{"id":27125,"date":"2010-10-06T12:09:17","date_gmt":"2010-10-06T17:09:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=27125"},"modified":"2010-10-06T12:09:17","modified_gmt":"2010-10-06T17:09:17","slug":"dylematy-gazowe-i-lupkowe-%e2%80%93-wywiad-z-ekspertem-ds-paliw-andrzejem-szczesniakiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=27125","title":{"rendered":"Dylematy gazowe i \u0142upkowe \u2013 Wywiad z ekspertem ds. paliw, Andrzejem Szcz\u0119\u015bniakiem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zanim przejdziemy do spraw aktualnych, poprosz\u0119 o scharakteryzowanie dot\u0105d obowi\u0105zuj\u0105cego kontraktu paliwowego z Rosj\u0105<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

– Kontrakt sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: tranzytowej i handlowej. Za tranzyt odpowiada pa\u0144stwo, tote\u017c ono musi zawiera\u0107 tak\u0105 umow\u0119, z kt\u00f3rej powinny wynika\u0107 korzy\u015bci importowe. Zosta\u0142a ona sfinalizowana w 1993 r. i przewidywa\u0142a po pierwsze – wybudowanie wsp\u00f3lnego ruroci\u0105gu, a po drugie jego u\u017cytkowanie, tj. tranzyt gazu. Polska zobowi\u0105zywa\u0142a si\u0119 do zapewnienia bezpiecznego tranzytu. Ta umowa by\u0142a po\u0142\u0105czona z zakupem gazu, co stanowi\u0142o jej cz\u0119\u015b\u0107 handlow\u0105, ale pa\u0144stwa-strony wyznacza\u0142y tu tylko ramy, reszt\u0119 ustala\u0142y przedsi\u0119biorstwa. Przy tego typu umowach negocjuje si\u0119 u dostawcy tzw. bilans korzy\u015bci. W tym przypadku, skoro Polska zapewnia\u0142a tranzyt, uzyskiwa\u0142a upusty cenowe. I to zacz\u0119\u0142o dzia\u0142a\u0107. Niestety umowy te by\u0142y psute z roku na rok. Do umowy do\u0142\u0105czono aneks techniczny, potem w 1996 r. kontrakt, potem zmiany w tym kontrakcie, nast\u0119pnie nowy aneks. A jaka jest Pa\u0144ska opinia o tej umowie?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Gdy przygl\u0105da\u0142em si\u0119 jej historii, doszed\u0142em do wniosku, \u017ce jest to klasyczny (a w\u0142a\u015bciwie kliniczny) przyk\u0142ad, jak nie nale\u017cy zawiera\u0107, a w\u0142a\u015bciwie zmienia\u0107 um\u00f3w. Obecnie Rosjanie negocjuj\u0105 tzw. South Stream (Po\u0142udniowy gazowy potok) z krajami ba\u0142ka\u0144skimi i Turcj\u0105. Ten ostatni kraj puszcza Rosjan przez swoj\u0105 stref\u0119 ekonomiczn\u0105 na Morzu Czarnym, aby unikn\u0105\u0107 obstrukcji ze strony Ukrainy. Jak patrz\u0119 na te rozmowy – zar\u00f3wno na poziomie pa\u0144stwowym i firmowym, z Gazpromem – to od razu wida\u0107 jak twarde s\u0105 to rozmowy. Dlaczego? Bo w jednym momencie trzeba uzgodni\u0107 obustronne korzy\u015bci i je zapisa\u0107 w umowach. W przypadku zmiany opcji rz\u0105dz\u0105cej, co prawda wraca si\u0119 do negocjacji, ale zawsze – czy to W\u0119gry czy Bu\u0142garia – uzyskuj\u0105 one przez to lekko lepsze warunki, np. nieco ta\u0144szy gaz.<\/p>\r\n\r\n

