{"id":26865,"date":"2010-09-28T11:17:08","date_gmt":"2010-09-28T16:17:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26865"},"modified":"2010-09-28T11:17:08","modified_gmt":"2010-09-28T16:17:08","slug":"david-irving-treblinka-i-skutecznosc-manipulacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26865","title":{"rendered":"David Irving, Treblinka i skuteczno\u015b\u0107 manipulacji"},"content":{"rendered":"

Po Polsce podr\u00f3\u017cuje w\u0142a\u015bnie brytyjski autor ksi\u0105\u017cek historycznych David Irving, kt\u00f3rego opisuje si\u0119 jako \u201enegacjonist\u0119\u201d. Termin \u201enegacjonizm\u201d funkcjonuje w publicystyce \u015bwiatowej od ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku i oznacza kogo\u015b, kto publicznie m\u00f3wi, \u017ce uznana powszechnie historia hitlerowskiej zag\u0142ady \u017byd\u00f3w jest w cz\u0119\u015bci lub w ca\u0142o\u015bci mitem medialnym. U nas takie twierdzenia nazywa si\u0119 w prasie \u201ek\u0142amstwem o\u015bwi\u0119cimskim\u201d (cho\u0107 nie zawsze dotyczy ono Auschwitz).<\/strong><\/p>\r\n\r\n

David Irving siedzia\u0142 w austriackim wi\u0119zieniu za swoje pogl\u0105dy. W Polsce za g\u0142oszenie tez rewiduj\u0105cych oficjaln\u0105 histori\u0119 Holokaustu grozi mu kara do trzech lat wi\u0119zienia. IPN og\u0142osi\u0142, \u017ce b\u0119dzie \u015bledzi\u0142 wypowiedzi Irvinga, by podj\u0105\u0107 przeciw niemu odpowiednie kroki, je\u015bli si\u0119 odwa\u017cy powiedzie\u0107 co\u015b niezgodnego z prawem. Irving mo\u017ce wi\u0119c znowu p\u00f3j\u015b\u0107 do wi\u0119zienia, je\u015bli nie b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Akcja i reakcja<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Polskie prawo nie precyzuje, co mo\u017cna a czego nie mo\u017cna kwestionowa\u0107 w tzw. oficjalnej historii: \u201ekto publicznie i wbrew faktom zaprzecza zbrodniom [nazistowskim] podlega karze\u201d itd. Jest to przepis bardzo og\u00f3lny, kt\u00f3ry nie odnosi si\u0119 szczeg\u00f3lnie do Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w. Na tym og\u00f3lnym poziomie w\u0142a\u015bciwie \u017caden z tzw. k\u0142amc\u00f3w o\u015bwi\u0119cimskich (jak i David Irving) nie zaprzecza istnieniu zbrodni nazistowskich. Przyjmuje si\u0119 wi\u0119c na og\u00f3\u0142, \u017ce k\u0142amstwem o\u015bwi\u0119cimskim jest kwestionowanie skali tych zbrodni w organizowanych przez hitlerowc\u00f3w obozach dla cywil\u00f3w, b\u0105d\u017a zaprzeczanie, \u017ce masowe stosowanie tam niekt\u00f3rych narz\u0119dzi zadawania \u015bmierci (szczeg\u00f3lnie kom\u00f3r gazowych) by\u0142o faktem.<\/p>\r\n\r\n

