{"id":27157,"date":"2010-10-07T11:47:03","date_gmt":"2010-10-07T16:47:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27157"},"modified":"2010-10-07T11:47:03","modified_gmt":"2010-10-07T16:47:03","slug":"ksiazka-ktora-wiele-wyjasnia-pawel-milcarek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27157","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra wiele wyja\u015bnia – Pawe\u0142 Milcarek<\/em>"},"content":{"rendered":"

S\u0142owo na spotkaniu promocyjnym biografii arcybiskupa Marcela Lefebvre\u2019a autorstwa biskupa Bernarda Tissier de Mallerais. Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie, 6 pa\u017adziernika RP 2010.<\/em><\/p>\r\n\r\n

K<\/strong>si\u0105\u017cka bp. Tissier de Mallerais to obszerna i udokumentowana biografia jednej z najwa\u017cniejszych postaci Ko\u015bcio\u0142a w wieku XX. Je\u015bli mia\u0142bym wyr\u00f3\u017cni\u0107 podstawowe cechy tego dzie\u0142a, wymieni\u0142bym z jednej strony faktograficzn\u0105 rzetelno\u015b\u0107, z drugiej – synowsk\u0105 lojalno\u015b\u0107 autora wzgl\u0119dem bohatera ksi\u0105\u017cki. <\/strong>T\u0119 ostatni\u0105 umiem doceni\u0107, cho\u0107 osobi\u015bcie nie wsz\u0119dzie uzna\u0142bym j\u0105 za wymagan\u0105. Wdzi\u0119czny jestem natomiast przede wszystkim za precyzj\u0119 badacza, rzetelno\u015b\u0107 narratora.<\/p>\r\n\r\n

Prawda fakt<\/strong>\u00f3w przeciw nieprawdzie mit\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Ta podstawowa faktograficzna prawdom\u00f3wno\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki jest najlepszym sposobem rozpraszania negatywnych, oczerniaj\u0105cych stereotyp\u00f3w dotycz\u0105cych abp. Lefebvre\u2019a, hodowanych od dziesi\u0119cioleci na glebie ignorancji i fa\u0142szywych skojarze\u0144. W ten spos\u00f3b dla ka\u017cdego czytelnika tej biografii stanie si\u0119 jasne, \u017ce kojarzenie Arcybiskupa a to z jakim\u015b ciasnym konserwatyzmem arystokratycznym, a to z l\u0119kow\u0105 mentalno\u015bci\u0105 wroga ka\u017cdej nowoczesno\u015bci, a to z w\u0105skimi horyzontami europocentryzmu, a to z nostalgi\u0105 \u201ewstecznika\u201d, a to z antysemickim syndromem \u201eVichy\u201d – jest zespo\u0142em klisz nie zas\u0142uguj\u0105cych na nic wi\u0119cej ni\u017c wzruszenie ramion. Te kalumniatorskie stereotypy okazuj\u0105 si\u0119 \u015bmieszne w zestawieniu z informacjami o pochodzeniu, wykszta\u0142ceniu, zas\u0142ugach misjonarskich i duszpasterskim dynamizmie Marcela Lefebvre\u2019a. Je\u015bli ksi\u0105\u017cka bp. Tissier de Mallerais obna\u017cy t\u0119 \u015bmieszno\u015b\u0107 wobec publiczno\u015bci, do tej pory cz\u0119sto uzale\u017cnionej od \u201ejedynie s\u0142usznej\u201d opinii, b\u0119dzie to ju\u017c wielki sukces na drodze zrozumienia wa\u017cnych konflikt\u00f3w w Ko\u015bciele wieku XX, a wi\u0119c i warunkowanej nimi naszej tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Jednak znajomo\u015b\u0107 fakt\u00f3w, w tym wypowiedzi abp. Lefebvre\u2019a, mo\u017ce nas nie tylko uwolni\u0107 od negatywnych stereotyp\u00f3w na jego temat. R\u00f3wnie wa\u017cne jest oczyszczanie podziwu lub akceptacji, uwalnianie ich od narzuconych fa\u0142szywych \u201eskr\u00f3t\u00f3w my\u015blowych\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Takim fa\u0142szywym \u201eskr\u00f3tem my\u015blowym\u201d by\u0142oby np. zdanie, \u017ce abp Lefebvre by\u0142 przeciwnikiem reformy liturgicznej jako takiej. A przecie\u017c znamy jego ostro\u017cn\u0105, lecz mocn\u0105 pochwa\u0142\u0119 tych korekt, kt\u00f3rych w liturgii wymaga\u0142 wprost dokument Soboru i kt\u00f3re zosta\u0142y skonkretyzowane w prawodawstwie liturgicznym z 1965 roku: \u201eCzy \u2026 powinni\u015bmy wnioskowa\u0107, \u017ce nale\u017ca\u0142o zachowa\u0107 to wszystko bez zmiany? Sob\u00f3r odpowiedzia\u0142 na to przecz\u0105co, z umiarem i roztropno\u015bci\u0105. Co\u015b nale\u017ca\u0142o zreformowa\u0107 i od<\/em>nale\u017a\u0107<\/em>\u201d[1]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Niezale\u017cnie zatem od wszelkich dwuznaczno\u015bci, pomieszania dobrego i z\u0142ego w reformach liturgicznych ju\u017c u ich pocz\u0105tku w latach 50., to nie abp Lefebvre by\u0142 ich ostrym krytykiem en general<\/em>. Z ca\u0142ym spokojem mo\u017cemy nawet zak\u0142ada\u0107, \u017ce gdyby ju\u017c po Soborze nie dosz\u0142o do dewastatorskiej rewolucji liturgicznej, abp Lefebvre nie uznawa\u0142by stanu prawodawstwa liturgicznego z roku 1962 za \u201enon plus ultra\u201d, nienaruszalny punkt doj\u015bcia tradycji \u0142aci\u0144skiej. Uzna\u0142by potrzeb\u0119 duszpasterskich adaptacji, w granicach zdrowej tradycji.<\/p>\r\n\r\n

