{"id":26878,"date":"2010-09-28T07:54:13","date_gmt":"2010-09-28T12:54:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26878"},"modified":"2010-09-28T21:01:49","modified_gmt":"2010-09-29T02:01:49","slug":"izrael-%e2%80%93-hanba-narodow-norman-finkelstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26878","title":{"rendered":"Izrael \u2013 ha\u0144ba narod\u00f3w – Norman Finkelstein<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mamy prawo domaga\u0107 si\u0119 rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re – jak wiemy – by\u0142yby obiektywnie niesprawiedliwe, lecz subiektywnie korzystne dla naszych klient\u00f3w.<\/em><\/p>\r\n\r\n

Alan M. Dershowitz, Listy do m\u0142odego prawnika<\/em><\/p>\r\n\r\n

Na stronie 161 G\u0142osu za Izraelem<\/em> Alan Dershowitz utrzy\u00admuje, \u017ce Palesty\u0144czycy odnie\u015bli wymierne korzy\u015bci z izraelskiej okupacji. \u201eIzraelska okupacja w przeciwie\u0144stwie do wszystkich innych obecnych okupacji – pisze – przynios\u0142a Palesty\u0144czykom znacz\u0105ce po\u017cytki, w tym znacz\u0105c\u0105 popraw\u0119 d\u0142ugo\u015bci \u017cycia, opieki zdrowotnej i edukacji. Przynios\u0142a ona tak\u017ce zmniejszenie \u015bmiertelno\u015bci niemowl\u0105t\u201d. Pomi\u0144my, \u017ce Dershowitz nigdzie nie wspomina, z jakimi\u017c to \u201einnymi bie\u017c\u0105cymi okupacjami\u201d por\u00f3w\u00adnuje t\u0119 izraelsk\u0105, oraz \u017ce historycznie rzecz bior\u0105c wiele innych lud\u00f3w – mo\u017ce nawet wi\u0119kszo\u015b\u0107 – odnios\u0142a jakie\u015b korzy\u015bci pod obc\u0105 okupacj\u0105. Prawd\u0105 jest, \u017ce – zw\u0142aszcza w pocz\u0105tkowych \u0142atach okupacji – wed\u0142ug standardowych wska\u017anik\u00f3w Palesty\u0144\u00adczycy cieszyli si\u0119 pewn\u0105 doz\u0105 dobrobytu. Jednak okoliczno\u015bciom kszta\u0142towania si\u0119 tego dobrobytu trzeba si\u0119 bli\u017cej przyjrze\u0107. Po pierwsze, warto przypomnie\u0107, \u017ce przypuszczalnie w czasach Mandatu Brytyjskiego Palesty\u0144czycy te\u017c odnie\u015bli znacz\u0105ce ko\u00adrzy\u015bci z osadnictwa \u017cydowskiego. Brytyjska Komisja Kr\u00f3lewska (kierowana przez Peela) w swym miarodajnym raporcie z 1937 roku, po dok\u0142adnym rozpatrzeniu argument\u00f3w za i przeciw, stwierdzi\u0142a: \u201eOg\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, Arabowie mieli znacz\u0105cy udzia\u0142 w materialnych korzy\u015bciach, jakie przynios\u0142a Palestynie imigracja \u017cydowska\u201d[1]<\/sup><\/sup><\/a>. Korzy\u015bci te jednak ulotni\u0142y si\u0119, by tak rzec, z dnia na dzie\u0144, kiedy ruch syjonistyczny dokona\u0142 w Pa\u00adlestynie czystki etnicznej w 1948 roku. Gdyby jeszcze by\u0142a ona uwarunkowana okoliczno\u015bciami, nieoczekiwana i niezamie\u00adrzona\u2026 Ale w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w panuje coraz powszechniejsza zgoda, \u017ce zmuszenie palesty\u0144skich Arab\u00f3w do ucieczki by\u0142o uprzednio zaplanowane, b\u0119d\u0105c w gruncie rzeczy cz\u0119\u015bci\u0105 syjoni\u00adstycznego planu stworzenia przewa\u017caj\u0105co \u017cydowskiego pa\u0144stwa na terytorium przewa\u017caj\u0105co nie\u017cydowskim[2]<\/sup><\/sup><\/a>. Z tej perspektywy dyskusyjne jest, czy Palesty\u0144czycy odnie\u015bli korzy\u015bci z \u017cydow\u00adskiego osadnictwa w okresie Mandatu: dobrobyt stanowi\u0142 po prostu epizod na drodze do ich ostatecznego zaplanowanego wyw\u0142aszczenia. Dok\u0142adnie to samo odnosi si\u0119 do pocz\u0105tkowych lat palesty\u0144skiego dobrobytu na Zachodnim Brzegu i w Gazie. Jakkolwiek pojedynczy Palesty\u0144czycy do\u015bwiadczyli kr\u00f3tkiego okresu wzgl\u0119dnego dobrobytu, pozbawiono ich kluczowych zasob\u00f3w i wielkich po\u0142aci bazy terytorialnej, za\u015b ich naturalna gospodarka by\u0142a metodycznie niszczona – tak, \u017ce teraz stoi na granicy kompletnego za\u0142amania.<\/p>\r\n\r\n

