{"id":26676,"date":"2010-09-10T16:41:54","date_gmt":"2010-09-10T21:41:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26676"},"modified":"2010-09-11T03:35:08","modified_gmt":"2010-09-11T08:35:08","slug":"polskie-zabytki-odjezdzaja-na-zachod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26676","title":{"rendered":"Polskie zabytki odje\u017cd\u017caj\u0105 na Zach\u00f3d"},"content":{"rendered":"

Zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w prawa powo\u0142any z inicjatywy Krajowej Szko\u0142y S\u0119dzi\u00f3w i Prokurator\u00f3w przygotowuje nowelizacj\u0119 polskiego prawa karnego, aby zapobiec wywo\u017ceniu zabytk\u00f3w za granic\u0119<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Od siedmiuset do poni\u017cej dziesi\u0119ciu spad\u0142a liczba pozwole\u0144 wydawanych na wyw\u00f3z z Polski zabytk\u00f3w. Otwarta granica na zachodzie i po\u0142udniu oraz nieskuteczne przepisy u\u0142atwiaj\u0105 ograbianie naszego kraju z cennych d\u00f3br kultury. Po wej\u015bciu do strefy Schengen praktycznie nikt nie wyst\u0119puje o pozwolenie na wyw\u00f3z zabytk\u00f3w, gdy\u017c i tak na granicy z Niemcami czy Czechami nie sprawdza si\u0119, co wieziemy w baga\u017cu. Wobec niezinwentaryzowanego stanu zbior\u00f3w prywatnych skala tego zjawiska jest nie do oszacowania. Z danych Interpolu wynika, \u017ce znajdujemy si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce pa\u0144stw dotkni\u0119tych zjawiskiem przest\u0119pczo\u015bci przeciwko zabytkom kultury.<\/strong>
\r\n
\r\nW obowi\u0105zuj\u0105cej do 2003 r. ustawie o ochronie d\u00f3br kultury istnia\u0142 og\u00f3lny zakaz ich wywozu. Dopiero nowa ustawa o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami dopu\u015bci\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich wywozu, o ile nie b\u0119dzie on „stanowi\u0142 uszczerbku dla naszego dziedzictwa kulturowego”, obwarowuj\u0105c j\u0105 jednak obowi\u0105zkiem uzyskania stosownego pozwolenia. Dotyczy\u0142o to trzech kategorii: zabytk\u00f3w ruchomych starszych ni\u017c 55 lat niewpisanych do rejestru i 25 lat w przypadku zabytk\u00f3w techniki, a tak\u017ce zbior\u00f3w bibliotecznych sprzed 1948 roku.<\/p>\r\n\r\n

– Przepisy o ochronie zabytk\u00f3w w miar\u0119 skutecznie obowi\u0105zywa\u0142y do czasu wst\u0105pienia Polski do strefy Schengen – uwa\u017ca Olgierd Jakubowski z O\u015brodka Ochrony Zbior\u00f3w Publicznych, sekretarz komisji ds. wywozu zabytk\u00f3w. W nowej rzeczywisto\u015bci, mimo \u017ce prawo nadal obligowa\u0142o do posiadania zezwolenia, by\u0142o to kontrolowane w znacznie mniejszym zakresie. – Skutek tego by\u0142 taki, \u017ce przed wst\u0105pieniem Polski do strefy Schengen rocznie wydawano od 700 do 600 takich pozwole\u0144, po wst\u0105pieniu liczba ta zmala\u0142a do 32 w 2008 r., w tym tylko 10 do kraj\u00f3w strefy Schengen, a w 2009 r. spad\u0142a poni\u017cej dziesi\u0119ciu – wskazuje ekspert. Oznacza to, \u017ce system ochrony dziedzictwa kulturowego poprzez wydawanie pozwole\u0144 na wyw\u00f3z w praktyce straci\u0142 skuteczno\u015b\u0107, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli te przepisy zacz\u0119\u0142a ignorowa\u0107. Jakubowski podkre\u015bla, \u017ce nie bez znaczenia jest fakt, i\u017c za uzyskanie pozwolenia nale\u017ca\u0142o ui\u015bci\u0107 op\u0142at\u0119 skarbow\u0105 w wysoko\u015bci 25 proc. warto\u015bci wywo\u017conego zabytku nawet wtedy, gdy stanowi\u0142 on w\u0142asno\u015b\u0107 wywo\u017c\u0105cego.<\/p>\r\n\r\n