Nast\u0119pnym fa\u0142szywym skr\u00f3tem my\u015blowym by\u0142oby przypisywanie abp. Lefebvre\u2019owi jakiej\u015b pryncypialnej sk\u0142onno\u015bci do tzw. \u201eskrajnej prawicy\u201d, form prawicowych dyktatur lub residu\u00f3w politycznych nostalgii. Jego my\u015bl w tym wzgl\u0119dzie by\u0142a wyj\u0105tkowo przejrzysta i moralnie czysta: \u201eJe\u015bli chodzi o oskar\u017cenia o „skrajn\u0105 prawic\u0119\u201d, odpowiem, \u017ce je\u015bli poj\u0119cie „prawica\u201d b\u0119dzie oznacza\u0107 ide\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cyj\u0105cego wed\u0142ug zasad ustanowionych przez Boga, opartego na autorytecie, pos\u0142usze\u0144stwie i sprawiedliwo\u015bci, m<\/em>o\u017cna rzeczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy „z prawicy\u201d. Ale je\u015bli okre\u015blenie „skrajna prawica\u201d oznacza nadu\u017cycia w\u0142adzy osobistej przez\u00a0bezprawn\u0105 dyktatur\u0119 albo parti\u0119 d\u0105\u017c\u0105c\u0105 do tyranii, oczywi\u015bcie niczym takim nie jeste\u015bmy. \u2026 Ale nie mamy te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zasady teologiczne i moralne Ko\u015bcio\u0142a maj\u0105 oczywiste konsekwencje w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re jest dzie\u0142em Bo\u017cym i jako takie podlega prawom B<\/em>o\u017cym<\/em>\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Przyznajmy, \u017ce ta wypowied\u017a jest nie tyle manifestem kapelana politycznej krucjaty lub nadwornego teologa rz\u0105d\u00f3w silnej r\u0119ki, ile przyk\u0142adem dobrej harmonii my\u015bli katolickiej w przedstawieniu ko\u015bcielnego stanowiska na temat polityki.<\/p>\r\n\r\n