<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sara Roy, wykszta\u0142cona na Harvardzie ekonomistka, obecnie badaczka Centrum Studi\u00f3w \u015arodkowo-Wschodnich Harvardu, dowodzi, \u017ce zaburzenia palesty\u0144skiej gospodarki pod okupacj\u0105 izraelsk\u0105 wykraczaj\u0105 poza objawy typowe dla te\u00adrytori\u00f3w skolonizowanych i znajduj\u0105cych si\u0119 pod obc\u0105 domina\u00adcj\u0105[3]<\/sup><\/sup><\/a>. Przyczyna tkwi w tym, \u017ce g\u0142\u00f3wnym celem Izraela nie by\u0142 i nie jest wyzysk Palesty\u0144czyk\u00f3w, ale raczej ich wyw\u0142aszczenie – i oczyszczenie jak najwi\u0119kszego obszaru Terytori\u00f3w Oku\u00adpowanych na potrzeby wy\u0142\u0105cznie \u017cydowskiego osadnictwa. Wahania palesty\u0144skiej gospodarki, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to \u201edekad\u0119 gwa\u0142townego wzrostu gospodarczego\u201d i \u201eznacz\u0105ce podniesie\u00adnie poziomu \u017cycia\u201d, trzeba wed\u0142ug Roy widzie\u0107 w kontek\u015bcie p\u00f3\u017aniejszego \u201euwstecznienia\u201d, tj. systematycznego zaw\u0142asz\u00adczania przez Izrael kluczowych palesty\u0144skich zasob\u00f3w na potrzeby \u017cydowskiego osadnictwa, jak r\u00f3wnie\u017c wyw\u0142asz\u00adczania i wynaradawiania samych Palesty\u0144czyk\u00f3w. Je\u015bli, jak twierdzi Dershowitz, \u201eizraelska okupacja [r\u00f3\u017cni si\u0119 czym\u015b] od wszystkich innych obecnych okupacji\u201d, to z zupe\u0142nie innych wzgl\u0119d\u00f3w ni\u017c te, kt\u00f3re wymienia. \u201eIdeologiczne i polityczne cele Izraela okazuj\u0105 si\u0119 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em wi\u0119kszego wyzysku ni\u017c w innych re\u017cimach osadniczych – stwierdza Roy – poniewa\u017c ograbia on rdzenn\u0105 ludno\u015b\u0107 z najwa\u017cniejszych zasob\u00f3w gospo\u00addarczych – ziemi, wody i pracy – jak r\u00f3wnie\u017c z wewn\u0119trznych mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania tych zasob\u00f3w\u201d[4]<\/sup><\/sup><\/a>. W Strefie Gazy, na kt\u00f3rej przede wszystkim skupia si\u0119 w swej pracy Roy, dys\u00adkryminacyjna polityka Izraela ograniczaj\u0105ca Palesty\u0144czykom dost\u0119p do wody \u201ema szczeg\u00f3lnie fatalne skutki dla rolnictwa, kt\u00f3re jest najwi\u0119kszym konsumentem wody, stanowi\u0105c trady\u00adcyjne centrum dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, jak r\u00f3wnie\u017c krajowej konsumpcji\u201d. Roczne spo\u017cycie wody per capita oscyluje wok\u00f3\u0142 2400 metr\u00f3w kwadratowych w przypadku osadnik\u00f3w \u017cydow\u00adskich i 140 metr\u00f3w w przypadku Palesty\u0144czyk\u00f3w zamieszkuj\u0105\u00adcych Gaz\u0119, co daje stosunek 16:1. Izrael skonfiskowa\u0142 te\u017c bez\u00adprawnie ponad 50% ziemi w Strefie Gazy, jedn\u0105 czwart\u0105 ziemi w Gazie przyznaj\u0105c osadnikom \u017cydowskim, kt\u00f3rych wed\u0142ug izraelskiego G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego \u017cyje tam 7,5 ty\u00adsi\u0105ca, co stanowi 0,6% og\u00f3lnej liczby mieszka\u0144c\u00f3w Strefy (1,3 mln). \u201ePrzejmowanie coraz wi\u0119kszego terenu przez pa\u0144stwo i tworzenie \u017cydowskich osiedli – stwierdza Roy – mia\u0142o dla rozwoju Gazy powa\u017cne skutki\u201d, do kt\u00f3rych zaliczy\u0107 trzeba np. utrat\u0119 ziem uprawnych oraz spo\u0142eczne i gospodarcze problemy zwi\u0105zane z pot\u0119\u017cnym przeludnieniem. W jednym z najg\u0119\u015bciej zaludnionych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata, ka\u017cdy \u017cydowski osadnik otrzy\u00adma\u0142 85 razy wi\u0119cej ziemi od przeci\u0119tnego Palesty\u0144czyka[5]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Podobna polityka dyskryminacyjna realizowana jest na ca\u0142ych Terytoriach Okupowanych. Izrael i Terytoria zaopa\u00adtrywane s\u0105 w wod\u0119 z dw\u00f3ch \u017ar\u00f3de\u0142: g\u00f3rskich warstw wodono\u00ad\u015bnych oraz dorzecza Jordanu. Izrael wykorzystuje 79% wody z zasob\u00f3w g\u00f3rskich, Palesty\u0144czykom pozostawiaj\u0105c zaledwie 21%; je\u015bli chodzi o wod\u0119 z dorzecza Jordanu, Palesty\u0144czycy nie dostaj\u0105 z niej nawet kropli – ca\u0142o\u015b\u0107 idzie na zaspokojenie potrzeb izraelskich. \u201ePalesty\u0144czycy nie korzystaj\u0105 z praw do swojej cz\u0119\u015bci wsp\u00f3lnych zasob\u00f3w\u201d, donosi B\u2019Tselem, \u201eza\u015b z biegiem czasu podzia\u0142 tych zasob\u00f3w przybra\u0142 form\u0119 nader niesprawiedliw\u0105\u201d. W przypadku Izraelczyk\u00f3w roczne spo\u017cycie wody per capita na potrzeby domowe, miejskie i przemys\u0142owe wynosi 128 metr\u00f3w sze\u015bciennych; w przypadku Palesty\u0144czy\u00adk\u00f3w na Zachodnim Brzegu jest to tylko 26 metr\u00f3w sze\u015bcien\u00adnych, co daje stosunek 5:1. B\u2019Tselem charakteryzuje t\u0119 sytuacj\u0119 nast\u0119puj\u0105co: \u201eKilka miast na Zachodnim Brzegu zmuszonych jest – zw\u0142aszcza latem – dysponowa\u0107 skromnymi zasobami wody w oparciu o plany rotacyjne. Wedle tych plan\u00f3w miesz\u00adka\u0144cy poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w miasta maj\u0105 dost\u0119p do wody tylko kilka godzin dziennie. Dop\u0142yw wody do ich dom\u00f3w jest nast\u0119pnie odcinany i kierowany do innych cz\u0119\u015bci miasta (\u2026). Plany rotacyjne s\u0105 niezb\u0119dne z powodu zwi\u0119kszonego zapotrzebowania na wod\u0119 w okresie upa\u0142\u00f3w. Jednak, mimo \u017ce zapotrzebowanie zwi\u0119ksza si\u0119 zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w, jak i osadnik\u00f3w izraelskich, reakcja Izraela ma charakter dys\u00adkryminacyjny. Zwi\u0119kszane s\u0105 dostawy wody dla osadnik\u00f3w, podczas gdy ilo\u015b\u0107 wody dostarczana do miast palesty\u0144skich nie tylko si\u0119 nie zwi\u0119ksza, ale czasem jest nawet zmniejszana\u201d[6]<\/sup><\/sup><\/a>. W innym opracowaniu B\u2019Tselem stwierdzono, \u017ce \u201eze wzgl\u0119du na rolniczy charakter osiedli w Dolinie Jordanu (\u2026) odmawia si\u0119 Palesty\u0144czykom mo\u017cliwo\u015bci korzystania ze znacznej cz\u0119\u015bci zasob\u00f3w wodnych regionu\u201d. W rzeczywisto\u015bci zu\u017cycie wody przez niespe\u0142na 5 tysi\u0119cy \u017cydowskich osadnik\u00f3w w Dolinie Jordanu odpowiada 75% ilo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 na cele domowe i komu\u00adnalne wykorzystuj\u0105 ca\u0142e 2 miliony palesty\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w Zachodniego Brzegu[7]<\/sup><\/sup><\/a>. W miarodajnym studium nt. izraelskiej polityki osiedle\u0144czej na Zachodnim Brzegu B\u2019Tselem ujawni\u0142o, \u017ce Izrael bezprawnie skonfiskowa\u0142 blisko po\u0142ow\u0119 Zachodniego Brzegu (z wy\u0142\u0105czeniem Wschodniej Jerozolimy), przyznaj\u0105c ponad 40% Zachodniego Brzegu 200 tysi\u0105com nielegalnych \u017cydowskich osadnik\u00f3w, stanowi\u0105cych niespe\u0142na 10% og\u00f3\u0142u ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej te tereny. \u017bydowskie osiedla \u201eunie\u00admo\u017cliwiaj\u0105 utrzymanie znacz\u0105cego kontaktu terytorialnego mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami palesty\u0144skimi\u201d, a tym samym \u201eblo\u00adkuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 powstania niepodleg\u0142ego, maj\u0105cego szans\u0119 na przetrwanie, pa\u0144stwa palesty\u0144skiego\u201d; \u201edrastycznie ogra\u00adniczaj\u0105 Palesty\u0144czykom mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju gospodarczego, szczeg\u00f3lnie je\u015bli idzie o rolnictwo\u201d; \u201eograniczaj\u0105 palesty\u0144skim spo\u0142eczno\u015bciom mo\u017cliwo\u015bci rozwoju miast, w niekt\u00f3rych przy\u00adpadkach ca\u0142kowicie ten rozw\u00f3j blokuj\u0105c\u201d. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje konkluzja B\u2019Tselem: \u201eNa Terytoriach Okupowanych Izrael powo\u0142a\u0142 do \u017cycia re\u017cim oparty na dyskryminacji, stosuj\u0105c na jednym terenie dwa odr\u0119bne systemy prawne i uzale\u017cniaj\u0105c prawa jednostki od jej narodowo\u015bci. Jest to jedyny tego rodzaju re\u017cim na \u015bwiecie – przypominaj\u0105cy nies\u0142awne re\u017cimy przesz\u0142o\u00ad\u015bci w rodzaju apartheidu w RPA\u201d[8]<\/sup><\/sup><\/a>. Dershowitz oznajmia, \u017ce ta \u201eanalogia\u201d mi\u0119dzy Izraelem a Afryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105 jest \u201efa\u0142\u00adszywa, co mo\u017cna wykaza\u0107\u201d (s. 204). Nie przedstawia jednak \u017cadnych argument\u00f3w, kt\u00f3re podwa\u017ca\u0142yby wnioski B\u2019Tselem. Twierdzi on te\u017c, \u017ce \u201enie ma \u017cadnego powodu, aby z przyczyn moralnych b\u0105d\u017a intelektualnych akurat Izrael szczeg\u00f3lnie pot\u0119\u00adpia\u0107 za wyw\u0142aszczenia\u201d (s. 198). Jednak je\u015bli uzasadnione by\u0142o szczeg\u00f3lne pot\u0119pienie RPA, to r\u00f3wnie uzasadnione wydaje si\u0119 pot\u0119pienie okupacji izraelskiej, kt\u00f3ra do z\u0142udzenia przypomina re\u017cim apartheidu.<\/p>\r\n\r\n

W studium nt. perspektyw stoj\u0105cych przed gospodark\u0105 palesty\u0144sk\u0105, opublikowanym jeszcze przed wybuchem nowej intifady, George Abed, dyrektor Departamentu \u015arodkowo- Wschodniego w Mi\u0119dzynarodowym Funduszu Walutowym, stwierdzi\u0142: \u201eNa przysz\u0142o\u015bci gospodarki palesty\u0144skiej cieniem k\u0142adzie si\u0119 27 lat okupacji oraz dalsze 4 lata surowych ob\u00adostrze\u0144 \u00abuk\u0142adu tymczasowego\u201d, w kt\u00f3rym to czasie realny doch\u00f3d per capita spad\u0142 o blisko 25%\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Bez dw\u00f3ch zda\u0144 okupacja (\u2026) wywar\u0142a fatalny wp\u0142yw na kapita\u0142 ludzki i fizyczny, na baz\u0119 surowcow\u0105, na zewn\u0119trzne stosunki handlowe i wszystkie inne aspekty \u017cycia (\u2026). Niekt\u00f3\u00adre atuty, jakimi w przededniu okupacji dysponowa\u0142 Zachodni Brzeg (i w mniejszym stopniu Strefa Gazy) – wydajny sektor rolniczy z nieograniczonym dost\u0119pem do wody, kwitn\u0105cy han\u00addel ze wschodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Jordanii i innymi krajami arabskimi, silny sektor turystyczny, odpowiednia infrastruktura, \u015bwietny (jak na \u00f3w czas) system szkolnictwa podstawowego, rosn\u0105ca klasa specjalist\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w – zosta\u0142y zmarnowane w ci\u0105gu 27 lat gospodarczych represji i wyizolowania. Dosz\u0142o do tego, \u017ce obecna sytuacja ekonomiczna, je\u015bli mierzy\u0107 j\u0105 na tle post\u0119p\u00f3w poczynionych przez inne kraje w tym regionie, (\u2026) jest gorsza ni\u017c w roku 1967[9]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n