Publikacje negacjonist\u00f3w s\u0105 wykluczone z debat publicznych z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w: po pierwsze powszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce s\u0105 oni z\u0142ymi (nierzetelnymi, k\u0142amliwymi b\u0105d\u017a pomylonymi) historykami, a po drugie, \u017ce s\u0105 lud\u017ami z\u0142ej wiary, gdy\u017c motywem ich dzia\u0142alno\u015bci jest rasizm (antysemityzm), tj. istotna cecha hitlerowc\u00f3w. Klasyczne przyk\u0142ady sposob\u00f3w publicznego traktowania takich os\u00f3b mo\u017cna znale\u017a\u0107 w niemal ca\u0142ej prasie. Je\u015bli na przyk\u0142ad ograniczy\u0107 si\u0119 do samego Newsweeka Polska<\/em>, ukaza\u0142y si\u0119 tam dwa charakterystyczne artyku\u0142y: \u201e Irving! Won, k\u0142amco!<\/a>\u201d Aleksandra Kaczorowskiego, kt\u00f3ry wzywa do zamkni\u0119cia przed Brytyjczykiem polskiej granicy i \u201ePatrzmy Irvingowi na r\u0119ce<\/a>\u201d Tomasza Stawiszy\u0144skiego, kt\u00f3ry nazywa go \u201emend\u0105\u201d (wsz\u0105) i \u201eordynarnym manipulatorem\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Liczby konsensualne<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Warto od razu zaznaczy\u0107, \u017ce o negacjonizm w kwestii skali zbrodni nie mo\u017cna oskar\u017cy\u0107 kogo\u015b, kto podaje liczb\u0119 ofiar wy\u017csz\u0105 od tzw. liczby konsensualnej (liczby powszechnie przyj\u0119tej w mediach lub pracach historycznych uznawanych za rzetelne). W tym sensie Aleksander Kaczorowski, kt\u00f3ry w swoim artykule podaje, \u017ce w Treblince zamordowano 900 tys. ludzi nie jest oczywi\u015bcie \u017cadnym k\u0142amc\u0105, cho\u0107 aktualna liczba konsensualna dla Treblinki wynosi 800 tys. S\u0105 historycy, kt\u00f3rzy podaj\u0105 liczb\u0119 np. 700 tys., ale oni te\u017c nie zostan\u0105 okre\u015bleni jako k\u0142amcy, gdy\u017c przyjmuje si\u0119, \u017ce podawanie liczby o ok. 15% – 17% ni\u017cszej od konsensualnej mie\u015bci si\u0119 w granicach tolerancji. Dopiero podawanie liczby ni\u017cszej kilkukrotnie czy nawet kilkunastokrotnie przez nierzetelnego publicyst\u0119 czy historyka z\u0142ej wiary nale\u017cy do sfery karygodnego k\u0142amstwa.<\/p>\r\n\r\n

Aleksander Kaczorowski cytuje w swoim artykule radzieckiego powie\u015bciopisarza Wasilija Grossmana, kt\u00f3ry pierwszy opisa\u0142 horror Treblinki. Warto doda\u0107, \u017ce Grossman by\u0142 te\u017c autorem pierwszej liczby konsensualnej dotycz\u0105cej tego obozu. I teoretycznie Aleksander Kaczorowski m\u00f3g\u0142by dawno temu zosta\u0107 uznany za karygodnego k\u0142amc\u0119, gdy\u017c Grossman rozpropagowa\u0142 liczb\u0119 3 milion\u00f3w. Liczby konsensualne s\u0105 po prostu zmienne historycznie. W\u0142a\u015bciwie wszystkie uleg\u0142y stopniowo kilku lub nawet kilkunastokrotnemu zmniejszeniu (np. Auschwitz z 4 milion\u00f3w do aktualnie 1,1 miliona, w tym 960 tys. \u017byd\u00f3w, Majdanek z 1,5 miliona ofiar do aktualnie 78 tysi\u0119cy, w tym 59 tys. \u017byd\u00f3w). Sta\u0142o si\u0119 to cz\u0119\u015bciowo pod wp\u0142ywem ha\u0142asu wok\u00f3\u0142 prac negacjonist\u00f3w (kt\u00f3rzy wol\u0105 nazywa\u0107 si\u0119 rewizjonistami, gdy\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u201erewiduj\u0105\u201d tzn. sprawdzaj\u0105 histori\u0119 oficjaln\u0105 [dopuszczaln\u0105 prawnie]).<\/p>\r\n\r\n