Wreszcie jeszcze jednym – r\u00f3wnocze\u015bnie szczeg\u00f3lnie dotkliwym i zbyt \u0142atwym do wypowiedzenia – skr\u00f3tem my\u015blowym by\u0142oby uznanie postawy abp. Lefebvre\u2019a za jednoznaczne i pozbawione waha\u0144 odrzucenie nauczania jednego z sobor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, Vaticanum II. W tym wzgl\u0119dzie biografia autorstwa bp Tissier de Mallerais dostarcza pewnego wa\u017cnego \u015bwiadectwa: dowiadujemy si\u0119 z niej jeszcze raz, \u017ce wbrew trudno wyt\u0142umaczalnej p\u00f3\u017aniejszej \u201elegendzie\u201d (podtrzymywanej wyj\u0105tkowo zgodnie przez krytyk\u00f3w i entuzjast\u00f3w) abp Lefebvre podpisa\u0142 wszystkie dokumenty uchwalone przez Vaticanum II, w\u0142\u0105cznie z tymi najbardziej kontrowersyjnymi, jak deklaracja o wolno\u015bci religijnej czy dekret o ekumenizmie. Osobi\u015bcie nie widz\u0119 w tym \u017cadnego aktu s\u0142abo\u015bci czy mechanicznego \u201edo\u0142\u0105czenia si\u0119\u201d cho\u0107by na moment do innych, skorumpowanych konformizmem lub liberalizmem, lecz pierwsze poruszenie, primum motus<\/em>, typowe dla katolickiego hierarchy uczestnicz\u0105cego wraz z papie\u017cem w wydarzeniu ko\u015bcielnym przekraczaj\u0105cym wol\u0119 i dyspozycj\u0119 ka\u017cdego z Ojc\u00f3w Soborowych. Gest ten sygnalizuje moim zdaniem obecno\u015b\u0107 w osobowo\u015bci Arcybiskupa tej samej dyspozycji, kt\u00f3ra kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, w 1988 roku doprowadzi\u0142a do podpisania w ramach protok\u00f3\u0142u ugody ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 deklaracji doktrynalnej: \u201eW zwi\u0105zku z pewnymi elementami nauczania Soboru Watyka\u0144skiego II lub zwi\u0105zanymi z p\u00f3\u017aniejszymi reformami liturgii i prawa – kt\u00f3re nam wydaj\u0105 si\u0119 trudne do pogodzenia z Tradycj\u0105 – zobowi\u0105zujemy <\/em>si\u0119 do przyj\u0119cia pozytywnej postawy studium i \u0142\u0105czno\u015bci ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, unikaj\u0105c wszelkiej polemiki<\/em>\u201d[2]<\/a>. Dyspozycja, kt\u00f3r\u0105 zdradza zar\u00f3wno podpisanie wszystkich dokument\u00f3w Soboru, jak i obja\u015bnienie swego stanowiska w cytowanej deklaracji doktrynalnej, mia\u0142a oczywi\u015bcie w samym Arcybiskupie pewn\u0105 konkurencj\u0119, i niew\u0105tpliwie nieraz z t\u0105 konkurencj\u0105 przegrywa\u0142a – a jednak by\u0142a, jako scenariusz alternatywny wzgl\u0119dem tego, co si\u0119 ostatecznie sta\u0142o. Je\u015bli jednak dziedzictwo Arcybiskupa trwa w jego uczniach, mo\u017cna mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce istnieje nadal ta dyspozycja i otwarta jest droga realizacji scenariusza wynikaj\u0105cego z podpisanego przez Arcybiskupa protok\u00f3\u0142u z maja 1988. W warunkach wi\u0119kszego zaufania.<\/p>\r\n\r\n

Prawo do w\u0105tpliwo\u015bci<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Unikanie polemiki nie oznacza ukrywania w\u0105tpliwo\u015bci. Tak wi\u0119c nie tyle spektakularne \u201eodrzucenie Soboru\u201d, ile precyzyjne dubia<\/em>, w\u0105tpliwo\u015bci doktrynalne abp. Lefebvre\u2019a pozostaj\u0105 dla Ko\u015bcio\u0142a cenne i wa\u017cne, tak jak wa\u017cne dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 obecne rozmowy teologiczne w ramach komisji z\u0142o\u017conej z teolog\u00f3w Stolicy Apostolskiej i Bractwa \u015aw. Piusa X. W tym wzgl\u0119dzie formu\u0142a, w kt\u00f3rej swego czasu wsp\u00f3lnie odnajdywali si\u0119, z du\u017cymi nadziejami na porozumienie, Jan Pawe\u0142 II i abp Lefebvre: \u201eodczyta\u0107 Sob\u00f3r w \u015bwietle Tradycji\u201d, nie oznacza tylko rzeczy najpilniejszej, czyli za\u017cegnania b\u0142\u0119dnych interpretacji zgodnych z \u201ehermeneutyk\u0105 zerwania\u201d – ale i kolejny krok w nieustannym wysi\u0142ku Ko\u015bcio\u0142a, aby o\u015bwietla\u0107 sw\u0105 nauk\u0105 nowe czasy i nowe kwestie.<\/p>\r\n\r\n