Co wi\u0119cej, ta trwaj\u0105ca dziesi\u0119ciolecia okupacja w og\u00f3le nie obci\u0105\u017cy\u0142a izraelskiego skarbu. \u201eWr\u0119cz przeciwnie, Pale\u00adsty\u0144czycy mieli znaczny udzia\u0142 w finansowaniu izraelskich wydatk\u00f3w publicznych\u201d – co Meron Benvenisti, czo\u0142owy izraelski autorytet na Terytoriach Okupowanych, okre\u015bli\u0142 mianem \u201epodatku okupacyjnego\u201d. Ta wyegzekwowana od Palesty\u0144czyk\u00f3w nadwy\u017cka netto, ci\u0105gn\u0105\u0142 Benvenisti, \u201ezadaje k\u0142am izraelskim twierdzeniom, jakoby niski poziom wydat\u00adk\u00f3w publicznych i inwestycji [na Terytoriach Okupowanych] wynika\u0142 z ogranicze\u0144 bud\u017cetowych. Gdyby ca\u0142\u0105 t\u0119 nadwy\u017ck\u0119 zainwestowano w tym rejonie, zamiast przeznacza\u0107 j\u0105 na izra\u00adelskie wydatki publiczne, mo\u017cna by znacz\u0105co podnie\u015b\u0107 jako\u015b\u0107 lokalnych us\u0142ug, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b rozbudowa\u0107 lokaln\u0105 infrastruktur\u0119 gospodarcz\u0105\u201d[10]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Wed\u0142ug bada\u0144 przeprowadzonych na zlecenie ONZ, od wybuchu nowej intifady sytuacja na Terytoriach Okupowanych graniczy z \u201ekatastrof\u0105 humanitarn\u0105\u201d[11]<\/sup><\/sup><\/a>. W szczeg\u00f3\u0142owym opra\u00adcowaniu Banku \u015awiatowego zamieszczono takie oto ponure statystyki: w latach 1999-2002 PKB (produkt krajowy brutto) i DNB (doch\u00f3d narodowy brutto) na g\u0142ow\u0119 skurczy\u0142y si\u0119 odpo\u00adwiednio o 40% i 45%. Bezrobocie si\u0119ga 40%, za\u015b 60% ludno\u015bci \u017cyje poni\u017cej progu ub\u00f3stwa ustalonego na poziomie 2,10 dolara dziennie. Konsumpcja \u017cywno\u015bci spad\u0142a o 25% od roku 1998, za\u015b \u201esilne niedo\u017cywienie, coraz powszechniej wyst\u0119puj\u0105ce w Gazie, osi\u0105gn\u0119\u0142o alarmuj\u0105cy poziom 13,3%, co b\u0119dzie mia\u0142o powa\u017cne d\u0142ugofalowe konsekwencje dla zdrowia i rozwoju spo\u00ad\u0142eczno\u015bci palesty\u0144skiej\u201d. Ca\u0142kowitemu za\u0142amaniu spo\u0142ecznemu zapobieg\u0142o jedynie wsparcie finansowe z zagranicy (g\u0142\u00f3wnie z Ligi Arabskiej, oraz – w nieco mniejszym stopniu – z Unii Europejskiej), jak r\u00f3wnie\u017c zaradno\u015b\u0107 i wzajemna pomoc w\u015br\u00f3d samych Palesty\u0144czyk\u00f3w. Co do tej ostatniej kwestii, z regu\u0142y pozbawiony sentyment\u00f3w Bank \u015awiatowy odnotowuje: \u201eSpo\u00ad\u0142ecze\u0144stwo palesty\u0144skie wykaza\u0142o si\u0119 wielkim poczuciem wsp\u00f3lnoty i si\u0142\u0105 charakteru. Pomimo przemocy, trudno\u015bci ekonomicznych i codziennych frustracji zwi\u0105zanych z \u017cyciem w warunkach stanu wojennego, Palesty\u0144czycy udzielaj\u0105 sobie po\u017cyczek i dziel\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 w potrzebie, za\u015b rodziny w wi\u0119k\u00adszo\u015bci zachowa\u0142y pe\u0142n\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107. Nawet przy niedostat\u00adku formalnych zabezpiecze\u0144, przypadki skrajnej n\u0119dzy s\u0105 wci\u0105\u017c ograniczone – osoby dysponuj\u0105ce dochodem na og\u00f3\u0142 dziel\u0105 si\u0119 z tymi, kt\u00f3rzy s\u0105 go pozbawieni. Zachodni Brzeg i Gaza za\u00admortyzowa\u0142y poziom bezrobocia, kt\u00f3ry w wielu innych spo\u0142ecze\u0144stwach doprowadzi\u0142by do rozpadu struktury spo\u0142ecznej\u201d. Osi\u0105gni\u0119cie to okre\u015blone zosta\u0142o jako \u201enaprawd\u0119 imponuj\u0105ce\u201d. Warto te\u017c odnotowa\u0107, co Bank \u015awiatowy napisa\u0142 nt. dzia\u0142a\u0144 oenzetowskiej Agencji ds. Ochrony i Zatrudnienia (UNRWA), zw\u0142aszcza zwa\u017cywszy na permanentn\u0105 krytyk\u0119 kierowan\u0105 pod adresem tej instytucji. Instytucji, kt\u00f3ra – dodajmy – zajmuje drugie miejsce (po Autonomii Palesty\u0144skiej) pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci us\u0142ug spo\u0142ecznych dostarczanych na Terytoriach Oku\u00adpowanych, w tym opieki zdrowotnej, szkolnictwa i pomocy humanitarnej na rzecz uchod\u017ac\u00f3w (stanowi\u0105cych po\u0142ow\u0119 ca\u0142ej populacji i ponad 70% mieszka\u0144c\u00f3w Gazy). Jak czytamy w ra\u00adporcie: \u201eprogramy pomocowe UNRWA (\u2026) wci\u0105\u017c ciesz\u0105 si\u0119 bardzo du\u017c\u0105 estym\u0105 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci\u201d[12]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

\u201eBezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 palesty\u0144skiego kryzysu gospo\u00addarczego\u201d s\u0105 wed\u0142ug Banku \u015awiatowego restrykcje na\u0142o\u017cone przez Izrael na przep\u0142yw palesty\u0144skich towar\u00f3w i os\u00f3b przez granice, jak r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie Terytori\u00f3w Okupowanych, za\u015b \u201enieodzownym warunkiem stabilizacji gospodarczej jest zna\u00adcz\u0105ce poluzowanie obecnego re\u017cimu wewn\u0119trznych ogranicze\u0144 ruchu i godzin policyjnych, jak r\u00f3wnie\u017c zapewnienie \u0142atwego dost\u0119pu do rynk\u00f3w zewn\u0119trznych\u201d[13]<\/sup><\/sup><\/a>. Amnesty International, analizuj\u0105c konsekwencje izraelskiej polityki godzin policyjnych i ogranicze\u0144 w ruchu, stwierdzi\u0142a, \u017ce \u201ejej wp\u0142yw na prawo [Pa\u00adlesty\u0144czyk\u00f3w] do pracy i osi\u0105gni\u0119cia [przez nich] przyzwoitego standardu \u017cycia, wykszta\u0142cenia i opieki zdrowotnej, jest druzgocz\u0105cy\u201d. Ustalono m.in., \u017ce \u201eniekt\u00f3re wioski bywaj\u0105 ca\u0142kowi\u00adcie odci\u0119te, a tereny miejskie cz\u0119sto przez d\u0142u\u017cszy okres czasu poddawane s\u0105 ca\u0142odobowej godzinie policyjnej, podczas kt\u00f3rej nikomu nie wolno opuszcza\u0107 domu\u201d; \u201ePrzebycie kilku kilome\u00adtr\u00f3w (tam, gdzie jest to w og\u00f3le mo\u017cliwe) zajmuje kilka godzin ze wzgl\u0119du na d\u0142ugie objazdy zwi\u0105zane z omijaniem osiedli i dr\u00f3g izraelskich\u201d; \u201eDo roku 2000 wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d 1,3 mi\u00adliona Palesty\u0144czyk\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Gazie nigdy w \u017cyciu nie opu\u015bci\u0142o Strefy Gazy – obszaru o powierzchni 348 kilo\u00admetr\u00f3w kwadratowych\u201d; \u201eG\u0142\u00f3wne drogi na Zachodnim Brzegu przeznaczone s\u0105 dla samochod\u00f3w izraelskich (wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 \u017c\u00f3\u0142tymi tablicami rejestracyjnymi) oraz pojazd\u00f3w wojsko\u00adwych. Palesty\u0144skie pojazdy, oznakowane zielonymi tablicami, maj\u0105 zakaz poruszania si\u0119 po tych drogach. W ostatnich latach przedstawiciele Amnesty International poza kilkoma dzielony\u00admi taks\u00f3wkami [ang. shared taxi – taks\u00f3wka r\u00f3wnocze\u015bnie przewo\u017c\u0105ca kilku pasa\u017cer\u00f3w zaintere\u00adsowanych przejazdem zbli\u017con\u0105 tras\u0105 – przyp. t\u0142um.]<\/em> rzadko widywali na g\u0142\u00f3wnych drogach samo\u00adchody z zielon\u0105 rejestracj\u0105. Palesty\u0144czycy cz\u0119sto poruszaj\u0105 si\u0119 teraz wozami ci\u0105gnionymi przez os\u0142y b\u0105d\u017a mu\u0142y, co jeszcze trzy lata temu by\u0142o do\u015b\u0107 rzadkim widokiem\u201d; \u201ePo ponownym zaj\u0119ciu przez armi\u0119 izraelsk\u0105 sze\u015bciu g\u0142\u00f3wnych miast na Za\u00adchodnim Brzegu (\u2026) w marcu-kwietniu2002 roku, przez kilka dni, a w niekt\u00f3rych przypadkach nawet tygodni, utrzymywano ca\u0142odobow\u0105 godzin\u0119 policyjn\u0105. Cywile zmuszeni byli do pozo\u00adstawania w domach, a wszelki ruch na zewn\u0105trz by\u0142 zakazany (\u2026). W Betlejem godzina policyjna obowi\u0105zywa\u0142a przez kolej\u00adne 40 dni (\u2026). Nablus pozostawa\u0142 pod ca\u0142odobow\u0105 godzin\u0105 po\u00adlicyjn\u0105 przez pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy po 21 czerwca 2002 roku, wyj\u0105wszy jeden miesi\u0105c, kiedy godzina policyjna obowi\u0105zywa\u0142a jedynie w nocy\u201d; \u201ePalesty\u0144skie pojazdy [w Gazie] tkwi\u0142y godzinami pomi\u0119dzy punktami kontrolnymi (\u2026), podczas gdy ich kie\u00adrowcy i pasa\u017cerowie z obawy, \u017ce zostan\u0105 zastrzeleni, nie mogli nawet opu\u015bci\u0107 samochodu\u201d; \u201eOgraniczenia ruchu i godziny policyjne zale\u017c\u0105 od decyzji wojska. Cz\u0142onkowie izraelskich si\u0142 bezpiecze\u0144stwa, wymuszaj\u0105c przestrzeganie obostrze\u0144, cz\u0119sto uciekaj\u0105 si\u0119 do u\u017cycia si\u0142y – zabili i zranili przy tym dziesi\u0105tki Palesty\u0144czyk\u00f3w, nie maj\u0105cych przy sobie broni i nie stanowi\u0105\u00adcych zagro\u017cenia. \u0179o\u0142nierze otwierali ogie\u0144 do Palesty\u0144czyk\u00f3w przechodz\u0105cych pieszo przez punkty kontrolne, przekracza\u00adj\u0105cych rowy, usuwaj\u0105cych przeszkody na drodze i \u0142ami\u0105cych godzin\u0119 policyjn\u0105\u201d[14]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Mocno podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce \u201ew\u0142adze izraelskie maj\u0105 nie tylko prawo, ale wr\u0119cz obowi\u0105zek przedsi\u0119bra\u0107 kroki zapewniaj\u0105ce bezpiecze\u0144stwo Izraelczykom\u201d, Amnesty zwraca tym niemniej uwag\u0119, \u017ce \u201ecoraz szerzej zakrojone i coraz ostrzejsze restrykcje, narzucane wszystkim bez wyj\u0105tku Palesty\u0144czykom, nie po\u0142o\u017cy\u0142y kresu zamachom\u201d. Wr\u0119cz przeciwnie, \u201eataki przybra\u0142y na sile, gdy Palesty\u0144czykom zaostrzono ograniczenia ruchu, co ka\u017ce w\u0105tpi\u0107 w skuteczno\u015b\u0107 wszechogarniaj\u0105cych restrykcji, traktuj\u0105\u00adcych ka\u017cdego Palesty\u0144czyka jako zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa i karz\u0105cych ca\u0142e spo\u0142eczno\u015bci za zbrodnie pope\u0142nione przez kilka os\u00f3b\u201d. Ponadto Amnesty odnotowuje, \u017ce ograniczenia w ruchu wewn\u0119trznym wprowadzane s\u0105 cz\u0119sto w arbitralny spos\u00f3b: \u201eFakt, \u017ce \u017co\u0142nierze dysponuj\u0105 szerokim marginesem swobody, je\u015bli idzie o otwarcie b\u0105d\u017a zamkni\u0119cie Palesty\u0144czykom ruchu, podwa\u017ca za\u00adpewnienia w\u0142adz izraelskich, jakoby ograniczenia komunikacyjne stanowi\u0142y racjonalny system kontroli, oparty \u015bci\u015ble na potrzebach bezpiecze\u0144stwa\u201d. Amnesty International w og\u00f3le zreszt\u0105 kwestio\u00adnuje zasadno\u015b\u0107 wewn\u0119trznych ogranicze\u0144 ruchu, jako \u017ce ich zwi\u0105\u00adzek z bezpiecze\u0144stwem Izraelczyk\u00f3w jest wysoce w\u0105tpliwy:<\/p>\r\n\r\n