No dobrze, a jak to robi\u0142a Polska?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Najpierw zawarto porozumienie rz\u0105dowe. Po trzech latach, gdy rz\u0105dzi\u0142a ju\u017c inna koalicja, zawarto kontrakt, nast\u0119pnie wprowadzono zmiany do kontraktu. My\u015bmy op\u00f3\u017aniali budow\u0119, bo PGNiG znalaz\u0142o si\u0119 w fatalnej kondycji finansowej i nie mia\u0142o \u015brodk\u00f3w na wy\u0142o\u017cenie kapita\u0142u do wsp\u00f3lnej sp\u00f3\u0142ki, przez co traci\u0142o pewne atuty. Np. niska cena tranzytu wynika\u0142a z tego, \u017ce opr\u00f3cz pierwszych rat kapita\u0142owych koszty budowy pokry\u0142 Gazprom poprzez GazpromBank, za co wytargowa\u0142 niskie taryfy przesy\u0142owe, na kt\u00f3re do dzi\u015b narzekamy, tylko nie widzimy przyczyny tego stanu rzeczy. Ka\u017cdy kolejny krok, ka\u017cde renegocjacje dowodz\u0105 s\u0142abo\u015bci polskiej klasy politycznej, kt\u00f3ra w og\u00f3le nie rozumie, co to jest my\u015blenie strategiczne. W rezultacie ka\u017cda odchodz\u0105ca ekipa rz\u0105dz\u0105ca zostawia\u0142a swoim nast\u0119pcom gorsz\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Wed\u0142ug tego, co wyczyta\u0142em na Pa\u0144skim blogu, wicepremier Waldemar Pawlak wynegocjowa\u0142 do\u015b\u0107 korzystny kontrakt gazowy z Rosj\u0105. Na czym polegaj\u0105 zalety tej umowy?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Przede wszystkim premier Pawlak zasta\u0142 bardzo z\u0142\u0105 sytuacj\u0119. Pami\u0119tajmy, \u017ce na pocz\u0105tku 2009 r. nast\u0105pi\u0142a przerwa w dostawach, co jest najgorsz\u0105 sytuacj\u0105. Co si\u0119 okaza\u0142o? W 2003 r. Polska wyst\u0105pi\u0142a o zmniejszenie ilo\u015bci gazu dostarczanego przez Gazprom, co by\u0142o uzasadnione, gdy\u017c w 1993 r. zam\u00f3wili\u015bmy zbyt du\u017ce ilo\u015bci tego surowca i to na zasadzie \u201etake or pay\u201d, tzn. czy brali\u015bmy gaz czy nie, musieli\u015bmy p\u0142aci\u0107. Co wi\u0119cej, ekipa AWS zawar\u0142a kontrakt z Norwegi\u0105, co jeszcze bardziej zwi\u0119ksza\u0142o nadmiar gazu. Byli\u015bmy wi\u0119c \u201eoversupplied\u201d, czyli zalani gazem i SLD musia\u0142 co\u015b z tym zrobi\u0107. Ale kto\u015b w Sojuszu wpad\u0142 na \u201egenialny\u201d pomys\u0142, aby ju\u017c te skorygowane ilo\u015bci zmniejszy\u0107 o jedn\u0105 czwart\u0105 i poszuka\u0107 innego dostawcy. I rzeczywi\u015bcie zawarto z Rosj\u0105 umow\u0119 na 3\/4 naszych potrzeb i po p\u00f3\u0142tora roku poszukiwa\u0144, na skraju kryzysu gazowego, znaleziono sp\u00f3\u0142k\u0119 RosUkrEnergo, tyle \u017ce 50 proc. udzia\u0142u w niej mia\u0142 Gazprom, a pozosta\u0142\u0105 po\u0142ow\u0119 przedsi\u0119biorcy ukrai\u0144scy zwi\u0105zani z rz\u0105dem w Kijowie. W ko\u0144cu tak\u0105 umow\u0119 zawarto. By\u0142 to ten sam gaz przesy\u0142any tymi samymi rurami. Tymczasem w 2006 r. w Polsce nasili\u0142a si\u0119 antyrosyjska retoryka, Rosjanie blokuj\u0105 eksport mi\u0119sny, nast\u0119puje kryzys we wzajemnych stosunkach, a strona polska ostrzega\u0142a przed \u201ezakr\u0119ceniem kurka\u201d. Rosjanie s\u0105 jednak narodem pragmatycznym, o \u017cadnym zakr\u0119ceniu kurka nawet nie my\u015bleli, ale korzystaj\u0105c z klauzuli zezwalaj\u0105cej na negocjowanie umowy