u0119\u017cy\u0142a prawda, wola Bo\u017ca, kt\u00f3ra jest prawdziwym dobrem, prawdziwym zbawieniem \u015bwiata\u201d. Amen.<\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cierpienie \u015bwiadk\u00f3w Chrystusa oczyszcza \u015bwiat z fa\u0142szywych bog\u00f3w, a wiara ludzi prostych chroni Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed wrogimi ideologiami – powiedzia\u0142 Benedykt XVI na otwarcie pierwszej sesji og\u00f3lnej Synodu. Papie\u017c 11 pa\u017adziernika wyg\u0142osi\u0142 improwizowane rozwa\u017canie na temat tekst\u00f3w porannej modlitwy brewiarzowej, odm\u00f3wionej wsp\u00f3lnie przez ojc\u00f3w synodalnych. Na wst\u0119pie przypomnia\u0142, \u017ce dzi\u015b przypada 48. rocznica otwarcia Soboru Watyka\u0144skiego […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[119,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27292"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27292"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27292\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}