{"id":26934,"date":"2010-09-30T22:23:10","date_gmt":"2010-10-01T03:23:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26934"},"modified":"2010-09-30T22:23:10","modified_gmt":"2010-10-01T03:23:10","slug":"sledztwo-we-mgle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26934","title":{"rendered":"\u015aledztwo we mgle"},"content":{"rendered":"

Zesp\u00f3\u0142 pilot\u00f3w przygotowa\u0142 katalog zaniedba\u0144 w \u015bledztwie dotycz\u0105cym przyczyn katastrofy samolotu wojskowego Tu-154M, kt\u00f3ry rozbi\u0142 si\u0119 10 kwietnia br. w czasie nieudanego odej\u015bcia na drugi kr\u0105g w pobli\u017cu lotniska Smole\u0144sk Siewiernyj<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z dr. Tadeuszem Augustynowiczem, koordynatorem lotnisk wojskowych i wieloletnim pracownikiem PLL LOT, mened\u017cerem Cargo Terminal London Heathrow Airport, rozmawia Marta Ziarnik<\/strong>
\r\n
\r\nOpracowa\u0142 Pan wraz z pilotami, ekspertami z r\u00f3\u017cnych dziedzin katalog brzemiennych w skutkach b\u0142\u0119d\u00f3w i zaniedba\u0144 w \u015bledztwie dotycz\u0105cym wyja\u015bnienia przyczyn katastrofy Tu-154M. Jaki charakter ma ten dokument?<\/strong>
\r\n– Najkr\u00f3cej mog\u0119 go scharakteryzowa\u0107, parafrazuj\u0105c s\u0142owa gen. Aleksego Morozowa, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 we wst\u0119pnym raporcie rosyjskiego Mi\u0119dzypa\u0144stwowego Komitetu Lotniczego (MAK): „Prezentowany materia\u0142 stanowi faktyczn\u0105 informacj\u0119, uzyskan\u0105 w trakcie obserwacji dochodzenia Komisji Technicznej MAK z udzia\u0142em Pe\u0142nomocnika Rzeczypospolitej Polskiej oraz du\u017cej grupy polskich ekspert\u00f3w (…). W przypadku pozyskania nowych dokument\u00f3w i ich analizy materia\u0142 ten b\u0119dzie u\u015bci\u015blany. Materia\u0142 ten i poszczeg\u00f3lne jego cz\u0119\u015bci nie stanowi\u0105 analizy przyczyn zdarzenia lotniczego, nie s\u0105 ukierunkowane na ustalenie proporcji czyjejkolwiek winy lub odpowiedzialno\u015bci i nie powinien by\u0107 interpretowany jako taki. Dla wygody percepcji stwierdzone fakty s\u0105 uj\u0119te w grupy”.
\r\nNasze wnioski zaszeregowali\u015bmy do kilkunastu r\u00f3\u017cnych grup, dlatego \u017ce tak wiele znale\u017ali\u015bmy tych problem\u00f3w.
\r\n
\r\nJakie s\u0105 podstawowe spostrze\u017cenia Pana zespo\u0142u?<\/strong>
\r\n– W pierwszej kolejno\u015bci skoncentrowali\u015bmy si\u0119 na b\u0142\u0119dnej ocenie statusu i charakteru lotu.
\r\n
\r\nNa przyk\u0142ad polski akredytowany przy MAK Edmund Klich rozg\u0142asza, \u017ce lot rz\u0105dowego tupolewa by\u0142 wojskowy tylko w ostatniej fazie…<\/strong>
\r\n– Tyle \u017ce twarde dane temu przecz\u0105. Zgodnie z planem lotu wykonanym oko\u0142o godz. 4.00 w dniu 10 kwietnia przez kpt. Arkadiusza Protasiuka, by\u0142 to lot o numerze PLF-101-M-I o statusie HEAD, gdzie PLF oznacza Si\u0142y Powietrzne RP, 101 – numer statku powietrznego lub szczeg\u00f3\u0142owy numer lotu, M – lot o charakterze wojskowym, I – lot wed\u0142ug procedur instrumentalnych, za\u015b HEAD – obecno\u015b\u0107 prezydenta, premiera, marsza\u0142ka Sejmu lub Senatu na pok\u0142adzie maszyny.
\r\nInnymi s\u0142owy, lot do Smole\u0144ska by\u0142 lotem wojskowym, poniewa\u017c tak zak\u0142ada\u0142 plan lotu. Tym samym kontrolerzy ruchu lotniczego i wszyscy cz\u0142onkowie za\u0142ogi tupolewa mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 i prze\u015bwiadczenie, \u017ce jest to lot wojskowy – pocz\u0105wszy od zapuszczenia silnik\u00f3w na lotnisku w Warszawie, a\u017c do planowanego ich wygaszenia na p\u0142ycie lotniska w Smole\u0144sku. A w rzeczywisto\u015bci – do momentu ostatecznej dezintegracji konstrukcji samolotu w wyniku katastrofy.
\r\n
\r\nCzy dla okre\u015blenia charakteru lotu ma znaczenie fakt, \u017ce na pok\u0142adzie znajdowa\u0142 si\u0119 zwierzchnik Si\u0142 Zbrojnych RP, kraju NATO?<\/strong>
\r\n– Podstaw\u0105 jest plan lotu. Sama konwencja dotyczy tylko statk\u00f3w powietrznych cywilnych i z tego powodu nie mo\u017ce si\u0119 odnosi\u0107 do naszego Tu-154, kt\u00f3ry takim statkiem nie by\u0142. Pozosta\u0142e kwestie tylko potwierdzaj\u0105 absurdalno\u015b\u0107 oficjalnych ustale\u0144. Na pok\u0142adzie poza prezydentem Lechem Kaczy\u0144skim znajdowa\u0142o si\u0119 te\u017c siedmiu czynnych genera\u0142\u00f3w NATO. Wszyscy cz\u0142onkowie za\u0142ogi samolotu to byli czynni oficerowie i podoficer Si\u0142 Zbrojnych RP, a jego obs\u0142ug\u0119 (stewardessy) stanowi\u0142y czynne pracownice wojska. Samolot by\u0142 statkiem powietrznym wojskowym, na stanie Si\u0142 Powietrznych RP, wi\u0119c gdy pada pytanie o status lotu, nale\u017cy odpowiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 to lot wojskowy. Jakiekolwiek pr\u00f3by zmiany statusu lotu po jego katastrofie s\u0105 niedopuszczalne i karygodne. Wypowied\u017a pana Edmunda Klicha, jakoby samolot by\u0142 wojskowym tylko w ostatniej fazie lotu, jest niezgodna z prawd\u0105 i mo\u017ce by\u0107 t\u0142umaczona tylko z\u0142\u0105 wol\u0105 polskiego akredytowanego.
\r\n
\r\nW dni u katastrofy prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew z\u0142o\u017cy\u0142 ustn\u0105 deklaracj\u0119 poprowadzenia wsp\u00f3lnego \u015bledztwa przez prokuratur\u0119 polsk\u0105 i rosyjsk\u0105. Ale premier Donald Tusk nie przypilnowa\u0142, \u017ceby sta\u0142a si\u0119 ona wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 obie strony umow\u0105.<\/strong>
\r\n– Ta deklaracja z\u0142o\u017cona premierowi RP w rozmowie telefonicznej w my\u015bl prawa mi\u0119dzynarodowego na zasadach tzw. Gentleman’s Agreement jest wi\u0105\u017c\u0105ca i poci\u0105ga za sob\u0105 skutki prawne. Donald Tusk z nieznanych przyczyn pozwoli\u0142 na niedochowanie zawartej umowy, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 kolejn\u0105, niekorzystn\u0105 dla Polski. Nie jest prawd\u0105, jakoby umowa z\u0142o\u017cona ustnie, bez odpowiednika pisemnego, nie by\u0142a umow\u0105 w my\u015bl mi\u0119dzynarodowego prawa publicznego, poniewa\u017c na opisanej powy\u017cej zasadzie deklaracje os\u00f3b reprezentuj\u0105cych kraj, a tak\u0105 jest prezydent, w ramach ustnego uzgodnienia (tak\u017ce w toku rozmowy telefonicznej), rodz\u0105 okre\u015blone skutki prawne. S\u0105 tak\u017ce inne opinie prawnik\u00f3w na ten temat, z kt\u00f3rymi jednak osobi\u015bcie si\u0119 nie zgadzam, gdy\u017c cz\u0119sto g\u0142oszone s\u0105 one przez teoretyk\u00f3w i niezgodne z praktyk\u0105 dyplomatyczn\u0105 wyra\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 w kazusach mi\u0119dzynarodowego prawa publicznego.