Irving i Treblinka<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Oczywi\u015bcie te oficjalne rewizje historyczne nie odbywa\u0142y si\u0119 bezbole\u015bnie. Autor aktualnej liczby konsensualnej dla obozu Auschwitz, historyk Franciszek Piper, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c g\u0142o\u015bno oskar\u017cany o rewizjonizm, negacj\u0119\u00a0 i antysemityzm, i by\u0107 mo\u017ce unikn\u0105\u0142 k\u0142opot\u00f3w tylko dlatego, \u017ce polski przepis przeciw \u201ek\u0142amstwu o\u015bwi\u0119cimskiemu\u201d jeszcze nie istnia\u0142. Jego liczba wesz\u0142a do konsensusu, gdy\u017c w czasach \u201edziury prawnej\u201d zosta\u0142 on ostatecznie zakwalifikowany jako rzetelny badacz i cz\u0142owiek dobrej wiary. Jak si\u0119 mo\u017cna spodziewa\u0107, rewizjoni\u015bci nie podzielaj\u0105 tych ustale\u0144.<\/p>\r\n\r\n

Dlaczego David Irving chcia\u0142 pojecha\u0107 w\u0142a\u015bnie do Treblinki? Liczba konsensualna dla tego obozu jest najstarsza ze wszystkich. Od kilkudziesi\u0119ciu lat ani razu nie przesz\u0142a oficjalnej rewizji \u201ewielokrotnej\u201d, co grozi pojawieniem si\u0119 powa\u017cnych sprzeczno\u015bci w oficjalnej historii. W\u0142a\u015bciwie pewne zaskakuj\u0105ce konstatacje ju\u017c mog\u0105 mie\u0107 miejsce. Je\u015bli por\u00f3wna\u0107 niekt\u00f3re dane z dozwolonych prawnie prac historycznych wysz\u0142oby, \u017ce to nie Auschwitz, ale w\u0142a\u015bnie Treblinka by\u0142a najwi\u0119kszym miejscem zag\u0142ady \u017byd\u00f3w w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. \u015awiata medi\u00f3w ten problem nie dotyczy, gdy\u017c obowi\u0105zuje w nim zasada, \u017ce liczby konsensualne nie wp\u0142ywaj\u0105 na oceny og\u00f3lne (np. oficjalne, \u201ewielokrotne\u201d obni\u017cenie szczeg\u00f3\u0142owych liczb konsensualnych nie wp\u0142ywa na konsensualn\u0105 liczb\u0119 og\u00f3ln\u0105 6 milion\u00f3w zamordowanych \u017byd\u00f3w).<\/p>\r\n\r\n

Wersja oficjalna<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tym niemniej sprawa Treblinki jest szczeg\u00f3lnie delikatna, bo w historyczno-medialnym dyskursie oficjalnym mie\u015bci pewne ryzyko obrazy pami\u0119ci ofiar (paradoksalnie nie ma takiego ryzyka w wersji nieoficjalnej).<\/p>\r\n\r\n

Oficjalna wersja wsp\u00f3\u0142czesna (tylko tej si\u0119 trzymamy) m\u00f3wi, \u017ce w czasie wojny Treblinka by\u0142a oficjalnie obozem przej\u015bciowym, z kt\u00f3rego miano kierowa\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w do oboz\u00f3w pracy, a nieoficjalnie (tj. w ukrywanej rzeczywisto\u015bci) obozem \u015bmierci, niezwykle skuteczn\u0105 fabryk\u0105 masowego zabijania.<\/p>\r\n\r\n

Za\u0142oga obozu by\u0142a du\u017co mniejsza ni\u017c w Auschwitz: by\u0142o tam ok. 30 esesman\u00f3w i ok. 100 stra\u017cnik\u00f3w, prawdopodobnie \u0141otyszy, Litwin\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli do pilnowania 17 hektarowy teren obozu i ok. 1000 sta\u0142ych \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy sortowali baga\u017ce i kosztowno\u015bci przyby\u0142ych, dezynfekowali ich ubrania, golili im g\u0142owy, obs\u0142ugiwali komory gazowe, wywozili cia\u0142a i grzebali je w masowych grobach (a p\u00f3\u017aniej wygrzebywali je i palili). \u017bydzi z transport\u00f3w byli natychmiast gazowani w trzech komorach o \u0142\u0105cznej powierzchni 42 metr\u00f3w kwadratowych. W ci\u0105gu dw\u00f3ch-trzech miesi\u0119cy pocz\u0105tkowej dzia\u0142alno\u015bci fabryki zabito w ten spos\u00f3b co najmniej \u0107wier\u0107 miliona ludzi – od 5 do 14 tysi\u0119cy dziennie.<\/p>\r\n\r\n