Dla przyk\u0142adu: odczytanie \u201ew \u015bwietle Tradycji\u201d soborowego dokumentu \u201eo wolno\u015bci religijnej\u201d nie mo\u017ce ograniczy\u0107 si\u0119 do surowego s\u0105du nad jego dwuznaczno\u015bciami lub pewnymi lekkomy\u015blnie wytworzonymi pozorami zerwania. By\u0142oby nieporozumieniem, gdyby w ramach s\u0142usznego dobijania si\u0119 o niezb\u0119dny poziom klarowno\u015bci dokumentu o wolno\u015bci religijnej negowa\u0142o si\u0119 tak\u017ce – zawarte ju\u017c w nauczaniu Piusa XII – warto\u015bciowe, by tak rzec, nowe post\u0119py Tradycji w eksplikowaniu zar\u00f3wno wykluczenia przymusu w kwestii wiary, jak i zachodz\u0105cego niekiedy wr\u0119cz obowi\u0105zku tolerancji wobec zachowa\u0144 z\u0142ych i b\u0142\u0119dnych. A wszystko to nie z zachwytu dla nowych czas\u00f3w, pluralizmu, demokracji – lecz z powodu imperatywu obja\u015bniania wymaga\u0144 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego tak\u017ce dzisiaj, w warunkach pluralizmu i demokracji. W ko\u0144cu to nie kto inny jak Pius XII w wielkiej encyklice o Ko\u015bciele pisa\u0142 m.in.: \u201eabsolutnie konieczn\u0105 jest rzecz\u0105, aby to [nawr\u00f3cenie do K<\/em>o\u015bcio\u0142a] dzia\u0142o si\u0119 z w\u0142asnej woli i ochoty, poniewa\u017c nikt nie wierzy, jak tylko ten, kto chce. Dlatego te\u017c, je\u015bli si\u0119 zdarza, \u017ce niewierz\u0105cych zmusza kto\u015b do tego, i\u017cby weszli do \u015bwi\u0105tyni Ko\u015bcio\u0142a i zbli\u017cyli si\u0119 tam do o\u0142tarza, aby przyj\u0105\u0107 sakramenty \u015bwi\u0119te, tacy nie staj\u0105 si\u0119 prawdziwymi chrze\u015bcijanami. \u2026 Je\u015bli wi\u0119c kiedykolwiek bywa tak, \u017ce wbrew sta\u0142ej nauce tej Stolicy Apostolskiej zmusza si\u0119 kogo\u015b mimo jego woli do przyj\u0119cia wiary katolickiej, My, \u015bwiadomi Naszego urz\u0119du, stanowczo to pot<\/em>\u0119piamy<\/em>\u201d[3]<\/a>. Odczytanie Soboru w \u015bwietle wcze\u015bniejszej Tradycji to odczytywanie go w \u015bwietle takich wypowiedzi jak ta, a nie tylko gilotynowanie \u201eb\u0142\u0119dnych nauk\u201d przy pomocy wybranych fragment\u00f3w z Syllabusa<\/em>.<\/p>\r\n\r\n

Pole sporu<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Rzecz jasna w warstw\u0119 narracji faktograficznej ksi\u0105\u017cki wplecione s\u0105 tak\u017ce pewne w\u0105tki interpretacyjne, kt\u00f3re powinny by zosta\u0107 przemy\u015blane, nawet je\u015bli nie oznacza to przyj\u0119cia interpretacji abp. Lefebvre\u2019a i jego duchowego syna, autora ksi\u0105\u017cki.<\/p>\r\n\r\n

W latach posoborowych abp Lefebvre zosta\u0142 wezwany do szczeg\u00f3lnego i heroicznego \u015bwiadectwa wiary. W \u015bwietle fakt\u00f3w nam znanych jest pewne, \u017ce to wyzwanie rozpoznawa\u0142 i podj\u0105\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Je\u015bli chodzi o te posuni\u0119cia, kt\u00f3re by\u0142y w \u017cyciu Arcybiskupa najbardziej dramatyczne, najbardziej kontrowersyjne tak\u017ce dla os\u00f3b mu bliskich, nietrudno je zrozumie\u0107, wr\u0119cz uzna\u0107 za swoi\u015bcie oczywiste w naturalnym, ludzkim ogl\u0105dzie wydarze\u0144. W tej warstwie bardzo ludzkiej – tak\u017ce w sensie bardzo ludzkiego heroizmu – nie jest trudno zrozumie\u0107 nawet akty niepos\u0142usze\u0144stwa papie\u017cowi, o ile tylko pami\u0119ta si\u0119 jak bardzo autorytet papie\u017cy czy w og\u00f3le autorytet urz\u0119d\u00f3w rzymskich by\u0142 przez lata u\u017cywany i nadu\u017cywany do lekcewa\u017c\u0105cego pacyfikowania dzie\u0142a abp. Lefebvre\u2019a – i to nawet jeszcze wtedy gdy w jego pocz\u0105tkach chodzi\u0142o w nim jedynie o niepolemiczne zachowanie do niedawna oczywistych standard\u00f3w katolicko\u015bci. W tym miejscu – jeszcze raz – wystarczy pozna\u0107 fakty, aby znacznie zredukowa\u0107 poziom przem\u0105drza\u0142ego dogadywania abp. Lefebvre\u2019owi, \u017ce nie by\u0142 do\u015b\u0107 ufny czy cierpliwy.<\/p>\r\n\r\n