Koniecznie rozr\u00f3\u017cni\u0107 trzeba ograniczenia dotycz\u0105ce wjazdu Palesty\u0144czyk\u00f3w z Terytori\u00f3w Okupowanych do Izra\u00adela od ogranicze\u0144 ruchu w obr\u0119bie Terytori\u00f3w Okupowanych. Restrykcje komunikacyjne mog\u0105 by\u0107 konieczne, aby zapobiec przenikaniu na teren Izraela zamachowc\u00f3w-samob\u00f3jc\u00f3w (\u2026). Jednak trudno utrzymywa\u0107, \u017ce uniemo\u017cliwienie b\u0105d\u017a ograni\u00adczenie ruchu Palesty\u0144czyk\u00f3w pomi\u0119dzy Ramallah a Nablusem jest konieczne, aby zapobiec wtargni\u0119ciu na teren Izraela zamachowc\u00f3w chc\u0105cych przeprowadzi\u0107 atak w Jerozolimie czy Tel Awiwie. Tymczasem restrykcje komunikacyjne i godziny policyjne cz\u0119sto uzasadnia si\u0119 w\u0142a\u015bnie w taki spos\u00f3b, i s\u0105 one rutynowo wprowadzane i zaostrzane po palesty\u0144skich ata\u00adkach na Izrael. Podobnie jak bombardowania budynk\u00f3w AP (Autonomii Palesty\u0144skiej), z regu\u0142y maj\u0105ce miejsce po jakim\u015b zamachu palesty\u0144skim, ograniczenia ruchu i godziny policyjne cz\u0119sto zdaj\u0105 si\u0119 stanowi\u0107 raczej form\u0119 kary i odwetu za ataki Palesty\u0144czyk\u00f3w (maj\u0105ce miejsce zar\u00f3wno wewn\u0105trz Izraela, jak i skierowane przeciwko izraelskim osadnikom b\u0105d\u017a \u017co\u0142\u00adnierzom na Terytoriach Okupowanych). Maj\u0105 one te\u017c na celu pokaza\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu izraelskiemu, \u017ce armia nie stoi bez\u00adczynnie. Jest to szczeg\u00f3lnie oczywiste w Strefie Gazy, gdzie Palesty\u0144czykom bardzo rzadko udaje si\u0119 przedosta\u0107 przez elektryczne ogrodzenie na teren Izraela. Wedle naszej wiedzy w ostatnim czasie \u017caden z zamachowc\u00f3w nie pochodzi\u0142 ze Strefy Gazy. Jednak po ka\u017cdym wi\u0119kszym palesty\u0144skim ataku na terenie Izraela armia izraelska atakuje zwykle obiekty AP, takie jak lotnisko, port morski, czy posterunki policyjne, z kt\u00f3\u00adrych wi\u0119kszo\u015b\u0107 bombardowana by\u0142a ju\u017c kilkukrotnie[15]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n

Poza zapobieganiem atakom w obr\u0119bie samego Izraela, g\u0142\u00f3wnym uzasadnieniem wprowadzanych restrykcji komuni\u00adkacyjnych jest ochrona nielegalnych osadnik\u00f3w \u017cydowskich. \u201eMimo \u017ce bardzo niewielki odsetek Palesty\u0144czyk\u00f3w bierze udzia\u0142 w zamachach na izraelskich osadnik\u00f3w i \u017co\u0142nierzy, ka\u017c\u00addy Palesty\u0144czyk traktowany jest jak potencjalny zamachowiec\u201d, zauwa\u017ca Amnesty, i zgodnie z t\u0105 logik\u0105 \u201earmia izraelska w co\u00adraz wi\u0119kszym stopniu skazuje ponad 3 miliony Palesty\u0144czyk\u00f3w na jak\u0105\u015b form\u0119 aresztu domowego b\u0105d\u017a te\u017c ograniczonego do granic wsi czy miasta\u201d. Co wi\u0119cej, tego rodzaju masowe aresz\u00adtowania maj\u0105 charakter \u201ez gruntu dyskryminacyjny\u201d: \u201eNak\u0142ada si\u0119 je wy\u0142\u0105cznie na spo\u0142eczno\u015b\u0107 palesty\u0144sk\u0105, a nie na osadnik\u00f3w izraelskich, przy czym cz\u0119sto nak\u0142ada si\u0119 je na Palesty\u0144czyk\u00f3w dla korzy\u015bci osadnik\u00f3w. Nawet w sytuacjach, gdy to osadnicy rozpocz\u0119li konfrontacj\u0119, atakuj\u0105c Palesty\u0144czyk\u00f3w, b\u0105d\u017a niszcz\u0105c ich w\u0142asno\u015b\u0107, armia izraelska nieodmiennie ogranicza ruch, za\u00adrz\u0105dza godzin\u0119 policyjn\u0105 i inne restrykcje w odniesieniu do tych drugich; czasem og\u0142asza jaki\u015b teren zamkni\u0119t\u0105 stref\u0105 wojskow\u0105 i po prostu usuwa z niej Palesty\u0144czyk\u00f3w\u201d. Wreszcie Amnesty zauwa\u017ca, \u017ce to osadnicy stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0119 w przy\u00adwr\u00f3ceniu pozor\u00f3w normalno\u015bci na Terytoriach Okupowanych: \u201eNak\u0142adane na Palesty\u0144czyk\u00f3w restrykcje komunikacyjne w wi\u0119kszo\u015bci (\u2026) wprowadzane s\u0105 po to, by zapobiec kontaktowi mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 palesty\u0144sk\u0105 a izraelskimi osadnikami\u201d[16]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Amnesty International, Przetrwa\u0107 obl\u0119\u017cenie: Wp\u0142yw restrykcji komunikacyjnych na prawo do pracy<\/em>
\r\n Londyn, wrzesie\u0144 2003, s. 21<\/p>\r\n\r\n

Szeroko rozpowszechnion\u0105 kar\u0105, regularnie wymierzan\u0105 przez \u017co\u0142nierzy na punktach kontrolnych, jest przetrzymywa\u00adnie Palesty\u0144czyk\u00f3w na miejscu przez kilka godzin, bez \u017cadnej ochrony przed s\u0142o\u0144cem i deszczem, w przypadku m\u0119\u017cczyzn czasem w metalowych klatkach. W poniedzia\u0142ek, 14 lipca 2003 roku, grupa Izraelek zrzeszonych w Machsom Watch [Stra\u017c Punkt\u00f3w Kontrolnych] zosta\u0142a o godz. 10 poinformo\u00adwana, \u017ce Nasser Abu Joudeh z obozu dla uchod\u017ac\u00f3w al-Arroub jest od 6 rano przetrzymywany w metalowej klatce (o podstawie 1,2 metra kwadratowego) na punkcie kontrolnym w Gush Etzion (mi\u0119dzy Hebronem a Betlejem), za\u015b oko\u0142o 30 innych os\u00f3b jest tam przetrzymywanych od godz. 5:30. Po tym, jak kobiety z Machsom Watch skontaktowa\u0142y si\u0119 z Izra\u00adelsk\u0105 Administracj\u0105 Cywiln\u0105, zatrzymany m\u0119\u017cczyzna zosta\u0142 w ko\u0144cu uwolniony z klatki oko\u0142o godz. 12; pozosta\u0142ych zwolniono o 13:30, czyli po siedmiu godzinach sp\u0119dzonych na s\u0142o\u0144cu i deszczu. W poprzednim tygodniu na tym samym punkcie kontrolnym w klatce przetrzymywanych by\u0142o razem dw\u00f3ch innych Palesty\u0144czyk\u00f3w – jeden przez 4 godziny, za\u015b drugi (maj\u0105cy 17 lat) przez 7 godzin.<\/p>\r\n\r\n