\r\n
\r\nZadziwiaj\u0105co szybko za to zdecydowano, \u017ce organem prowadz\u0105cym post\u0119powanie b\u0119dzie rosyjski Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy…<\/strong>
\r\n– I by\u0142 to fatalny wyb\u00f3r. Mamy bowiem oto sytuacj\u0119, \u017ce oficjalnym organem prowadz\u0105cym badanie przyczyn katastrofy zosta\u0142 MAK, kt\u00f3ry jest organizacj\u0105 nieposiadaj\u0105c\u0105 uprawnie\u0144 do badania katastrof samolot\u00f3w wojskowych.
\r\n
\r\nKto wysun\u0105\u0142 inicjatyw\u0119 takiej formy dochodzenia?<\/strong>
\r\n– Wspomniany ju\u017c w naszej rozmowie gen. Aleksy Morozow, zast\u0119pca szefowej MAK gen. Tatiany Anodinej. By\u0142o to 10 kwietnia, podczas nieoficjalnej rozmowy z p\u0142k. Edmundem Klichem, a wi\u0119c tu\u017c po katastrofie. Od pocz\u0105tku te\u017c przewidywalny by\u0142 charakter \u015bledztwa, poniewa\u017c MAK – jako najwy\u017csza w\u0142adza lotnicza Federacji Rosyjskiej – dokonuje certyfikacji samolot\u00f3w, sprz\u0119tu lotniczego, remont\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w lotniczych, norm ha\u0142asu i emisji spalin, a tak\u017ce sprz\u0119tu radiotechnicznego i o\u015bwietleniowego. Jasne wi\u0119c jest, \u017ce wydaj\u0105c szereg certyfikat\u00f3w zak\u0142adowi, kt\u00f3ry wykona\u0142 remont generalny maszyny – nadzoruj\u0105c po\u015brednio jej remont i certyfikuj\u0105c j\u0105 sam\u0105 wraz z wyposa\u017ceniem, projektem, biurem konstrukcyjnym i zak\u0142adem producenta – MAK nie mo\u017ce zachowa\u0107 obiektywizmu \u015bledztwa.
\r\n
\r\nSkoro nie mo\u017ce, to ostateczne ustalenia MAK dotycz\u0105ce przyczyn katastrofy si\u0142\u0105 rzeczy b\u0119d\u0105 niewiarygodne…<\/strong>
\r\n– To logiczne. W tym uk\u0142adzie brakuje nam mo\u017cliwo\u015bci zapewnienia sobie wp\u0142ywu na obiektywizm werdyktu komisji. MAK jest organizacj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105. Po zako\u0144czeniu \u015bledztwa wyda raport ko\u0144cowy w formie rezolucji ADREM, od kt\u00f3rego nie b\u0119dzie odwo\u0142ania. Nie b\u0119dzie tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci odzyskania wi\u0119kszo\u015bci dowod\u00f3w rzeczowych, kt\u00f3rymi s\u0105 m.in. materia\u0142y, analizy i wyniki bada\u0144 MAK. Nie b\u0119dzie te\u017c mo\u017cliwo\u015bci odtworzenia tych materia\u0142\u00f3w.
\r\n
\r\nZasygnalizowa\u0142 Pan problem z\u0142ego doboru organu prowadz\u0105cego dochodzenie w Federacji Rosyjskiej. A przecie\u017c b\u0142\u0119dy pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce w przypadku wyboru przepis\u00f3w, wed\u0142ug kt\u00f3rych jest ono prowadzone.<\/strong>
\r\n– I ta kwestia – czyli niew\u0142a\u015bciwego wyboru podstawy prawnej \u015bledztwa – znalaz\u0142a si\u0119 w naszym katalogu. Zgodnie z tym, co ustalili\u015bmy, bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci, katastrofa smole\u0144ska nie mo\u017ce by\u0107 rozpatrywana wed\u0142ug konwencji chicagowskiej, poniewa\u017c stanowi ona jasno w artykule 3 podpunkt „a”: „Niniejsza Konwencja stosuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do cywilnych statk\u00f3w powietrznych, nie stosuje si\u0119 za\u015b do statk\u00f3w powietrznych pa\u0144stwowych”. W podpunkcie „b” czytamy za\u015b: „Statki powietrzne u\u017cywane w s\u0142u\u017cbie wojskowej, celnej i policyjnej uwa\u017ca si\u0119 za statki powietrzne pa\u0144stwowe”.
\r\nBadanie katastrofy w oparciu o t\u0119 konwencj\u0119 jest z tych w\u0142a\u015bnie powod\u00f3w nielegalne. Ponadto nie ma mo\u017cliwo\u015bci dopasowania zasad tragicznego lotu Tu-154M do zasad tej konwencji.
\r\n
\r\nDlaczego?<\/strong>
\r\n– Chocia\u017cby dlatego, \u017ce wbrew za\u0142\u0105cznikowi pierwszemu konwencji za\u0142oga lotu nie posiada\u0142a licencji cywilnych, a wi\u0119c nie pasowa\u0142a do oficjalnej definicji cz\u0142onka za\u0142ogi wed\u0142ug Organizacji Mi\u0119dzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), kt\u00f3rym mo\u017ce by\u0107 jedynie osoba licencjonowana. Badaj\u0105c katastrof\u0119 wed\u0142ug konwencji i jej 13 za\u0142\u0105cznika, nale\u017ca\u0142oby wi\u0119c uzna\u0107, \u017ce samolot Tu-154M… nie mia\u0142 za\u0142ogi!
\r\n
\r\nJe\u015bli zatem nie konwencja chicagowska, to co?<\/strong>
\r\n– Podstaw\u0105 prawn\u0105 \u015bledztwa powinno by\u0107 Porozumienie mi\u0119dzy Ministerstwem Obrony Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwem Obrony Federacji Rosyjskiej w sprawie zasad wzajemnego ruchu lotniczego wojskowych statk\u00f3w powietrznych Rzeczypospolitej Polskiej i Federacji Rosyjskiej w przestrzeni powietrznej obu pa\u0144stw, podpisane 14 grudnia 1993 roku. W artykule 11 stanowi ono, i\u017c katastrofy lotnicze polskich statk\u00f3w powietrznych wojskowych na terenie Rosji (a wi\u0119c tak\u017ce polskiego Tu-154M) powinna bada\u0107 wsp\u00f3lna komisja wojskowa.
\r\n
\r\nA czy strona polska by\u0142a w odpowiednim stopniu zaanga\u017cowana w post\u0119powaniu MAK? Po pie\u015bniach pochwalnych na cze\u015b\u0107 doskona\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z Rosjanami na koniec us\u0142yszeli\u015bmy z ust akredytowanego Klicha, \u017ce nie otrzymamy wielu istotnych dokument\u00f3w…<\/strong>
\r\n– Przede wszystkim wybrano niew\u0142a\u015bciw\u0105 osob\u0119 na stanowisko reprezentanta Polski w post\u0119powaniu Mi\u0119dzypa\u0144stwowego Komitetu Lotniczego. Zaprosi\u0142 go do niego przywo\u0142ywany ju\u017c przez nas wiceprezes MAK gen. Morozow. To ewidentny b\u0142\u0105d, \u017ce nie zosta\u0142 on wyznaczony przez polski rz\u0105d, jak by\u0107 powinno.
\r\nPoza oficjalnym przedstawicielem akredytacj\u0119 posiada kilkana\u015bcie innych os\u00f3b. Jednak\u017ce z inicjatywy oficjalnego przedstawiciela katastrof\u0119 bada si\u0119 wed\u0142ug nieprawid\u0142owej podstawy prawnej, co wykorzystano do odrzucenia kilkunastu pozosta\u0142ych akredytacji.