Maskarada<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przez ca\u0142y rok istnienia tego procederu id\u0105cy na \u015bmier\u0107 nie podnie\u015bli najmniejszego buntu, cho\u0107 w kolejce do kom\u00f3r potrafi\u0142o czeka\u0107 jednorazowo wiele tysi\u0119cy sprawnych m\u0119\u017cczyzn? Ot\u00f3\u017c hitlerowcy ka\u017cdego dnia odgrywali przed nimi rodzaj przedstawienia teatralnego, dokonywali masowej, zawsze skutecznej manipulacji: informowali, \u017ce przed wyjazdem w dalsz\u0105 drog\u0119 wszyscy, po oddaniu baga\u017cy za pokwitowaniem (mieli je pozostawi\u0107 w Treblince), musz\u0105 obci\u0105\u0107 w\u0142osy i wzi\u0105\u0107 k\u0105piel w \u0142a\u017ani, kt\u00f3ra by\u0142a faktycznie komor\u0105 gazow\u0105. Z\u0142udzenie by\u0142o kompletne, bo \u201e\u0142a\u017anie\u201d mia\u0142y instalacje wygl\u0105daj\u0105ce jak prysznice, ale zamiast wody t\u0142oczy\u0142y gaz spalinowy z silnika wyj\u0119tego z radzieckiego czo\u0142gu, zainstalowanego obok budynku.<\/p>\r\n\r\n

\u0179eby maksymalnie uprawdopodobni\u0107 swoj\u0105 manipulacj\u0119 hitlerowcy kazali zbudowa\u0107 odpowiednie dekoracje (jak fa\u0142szywy budynek stacji kolejowej) a teren za komorami kazali systematycznie maskowa\u0107 ga\u0142\u0119ziami, \u017ceby id\u0105cy do \u201e\u0142a\u017ani\u201d nie widzieli wynoszenia cia\u0142. Po kilku miesi\u0105cach polecili te\u017c wi\u0119\u017aniom zbudowa\u0107 nowe, wi\u0119ksze komory gazowe. Mie\u015bci\u0142y si\u0119 one w budynku fa\u0142szywej synagogi \u201ew stylu polskim\u201d. Nad wej\u015bciem umieszczono gwiazd\u0119 Dawida a przed nim posadzono kwiaty, by wszystko wygl\u0105da\u0142o \u201enormalnie\u201d.\u00a0 By\u0142 tam te\u017c fa\u0142szywy lazaret (s\u0142u\u017cy\u0142 do zabijania) z flag\u0105 czerwonego krzy\u017ca na dachu i nawet (prawdziwe) ZOO.<\/p>\r\n\r\n