Wystarczy zatem znajomo\u015b\u0107 fakt\u00f3w, aby – jak to skonkludowa\u0142 po przeczytaniu mojej Historii Mszy<\/em> pewien polski kap\u0142an – zobaczy\u0107 zar\u00f3wno \u201estopniow\u0105 radykalizacj\u0105<\/em>\u201d Arcybiskupa, jak i <\/em>\u201erealn\u0105 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015b\u0107 Rzymu za ostateczny roz\u0142am<\/em>\u201d, fakt , \u017ce <\/em>\u201ew chwilach podzia\u0142u odpo<\/em>wiedzialni w Ko\u015bciele nie uczynili wystarczaj\u0105co wiele, by osi\u0105gn\u0105\u0107 pojednanie<\/em>\u201d[4]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Jednak pewna \u201enaturalno\u015b\u0107\u201d narastaj\u0105cego niepos\u0142usze\u0144stwa Arcybiskupa nie mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 go w ca\u0142o\u015bci. Pytanie, czy to, co – w tych r\u00f3\u017cnych odcieniach znacze\u0144 – naturalne i naturalnie zrozumia\u0142e, zawsze wystarczy.<\/p>\r\n\r\n

O to wi\u0119c trzeba by wie\u015b\u0107 dalej sp\u00f3r interpretacyjny, wolny od interesowno\u015bci, wra\u017cliwy na ci\u0119\u017car okoliczno\u015bci: nie o prawo\u015b\u0107 intencji ani nawet nie o roztropno\u015b\u0107 w czysto ludzkich kategoriach. Osobi\u015bcie odsun\u0105\u0142bym tak\u017ce na bok, cho\u0107 troch\u0119 na bok, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 spory a to o racje kanoniczne, a to o casusy teologiczno moralne, np. w sprawie udzielania \u015bwi\u0119ce\u0144 biskupich bez mandatu papieskiego. Na \u017cycie abp. Lefebvre\u2019a w krytycznych latach jego pr\u00f3by patrz\u0119, jak na pr\u00f3b\u0119, kt\u00f3ra coraz wyra\u017aniej przerasta\u0142a ludzkie si\u0142y, perspektywy, rachuby – a wi\u0119c jak na pr\u00f3b\u0119, kt\u00f3r\u0105 w dziejach Ko\u015bcio\u0142a przechodzi\u0142 niemal ka\u017cdy wielki za\u0142o\u017cyciel czy przyw\u00f3dca. Niekt\u00f3rzy z nich przeszli j\u0105 pomy\u015blnie, i cz\u0119sto nawet mimo okresowego za\u0142amania si\u0119 ich dzie\u0142 stali si\u0119 nast\u0119pnie tym skuteczniejszymi odnowicielami \u017cycia katolickiego. Konkluzja, kt\u00f3rej nie mam zamiaru tu rozwija\u0107, musia\u0142aby dotyczy\u0107 faktu, czy nadludzka pr\u00f3ba, kt\u00f3ra przysz\u0142a na abp. Lefebvre\u2019a, poprowadzi\u0142a go faktycznie do \u015bwi\u0119to\u015bci \u201ewyznawcy\u201d, czy raczej sprowokowa\u0142a go w momencie najci\u0119\u017cszego kryzysu i kuszenia do wyboru bardziej ludzkiego skr\u00f3tu, drogi do wyznaczonego, po ludzku zrozumia\u0142ego celu – z pomini\u0119ciem \u015bwi\u0119to\u015bci. Pr\u00f3ba odpowiedzi na to pytanie by\u0142aby w tej chwili niewczesna. Chc\u0119 jednak zaznaczy\u0107, \u017ce to na tym poziomie widz\u0119 dylemat abp. Lefebvre\u2019a, nie ni\u017cej.<\/p>\r\n\r\n