\r\nNie zapewniono sobie tak\u017ce – na podstawie artyku\u0142u 5.1 za\u0142\u0105cznika 13 konwencji chicagowskiej – prawa do przej\u0119cia przez Polsk\u0119 cz\u0119\u015bci lub ca\u0142o\u015bci \u015bledztwa po katastrofie, pomimo \u017ce artyku\u0142 ten daje tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. W punkcie 5.1 czytamy bowiem: „Pa\u0144stwo miejsca zdarzenia podejmuje badanie okoliczno\u015bci wypadku i ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za prowadzenie takiego badania. Mo\u017ce ono jednak przekaza\u0107, w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci, prowadzenie badania innemu pa\u0144stwu na podstawie dwustronnej umowy. W ka\u017cdym przypadku Pa\u0144stwo miejsca zdarzenia powinno wykorzysta\u0107 wszelkie dost\u0119pne \u015brodki pomocy w prowadzeniu tego badania”.
\r\n
\r\nKto, Pana zdaniem, powinien przej\u0105\u0107 kompetencje akredytowanego?<\/strong>
\r\n– W zwi\u0105zku z brakiem zrozumienia polskiego rz\u0105du wobec ducha i problematyki prawa mi\u0119dzynarodowego (np. wed\u0142ug Edmunda Klicha – prawnik, minister infrastruktury Cezary Grabarczyk, kt\u00f3remu podlega administracja lotnicza, nie posiada\u0142 wiedzy na temat tre\u015bci konwencji chicagowskiej!) znacznie lepszym akredytowanym by\u0142by kto\u015b, kto tak\u0105 wiedz\u0119 zg\u0142\u0119bi\u0142. Moim zdaniem, kim\u015b takim jest np. prof. Marek \u0179ylicz, wybitny autorytet mi\u0119dzynarodowy, ekspert ICAO z zakresu mi\u0119dzynarodowego prawa lotniczego, z kt\u00f3rym mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w PLL LOT. Jest on tak\u017ce poliglot\u0105, autorem licznych publikacji, cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu mi\u0119dzynarodowego prawa lotniczego, a obecnie zasiada w Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych.
\r\n
\r\nDo 13 kwietnia w Smole\u0144sku pracowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 Inspektoratu MON ds. Bezpiecze\u0144stwa Lot\u00f3w. Jego szefem by\u0142 p\u0142k Miros\u0142aw Grochowski, a jego zast\u0119pc\u0105 – Edmund Klich.<\/strong>
\r\n– To istotne, \u017ce pierwotnie najwy\u017cszym polskim przedstawicielem w dochodzeniu smole\u0144skim by\u0142 znacznie bardziej profesjonalny od obecnego akredytowanego i – co najwa\u017cniejsze – zachowuj\u0105cy pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 w wypowiedziach publicznych i zachowaniu na miejscu katastrofy p\u0142k Miros\u0142aw Grochowski. Jednak na skutek dzia\u0142a\u0144 nowego polskiego akredytowanego p\u0142k Grochowski zosta\u0142 najpierw jego podw\u0142adnym, a nast\u0119pnie – na skutek b\u0142\u0119dnej decyzji rz\u0105du – powr\u00f3ci\u0142 do kraju, by obj\u0105\u0107 ma\u0142o eksponowane stanowisko zast\u0119pcy szefa polskiej komisji, pracuj\u0105cej na dowodach wt\u00f3rnych dostarczonych przez stron\u0119 rosyjsk\u0105.
\r\n
\r\nEdmund Klich te\u017c ju\u017c wr\u00f3ci\u0142 z Moskwy – na wyra\u017ane \u017cyczenie Rosjan i bez wielu dokument\u00f3w, o kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142. Za to nie zwlekaj\u0105c, urz\u0105dzi\u0142 konferencj\u0119 prasow\u0105 i udzieli\u0142 kilku wywiad\u00f3w na temat swojej nowej ksi\u0105\u017cki o… katastrofach lotniczych. Ma nawet dopisa\u0107 rozdzia\u0142 o Smole\u0144sku. Przyznam, \u017ce pomy\u015bla\u0142am na tej konferencji: to nie ksi\u0105\u017ck\u0119 mia\u0142 pisa\u0107, ale patrze\u0107 Rosjanom na r\u0119ce.<\/strong>
\r\n– Polski akredytowany zatraci\u0142 cechuj\u0105ce go na co dzie\u0144 cechy charakteru i sta\u0142 si\u0119 celebryt\u0105 promuj\u0105cym przede wszystkim napisan\u0105 przez siebie ksi\u0105\u017ck\u0119 i w tym celu wypowiadaj\u0105cym si\u0119 kontrowersyjnie na konferencjach prasowych. Zasadna wydaje si\u0119 ocena, \u017ce celem dzia\u0142a\u0144 pana Edmunda Klicha jest „podnoszenie larum”, by w ten spos\u00f3b znale\u017a\u0107 si\u0119 w centrum uwagi i najprawdopodobniej mie\u0107 zysk finansowy ze sprzeda\u017cy swojej ksi\u0105\u017cki. Ponadto akredytowany Klich nie pe\u0142ni w Rosji swoich obowi\u0105zk\u00f3w.
\r\n
\r\nS\u0105 na to dowody?<\/strong>
\r\n– Owszem – to oficjalne o\u015bwiadczenia MAK. Klich nie z\u0142o\u017cy\u0142 jeszcze ani jednego wniosku dotycz\u0105cego \u015bledztwa na forum grupy dochodzeniowej ani Komisji Technicznej MAK. A wi\u0119c nie uczestniczy w \u015bledztwie, co te\u017c obwie\u015bci\u0142 oficjalnie rzecznik prasowy MAK. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce zachowanie polskiego akredytowanego nie jest zgodne z za\u0142\u0105cznikiem 13, na kt\u00f3rym – jak niew\u0142a\u015bciwie sugeruje on opinii publicznej – ma opiera\u0107 swoje post\u0119powanie, poniewa\u017c wbrew woli kraju prowadz\u0105cego \u015bledztwo dokona\u0142 on ujawnienia kluczowych dla \u015bledztwa informacji, w tym rozwa\u017canych hipotez na temat przyczyn katastrofy, a tak\u017ce informacji o domniemanej obecno\u015bci w kokpicie gen. Andrzeja B\u0142asika, dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych RP. Tym samym nie tylko jako przedstawiciel Polski \u015bwiadomie pogwa\u0142ci\u0142 artyku\u0142 6.2 za\u0142\u0105cznika 13, ale tak\u017ce doprowadzi\u0142 do fali medialnych spekulacji, wyj\u0105tkowo przykrych dla rodziny i wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re zna\u0142y \u015bp. gen. B\u0142asika. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym powinien mu zosta\u0107 postawiony zarzut ujawniania informacji z post\u0119powania przygotowawczego bez zgody prokuratury, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym kodeksem karnym.
\r\n
\r\nS\u0105 jeszcze inne zaniedbania, kt\u00f3re wyszczeg\u00f3lni\u0142a grupa ekspercka?<\/strong>
\r\n– Niestety tak. Ot\u00f3\u017c wa\u017cny jest tak\u017ce afront wobec Rosji i okazanie lekcewa\u017cenia wobec \u015bledztwa – a to za spraw\u0105 powo\u0142ania na stanowisko przewodnicz\u0105cego polskiej komisji osoby o randze ni\u017cszej ni\u017c odpowiednik rosyjski. Przewodnicz\u0105cym polskiej komisji rz\u0105dowej – Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych Lotnictwa Pa\u0144stwowego, zosta\u0142 mianowany p\u0142k Edmund Klich, na co dzie\u0144 g\u0142owa Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych. Tymczasem w Rosji to samo stanowisko obj\u0105\u0142 premier W\u0142adimir Putin. W dyplomacji, gdzie obowi\u0105zuje zasada „r\u00c3\u00a9ciprocit\u00c3\u00a9” (fr. wzajemno\u015b\u0107, obop\u00f3lno\u015b\u0107), jest to oznaka lekcewa\u017cenia dla strony rosyjskiej. By\u0142 to wr\u0119cz wyra\u017any „sygna\u0142” w j\u0119zyku dyplomatycznym, \u017ce strona polska nie przywi\u0105zuje specjalnej wagi do wyja\u015bnienia przyczyn katastrofy.