Jak konkluduje Amnesty International: \u201epowszechne i d\u0142ugotrwa\u0142e\u201d stosowanie przez Izrael \u201eogranicze\u0144 w ruchu, godzin policyjnych i innych tego typu restrykcji nie mo\u017ce by\u0107 uzasadnione wzgl\u0119dami bezpiecze\u0144stwa\u201d. \u201eZakrojone na sze\u00adrok\u0105 skal\u0119 restrykcje komunikacyjne s\u0105 niewsp\u00f3\u0142mierne i maj\u0105 charakter dyskryminacyjny: nak\u0142ada si\u0119 je na Palesty\u0144czyk\u00f3w, poniewa\u017c<\/em> s\u0105 Palesty\u0144czykami, a nigdy na izraelskich osadni\u00adk\u00f3w, kt\u00f3rzy bezprawnie \u017cyj\u0105 na Terytoriach Okupowanych (\u2026). Restrykcje te maj\u0105 pot\u0119\u017cny negatywny wp\u0142yw na \u017cycie milion\u00f3w Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie pope\u0142nili \u017cadnego wy\u00adkroczenia\u201d (podkre\u015blenie w oryginale)[17]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Poza twierdzeniami o poprawie jako\u015bci \u017cycia na Zachod\u00adnim Brzegu i w Gazie, na stronie 161 G\u0142osu za Izraelem<\/em> Dershowitz wskazuje kolejn\u0105 korzy\u015b\u0107 z izraelskiej okupacji: \u201eParadok\u00adsalnie, okupacja izraelska – inaczej ni\u017c w przypadku okupacji jorda\u0144skiej b\u0105d\u017a egipskiej – umacnia palesty\u0144ski nacjonalizm\u201d. R\u00f3wnie prawdziwe jest stwierdzenie, \u017ce antysemityzm przyczy\u00adnia\u0142 si\u0119 do umocnienia nacjonalizmu \u017cydowskiego. Czy mamy cz\u0119\u015bciowo rozgrzeszy\u0107 nazist\u00f3w, dlatego \u017ce za ich spraw\u0105 \u015bwia\u00adtowe \u017cydostwo zacz\u0119\u0142o sk\u0142ania\u0107 si\u0119 do idei syjonistycznych, co pomog\u0142o w utworzeniu pa\u0144stwa \u017cydowskiego? Dershowitzowi zdaje si\u0119 nie przysz\u0142o w og\u00f3le do g\u0142owy, \u017ce okupacja izraelska – inaczej ni\u017c jorda\u0144ska b\u0105d\u017a egipska – wyj\u0105tkowo przyczyni\u0142a si\u0119 do rozniecenia palesty\u0144skiego nacjonalizmu w\u0142a\u015bnie dlate\u00adgo, \u017ce jest ona wyj\u0105tkowo bezwzgl\u0119dna.<\/p>\r\n\r\n

* * * *<\/p>\r\n\r\n

W grudniu 2003 roku Zgromadzenie Og\u00f3lne Narod\u00f3w Zjednoczonych zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do Mi\u0119dzynarodowego Trybu\u00adna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci (MTS) o wydanie \u201eopinii doradczej\u201d w kwestii \u201eprawnych konsekwencji\u201d wzniesienia przez Izrael muru wcinaj\u0105cego si\u0119 g\u0142\u0119boko w Zachodni Brzeg. Alan Dershowitz, kt\u00f3ry \u201edoradza\u0142 przedstawicielom Izraela, jak stawi\u0107 czo\u0142a s\u0105dowi\u201d, pogardliwie wypowiedzia\u0142 si\u0119 o Trybunale, \u017ce przeprowadza \u201eon post\u0119powanie s\u0105dowe rodem z \u00abAlicji w Krainie Czar\u00f3w\u00bb\u201d i nawet \u201estwierdzenie, \u017ce s\u0105d ten zszed\u0142 na psy, uw\u0142acza\u0142oby psom\u201d. Utrzymuj\u0105c, \u017ce niekorzystny dla Izraela werdykt by\u0142 \u201ez g\u00f3ry przes\u0105dzony\u201d, przyr\u00f3wna\u0142 MTS do \u201erasistowskich\u201d s\u0105d\u00f3w ameryka\u0144skiego Po\u0142udnia z epoki Jima Crowa [okres w historii USA, liczony mniej wi\u0119cej od ko\u0144ca XIX w., zwi\u0105zany m.in. z wpro\u00adwadzaniem praw legalizuj\u0105cych segregacj\u0119 rasow\u0105 (Jim Crow to okre\u015blenie Murzyna, zaczerpni\u0119te z popularnych w XIX w. skecz\u00f3w kabaretowych) – przyp. t\u0142um.]<\/em>, kt\u00f3re \u201emog\u0142y sprawiedliwie rozs\u0105dza\u0107 spory mi\u0119dzy bia\u0142ymi, ale dopuszcza\u0142y si\u0119 potwornych rasistowskich niesprawiedliwo\u015bci przy rozstrzyganiu spraw, w kt\u00f3rych biali wyst\u0119powali przeciwko czarnym\u201d; podobnie MTS m\u00f3g\u0142by \u201e\u015bwietnie spisa\u0107 si\u0119 przy rozstrzyganiu sporu granicznego mi\u0119dzy Szwecj\u0105 a Norwegi\u0105, natomiast gdy przychodzi do jakiegokolwiek tematu zwi\u0105zanego ze \u015arodkowym Wschodem, wiarygodno\u015b\u0107 Trybuna\u0142u spada do zera i nikt nie powinien bra\u0107 na powa\u017cnie jakichkolwiek orzecze\u0144 tego s\u0105du w odniesieniu do Izraela\u201d. Dershowitz nie wspiera swoich zarzut\u00f3w \u017cadnymi dowodami czy argumentami, cho\u0107by takimi, jak te cytowane w I cz\u0119\u015bci tej ksi\u0105\u017cki, \u017ce Izrael po prostu nie jest zwi\u0105zany pra\u00adwem mi\u0119dzynarodowym. Ponadto usprawiedliwia on budow\u0119 przez Izrael muru jako \u201eostatni\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozprawienia si\u0119 z terroryzmem\u201d[18]<\/sup><\/sup><\/a>. Ile jest w tym racji?<\/p>\r\n\r\n