Po o\u015bmiu miesi\u0105cach dzia\u0142alno\u015bci fa\u0142szywego obozu przej\u015bciowego Niemcy, kt\u00f3rzy ju\u017c jesieni\u0105 1942 roku byli pewni, \u017ce przegraj\u0105 wojn\u0119, postanowili ca\u0142kowicie zatrze\u0107 \u015blady swoich zbrodni – dlatego dzi\u015b brak na nie materialnych dowod\u00f3w. Kazali wi\u0119\u017aniom wykopywa\u0107 setki tysi\u0119cy zw\u0142ok i pali\u0107 je na stosach, polewanych benzyn\u0105. W 1943 roku spalili wszystkie budynki, kazali zaora\u0107 pola pe\u0142ne popio\u0142\u00f3w i zasia\u0107 tam \u0142ubin, a cale miejsce ucharakteryzowali na zwyk\u0142e gospodarstwo rolne. Tyle m\u00f3wi oficjalna historia. Okoliczni ch\u0142opi jeszcze d\u0142ugo znajdowali w okolicach Treblinki po\u017cydowskie kosztowno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Komory<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 kalkulacji liczb ofiar w niemieckich obozach oparto na maksymalnej \u201eprzepustowo\u015bci\u201d krematori\u00f3w. W Treblince nie by\u0142o krematori\u00f3w. Rewizjoni\u015bci kwestionowali \u201eprzepustowo\u015b\u0107\u201d kom\u00f3r i techniczne mo\u017cliwo\u015bci hitlerowskiej inscenizacji. W czasie udowodnionych hitlerowskich eksperyment\u00f3w w ci\u0119\u017car\u00f3wkach, w kt\u00f3rych zabijano gazem z rury wydechowej, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten system ma co najmniej dwie znaczne wady: ludzie wewn\u0105trz walczyli o \u017cycie – cz\u0119sto uszkadzaj\u0105c znacznie wn\u0119trze, a kiedy je w ko\u0144cu otwierano dobywa\u0142 si\u0119 stamt\u0105d straszliwy od\u00f3r. Ofiary wymiotowa\u0142y, w \u015brodku by\u0142o pe\u0142no krwi i ka\u0142u. Czyszczenie ci\u0119\u017car\u00f3wek zabiera\u0142o bardzo du\u017co czasu, co sprawia\u0142o, \u017ce system nie by\u0142 efektywny. Amerykanie, kt\u00f3rzy wynale\u017ali komory gazowe, by zabija\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w skazanych na \u015bmier\u0107, przywi\u0105zywali swoje ofiary i – mimo silnych system\u00f3w odsysaj\u0105cych – czekali kilka godzin przed usuni\u0119ciem zw\u0142ok.<\/p>\r\n\r\n

Historia Treblinki wyja\u015bnia, \u017ce – dla potrzeb zafa\u0142szowania prawdziwego przeznaczenia \u0142a\u017ani – w rurach t\u0142ocz\u0105cych gaz z radzieckiego silnika znajdowa\u0142y si\u0119 specjalne filtry, kt\u00f3re sprawia\u0142y, \u017ce gaz by\u0142 bezwonny. Mo\u017cna si\u0119 te\u017c domy\u015bli\u0107, \u017ce wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rzy usuwali zw\u0142oki, b\u0142yskawicznie czy\u015bcili wn\u0119trza kom\u00f3r za pomoc\u0105 odpowiednich \u015brodk\u00f3w chemicznych, tak, by setki wchodz\u0105cych niczego nie podejrzewa\u0142y.<\/p>\r\n\r\n

\u015awinie, szczury, wszy i barany<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Psychologia m\u00f3wi, \u017ce ludzie w sytuacjach agresji cz\u0119sto poni\u017caj\u0105 swoje ofiary por\u00f3wnuj\u0105c je do zwierz\u0105t. Jest to znane og\u00f3lnie zjawisko dehumanizacji, kt\u00f3ra – je\u015bli nie zatrzymuje si\u0119 na wyra\u017ceniu pogardy – u\u0142atwia dalsz\u0105 agresj\u0119. Hitlerowska propaganda por\u00f3wnywa\u0142a \u017byd\u00f3w najcz\u0119\u015bciej do szczur\u00f3w i wszy. W Polsce Niemcy nazywali Polak\u00f3w \u201e\u015bwiniami\u201d. Polacy z kolei, pod wp\u0142ywem szczeg\u00f3lnej interpretacji historii hitlerowskich oboz\u00f3w nazywali pomordowanych \u017byd\u00f3w \u201ebaranami\u201d, bo zawsze \u201egrzecznie\u201d szli na \u015bmier\u0107 daj\u0105c si\u0119 nabiera\u0107 na \u201eteatr\u201d za ka\u017cdym razem.<\/p>\r\n\r\n