co trzy lata, podnie\u015bli cen\u0119 o 10 proc., co oznacza\u0142o dodatkowy miliard z\u0142otych rocznie wi\u0119cej za gaz. Sp\u00f3\u0142ka RosUkreEnergo, wykorzysta\u0142a swoja pozycj\u0119, szanta\u017cuj\u0105c nas, \u017ce je\u015bli nie zgodzimy si\u0119 na warunki Gazpromu, przestan\u0105 gaz dostarcza\u0107. To by\u0142a prosta pu\u0142apka, kt\u00f3rej nie dostrzegli nasi politycy. Takie dziedzictwo obj\u0105\u0142 premier Pawlak i na skal\u0119 naszych mo\u017cliwo\u015bci jako\u015b da\u0142 sobie rad\u0119. Po pierwsze podni\u00f3s\u0142 o t\u0119 (obni\u017con\u0105 siedem lat temu) jedn\u0105 czwart\u0105 ilo\u015b\u0107 gazu dostarczanego z Rosji, a po drugie – z 10 proc. wspomnianej podwy\u017cki urwa\u0142 1 – 2 proc. Tyle si\u0119 da\u0142o – cena gazu jest zale\u017cna od bilansu si\u0142 i stanowi odzwierciedlenie stosunk\u00f3w politycznych w naszej cz\u0119\u015bci Europy. Reasumuj\u0105c, zarzuty, \u017ce nie jest to dobry kontrakt, nie s\u0105 bezpodstawne, ale pami\u0119tajmy, \u017ce to nie wicepremier Pawlak popsu\u0142 poprzednie umowy. Ci, kt\u00f3rzy spartaczyli poprzedni kontrakt, dzi\u015b znajduj\u0105 si\u0119 w pierwszym szeregu krytyk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Na skutek donos\u00f3w niekt\u00f3rych polskich polityk\u00f3w do Brukseli, Komisja Europejska nagle zainteresowa\u0142a si\u0119 t\u0105 umow\u0105, cho\u0107 przedtem nie zajmowa\u0142a si\u0119 ni\u0105. Jakie zarzuty stawia nam Unia Europejska i jej komisarz?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Komisarz Guenther Oettinger m\u00f3wi po niemiecku (nie po angielsku, jak zwykle w Unii) i my\u015bli po niemiecku, z czego trudno mu czyni\u0107 zarzuty. Polski establishment przypisa\u0142 mu rol\u0119 rycerza na bia\u0142ym koniu, kt\u00f3ry broni nas przed \u201ez\u0142ymi\u201d Rosjanami i polskimi \u201ezdrajcami\u201d, kt\u00f3rzy dogadali si\u0119 z Rosjanami. Pan komisarz odwiedzi\u0142 Polsk\u0119 w marcu br., zapozna\u0142 si\u0119 z umow\u0105 i w\u00f3wczas nie wyra\u017ca\u0142 zastrze\u017ce\u0144. Tyle tylko, \u017ce narzeka\u0142 na niedostosowanie polskiego rynku do europejskiego, a w zwi\u0105zku z tym zaproponowa\u0142 komisj\u0119, kt\u00f3ra by ca\u0142y bieg spraw nadzorowa\u0142a. Co si\u0119 sta\u0142o potem? Pr\u00f3cz opozycji nastawionej antyrosyjsko, w rz\u0105dzie istniej\u0105 dwie grupy. Pierwsza z Waldemarem Pawlakiem, kt\u00f3ra chce porozumiewa\u0107 si\u0119 z Rosj\u0105 i druga reprezentowana najpierw przez Macieja Wo\u017aniaka, a obecnie z min. Rados\u0142awem Sikorskim o silnej orientacji euro-atlantyckiej. Ich pomys\u0142 sprowadza si\u0119 do nast\u0119puj\u0105cej konstatacji: \u201ejako\u015b\u201d przetrzymamy trzy zimy i doczekamy do 2014 r., kiedy zostanie uruchomiony gazoport. Ju\u017c po zaakceptowaniu umowy wynegocjowanej przez Pawlaka z MSZ wyszed\u0142 list do Oettingera krytykuj\u0105cy t\u0119 umow\u0119 z punktu widzenia prawodawstwa unijnego. R\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywowy uniodeputowany, te\u017c z Platformy, pan