Mamy dzi\u015b dzie\u0144 \u015bwi\u0119tego Brunona, za\u0142o\u017cyciela kartuz\u00f3w. Pozw\u00f3lcie zatem chwil\u0119 wspomnienia historycznego, kt\u00f3re wydaje mi si\u0119 a propos. \u015awi\u0119ty Bruno mia\u0142 czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat, gdy w 1084 roku za\u0142o\u017cy\u0142 Wielk\u0105 Kartuzj\u0119. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej papie\u017c nakaza\u0142 mu przyjazd do Rzymu. Z ludzkiego punktu widzenia by\u0142 to koniec jego dzie\u0142a za\u0142o\u017cycielskiego: uczniowie rozproszyli si\u0119, klasztor przeszed\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 innego opactwa\u2026 A przecie\u017c po jakich\u015b dziesi\u0119ciu latach znalaz\u0142 si\u0119 nowy przeor, uczniowie ponownie si\u0119 zgromadzili – i zakon kartuz\u00f3w wszed\u0142 w okres swego dynamicznego wzrostu, owocnego dla Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Dzie\u0142a Bo\u017ce rozwijaj\u0105 si\u0119 niekoniecznie wed\u0142ug przewidywalnych ludzkich rachub – ich zawieszenie, niekiedy brutalne i niesprawiedliwe, jest udzia\u0142em w \u201etajemnicy Krzy\u017ca\u201d. O tym zapewne my\u015bla\u0142 prof. Louis Salleron, sprawdzony przyjaciel Arcybiskupa, kiedy korzystaj\u0105c z roztropno\u015bci nadprzyrodzonej pisa\u0142 do niego w prywatnym li\u015bcie: \u201eTrzeba my\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci. Ekscelencja uratuje swoje dzie\u0142o, przyjmuj\u0105c ewentualno\u015b\u0107 jego przerwania<\/em>\u201d[5]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Po liniach krzywych<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sta\u0142o si\u0119 inaczej, historii si\u0119 nie odwr\u00f3ci. \u201eNie s\u0105d\u017acie, aby\u015bcie nie byli s\u0105dzeni\u201d. Trzeba by dobrze pozna\u0107 stawk\u0119 i nadzieje abp. Lefebvre\u2019a, \u017ceby wej\u015b\u0107 w ocen\u0119 jego post\u0119powania. Doprawdy, trudno mi by\u0142o powstrzyma\u0107 si\u0119 od wzruszenia, gdy swego czasu natrafi\u0142em na list abp. Lefebvre\u2019a do papie\u017ca Jana Paw\u0142a II, pisany w Bo\u017ce Narodzenie 1978, w pierwszych miesi\u0105cach nowego pontyfikatu, kt\u00f3ry mia\u0142 szans\u0119 w\u0142a\u015bnie wtedy zahamowa\u0107 dynamik\u0119 roz\u0142amu. Jeden z najwa\u017cniejszych fragment\u00f3w tego listu brzmia\u0142 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n\r\n