W Treblince w ko\u0144cu wybuch\u0142 kr\u00f3tki bunt, ale zorganizowali go wy\u0142\u0105cznie wi\u0119\u017aniowie stali – bez anga\u017cowania przyjezdnych, kt\u00f3rzy nigdy nie zostali ostrze\u017ceni, co ich czeka naprawd\u0119. By\u0107 mo\u017ce dzia\u0142a\u0142y tu mechanizmy znane z eksperyment\u00f3w Zimbardo: niewolnicy, kt\u00f3rym da si\u0119 okazj\u0119 zosta\u0107 panami (b\u0105d\u017a uprzywilejowanymi), b\u0119d\u0105 najwierniej s\u0142u\u017cy\u0107 prawdziwym panom.<\/p>\r\n\r\n

Por\u00f3wnanie ofiar Treblinki do bezmy\u015blnych zwierz\u0105t rze\u017anych nie by\u0142o wy\u0142\u0105cznie domen\u0105 Polak\u00f3w, funkcjonowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d innych narod\u00f3w, co po cz\u0119\u015bci by\u0142o perwersyjnym rezultatem oficjalnej historii obozu. W naszych czasach dzia\u0142a ona nieco inaczej, jak np. w ksi\u0105\u017cce znanego rzecznika wegetarianizmu Charlesa Pattersona Wieczna Treblinka, kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 \u201ezwierz\u0119cy stereotyp\u201d w celu obrony losu zwierz\u0105t i krytyki ich traktowania przez ludzi. Mimo jego szlachetnych intencji i wielkiego wsp\u00f3\u0142czucia dla ofiar Treblinki, dosz\u0142o do wielu protest\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Metafora<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cna jednak oficjalnej historii Treblinki przypisa\u0107 inn\u0105 metafor\u0119, skoncentrowan\u0105 na \u015bwiecie ludzi.<\/p>\r\n\r\n

Skuteczna manipulacja na masow\u0105 skal\u0119 mo\u017ce by\u0107 przeprowadzona przez garstk\u0119 os\u00f3b wyposa\u017conych w \u015brodki przymusu. Rola tych \u015brodk\u00f3w jest w\u0142a\u015bciwie drugorz\u0119dna. Masowa manipulacja jest kombinacj\u0105 zastraszenia i fa\u0142szywej obietnicy, ale funkcjonuje przede wszystkim dzi\u0119ki systemowi atrap i kilku przepis\u00f3w porz\u0105dkowych. Opiera si\u0119 na z\u0142udzeniu ofiar, wywo\u0142ywanemu prostymi technikami k\u0142amstwa, wykorzystuj\u0105cymi ludzk\u0105 wiar\u0119 i nadziej\u0119. T\u0142um niewolnik\u00f3w da si\u0119 zmanipulowa\u0107, obrabowa\u0107 i nawet spokojnie zabi\u0107, je\u015bli totalny \u201esystem czarowania\u201d odpowiednio wykorzysta cz\u0119\u015b\u0107 z nich, przeci\u0105gaj\u0105c ich na swoj\u0105 stron\u0119. Ale stop: gdyby to by\u0142a metafora i odnosi\u0142a si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci – to co w\u0142a\u015bciwie by reprezentowa\u0142a? Boj\u0119 si\u0119 to powiedzie\u0107. Wol\u0119 wierzy\u0107, \u017ce wszystko jest w porz\u0105dku.<\/p>\r\n\r\n

Jerzy Szygiel<\/em><\/strong>, dziennikarz<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Po Polsce podr\u00f3\u017cuje w\u0142a\u015bnie brytyjski autor ksi\u0105\u017cek historycznych David Irving, kt\u00f3rego opisuje si\u0119 jako \u201enegacjonist\u0119\u201d. Termin \u201enegacjonizm\u201d funkcjonuje w publicystyce \u015bwiatowej od ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku i oznacza kogo\u015b, kto publicznie m\u00f3wi, \u017ce uznana powszechnie historia hitlerowskiej zag\u0142ady \u017byd\u00f3w jest w cz\u0119\u015bci lub w ca\u0142o\u015bci mitem medialnym. U nas takie twierdzenia nazywa si\u0119 w […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[22],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26865"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26865"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26865\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26865"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26865"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}