\r\nEdmund Klich, na skutek swoich kontrowersyjnych wypowiedzi medialnych, 28 kwietnia zrezygnowa\u0142 z tego stanowiska i obj\u0105\u0142 je w\u00f3wczas minister spraw wewn\u0119trznych Jerzy Miller. Jednak i on w dalszym ci\u0105gu nie stanowi pe\u0142noprawnego odpowiednika premiera rosyjskiego i tym samym w dalszym ci\u0105gu ma miejsce sytuacja lekcewa\u017cenia rosyjskiego \u015bledztwa przez rz\u0105d RP.
\r\nWprawdzie na czele Mi\u0119dzyresortowego Zespo\u0142u ds. Koordynacji Dzia\u0142a\u0144 Podejmowanych w Zwi\u0105zku z Tragicznym Wypadkiem pod Smole\u0144skiem stoi premier Donald Tusk, ale brak jest jakichkolwiek informacji na temat ewentualnej aktywno\u015bci tego powo\u0142anego 11 kwietnia gremium, w przeciwie\u0144stwie do Komisji Rz\u0105dowej Federacji Rosyjskiej.
\r\n
\r\nPremier Tusk jako\u015b nie korzysta ze swojej domniemanej wiedzy z zakresu prawa mi\u0119dzynarodowego…<\/strong>
\r\n– Rzeczywi\u015bcie. By\u0107 mo\u017ce zawiedli go doradcy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych nie ma takich ekspert\u00f3w, jak chocia\u017cby Ernest Kucza, J\u00f3zef Klasa, J\u00f3zef Wiejacz, Roman Czy\u017cycki czy Marek Wawrzyniak, z kt\u00f3rymi mia\u0142em zaszczyt studiowa\u0107, a kt\u00f3rych kanon\u00f3w sztuki dyplomatycznej uczy\u0142 m.in. prof. Manfred Lachs – by\u0142y przewodnicz\u0105cy Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci w Hadze.
\r\n
\r\nJest te\u017c coraz wi\u0119cej pyta\u0144 dotycz\u0105cych obecno\u015bci w wie\u017cy kontroli lot\u00f3w na Siewiernym „trzeciej osoby”, co do kt\u00f3rej ju\u017c w czerwcu spekulowano, \u017ce jest funkcjonariuszem rosyjskich s\u0142u\u017cb specjalnych. FSB „naprowadza\u0142a” tupolewa?<\/strong>
\r\n– To bardzo wa\u017cny w\u0105tek. Nie wyja\u015bniono roli p\u0142k. Niko\u0142aja Krasnokutskiego i nie zosta\u0142a ujawniona tre\u015b\u0107 jego – niezwykle wa\u017cnej z punktu widzenia \u015bledztwa – konsultacji z dow\u00f3dztwem o kryptonimie „Logika”. Rosjanie staraj\u0105 si\u0119 wyra\u017anie uzyska\u0107 pozycj\u0119, w kt\u00f3rej lotnisko zostanie uznane za wojskowe, nagrania z wie\u017cy i ca\u0142e tamtejsze wyposa\u017cenie za wojskowe i tajne, natomiast procedury panuj\u0105ce na lotnisku za cywilne i nieobci\u0105\u017caj\u0105ce kontroler\u00f3w lot\u00f3w, a jedynie pilot\u00f3w za decyzj\u0119 o wykonaniu podej\u015bcia do wysoko\u015bci 100 m powy\u017cej lotniska.
\r\n
\r\nMo\u017ce chocia\u017c tzw. czarne skrzynki z Tu-154M zabezpieczono prawid\u0142owo?<\/strong>
\r\n– W tym obszarze trzeba wskaza\u0107 na szereg powa\u017cnych zaniedba\u0144. Biuro Ochrony Rz\u0105du, polskie s\u0142u\u017cby dyplomatyczne i biuro attach\u00c3\u00a9 wojskowego obecne na lotnisku dopu\u015bci\u0142y do przej\u0119cia przez Rosjan naszych czarnych skrzynek i do przechowywania ich bez wiedzy Polak\u00f3w przez okres od pi\u0119ciu do dziewi\u0119ciu godzin – do momentu przylotu z Warszawy kolejnego samolotu specjalnego Jak-40, kt\u00f3rego za\u0142oga wykona\u0142a l\u0105dowanie w Smole\u0144sku oko\u0142o godz. 20.00. W tym czasie dosz\u0142o do przesuni\u0119cia ta\u015bmy w rejestratorze, co najprawdopodobniej nie by\u0142o skutkiem zderzenia z ziemi\u0105. Ponadto sama lokalizacja czarnych skrzynek by\u0142a bajecznie prosta, tak\u017ce ze wzgl\u0119du na ich charakterystyczn\u0105 barw\u0119 – dokona\u0142 jej nawet S\u0142awomir Wi\u015bniewski, pracownik TVP, kt\u00f3ry sfilmowa\u0142 i rozpozna\u0142 czarn\u0105 skrzynk\u0119 oko\u0142o godziny 11.00. Tymczasem strona rosyjska przez d\u0142u\u017cszy czas utrzymywa\u0142a, \u017ce ich nie mo\u017ce odnale\u017a\u0107.
\r\n
\r\nKiedy wreszcie przyznano, \u017ce zosta\u0142y odnalezione, to jakie by\u0142y mo\u017cliwo\u015bci ich zbadania? <\/strong>
\r\n– Samo podj\u0119cie czarnych skrzynek przez Rosjan nie by\u0142o zgodne z duchem konwencji chicagowskiej z 1944 r. (pa\u0144stwo miejsca zdarzenia zobowi\u0105zane jest do niepodejmowania czarnych skrzynek do momentu przybycia przedstawicieli kraju operatora, w tym wypadku Polski). Za\u0142\u0105cznik 13 dopuszcza badanie kluczowych dowod\u00f3w, w tym czarnych skrzynek, na wniosek kraju operatora, przez „przedstawiciela organu s\u0105dowego” – celem „ochrony wiarygodno\u015bci bada\u0144”. Nie skorzystano z tej mo\u017cliwo\u015bci. Z\u0142amano te\u017c postanowienia rozdzia\u0142u 5, punkt 5.12 o nieujawnianiu informacji, czym w\u0142a\u015bnie by\u0142a publikacja stenogram\u00f3w oraz wypowiedzi medialne, w kt\u00f3rych przoduje p\u0142k Klich. Chcia\u0142bym te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w internecie opublikowano jedynie niestaranny skan kopii odpisu tre\u015bci czarnych skrzynek, m.in. niepodpisany przez osob\u0119 identyfikuj\u0105c\u0105 g\u0142osy (pp\u0142k. Bartosza Stroi\u0144skiego).
\r\n
\r\nGdzie powinny by\u0107 przechowywane czarne skrzynki, \u017ceby unikn\u0105\u0107 podejrze\u0144, \u017ce dzia\u0142o si\u0119 z nimi co\u015b niedobrego?<\/strong>
\r\n– Depozyt czarnych skrzynek zosta\u0142 wyznaczony w nieodpowiednim miejscu, poniewa\u017c na terenie eksterytorialnym, w siedzibie MAK, niedost\u0119pnej bez specjalnego zezwolenia ani dla w\u0142adz polskich, ani dla rosyjskich. Znacznie lepszym miejscem depozytu by\u0142by s\u0105d rosyjski, innego pa\u0144stwa lub mi\u0119dzynarodowy.
\r\nCo istotne, zabezpieczenie czarnych skrzynek w sejfie opatrzonym „plomb\u0105” papierow\u0105 z piecz\u0119ci\u0105 urz\u0119dow\u0105 RP nie stanowi \u017cadnej gwarancji niedost\u0119pno\u015bci ich dla strony rosyjskiej bez przedstawiciela Rzeczypospolitej Polskiej, poniewa\u017c modyfikacja „plomby” papierowej jest niezwykle prosta – polega na odklejeniu „plomby” i przyklejeniu identycznej w jej miejsce.