Jacek-Saryusz Wolski zorganizowa\u0142 konferencj\u0119 w Parlamencie Europejskim, na kt\u00f3rej powiedzia\u0142 m.in., \u017ce \u201eumowa gwa\u0142ci przepisy unijne\u201d. Na takie dictum urz\u0119dnicy unijni nie mogli pozosta\u0107 bezczynni, cho\u0107 reakcja by\u0142a stosunkowa \u0142agodna, domagaj\u0105ca si\u0119 informacji w zwi\u0105zku z doniesieniami prasowymi itd. Potem jednak komisarz Oettinger doszed\u0142 do wniosku, \u017ce Polska jest s\u0142aba, sk\u0142\u00f3cona i podzielona i t\u0119 sytuacj\u0119 mo\u017cna wykorzysta\u0107. A poniewa\u017c obieca\u0142 na pocz\u0105tku swojego urz\u0119dowania \u201eeuropeizacj\u0119\u201d rynku gazowego, to znalaz\u0142 tak\u0105 okazj\u0119. \u201eEuropeizacja\u201d ma polega\u0107 na otwarciu rynk\u00f3w przez udost\u0119pnienie infrastruktury, co fachowo okre\u015bla si\u0119 jako \u201edost\u0119p stron trzecich, a polega na tym, \u017ce na rynku w Polsce mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 inne sp\u00f3\u0142ki. Dzi\u015b rynek ten jest zamkni\u0119ty, bo rz\u0105d nie ma jasnej polityki w tej dziedzinie. W zwi\u0105zku z tym urz\u0119dnicy unijni zapewniaj\u0105 Polsk\u0119, \u017ce znaj\u0105 szef\u00f3w du\u017cych firm zajmuj\u0105cych si\u0119 paliwami, kt\u00f3rzy \u201enam pomog\u0105\u201d. W czasie jednej z konferencji zaprezentowano mi nagranie rzeczniczki prasowej Oettingera, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a, ze na Zachodzie s\u0105 firmy, kt\u00f3re dostarcz\u0105 nam gaz i \u201ekryzysu nie b\u0119dziecie mieli\u201d. Jednocze\u015bnie pani rzecznik oficjalnie zapowiedzia\u0142a, i\u017c Polsce grozi kryzys gazowy na koniec roku. Dla mnie jest to zdumiewaj\u0105ce. Oto przedstawicielka wysokiego urz\u0119dnika UE przekonuje, \u017ce po wprowadzeniu przepis\u00f3w unijnych danemu krajowi grozi kryzys. Jestem ciekawy, jak by zareagowali Niemcy czy Francuzi, gdyby Komisja zakomunikowa\u0142a, \u017ce na skutek wprowadzania unijnych przepis\u00f3w grozi im brak gazu zim\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Ca\u0142y wywiad z Andrzej Szcz\u0119\u015bniakiem czytaj w wydaniu papierowym \u201eMy\u015bli Polskiej\u201d, kt\u00f3re uka\u017ce si\u0119 we wtorek 5 pa\u017adziernika<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zanim przejdziemy do spraw aktualnych, poprosz\u0119 o scharakteryzowanie dot\u0105d obowi\u0105zuj\u0105cego kontraktu paliwowego z Rosj\u0105 – Kontrakt sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: tranzytowej i handlowej. Za tranzyt odpowiada pa\u0144stwo, tote\u017c ono musi zawiera\u0107 tak\u0105 umow\u0119, z kt\u00f3rej powinny wynika\u0107 korzy\u015bci importowe. Zosta\u0142a ona sfinalizowana w 1993 r. i przewidywa\u0142a po pierwsze – wybudowanie wsp\u00f3lnego ruroci\u0105gu, a […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[89,23,98,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27125"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27125"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27125\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}