Ojcze \u015awi\u0119ty, na chwa\u0142\u0119 Jezusa Chrystusa, dla dobra Ko\u015bcio\u0142a, zaklinamy Ci\u0119, aby\u015b powiedzia\u0142 jedno s\u0142owo, jedno zdanie, jako Nast\u0119pca Piotra, jako Paste<\/em>rz Ko\u015bcio\u0142a powszechnego, do Biskup\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata: \u201eZezwalajcie\u201d: \u201ePozwalamy na swobodne sprawowanie tego, czego wielowiekowa Tradycja u\u017cywa\u0142a dla u\u015bwi\u0119cenia dusz\u201d<\/em>[6]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Spotykamy si\u0119 tutaj dzisiaj w znacznym stopniu dzi\u0119ki temu, \u017ce papieskie s\u0142owo \u201ezezwalajcie\u201d nareszcie pad\u0142o, cho\u0107 w innym pontyfikacie – i to w formie prawnej rzeczywi\u015bcie wyra\u017caj\u0105cej papieskie \u201epozwalamy\u201d. Jest to jedno z dokona\u0144 w ramach upartej pracy pewnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry rosn\u0105\u0107 w do\u015bwiadczenie przy Janie Pawle II, z woli Opatrzno\u015bci sta\u0142 si\u0119 Ojcem \u015awi\u0119tym Benedyktem XVI. To ten cz\u0142owiek pisa\u0142 nazajutrz po sakrach biskupich w Econe w 1988: \u201eMusimy zastanowi\u0107 si\u0119 nad faktem, i\u017c spora liczba katolik\u00f3w<\/em>, o wiele wykraczaj\u0105ca poza w\u0105ski kr\u0105g Bractwa Lefebvre\u2019a, postrzega tego cz\u0142owieka jako w pewnym sensie przewodnika, a przynajmniej jako u\u017cytecznego sprzymierze\u0144ca. Nie da si\u0119 przypisa\u0107 wszystkiego motywom politycznym, nostalgii czy mniej wa\u017cnym czynnikom kulturowym. Przyczyny te nie s\u0105 w stanie wyja\u015bni\u0107 przyci\u0105gania odczuwanego nawet przez m\u0142odych – szczeg\u00f3lnie przez m\u0142odych – poch<\/em>odz\u0105cych z wielu ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, otoczonych przez ca\u0142kowicie odmienne rzeczywisto\u015bci polityczne i kulturowe. Wprawdzie prezentuj\u0105 oni to, co z ka\u017cdego punktu widzenia jest ogl\u0105dem ograniczonym i jednostronnym, ale bez w\u0105tpienia fenomen tego rodzaju by\u0142by nie do pomy\u015blenia, gdyby nie dzia\u0142a\u0142y tu dobre elementy, elementy, kt\u00f3re, og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, nie znajduj\u0105 dostatecznej mo\u017cliwo\u015bci \u017cyci<\/em>a w dzisiejszym Ko\u015bciele<\/em>\u201d[7]<\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Czytaj\u0105c te s\u0142owa, nie tylko przypominamy sobie dramat roku 1988, \u015bci\u015ble uzale\u017cniony od ca\u0142ej burzy posoborowej, ale i zdajemy sobie spraw\u0119 z paradoksu realizowania si\u0119 opatrzno\u015bciowych zamys\u0142\u00f3w Bo\u017cych w spos\u00f3b umykaj\u0105cy ludzkim przewidywaniom: kto w roku 1988, nazajutrz po dramatycznym ge\u015bcie \u201eratowania Tradycji\u201d przez abp. Lefebvre\u2019a, przewidywa\u0142, \u017ce w pierwszym dziesi\u0105tku naszego wieku niegdy\u015b nieosi\u0105galny \u201eeksperyment Tradycji\u201d otworzy swoimi odwa\u017cnymi decyzjami w\u0142a\u015bnie Joseph Ratzinger – Benedykt XVI – kiedy\u015b co prawda dla jednych \u201epancerny kardyna\u0142\u201d, dla drugich, wr\u0119cz przeciwnie, modernista, libera\u0142 i wr\u00f3g Tradycji?<\/p>\r\n\r\n

Ta obserwacja ka\u017ce popatrze\u0107 innym okiem na wyostrzone dialektyki poszczeg\u00f3lnych \u201epartii\u201d, tak\u017ce w ruchu na rzecz Tradycji, i wynikaj\u0105ce z nich doczesne rozdzielanie zas\u0142ug \u201edla Tradycji\u201d. Racj\u0119 maj\u0105 i ci, kt\u00f3rzy podkre\u015bl\u0105 dzi\u015b, \u017ce bez aktywno\u015bci dzie\u0142a abp. Lefebvre\u2019a np. \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u201etrwania problemu [Mszy trydenckiej]\u201d by\u0142aby diametralnie ni\u017csza. Ale racj\u0119 maj\u0105 i ci, kt\u00f3rzy powiedz\u0105, \u017ce bez \u0107wier\u0107 wieku legalnych form sprawowania liturgii tradycyjnej, bez dwudziestu lat funkcjonowania uznanych przez Rzym instytut\u00f3w tradycyjnych \u201eEcclesia Dei\u201d nie by\u0142oby dzi\u015b m.in. szeregu hierarch\u00f3w ju\u017c znaj\u0105cych z autopsji liturgiczn\u0105 tradycj\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105 i dzi\u0119ki temu jej przychylnych – nie by\u0142oby ich w kongregacjach rzymskich i w niekt\u00f3rych diecezjach. Racj\u0119 maj\u0105 ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o znaczeniu \u015bwiadectwa abp. Lefebvre\u2019a i Bractwa \u015aw. Piusa X. Ale racj\u0119 maj\u0105 tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy przypominaj\u0105, \u017ce uwolnienie liturgii tradycyjnej – \u201eniezale\u017cnie od sprawy abp. Lefebvre\u2019a\u201d –\u00a0 i teologiczna hermeneutyka ci\u0105g\u0142o\u015bci to program rozwijany konsekwentnie przynajmniej od pocz\u0105tku lat 80. przez \u00f3wczesnego kard. Josepha Ratzingera, a j\u0119zyk Summorum Pontificum <\/em>odbija sformu\u0142owania u\u017cywane w trakcie odbytych pod jego przewodnictwem Dni Liturgicznych w Fontgombault w 2001.<\/p>\r\n\r\n