\r\n
\r\nCzy podczas bada\u0144 czarnych skrzynek zapewniono ich nale\u017cyty nadz\u00f3r?<\/strong>
\r\n– Nie, poniewa\u017c w badaniach tych, zgodnie z podpisami pod protoko\u0142em odpisu stenogramu rejestratora g\u0142osu CVR (Cocpit Voice Reocrder), uczestniczy\u0142o jedynie dw\u00f3ch Polak\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych tylko jeden by\u0142 ekspertem, a drugi pilotem. Poza tym nie ma mo\u017cliwo\u015bci fizycznego zapewnienia ca\u0142odobowego nadzoru ca\u0142o\u015bci bada\u0144 i czynno\u015bci przechowywania trzech czarnych skrzynek przez dwie osoby.
\r\n
\r\nDysponujemy jedynie kopiami tych nagra\u0144, nie wiadomo, czy kiedykolwiek odzyskamy orygina\u0142y. St\u0105d pytanie – czy mo\u017cna te kopie uwa\u017ca\u0107 za wiarygodne?<\/strong>
\r\n– S\u0105 co do tego w\u0105tpliwo\u015bci. Faktem jest, \u017ce nie dochowano nale\u017cytego re\u017cimu technologicznego przy badaniach czarnych skrzynek, poniewa\u017c na nagraniach z Moskwy wida\u0107, \u017ce pierwszym etapem badania ta\u015bmy by\u0142o przegranie jej na prymitywnym magnetofonie szpulowym na p\u0142yty CD, by uzyska\u0107 niskiej jako\u015bci kopi\u0119, a dopiero na niepe\u0142nowarto\u015bciowej kopii pracowali specjali\u015bci. Nie przeprowadzono bada\u0144 w Polsce, kt\u00f3ra obok Stan\u00f3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii posiada najlepsze zaplecze technologiczne do bada\u0144 z zakresu fonoskopii, poparte sukcesami do\u015bwiadczenie w tej dziedzinie i oprogramowanie lepsze ni\u017c posiadane przez MAK.
\r\n
\r\nStrona polska nie zapewni\u0142a sobie kopii nagra\u0144 przed zamkni\u0119ciem ich w sejfie…<\/strong>
\r\n– I w efekcie minister Jerzy Miller musia\u0142 specjalnie pojecha\u0107 do siedziby MAK, aby odebra\u0107 pojedynczy egzemplarz kopii nagrania rejestratora, kt\u00f3rego historia pokazuje, i\u017c nie mo\u017ce ono by\u0107 uznane za wiarygodne odzwierciedlenie rzeczywistej sytuacji w kokpicie (eksperci wykryli circa 30 b\u0142\u0119d\u00f3w dyskwalifikuj\u0105cych wiarygodno\u015b\u0107 stenogramu).
\r\n
\r\nJakich? <\/strong>
\r\n– Niemo\u017cliwe jest wykrycie czterech d\u017awi\u0119k\u00f3w na tej samej cz\u0119stotliwo\u015bci z podzia\u0142em co do 0,1 s, czego dokonali Rosjanie. Nie jest mo\u017cliwe, by nawigator m\u00f3wi\u0142 pi\u0119ciokrotnie dwie rzeczy jednocze\u015bnie, co Rosjanie wys\u0142yszeli; nie jest te\u017c mo\u017cliwe, aby trzy drzewa w du\u017cej odleg\u0142o\u015bci od siebie zla\u0142y si\u0119 w jeden d\u017awi\u0119k. A wreszcie, gdyby prze\u0142o\u017cy\u0107 wypowiedzi w stenogramie na j\u0119zyk matematyki i naszkicowa\u0107 krzyw\u0105 opadania Tu-154, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jego silniki musia\u0142yby mie\u0107 moc por\u00f3wnywaln\u0105 do promu kosmicznego, by w ci\u0105gu 4 s wyj\u015b\u0107 z opadania 20 m\/s i przej\u015b\u0107 do lotu poziomego, kosz\u0105c drzewa. Operat Tu-154 przeczy temu i m\u00f3wi, \u017ce trajektoria samolotu musia\u0142a by\u0107 inna. Ostatnie 16 s (po kt\u00f3re dodatkowo je\u017adzi\u0142 pan Miller) uwiarygodnia podejrzenia manipulacji.
\r\n
\r\nJak Rosjanie traktuj\u0105 dowody rzeczowe? Wrak tupolewa do dzi\u015b jest nieos\u0142oni\u0119ty, cho\u0107 – co symptomatyczne – na kilka dni przed pielgrzymk\u0105 rodzin ofiar Rosjanie zacz\u0119li gwa\u0142townie wysy\u0142a\u0107 sygna\u0142y, \u017ce zostanie nad nim wykonane zadaszenie.<\/strong>
\r\n– Dowody rzeczowe w \u015bledztwie smole\u0144skim s\u0105 przechowywane i badane z oczywistym pogwa\u0142ceniem za\u0142\u0105cznika 13 do konwencji chicagowskiej, co ujawni\u0142 m.in. niedawny program „Misja specjalna” w TVP. Pokazano w nim wstrz\u0105saj\u0105ce nagrania z miejsca katastrofy. Jeszcze przed badaniem wraku (gdy na miejsce przybywa\u0142y drewniane trumny) pozosta\u0142o\u015bci samolotu zgniata\u0142 buldo\u017cer, oficer rosyjski wybija\u0142 szyby w samolocie, a pracownicy ministra ds. nadzwyczajnych Siergieja Szojgu w oficjalnych s\u0142u\u017cbowych uniformach niszczyli za pomoc\u0105 przecinak\u00f3w hydraulicznych przewody elektryczne i hydrauliczne, kluczowe dla wyja\u015bnienia przyczyn katastrofy, a tak\u017ce uszkadzali mechanizacj\u0119 skrzyde\u0142 pi\u0142ami tarczowymi. Elementy wraku by\u0142y wielokrotnie z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 przewracane przez ci\u0119\u017cki sprz\u0119t, by pog\u0142\u0119bi\u0107 wra\u017cenie ca\u0142kowitej destrukcji samolotu i uniemo\u017cliwi\u0107 zbadanie wraku w kierunku wykrycia usterek, takich jak chocia\u017cby uszkodzenie hydrauliki pok\u0142adowej przez silnik nr 2 w wyniku oblodzenia. Aktualnie nie ma ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci sprawdzenia, czy co\u015b takiego mog\u0142o mie\u0107 miejsce.
\r\n
\r\nDlaczego, Pana zdaniem, w\u0142a\u015bnie tak post\u0105piono z Tu-154M? Nie podj\u0119to nawet pr\u00f3by jego odtworzenia…<\/strong>
\r\n– Wrak samolotu nie zosta\u0142 odtworzony, lecz u\u0142o\u017cony niechlujnie w kszta\u0142t maszyny na p\u0142ycie betonowej i pozostawiony na pastw\u0119 wszelakich czynnik\u00f3w pogodowych w celu pog\u0142\u0119bienia jego uszkodze\u0144 przez naturaln\u0105 korozj\u0119. Ods\u0142oni\u0119te elementy maszyny posiadaj\u0105 znacznie wi\u0119ksz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 korozyjn\u0105 ni\u017c samolot w ca\u0142o\u015bci. Ponadto na skutek uszkodzenia powierzchni ochronnych wsz\u0119dzie, gdzie takie uszkodzenia nast\u0105pi\u0142y, zachodzi r\u00f3\u017cnica potencja\u0142\u00f3w pot\u0119guj\u0105ca korozj\u0119.
\r\nSzczeg\u00f3lnym uszkodzeniom podlegaj\u0105 elementy ruchome (mechanizacja), mechaniczne cz\u0119\u015bci silnik\u00f3w (w znacznej mierze z metali koroduj\u0105cych), elektronika i przewody hydrauliczne – elementy te zosta\u0142y wcze\u015bniej uszkodzone na miejscu zdarzenia.