W kwietniu 2002 roku gabinet izraelski o\u015bwiadczy\u0142 pu\u00adblicznie, \u017ce aby \u201eudoskonali\u0107 i wzmocni\u0107 gotowo\u015b\u0107 oraz ope\u00adracyjne mo\u017cliwo\u015bci walki z terroryzmem\u201d, wzniesione zostan\u0105 \u201eogrodzenia i inne fizyczne przeszkody\u201d, za\u015b w czerwcu 2002 roku przyj\u0105\u0142 do realizacji pierwsz\u0105 faz\u0119 projektu. Fragment muru zaakceptowany przez rz\u0105d izraelski w pa\u017adzierniku 2003 roku, obejmuj\u0105cy betonowe \u015bciany, rowy, okopy, drogi, drut kolczasty i zapory elektroniczne, rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 na ca\u0142e 680 kilometr\u00f3w i maj\u0105cy \u015brednio 60 metr\u00f3w szeroko\u015bci, b\u0119dzie mia\u0142 \u201epowa\u017cne konsekwencje humanitarne\u201d dla ponad 680 tysi\u0119cy Palesty\u0144czy\u00adk\u00f3w \u017cyj\u0105cych na Zachodnim Brzegu (30% populacji). Tylko 11% muru biegnie wzd\u0142u\u017c mi\u0119dzynarodowo uznanej granicy Izraela (\u201eZielonej Linii\u201d), podczas gdy pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 odcina oko\u0142o 15% powierzchni Zachodniego Brzegu, w tym naj\u017cy\u017aniejsze ziemie i zasoby wodne, jak r\u00f3wnie\u017c 274 tysi\u0105ce Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy albo zmuszeni b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 w odgrodzonym obszarze mi\u0119dzy mu\u00adrem a \u201eZielon\u0105 Lini\u0105\u201d, albo w enklawach ca\u0142kowicie otoczonych murem. Ponad 10 tysi\u0119cy z tych Palesty\u0144czyk\u00f3w ju\u017c musi zg\u0142osi\u0107 si\u0119 po zielone przepustki, zachowuj\u0105ce wa\u017cno\u015b\u0107 do 6 miesi\u0119cy, uprawniaj\u0105ce ich do pozostania we w\u0142asnych domach. \u201ePrzepust\u00adki te – podsumowuje raport Narod\u00f3w Zjednoczonych – zamieni\u00ad\u0142y \u00abprawo\u00bb Palesty\u0144czyk\u00f3w do zamieszkania we w\u0142asnych do\u00admach w przywilej\u201d. Kolejne 400 tysi\u0119cy os\u00f3b mieszkaj\u0105cych na wsch\u00f3d od muru, b\u0119dzie musia\u0142o przekracza\u0107 go, aby dosta\u0107 si\u0119 do swoich gospodarstw rolnych lub pracy, albo \u017ceby skorzysta\u0107 z us\u0142ug spo\u0142ecznych, za\u015b dalsze 200 do 300 tysi\u0119cy Palesty\u0144czy\u00adk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Wschodni\u0105 Jerozolim\u0119 zostanie odci\u0119tych od Zachodniego Brzegu. Projekt muru wymaga utworzenia kil\u00adku bram i przej\u015b\u0107, umo\u017cliwiaj\u0105cych przemieszczanie si\u0119 w obie strony ludzi i towar\u00f3w, cho\u0107 warunki, na jakich mia\u0142oby si\u0119 to odbywa\u0107, nie zosta\u0142y jeszcze sformalizowane. \u201eJakiekolwiek by jednak nie by\u0142y ustalenia w tej kwestii, jest oczywiste, \u017ce setki tysi\u0119cy Palesty\u0144czyk\u00f3w chc\u0105cych przekroczy\u0107 mur, zdanych b\u0119dzie na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 izraelskiego systemu bezpiecze\u0144stwa\u201d – stwierdza B\u2019Tselem – za\u015b dotychczasowe do\u015bwiadczenia \u201eka\u017c\u0105 si\u0119 obawia\u0107, \u017ce przej\u015bcia te przez d\u0142u\u017csze okresy czasu b\u0119d\u0105 za\u00admkni\u0119te, co mo\u017ce zupe\u0142nie uniemo\u017cliwi\u0107 Palesty\u0144czykom swo\u00adbod\u0119 ruchu\u201d. \u201eNawet je\u015bli bariera nie doprowadzi do ca\u0142kowitej izolacji – konkluduje B\u2019Tselem – z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ograniczy wielu mieszka\u0144com mo\u017cliwo\u015b\u0107 podejmowania pracy, utrudniaj\u0105c im osi\u0105gni\u0119cie dochod\u00f3w wystarczaj\u0105cych do zapewnienia sobie minimalnego standardu \u017cyciowego (\u2026) i wtr\u0105caj\u0105c w n\u0119dz\u0119 ko\u00adlejne tysi\u0105ce palesty\u0144skich rodzin\u201d. Wed\u0142ug doniesie\u0144 w mie\u015bcie Qalqilya wy\u0142\u0105cznie z powodu wznoszonego muru zamkni\u0119to oko\u0142o 600 sklep\u00f3w i firm. Olbrzymie po\u0142acie palesty\u0144skiej zie\u00admi, na kt\u00f3rej ma by\u0107 wzniesiony mur, ju\u017c poddano \u201ezawoalowanemu wyw\u0142aszczeniu\u201d, a znacznie wi\u0119ksze tereny palesty\u0144skie na zach\u00f3d od muru czeka to najprawdopodobniej w przysz\u0142o\u015bci. Nawet daj\u0105c wiar\u0119 izraelskim zapewnieniom, \u017ce wznoszony mur ma s\u0142u\u017cy\u0107 walce z terroryzmem, wyw\u0142aszczenie takie jest we\u00add\u0142ug organizacji praw cz\u0142owieka niezgodne z prawem mi\u0119dzyna\u00adrodowym. \u201ePodczas gdy w\u0142a\u015bciciele ziemi maj\u0105 prawo domaga\u0107 si\u0119 odszkodowania, znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 (na wezwanie Autonomii Palesty\u0144skiej) tego nie uczyni\u0142a – czytamy w opracowaniu Uni\u00adwersytetu Oksfordzkiego – aby nie legitymizowa\u0107 w ten spos\u00f3b izraelskiej konfiskaty. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie proponowane od\u00adszkodowania by\u0142y znacznie poni\u017cej realnej warto\u015bci przej\u0119tych ziem\u201d – np. w Qalqilya stanowi\u0142y zaledwie 10% rzeczywistej warto\u015bci\u201d. \u201ePo przej\u0119ciu kontroli – donosi B\u2019Tselem – firmy budowlane r\u00f3wnaj\u0105 wszystko z ziemi\u0105, niszcz\u0105c ca\u0142e pola upraw\u00adne, szklarnie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci drzewka oliwne\u201d. Szacuje si\u0119, \u017ce w czasie budowy muru wyrwano z korzeniami 100 tysi\u0119cy drzew. Za oficjalnym przyzwoleniem firmy budowlane sprze\u00adda\u0142y nast\u0119pnie w Izraelu wykorzenione palesty\u0144skie drzewka oliwne, bior\u0105c pieni\u0105dze do w\u0142asnej<\/em> kieszeni[19]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Podobnie jak Dershowitz, rz\u0105d izraelski utrzymuje, \u017ce budow\u0119 muru rozpocz\u0119to dopiero po wyczerpaniu wszystkich innych mo\u017cliwo\u015bci \u201ezatamowania fali terroru\u201d. Organizacje praw cz\u0142owieka podaj\u0105 to jednak w w\u0105tpliwo\u015b\u0107. Rz\u0105d izraelski sam przyzna\u0142, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 palesty\u0144skich zamachowc\u00f3w-samob\u00f3jc\u00f3w dosta\u0142a si\u0119 na teren Izraela przez nieodpowiednio nadzorowane punkty kontrolne. Mo\u017cna by zatem podnie\u015b\u0107 po\u00adziom bezpiecze\u0144stwa na tych punktach, jak r\u00f3wnie\u017c rozmie\u015bci\u0107 dodatkowe oddzia\u0142y wojska na \u201eotwartych przestrzeniach\u201d po\u00admi\u0119dzy posterunkami. Ponadto, gdyby rzeczywi\u015bcie chodzi\u0142o o ukr\u00f3cenie terrorystycznych atak\u00f3w na Izrael, rz\u0105d m\u00f3g\u0142 po prostu wznie\u015b\u0107 mur wzd\u0142u\u017c \u201eZielonej Linii\u201d, co by\u0142oby zgodne z prawem i nie budzi\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci natury moralnej. Jak pisze Amnesty, \u201eIzrael ma pe\u0142ne prawo wznosi\u0107 na swoim terenie ogrodzenia i inne konstrukcje, aby kontrolowa\u0107 dost\u0119p do w\u0142asnego terytorium\u201d. Wreszcie, jak zauwa\u017caj\u0105 autorzy opraco\u00adwania oksfordzkiego, \u201eje\u015bli Bariera ma zapobiec samob\u00f3jczym zamachom bombowym, nie wiadomo czemu Izrael zupe\u0142nie nie przejmuje si\u0119 setkami tysi\u0119cy Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy znaj\u00add\u0105 si\u0119 po izraelskiej stronie Bariery (\u2026) chyba, \u017ce ostatecznie planuje si\u0119 ich stamt\u0105d pozby\u0107\u201d – o czym teraz troch\u0119 wi\u0119cej[20]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Prawdziwym motywem stoj\u0105cym za wzniesieniem muru wydaje si\u0119 by\u0107 zabezpieczenie izraelskiego osadnictwa na Zachodnim Brzegu. Opasuj\u0105c dziesi\u0105tki \u017cydowskich osiedli, zamieszkanych przez 320 tysi\u0119cy osadnik\u00f3w (80% og\u00f3\u0142u), mur nie tylko b\u0119dzie ich ochrania\u0142, ale – co ma zasadnicze znacze\u00adnie – umo\u017cliwi przy\u0142\u0105czenie tych ziem, wraz z przylegaj\u0105cymi terenami i zasobami wodnymi, do Izraela. Osiedla, o kt\u00f3rych mowa, s\u0105 bezsprzecznie nielegalne – co wi\u0119cej, stanowi\u0105 \u201eprze\u00adst\u0119pstwo wojenne\u201d w \u015bwietle prawa mi\u0119dzynarodowego. Nawet Dershowitz w G\u0142osie za Izraelem<\/em> nie pr\u00f3buje usprawiedliwia\u0107 tego osadnictwa. Wzniesienie muru, kt\u00f3ry wyrz\u0105dza pot\u0119\u017cn\u0105 krzywd\u0119 Palesty\u0144czykom, w celu ochrony nielegalnych osiedli \u017cydowskich to podniesienie istniej\u0105cej ju\u017c niesprawiedliwo\u015bci do pot\u0119gi. Jak zauwa\u017ca Human Rights Watch: \u201eRz\u0105d izraelski nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 dalszego zaw\u0142aszczania okupowanego przez siebie terytorium, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na konieczno\u015b\u0107 zapewnie\u00adnia bezpiecze\u0144stwa Izraelczykom \u017cyj\u0105cym w nielegalnych osie\u00addlach\u201d. W rzeczywisto\u015bci osiedla te mo\u017cna by zreszt\u0105 chroni\u0107 bez wznoszenia muru – np. otaczaj\u0105c je ogrodzeniami pod napi\u0119ciem, jak zostanie to uczynione w przypadku osiedli pozostaj\u0105cych na zewn\u0105trz muru. \u201eRzeczywisty pow\u00f3d\u201d budowy muru, sugeruje B\u2019Tselem, to \u201estworzenie fakt\u00f3w dokonanych, kt\u00f3re zapewni\u0105 przetrwanie osiedli, a w przysz\u0142o\u015bci u\u0142atwi\u0105 ich przy\u0142\u0105czenie do Izraela\u201d. Podobnie Human Rights Watch stwierdza, i\u017c \u201eistniej\u0105ce i planowane po\u0142o\u017cenie muru zdaje si\u0119 mie\u0107 na celu g\u0142\u00f3wnie w\u0142\u0105\u00adczenie nielegalnych osiedli cywilnych w obr\u0119b Izraela\u201d. Faktycz\u00adna nowa granica wytyczona przez mur doprowadzi ostatecznie – je\u015bli, co wydaje si\u0119 prawdopodobne, zaakceptowany zostanie plan ekspansji wzd\u0142u\u017c Doliny Jordanu – do aneksji mniej wi\u0119cej po\u0142owy Zachodniego Brzegu. Miejscowa ludno\u015b\u0107 palesty\u0144ska, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to ludzi mieszkaj\u0105cych obecnie mi\u0119dzy murem a Izraelem, a w przysz\u0142o\u015bci zmuszonych niezno\u015bnymi warunka\u00admi \u017cycia do przeniesienia si\u0119 na stron\u0119 palesty\u0144sk\u0105 (\u201edobrowolna migracja\u201d), zostanie uwi\u0119ziona na rozparcelowanym terytorium przypominaj\u0105cym po\u0142udniowo-afryka\u0144skie bantustany, stano\u00adwi\u0105cym oko\u0142o 10% historycznej Palestyny. Human Rights Watch wezwa\u0142 rz\u0105d USA do \u201eodliczenia koszt\u00f3w budowy muru od ameryka\u0144skich gwarancji po\u017cyczkowych\u201d dla Izraela[21]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\r\n\r\n