Nie chodzi jednak o to, by u ko\u0144ca tego g\u0142osu sprowokowa\u0107 niewczesn\u0105 dyskusj\u0119 o wzorcowej i parytetowej li\u015bcie zas\u0142ug – albo, co gorsza, przypomina\u0107 lapsusy uczestnik\u00f3w spor\u00f3w sprzed lat. Je\u017celi chodzi o zas\u0142ugi, wystarczy, \u017ce s\u0105 one znane Bogu – co by\u0107 mo\u017ce jest najlepsz\u0105 konkluzj\u0105 zw\u0142aszcza w dniu \u015bw. Brunona, za\u0142o\u017cyciela kartuz\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Zas\u0142ug\u0105 za\u015b dla nas wszystkich oczywist\u0105 jest ta zmaterializowana w obszernej ksi\u0105\u017cce, b\u0119d\u0105cej powodem naszego spotkania. Ze wszystkich powod\u00f3w, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142em wy\u017cej, pragn\u0119 powiedzie\u0107 obecnemu tu Autorowi szczere Deo gratias<\/em>. I doda\u0107: Merci, Monseigneur.<\/em><\/p>\r\n\r\n

Pawe\u0142 Milcarek<\/strong>
\r\n<\/em><\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n

[1]<\/a> „Itin\u00c3\u00a9raires\u201d n. 95, lipiec-sierpie\u0144 1965, ss. 78-79 (cyt. Mgr Marcel Lefebvre, Un <\/em>\u00c3\u00a9<\/em>veque parle<\/em>, 1974, s. 57nn).<\/p>\r\n\r\n

[2]<\/a> Deklaracja doktrynalna<\/em> abp. M. Lefebvre`a i cz\u0142onk\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X, nale\u017c\u0105ca do Protok\u00f3\u0142u ugody<\/em> podpisany przez kard. Josepha Ratzingera i abp. Marcela Lefebvre`a w dn. 5 V 1988.<\/p>\r\n\r\n

[3]<\/a> Pius XII, Mystici corporis Christi<\/em> (1943), 88.<\/p>\r\n\r\n

[4]<\/a> Ks. Maciej Zachara MIC, \u201eHistoria Mszy\u201d Paw\u0142a Milcarka<\/em>, http:\/\/www.liturgia.pl\/node\/8437<\/a><\/p>\r\n\r\n

[5]<\/a> Cyt. Christoph Geffroy, Philippe Maxence, Enqu\u00c3\u00aate sur la messe traditionnelle<\/em>, 1988, 35.<\/p>\r\n\r\n

[6]<\/a> http:\/\/sacrosanctum-concilium.org\/textes\/dc\/1979\/591\/591.php<\/a><\/p>\r\n\r\n

[7]<\/a> Kard. J. Ratzinger, Uwagi do biskup\u00f3w Chile – konferencja z 13 lipca 1988 (http:\/\/christianitas.pl\/?sr=!czytaj&id=63&dz=6&x=6&pocz=0&gr=<\/a>).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"S\u0142owo na spotkaniu promocyjnym biografii arcybiskupa Marcela Lefebvre\u2019a autorstwa biskupa Bernarda Tissier de Mallerais. Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie, 6 pa\u017adziernika RP 2010. Ksi\u0105\u017cka bp. Tissier de Mallerais to obszerna i udokumentowana biografia jednej z najwa\u017cniejszych postaci Ko\u015bcio\u0142a w wieku XX. Je\u015bli mia\u0142bym wyr\u00f3\u017cni\u0107 podstawowe cechy tego dzie\u0142a, wymieni\u0142bym z jednej strony faktograficzn\u0105 rzetelno\u015b\u0107, z drugiej […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[32,24,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27157"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27157\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}