\r\n
\r\nCzy jednak tylko samolot jest dowodem, kt\u00f3rego \u015bledczy nie umiej\u0105 zbada\u0107 nieinwazyjnie?<\/strong>
\r\n– Sk\u0105d\u017ce. Prokuratura Wojskowa RP d\u0105\u017cy\u0142a do spalenia odzie\u017cy ofiar katastrofy, na co uzyska\u0142a zgod\u0119 Naczelnego Inspektora Sanitarnego i nawet cz\u0119\u015bci rodzin ofiar. Nie wiadomo, czy i jak\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w z samolotu spalono. Doniesienia medialne w tej sprawie s\u0105 niepokoj\u0105ce. Nast\u0105pi\u0142o tak\u017ce wyci\u0119cie drzew naruszonych przez samolot Tu-154M.
\r\n
\r\nJakie to ma znaczenie dla \u015bledztwa?<\/strong>
\r\n– Ogromne. Nie ma obecnie mo\u017cliwo\u015bci weryfikacji, pod jakim k\u0105tem samolot je uszkodzi\u0142, a wi\u0119c czy i w jakim stopniu by\u0142 sterowny, czy nie nast\u0105pi\u0142o r\u00f3wnomierne lub nier\u00f3wnomierne przeci\u0105gni\u0119cie. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci sprawdzenia, czy brzoza o \u015brednicy nieprzekraczaj\u0105cej 7 promili rozpi\u0119to\u015bci skrzyde\u0142 rzeczywi\u015bcie uszkodzi\u0142a skrzyd\u0142o i czy rzeczywi\u015bcie odpad\u0142a jego ko\u0144c\u00f3wka. Nie ma wreszcie mo\u017cliwo\u015bci potwierdzenia obrotu samolotu i ewentualnej, a zarazem wysoce nieprawdopodobnej p\u00f3\u0142beczki samolotu. Takie sytuacje, owszem, wyst\u0119puj\u0105 – przyk\u0142adem jest przebieg katastrofy samolotu typu bryza Marynarki Wojennej w 2009 roku. Ale wtedy zar\u00f3wno okoliczno\u015bci, jak i masa samolotu by\u0142y diametralnie odmienne od sytuacji, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w Smole\u0144sku. Przyczyn\u0105 obrotu samolotu by\u0142o w\u00f3wczas nier\u00f3wnomierne przeci\u0105gni\u0119cie, dzia\u0142anie tylko jednego silnika i jednoczesny kontakt z drzewem, kt\u00f3re zamkn\u0119\u0142o slot jednego skrzyd\u0142a. Samolot wszed\u0142 jednak w przeci\u0105gni\u0119cie ze znacznym przechyleniem (powy\u017cej krytycznego poziomu, kt\u00f3ry w Tu-154 z TAWS wi\u0105za\u0142by si\u0119 z wyst\u0105pieniem ostrze\u017cenia typu „Bank angle! Bank angle!”), co w\u0142a\u015bnie nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 p\u00f3\u0142beczki. Inna by\u0142a tak\u017ce aerodynamika samolotu – kt\u00f3rego uk\u0142ad p\u0142atowca (g\u00f3rnop\u0142at) w znacz\u0105cy spos\u00f3b kontrastuje z dolnop\u0142atem, jakim jest tupolew.
\r\nJe\u015bli za\u015b chodzi o wypadek Tu-154M, z pewno\u015bci\u0105 nie dokonano ponownej analizy aerodynamicznej opisu wypadku z dnia 26 wrze\u015bnia 2006 r., kiedy – jak powiedzieli mi moi rosyjscy koledzy – samolot Tu-154M z linii lotniczych Kirgystan (kt\u00f3re nosi\u0142y wtedy jeszcze nazw\u0119 Altyn Air) w czasie rozbiegu na drodze startowej uderzy\u0142 skrzyd\u0142em prawym w silnik lewy strategicznego tankowca powietrznego typu Boeing KC-135, wykonuj\u0105cego post\u00f3j w trakcie mi\u0119dzyl\u0105dowania w ramach misji NATO. W wyniku kolizji oderwa\u0142a si\u0119 ko\u0144c\u00f3wka skrzyd\u0142a – nie mniejsza od naszego 101. Samolot Tu-154 nie wykona\u0142 jednak beczki, lecz bez \u017cadnych problem\u00f3w oderwa\u0142 si\u0119 od ziemi, wyszed\u0142 na wysoko\u015b\u0107 kr\u0119gu nadlotniskowego, a nast\u0119pnie za\u0142oga wykona\u0142a l\u0105dowanie awaryjne bez ofiar i dalszych uszkodze\u0144 samolotu. Lot z uszkodzonym skrzyd\u0142em trwa\u0142 kilka minut, co kontrastuje z 5-sekundowym czasem domniemanego obrotu Tu-154M 101.
\r\nKomisja badaj\u0105ca przyczyny katastrofy polskiego samolotu nie przeanalizowa\u0142a najwyra\u017aniej tamtego wypadku, bo w przeciwnym razie nie przyj\u0119\u0142aby za pewnik mo\u017cliwego obrotu maszyny w p\u00f3\u0142beczce, co mia\u0142oby nast\u0105pi\u0107 po uszkodzeniu skrzyd\u0142a.
\r\n
\r\nCzy w toku post\u0119powania wykorzystano zdj\u0119cia satelitarne przekazane przez Amerykan\u00f3w?<\/strong>
\r\n– Jak donosz\u0105 media, 29 kwietnia Centralna Agencja Wywiadowcza USA poinformowa\u0142a Agencj\u0119 Wywiadu RP o tym, i\u017c katastrofa Tu-154 i jego przelot od granicy bia\u0142oruskiej zosta\u0142 zarejestrowany przez satelit\u0119 systemu rozpoznawczego Si\u0142 Powietrznych USA. O nagranie (umo\u017cliwiaj\u0105ce odtworzenie trajektorii lotu i przebiegu katastrofy) zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do Departamentu Sprawiedliwo\u015bci Stan\u00f3w Zjednoczonych polska prokuratura. Jak o\u015bwiadczy\u0142 minister Jacek Cichocki, sekretarz Kolegium ds. S\u0142u\u017cb Specjalnych, nagranie to zosta\u0142o przekazane Polsce.
\r\n
\r\nJakie by\u0142y jego dalsze losy?<\/strong>
\r\n– Nie wiadomo. Czy zbada\u0142a je polska komisja? Czy te\u017c – tak jak polska czarna skrzynka typu QAR – zosta\u0142o przekazane do Moskwy, by zamkn\u0105\u0107 je w „eksterytorialnym sejfie” genera\u0142 Anodinej, nie zapewniaj\u0105c sobie nawet kopii – tak jak w przypadku skrzynek CVR i FDR? Na to pytanie mo\u017cemy nie pozna\u0107 odpowiedzi.
\r\n
\r\nJest wi\u0119cej takich pyta\u0144?<\/strong>
\r\n– Tak. Nie wiadomo chocia\u017cby, jaki wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo ostatniego lotu o numerze PLF-101 mia\u0142y wcze\u015bniejsze usterki maszyny obejmuj\u0105ce wszystkie systemy nawigacji, z kt\u00f3rych korzystano w Smole\u0144sku. Przy czym systemy te uleg\u0142y awarii podczas jednego lotu. Dosz\u0142o tak\u017ce do 16 innych powa\u017cnych awarii i usterek, kt\u00f3re w ramach gwarancji usuwa\u0142a ekipa rosyjskich specjalist\u00f3w (po remoncie), w tym l\u0105dowania awaryjnego w Warszawie i os\u0142awionej grupy powa\u017cnych usterek na lotnisku w Puerto Rico.