Wbrew twierdzeniom Dershowitza mur nie stanowi \u201eostat\u00adniej mo\u017cliwo\u015bci rozprawienia si\u0119 z terroryzmem\u201d, ani te\u017c, skoro ju\u017c o tym mowa, nie zosta\u0142 nawet zaplanowany z tak\u0105 my\u015bl\u0105. Fakty s\u0105 jednoznaczne i zgadzaj\u0105 si\u0119 co do nich wszystkie orga\u00adnizacje praw cz\u0142owieka: rzeczywistym celem wzniesienia muru jest uprzedzaj\u0105ce, jednostronne i ostateczne przes\u0105dzenie o przy\u00adsz\u0142o\u015bci \u017cydowskich osiedli. Dershowitz s\u0142usznie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce je\u015bli Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci przyjmie spraw\u0119 do rozpatrzenia, niekorzystny dla Izraela werdykt b\u0119dzie \u201ez g\u00f3ry przes\u0105dzony\u201d. Nie dlatego, \u017ce MTS \u201ezszed\u0142 na psy\u201d, ale dlatego, \u017ce krzywda wyrz\u0105dzona Palesty\u0144czykom jest tak oczywista – Dershowitz po prostu nie dostrzega tego, co by\u0142oby oczywiste nawet dla psa. W lipcu 2004 roku Trybuna\u0142 wyda\u0142 sw\u0105 opini\u0119 doradcz\u0105 \u201ePrawne konsekwencje budowy muru na Okupowanych Terytoriach Palesty\u0144skich\u201d (Rejestr Og\u00f3lny, nr 131). Stosunkiem g\u0142os\u00f3w 14 do 1 (sprzeciw USA), uznano, i\u017c \u201ewznoszenie muru na Okupowanym Terytorium Palesty\u0144skim, obejmuj\u0105cym okolice w obr\u0119bie i wok\u00f3\u0142 Wschodniej Jerozolimy, przez b\u0119d\u0105cy si\u0142\u0105 okupacyjn\u0105 Izrael, jak r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z bu\u00addow\u0105 restrykcje, s\u0105 sprzeczne z prawem mi\u0119dzynarodowym\u201d; \u201eIzrael zobowi\u0105zany jest zatem zaprzesta\u0107 dzia\u0142a\u0144 \u0142ami\u0105cych prawo mi\u0119dzynarodowe; bezzw\u0142ocznie przerwa\u0107 dalsze prace nad budow\u0105 muru na Okupowanym Terytorium Palesty\u0144skim (\u2026), oraz w trybie natychmiastowym rozebra\u0107 fragmenty muru ju\u017c tam wybudowane\u201d; \u201eIzrael zobowi\u0105zany jest wyp\u0142aci\u0107 od\u00adszkodowania za wszystkie szkody spowodowane budow\u0105 muru na Okupowanym Terytorium Palesty\u0144skim\u201d; \u201eNarody Zjedno\u00adczone, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b Zgromadzenie Og\u00f3lne i Rada Bez\u00adpiecze\u0144stwa, powinny zastanowi\u0107 si\u0119 nad podj\u0119ciem dalszych dzia\u0142a\u0144 zmierzaj\u0105cych do po\u0142o\u017cenia kresu nielegalnej sytuacji wynik\u0142ej z budowy muru i zwi\u0105zanych z budow\u0105 restrykcji\u201d. Stosunkiem g\u0142os\u00f3w 13 do 2 (sprzeciw USA i Holandii) stwier\u00addzono tak\u017ce, i\u017c \u201ewszystkie pa\u0144stwa zobowi\u0105zane s\u0105 nie uznawa\u0107 nielegalnej sytuacji wynik\u0142ej z budowy muru i nie udziela\u0107 \u017cad\u00adnego wsparcia ani pomocy w utrzymaniu tej sytuacji; wszystkie pa\u0144stwa-sygnatariusze Czwartej Konwencji Genewskiej z 12 sierpnia 1949 roku, dotycz\u0105cej ochrony os\u00f3b cywilnych podczas wojny, maj\u0105 dodatkowo obowi\u0105zek, wype\u0142niaj\u0105c Kart\u0119 Narod\u00f3w Zjednoczonych i prawo mi\u0119dzynarodowe, zapewni\u0107 zastosowa\u00adnie si\u0119 przez Izrael do mi\u0119dzynarodowego prawa humanitarnego, wy\u0142o\u017conego w tej\u017ce Konwencji\u201d. Decyzja Trybuna\u0142u warta jest odnotowania tak\u017ce w innych aspektach: konsekwentnie u\u017cywa si\u0119 w niej terminu mur<\/em> na okre\u015blenie wznoszonej przez Izrael konstrukcji (paragraf 67); kilkukrotnie cytowany jest wst\u0119pny fragment Rezolucji nr 242 Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, w kt\u00f3\u00adrym podkre\u015bla si\u0119 \u201eniedopuszczalno\u015b\u0107 aneksji terytorialnej przez wojn\u0119\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c rezolucja Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ z 1970 roku, podkre\u015blaj\u0105ca, i\u017c \u201e\u017cadna zdobycz terytorialna uzy\u00adskana w wyniku gro\u017aby b\u0105d\u017a u\u017cycia si\u0142y nie mo\u017ce by\u0107 uznana za legaln\u0105\u201d – zasad\u0119 t\u0119 okre\u015blono przy tym jako \u201eoczywist\u0105 konsekwencj\u0119\u201d Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, co czyni z niej \u201eelement zwyczajowego prawa mi\u0119dzynarodowego\u201d i \u201eregu\u0142\u0119 zwyczajow\u0105\u201d (paragrafy 74, 87, 117); podtrzymano, \u017ce Czwarta Konwencja Genewska ma zastosowanie do Terytori\u00f3w Okupowa\u00adnych (paragraf 101); ustalono, \u017ce \u201eizraelskie osiedla na Okupowa\u00adnym Terytorium Palesty\u0144skim (w\u0142\u0105czaj\u0105c Wschodni\u0105 Jerozolim\u0119) powsta\u0142y z naruszeniem prawa mi\u0119dzynarodowego\u201d (paragraf 120). We wszystkich tych punktach, ustalenia Trybuna\u0142u ca\u0142ko\u00adwicie oddalaj\u0105 oficjalne stanowisko izraelskie. Nawet ameryka\u0144\u00adski cz\u0142onek Trybuna\u0142u w swoim g\u0142osie odr\u0119bnym jednoznacznie przyzna\u0142, \u017ce Czwarta Konwencja Genewska ma zastosowanie do Terytori\u00f3w Okupowanych, za\u015b istnienie izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu \u201e\u0142amie\u201d t\u0119 Konwencj\u0119 (\u201eO\u015bwiadczenie S\u0119dzie\u00adgo Buergenthala\u201d). Co do tej ostatniej sprawy, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wbrew jednomy\u015blnemu stanowisku \u015brodowiska prawniczego, Dershowitz – sam b\u0119d\u0105cy wszak prawnikiem – broni \u201elegalnego prawa\u201d \u017cydowskich osadnik\u00f3w do \u201ezamieszkania w dowolnym miejscu na Zachodnim Brzegu i w Gazie\u201d[22]<\/sup><\/sup><\/a>.\u00ef\u00bb\u00bf<\/p>\r\n\r\n

Norman G. Finkelstein, \u201eWielka hucpa – o pozorowaniu antysemityzmu i fa\u0142szowaniu historii\u201d<\/strong>
\r\n (Beyond Chutzpah – On the Misuse of Anti-Semitism and the Abuse of History)
\r\n <\/em>\u00ef\u00bb\u00bf<\/p>\r\n\r\n

\r\n\r\n

[1]<\/sup><\/sup><\/a> Palestine Royal Commission Report<\/em>, Londyn, HMSO 1937, Cmd. 5479, Peel Com\u00admission, ss. 125-30 (por. s. 241).<\/p>\r\n\r\n

[2]<\/sup><\/sup><\/a> Poparcie syjonist\u00f3w dla \u201eprzeniesienia\u201d Arab\u00f3w poza Palestyn\u0119, zob. Norman G. Finkelstein, Image and Reality of the Israel-Palestine Conflict<\/em>, wyd. drugie, Nowy Jork 2003, s. xii oraz cytowane \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

[3]<\/sup><\/sup><\/a> Sara Roy, The Gaza Strip: The Political Economy of De-Development<\/em>, Waszyng\u00adton, DC 1995.<\/p>\r\n\r\n

[4]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid., ss. 3-5. Wyj\u0105tkowy charakter izraelskiej polityki gospodarczej na Terytoriach Okupowanych, zob. zw\u0142aszcza Rozdz. 5, gdzie Roy m.in. pisze:<\/p>\r\n\r\n

Studium nt. Strefy Gazy opisuje szczeg\u00f3ln\u0105 kombinacj\u0119 warunk\u00f3w – no\u00adwych form i mechanizm\u00f3w niedorozwoju – rzadko spotykanych w innych \u015brodowiskach Trzeciego \u015awiata, czego nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 istniej\u0105cymi teoriami rozwoju. U podstaw tej szczeg\u00f3lnej formy niedorozwoju Gazy znaj\u00adduje si\u0119 polityka izraelska, daj\u0105ca pierwsze\u0144stwo sferze polityczno-narodowej kosztem sfery ekonomicznej. Wida\u0107 to po d\u0105\u017ceniu Izraela do przej\u0119cia ziemi, a nie wyzyskaniu ekonomicznego potencja\u0142u \u017cyj\u0105cych na tej ziemi ludzi. Ideologiczny cel Izraela – stworzenie silnego pa\u0144stwa \u017cydowskiego – zawsze bra\u0142 g\u00f3r\u0119 nad ch\u0119ci\u0105 osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci poprzez gospodarczy wyzysk ludno\u015bci palesty\u0144skiej, cho\u0107 ten te\u017c mia\u0142 miejsce. Izrael fizycznie usun\u0105\u0142 ca\u0142e grupy Palesty\u0144czyk\u00f3w z ich ziemi, innych za\u015b wyw\u0142aszczy\u0142 z ich zasob\u00f3w i mocy. W istocie rzeczy, w ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej historii Palestyny, Izrael jest pierwszym re\u017cimem okupacyjnym, kt\u00f3ry \u015bwiadomie, przy u\u017cyciu si\u0142y, wyw\u0142aszczy\u0142 Palesty\u0144czyk\u00f3w z ich ziemi, wody i pracy (s. 128).<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n

Przemy\u015blana izraelska polityka przyzwolenia na indywidualny dobrobyt Pale\u00adsty\u0144czyk\u00f3w przy r\u00f3wnoczesnym podkopywaniu ich naturalnej gospodarki, zob. zw\u0142aszcza Rozdz. 6 pracy Roy. Cytowane liczby, odnosz\u0105ce si\u0119 do populacji osadni\u00adk\u00f3w w Gazie, pochodz\u0105 w\u0142a\u015bnie z jej opracowania.<\/p>\r\n\r\n

[5]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid., ss. 165-7, 175-81.<\/p>\r\n\r\n

[6]<\/sup><\/sup><\/a> B\u2019Tselem, Thirsty for a Solution: The Water Crisis in the Occupied Territories and Its Resolution in the Final-Status Agreement<\/em>, Jerozolima, lipiec 2000, ss. 3-4, 8, 38, 43-4. Dane dla Zachodniego Brzegu i Gazy nie s\u0105 bezpo\u015brednio por\u00f3wnywalne; np. stosunek \u017cydowskiego do palesty\u0144skiego zu\u017cycia wody w Gazie obejmuje jej zu\u017cycie na potrzeby sektora rolniczego, podczas gdy w przypadku Zachodniego Brzegu obejmuje on wy\u0142\u0105cznie potrzeby domowe, miejskie i przemys\u0142owe; stosunek dla Gazy zestawia zu\u017cycie wody przez \u017cydowskich osadnik\u00f3w ze zu\u017cyciem przez Palesty\u0144czyk\u00f3w, za\u015b w przypadku Zachodniego Brzegu z Palesty\u0144czykami por\u00f3w\u00adnywani s\u0105 Izraelczycy w og\u00f3le.<\/p>\r\n\r\n

[7]<\/sup><\/sup><\/a> B\u2019Tselem, Land Grab: Israels Settlement Policy in the West Bank<\/em>, Jerozolima, maj 2002, s. 81.<\/p>\r\n\r\n