\r\n
\r\nFilm z miejsca katastrofy, ogl\u0105dany w internecie przez miliony os\u00f3b, okaza\u0142 si\u0119 wa\u017cnym dowodem?<\/strong>
\r\n– Na jego temat dotychczas tak\u017ce rozstrzygaj\u0105co si\u0119 nie wypowiedziano. To nagranie przedstawia wrak samolotu oraz niewielkie ognisko otwartego po\u017caru w pobli\u017cu skrzyd\u0142a. W \u015bcie\u017cce d\u017awi\u0119kowej obecne s\u0105 trzy strza\u0142y, odg\u0142os prze\u0142adowania broni oraz liczne zdania w j\u0119zyku rosyjskim i j\u0119zyku polskim, kt\u00f3rych autorami byli m\u0119\u017cczy\u017ani i kobieta. Wed\u0142ug pos\u0142a Antoniego Macierewicza, autentyczno\u015b\u0107 \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej potwierdzi\u0142a Agencja Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego.
\r\nFilm sprawia wra\u017cenie autentycznego i zosta\u0142 nagrany telefonem kom\u00f3rkowym przez naocznego \u015bwiadka, natychmiast po katastrofie. Nie wiadomo natomiast, czy \u015bledczy ustalili, do kogo lub w jakim celu strzelano. Wiadomo jedynie, \u017ce strza\u0142\u00f3w nie oddali funkcjonariusze BOR, a amunicja funkcjonariuszy w samolocie nie wybuch\u0142a – w komplecie wr\u00f3ci\u0142a do Mi\u0144ska Mazowieckiego.
\r\nAutentyczno\u015b\u0107 nagrania i stosunek do niego potwierdzi\u0142 niedawny program „Misja specjalna”, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce ani polscy, ani rosyjscy \u015bledczy nie s\u0105 zainteresowani przes\u0142uchaniem autora, kt\u00f3ry chodzi i ze s\u0142owia\u0144skim u\u015bmiechem udziela wywiad\u00f3w (to jeden z trojga domniemanych autor\u00f3w filmu, inny z nich nie \u017cyje). Ponadto nie przebadano i nie zabezpieczono szeregu innych nagra\u0144 z miejsca zdarzenia.
\r\n
\r\nPrzyj\u0119ty spos\u00f3b badania lotniska nie okaza\u0142 si\u0119 skuteczny. Wr\u0119cz przeciwnie, do tej pory na miejscu odnajdywane s\u0105 fragmenty cia\u0142 ofiar.<\/strong>
\r\n– Zabezpieczenie terenu katastrofy budzi wiele w\u0105tpliwo\u015bci, poniewa\u017c pozostawiono na nim szereg szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich i element\u00f3w samolotu. Rodzi to ryzyko utraty dowod\u00f3w rzeczowych, a tak\u017ce bezczeszczenia zw\u0142ok. Przez wiele dni teren nie by\u0142 zabezpieczony w og\u00f3le, a obecnie zabezpieczony jest niedostatecznie.
\r\n
\r\nCo konkretnie zaniedbano?<\/strong>
\r\n– Nie dope\u0142niono czynno\u015bci precyzyjnego skatalogowania i przygotowania precyzyjnej dokumentacji kartograficznej, geodezyjnej i archeologicznej miejsca zdarzenia, co jest standardem w pa\u0144stwach zachodnich. Brakowa\u0142o przeszukania terenu z podzia\u0142em na sektory, zabezpieczenia go przed osobami postronnymi. Pozostawienie na miejscu dowod\u00f3w nie ma precedensu w praktyce badania katastrof du\u017cych samolot\u00f3w pasa\u017cerskich w pa\u0144stwach cywilizowanych. Nale\u017cy tak\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119, czy stwierdzenie genera\u0142 Anodinej o rzekomym wykonaniu „bezprecedensowego w praktyce mi\u0119dzynarodowej zakresu prac” nie jest przypadkiem objawem oszcz\u0119dnego gospodarowania prawd\u0105. Brak zabezpieczenia terenu stwarza nieodparte wra\u017cenie niszczenia dowod\u00f3w i celowego zacierania \u015blad\u00f3w.
\r\nNie wys\u0142ano te\u017c do tej pory na miejsce zapowiedzianej ekipy polskich archeolog\u00f3w. Ma\u0142o tego, jej niedosz\u0142y kierownik, prof. Marek Dulinicz poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 w wypadku. Dopiero w \u015brod\u0119 wyjecha\u0142a tylko „grupa rekonesansowa”.
\r\n
\r\nIstotnym w\u0105tkiem \u015bledztwa powinno by\u0107 zbadanie lotu I\u0142a-76, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 wyl\u0105dowa\u0107 na Siewiernym przed naszym tupolewem.<\/strong>
\r\n– Tymczasem nie mamy w dalszym ci\u0105gu wiedzy na temat post\u0119powania za\u0142ogi I\u0142a-76. Co to by\u0142 za samolot? W jakim celu lot ten zmierza\u0142 do Smole\u0144ska? Je\u015bli planowo mia\u0142 wyl\u0105dowa\u0107 po prezydencie RP, oznacza to, \u017ce nie przewozi\u0142 rosyjskich funkcjonariuszy i \u017ce jego przeprowadzenie musia\u0142o by\u0107 niezale\u017cne od organizacji wizyty. Jest wi\u0119cej pyta\u0144 w tej sprawie. Dlaczego za\u0142oga samolotu zlekcewa\u017cy\u0142a wysoko\u015b\u0107 decyzji i prawie dotkn\u0119\u0142a ko\u0142ami pasa? Sk\u0105d determinacja za\u0142ogi I\u0142a-76, kt\u00f3ra dwukrotnie – wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w – wykona\u0142a podej\u015bcie z pr\u00f3b\u0105 l\u0105dowania do bardzo ma\u0142ej wysoko\u015bci, ryzykuj\u0105c \u017cyciem swoim i swoich pasa\u017cer\u00f3w? Dlaczego samolot I\u0142-76 dwukrotnie nie trafi\u0142 w pas startowy, dlaczego kontrola lot\u00f3w nie zamkn\u0119\u0142a po tym lotniska, co by\u0142o w zakresie ich podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w, gdzie odlecia\u0142 ten samolot? Kto w stenogramie melduje po rosyjsku o zako\u0144czeniu zrzutu? Co wobec tego zrzucano? Nie ma wci\u0105\u017c \u017cadnych informacji o przeprowadzeniu przes\u0142uchania za\u0142ogi i\u0142a, nie ma te\u017c pok\u0142adowego rejestratora rozm\u00f3w.
\r\n
\r\nStrona rosyjska do tej pory nie przekaza\u0142a nam protoko\u0142\u00f3w sekcji zw\u0142ok ofiar. Istnieje te\u017c ewentualno\u015b\u0107, \u017ce nie b\u0119d\u0105 one mog\u0142y by\u0107 wykorzystane jako materia\u0142 dowodowy.<\/strong>
\r\n– To powa\u017cny mankament. W sekcjach nie uczestniczyli polscy patomorfolodzy, chocia\u017c minister zdrowia Ewa Kopacz co innego m\u00f3wi\u0142a w Sejmie. Nie wiadomo, dlaczego pos\u0142u\u017cono si\u0119 polskimi patomorfologami do wydawania zw\u0142ok po rosyjskich sekcjach bez udzia\u0142u Polak\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce chodzi\u0142o o uzyskanie wra\u017cenia, \u017ce to Polacy przeprowadzali sekcj\u0119. Je\u015bli tak, rzetelno\u015b\u0107 sekcji rosyjskich budzi wiele zastrze\u017ce\u0144. Sekcje zw\u0142ok s\u0105 przecie\u017c wed\u0142ug prawa obowi\u0105zkowe w sytuacjach nag\u0142ych katastrof i stanowi\u0105 one jeden z najwa\u017cniejszych dowod\u00f3w w sprawie.
\r\n
\r\nDlatego niekt\u00f3re rodziny ofiar domagaj\u0105 si\u0119 ekshumacji cia\u0142 swoich najbli\u017cszych. Jest w\u015br\u00f3d nich Beata Gosiewska, wdowa po Przemys\u0142awie Gosiewskim, wicepremierze w rz\u0105dzie PiS.<\/strong>
\r\n– Nie ma pewno\u015bci, czy identyfikacja wszystkich zw\u0142ok i fragment\u00f3w zw\u0142ok by\u0142a trafna. Na pro\u015bby o ekshumacj\u0119 zw\u0142ok pos\u0142a Gosiewskiego, kt\u00f3rego garnitur wr\u00f3ci\u0142 do kraju, pomimo zapewnie\u0144, \u017ce poch\u00f3wek nast\u0105pi\u0142 w nim, prokuratura zas\u0142ania si\u0119 przepisem, \u017ce ekshumacj\u0119 przeprowadzi\u0107 mo\u017cna tylko zim\u0105. Oczekiwanie z ekshumacj\u0105 do czasu, kiedy sezon grzewczy ruszy pe\u0142n\u0105 par\u0105, ma prawdopodobnie doprowadzi\u0107 do wi\u0119kszego post\u0119pu rozk\u0142adu zw\u0142ok, poniewa\u017c z ka\u017cdym dniem informacje, kt\u00f3re mo\u017cna uzyska\u0107 przy sekcji zw\u0142ok, ulegaj\u0105 fizycznemu zatarciu wraz z rozk\u0142adem cia\u0142a i substancji w organizmie.
\r\nNie wiadomo te\u017c, dlaczego rodzinom ofiar – wbrew przepisom – praktycznie zakazano otwierania trumien przed poch\u00f3wkiem. Jest to niestety kolejna poszlaka wskazuj\u0105ca na pr\u00f3b\u0119 zatajenia faktycznego stanu ofiar i zatarcia \u015blad\u00f3w tragedii.
\r\n
\r\nW pewnym momencie pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce inny problem, a mianowicie zauwa\u017cono, \u017ce nie wiadomo, gdzie jest dziennik pok\u0142adowy Tu-154M.<\/strong>
\r\n– To jedno z wielu takich odkry\u0107. Pe\u0142nej dokumentacji, w tym dziennika pok\u0142adowego z wpisami dotycz\u0105cymi napraw i usterek, Rosjanie w dalszym ci\u0105gu nie przekazali. Nawet mimo \u017ce ich badania zako\u0144czy\u0142y si\u0119, \u015bledztwo MAK jest ju\u017c zamkni\u0119te. Nie wiadomo tak\u017ce, sk\u0105d na pok\u0142adzie Tu-154 wzi\u0119\u0142o si\u0119 14 tysi\u0119cy stron dokumentacji technicznej, w tym jedyne posiadane dokumenty jego remontu. Nie ustalono, kto odpowiada za tak skandaliczn\u0105 sytuacj\u0119.
\r\n
\r\nJeszcze \u017cadna komisja nie ustali\u0142a przyczyn katastrofy bez ustalenia nawet jej czasu. Znamy rzeczywisty czas katastrofy?<\/strong>
\r\n– Nie ustalono wiarygodnego czasu katastrofy. Na 7 sekund przed tragedi\u0105, o godzinie 8.39’8, samolot \u015bci\u0105\u0142 przewody linii wysokiego napi\u0119cia, co zarejestrowa\u0142 system komputerowy elektrowni atomowej. O godzinie 8.38 zatrzyma\u0142 si\u0119 zegarek genera\u0142a Andrzeja B\u0142asika. Tymczasem rejestratory pok\u0142adowe jeszcze przez dwie minuty mia\u0142y rejestrowa\u0107 rozmowy pilot\u00f3w i parametry lotu, kt\u00f3ry dawno ju\u017c uleg\u0142 katastrofie. Sk\u0105d taka sytuacja si\u0119 wzi\u0119\u0142a, nie wiemy. Nie wiemy tak\u017ce, dlaczego wcze\u015bniej op\u00f3\u017aniano katastrof\u0119 jeszcze bardziej, bo o 15 minut, i czy mia\u0142o to zwi\u0105zek z pr\u00f3b\u0105 udowodnienia przez ministra Szojgu (minister Szojgu podawa\u0142 jako godzin\u0119 katastrofy 8.56 i dotychczas jej nie sprostowa\u0142), \u017ce za\u0142oga wykonywa\u0142a podej\u015bcie do l\u0105dowania wielokrotnie. Czas ustania zapisu na wyd\u0142u\u017conej o jedn\u0105 trzeci\u0105 ta\u015bmie wykazuje godzin\u0119 8.41.
\r\nBez ustalenia prawid\u0142owej, jedynej godziny katastrofy nie ma mo\u017cliwo\u015bci prawid\u0142owego zestawienia danych CVR\/FDR\/QAR\/rejestrator wie\u017cy kontroli.
\r\n
\r\nKatalog zaniedba\u0144 nale\u017cy chyba uzupe\u0142ni\u0107 o ostatnie wypowiedzi polskiego akredytowanego, zreszt\u0105 bardzo dobrze odebrane przez stron\u0119 rosyjsk\u0105. Nie bez powodu portal partii W\u0142adimira Putina og\u0142osi\u0142, \u017ce „Polska bierze na siebie wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 winy za \u015bmier\u0107 Kaczy\u0144skiego”.<\/strong>
\r\n– Pu\u0142kownik Edmund Klich ju\u017c w zasadzie przes\u0105dzi\u0142 o werdykcie MAK. W czasie swojej konferencji w spos\u00f3b sprzeczny z konwencj\u0105 z Chicago, jako polski obserwator przy MAK, poda\u0142 w zasadzie wszystkie przyczyny katastrofy, w tym jednoznacznie win\u0119 za\u0142ogi. W tej sytuacji jest rzecz\u0105 niemal niemo\u017cliw\u0105, aby polska strona mia\u0142a jakiekolwiek podstawy prawne do zg\u0142oszenia ewentualnych zastrze\u017ce\u0144 kwestionuj\u0105cych zapowiadany na po\u0142ow\u0119 pa\u017adziernika ko\u0144cowy raport MAK. Pozostaje tylko nadzieja, \u017ce polskie prokuratury: Generalna i Wojskowa, b\u0119d\u0105 kontynuowa\u0142y \u015bledztwo, kt\u00f3re wyja\u015bni Polakom rzeczywiste przyczyny katastrofy.
\r\n
\r\nTeza o winie pilot\u00f3w by\u0142a lansowana ju\u017c 10 kwietnia. I ju\u017c wiele tygodni temu przewidywa\u0142 Pan, \u017ce MAK b\u0119dzie uk\u0142ada\u0107 sw\u00f3j raport w tym kierunku…<\/strong>
\r\n– Pilot mjr Arkadiusz Protasiuk po otrzymaniu rozkazu lotu wykona\u0142 lot i m\u00f3g\u0142 przewidywa\u0107, \u017ce warunki meteo ulegn\u0105 poprawie i uda mu si\u0119 bezpiecznie wykona\u0107 l\u0105dowanie. Mia\u0142 pe\u0142ne, niezaprzeczalne prawo, zgodnie z przepisami i procedurami lotniczymi, zej\u015b\u0107 do wysoko\u015bci decyzji i na podstawie w\u0142asnej oceny na wysoko\u015bci 100 m dokona\u0107 odej\u015bcia lub podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o l\u0105dowaniu. Ze stenogramu wynika, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142 z tej wysoko\u015bci odej\u015b\u0107 na drugi kr\u0105g, a wi\u0119c nie ma mowy o jakiejkolwiek winie za\u0142ogi. Nie s\u0105 nam znane przyczyny niepowodzenia tego manewru, prawdopodobnie by\u0142a to skrywana powa\u017cna samoczynna usterka techniczna silnik\u00f3w lub system\u00f3w maszyny.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zesp\u00f3\u0142 pilot\u00f3w przygotowa\u0142 katalog zaniedba\u0144 w \u015bledztwie dotycz\u0105cym przyczyn katastrofy samolotu wojskowego Tu-154M, kt\u00f3ry rozbi\u0142 si\u0119 10 kwietnia br. w czasie nieudanego odej\u015bcia na drugi kr\u0105g w pobli\u017cu lotniska Smole\u0144sk Siewiernyj Z dr. Tadeuszem Augustynowiczem, koordynatorem lotnisk wojskowych i wieloletnim pracownikiem PLL LOT, mened\u017cerem Cargo Terminal London Heathrow Airport, rozmawia Marta Ziarnik Opracowa\u0142 Pan wraz […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26934"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26934"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26934\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}