[8]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid., ss. 12, 31, 94-5, 104. W raporcie ujawniono te\u017c inne istotne fakty: w latach \u201eprocesu pokojowego\u201d z Oslo, populacja \u017cydowskich osadnik\u00f3w na Zachodnim Brzegu niemal si\u0119 podwoi\u0142a, za\u015b ca\u0142kowita populacja osadnik\u00f3w na Zachodnim Brzegu, z uwzgl\u0119dnieniem Wschodniej Jerozolimy, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 247 tys. do 375 tys., przy czym nie ewakuowano cho\u0107by jednego \u017cydowskiego osiedla. Najszybszy wzrost liczby nowych osiedli mia\u0142a miejsce w r. 2000, za rz\u0105d\u00f3w Baraka (ss. 4, 12). W 2003 r. izraelski G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Statystyczny szacowa\u0142 liczb\u0119 \u017cydowskich osadni\u00adk\u00f3w na Zachodnim Brzegu (z wy\u0142\u0105czeniem Wschodniej Jerozolimy) na 220 tys.<\/p>\r\n\r\n

[9]<\/sup><\/sup><\/a> George Abed, \u201eBeyond Oslo: A Viable Future for the Palestinian Economy\u201d, w: Sara Roy (red.), The Economics of Middle East Peace: A Reassessment,<\/em> Research in Middle East Economics, torn 3, Middle East Economic Association, Stamford, CT 1999, ss. 46-7.<\/p>\r\n\r\n

[10]<\/sup><\/sup><\/a> Meron Benvenisti, 1986 Report – Demographic, Economic, Legal, Social and Po\u00adlitical Developments in the West Bank,<\/em> Boulder, CO 1987, ss. 18-9; Arie Arnon i in., The Palestinian Economy – Between Imposed Integration and Voluntary Separation,<\/em> Nowy Jork 1997, ss. 30-4; Roy, Gaza Strip, s. 195.<\/p>\r\n\r\n

[11]<\/sup><\/sup><\/a> Komisja Praw Cz\u0142owieka ONZ, The Right to Food: Report by the Special Rappor\u00adteur, Jean Ziegler; Addendum, Mission to the Occupied Palestinian Territories<\/em> (31 pa\u017adziernika 2003) (E\/CN.4\/2004\/10\/Add.2).<\/p>\r\n\r\n

[12]<\/sup><\/sup><\/a> World Bank, Twenty-Seven Months – Intifada, Closures and Palestinian Economic Crisis: An Assessment,<\/em> Jerozolima, maj 2003, ss. xi-xiv, 8-9, 21, 24-25, 31, 33-34, 48, 52-53, 57. Wed\u0142ug tego opracowania, do grudnia 2001 r. izraelskie operacje woj\u00adskowe spowodowa\u0142y \u201eczysto fizyczne zniszczenia\u201d rz\u0119du blisko miliarda dolar\u00f3w. \u201eJe\u015bli do tego uwzgl\u0119dni\u0107 zu\u017cycie sprz\u0119tu i infrastruktury, ca\u0142kowite straty si\u0119gaj\u0105 1,7 mld dolar\u00f3w\u201d. \u201eNajwi\u0119ksze straty dotycz\u0105 infrastruktury publicznej\u201d (dr\u00f3g i chodnik\u00f3w, sieci wodnej i kanalizacyjnej, elektrowni i o\u015bwietlenia ulic, \u015bmieciarek i kub\u0142\u00f3w na \u015bmieci, itp.), przy czym \u201einfrastruktura ta w wi\u0119kszo\u015bci finansowana by\u0142a dzi\u0119ki pomocy zagranicznej\u201d (ss. xi, 17-9).<\/p>\r\n\r\n

[13]<\/a><\/sup><\/sup> Ibid., ss. xii, xvii, 82.<\/p>\r\n\r\n

[14]<\/sup><\/sup><\/a> Amnesty International, Surviving under Siege: The Impact of Movement Restric\u00adtions on the Right to Work,<\/em> Londyn, wrzesie\u0144 2003, ss. 2, 11-2, 16-7, 19, 25.<\/p>\r\n\r\n

[15]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid, ss. 15,24-5.<\/p>\r\n\r\n

[16]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid., ss. 35-6, 38.<\/p>\r\n\r\n

[17]<\/sup><\/sup><\/a> Ibid., ss. 5, 7.<\/p>\r\n\r\n

[18]<\/sup><\/sup><\/a> Ori Nir, \u201eIsrael Fears Isolation, Sanctions over Fence\u201d, Forward<\/em> (9 stycznia 2004); Andrew C. Esensten, \u201eDershowitz Advises Israel on Wall Dispute\u201d, Harvard Crimson<\/em> (24 lutego 2004); Alan Dershowitz, \u201eThe case against picking on Israel\u201d, The Australian<\/em> (8 maja 2004). Okoliczno\u015bci obrad Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci, zob. zw\u0142aszcza Andreas Mueller, \u201eCrippled Justice: Limping towards the Wall\u201d, News from Within<\/em> (marzec-kwiecie\u0144 2004).<\/p>\r\n\r\n

[19]<\/sup><\/sup><\/a> Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej, New Wall Projections<\/em>, Nowy Jork, 9 listopada 2003; B\u2019Tselem, Behind the Barrier: Human Rights Violations as a Result of Israel\u2019s Separation Barrier, Position Paper,<\/em> Jerozolima 2003, ss. 13-7, 19-20; Raport Specjalnego Referenta Komisji Praw Cz\u0142owieka, Johna Dugarda, nt. przestrzegania praw cz\u0142owieka na terytoriach palesty\u0144skich okupowanych przez Izrael od 1967 r., przed\u0142o\u017cony zgodnie z rezolucj\u0105 1993\/2A Komisji<\/em> (E\/CN.4\/2004\/ 6), Nowy Jork, 8 wrze\u015bnia 2003; Anti-Apartheid Wall Campaign Fact Sheet: The Wall\u2019s \u201eFirst Phase\u201d<\/em> (www.stopthewall.org<\/em>). Szczeg\u00f3\u0142owa analiza ekonomicznych konsekwencji muru dla Palesty\u0144czyk\u00f3w, zob. zw\u0142aszcza The Impact of Israel \u2018s Sepa\u00adration Barrier on Affected West Bank Communities: A Follow-up Report to the Hu\u00admanitarian and Emergency Policy Group (HEPG) and the Local Aid Coordination Committee (LACC)<\/em> (31 lipca 2003). Om\u00f3wienie \u201enieregularnego i nieprzewidywal\u00adnego\u201d zamykania bram w murze przez izraelskich \u017co\u0142nierzy, jak r\u00f3wnie\u017c arbitralne przyznawanie Palesty\u0144czykom \u201ezezwolenia na pobyt sta\u0142y\u201d, zob. Amnesty Interna\u00adtional, The Place of the Fence\/Wall in International Law,<\/em> Londyn, luty 2004, ss. 9-10, oraz Oxford Public Interest Lawyers (OXPIL) dla Association for Civil Rights in Israel (ACRI), Legal Consequences of Israel \u2018s Construction of a Separation Bar\u00adrier in the Occupied Territories,<\/em> University of Oxford, luty 2004, ss. 35-6, 40. Wy\u00adw\u0142aszczanie Palesty\u0144czyk\u00f3w z ziemi w zwi\u0105zku z budow\u0105 muru, oraz zakaz takich praktyk w prawie mi\u0119dzynarodowym, nawet w przypadku konieczno\u015bci militarnej, zob. B\u2019Tselem, Behind the Barrier,<\/em> ss. 37-8; Amnesty International, The Place of the Fence\/Wall,<\/em> ss. 10-11; oraz OXPIL dla ACRI, Legal Consequences of Israel\u2019s Con\u00adstruction,<\/em> ss. 21-3, 38-40. Wszystkie liczby w powy\u017cszym tek\u015bcie, dotycz\u0105ce liczby Palesty\u0144czyk\u00f3w poszkodowanych przez budow\u0119 muru, nale\u017cy traktowa\u0107 jako rz\u0119dy wielko\u015bci; por\u00f3wnanie r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, zob. ibid., s. 6.<\/p>\r\n\r\n

[20]<\/sup><\/sup><\/a> B\u2019Tselem, Behind the Barrier,<\/em> ss. 28-31; Amnesty International, The Place of the Fence\/Wall,<\/em> ss. 4, 14p15<\/sup>; OXPIL dla ACRI, Legal Consequences of Israel\u2019s Construc\u00adtion,<\/em> ss. 17-18.<\/p>\r\n\r\n

[21]<\/sup><\/sup><\/a> Amnesty International, The Place of the Fence\/Wall,<\/em> s. 6; Human Rights Watch (HRW), \u201eLetter to President Bush on Israel Loan Guarantees and Separation Bar\u00adrier\u201d, Nowy Jork, 30 wrze\u015bnia 2003; B\u2019Tselem, Behind the Barrier,<\/em> ss. 32-3; HRW, Israel\u2019s \u201eSeparation Barrier\u201d in the Occupied West Bank: Human Rights and Inter\u00adnational Humanitarian Law Consequences, A Human Rights Watch Briefing Paper,<\/em> Nowy Jork, luty 2004, s. 4; HRW, \u201eIsrael: West Bank Barrier Endangers Basic Ri\u00adghts: U.S. Should Deduct Costs from Loan Guarantees\u201d (o\u015bwiadczenie prasowe z 1 pa\u017adziernika 2003). Usuwanie Palesty\u0144czyk\u00f3w obecnie zamieszkuj\u0105cych po izrael\u00adskiej stronie muru, mur w Dolinie Jordanu oraz zmniejszenie o po\u0142ow\u0119 palesty\u0144skiej ziemi na Zachodnim Brzegu, zob. zw\u0142aszcza: Amnon Barzilai, \u201eThe fence: A path to voluntary transfer\u201d, Haaretz<\/em> (18 lutego 2004). Por\u00f3wnanie z bantustanami, zob. Finkelstein, Image and Reality,<\/em> s. xxvii oraz Rozdz. 7.<\/p>\r\n\r\n

[22]<\/sup><\/sup><\/a> \u201eQ&A with Alan Dershowitz\u201d, Jerusalem Post<\/em> (wydanie on-line, 20 pa\u017adziernika 2004).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mamy prawo domaga\u0107 si\u0119 rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re – jak wiemy – by\u0142yby obiektywnie niesprawiedliwe, lecz subiektywnie korzystne dla naszych klient\u00f3w. Alan M. Dershowitz, Listy do m\u0142odego prawnika Na stronie 161 G\u0142osu za Izraelem Alan Dershowitz utrzy\u00admuje, \u017ce Palesty\u0144czycy odnie\u015bli wymierne korzy\u015bci z izraelskiej okupacji. \u201eIzraelska okupacja w przeciwie\u0144stwie do wszystkich innych obecnych okupacji – pisze – […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[99,61],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26878"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26878"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26878\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}