– Poniewa\u017c nie znamy zbior\u00f3w prywatnych obywateli, gdy przedmiot zabytkowy wyjedzie z Polski za granic\u0119, szansa jego odnalezienia jest znikoma – uwa\u017ca Jakubowski. – Tak naprawd\u0119 nie wiemy, co ju\u017c zosta\u0142o wywiezione – przyznaje.<\/p>\r\n\r\n

Przy Komendzie G\u0142\u00f3wnej Policji dzia\u0142a profesjonalny Krajowy Zesp\u00f3\u0142 do Walki z Przest\u0119pczo\u015bci\u0105 przeciwko Dziedzictwu Narodowemu. Jednak jak podkre\u015bla prof. Wies\u0142aw P\u0142ywaczewski, kierownik Katedry Kryminologii i Polityki Kryminalnej Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego, mimo to wsp\u00f3\u0142praca s\u0142u\u017cb zaanga\u017cowanych w zwalczanie przest\u0119pczo\u015bci przeciwko dobrom kultury, takich jak m.in. policja, stra\u017c graniczna, s\u0142u\u017cby celne i finansowe, „niby jest, ale tak naprawd\u0119 jej nie ma” – bo zamiast wsp\u00f3\u0142pracy przypomina raczej niezdrow\u0105 konkurencj\u0119.
\r\nJednym z ogromnych problem\u00f3w przest\u0119pczo\u015bci przeciwko dobrom kultury jest nielegalna eksploracja stanowisk archeologicznych i wyw\u00f3z za granic\u0119 uzyskanych w ten spos\u00f3b zabytk\u00f3w.
\r\n– Teraz, kiedy Polska jest w Schengen i kontrole graniczne s\u0105 rozlu\u017anione, wyw\u00f3z z Polski r\u00f3\u017cnego rodzaju zabytk\u00f3w jest realnym problemem i ze statystyk wiemy, \u017ce to nie kradzie\u017c jest w Polsce najpowa\u017cniejszym przest\u0119pstwem, tylko nielegalny wyw\u00f3z zabytk\u00f3w – uwa\u017ca dr Maciej Trzci\u0144ski z Katedry Kryminalistyki Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego.<\/p>\r\n\r\n

O ile w Polsce nie ma legalnego obrotu zabytkami archeologicznymi, kt\u00f3re z mocy prawa nale\u017c\u0105 do Skarbu Pa\u0144stwa, o tyle w niekt\u00f3rych niemieckich landach prawo dopuszcza handlowanie archeologi\u0105 bez konieczno\u015bci wskazywania na proweniencj\u0119 zabytk\u00f3w.
\r\n– Praktyka jest taka, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 kradzie\u017ce na zam\u00f3wienie w Polsce, a zabytki archeologiczne s\u0105 wywo\u017cone na rynek Europy Zachodniej – wskazuje dr Trzci\u0144ski.<\/p>\r\n\r\n

Trudna do oszacowania skala wywozu zabytk\u00f3w z Polski wzbudza powa\u017cnie zaniepokojenie zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d ekspert\u00f3w z zakresu ochrony zabytk\u00f3w, jak i prawnik\u00f3w kryminolog\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

– Takie pa\u0144stwa jak Polska musz\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie uwra\u017cliwione na to, aby nasze dobra kultury nie odp\u0142ywa\u0142y w szczeg\u00f3lnie szybkim tempie, a przede wszystkim, \u017ceby zosta\u0142y u nas te najcenniejsze, \u015bwiadcz\u0105ce o naszej to\u017csamo\u015bci, dziedzictwie – postuluje prof. Wies\u0142aw P\u0142ywaczewski, kierownik Katedry Kryminologii i Polityki Kryminalnej Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego. Jego zdaniem, polscy politycy zasiadaj\u0105cy w r\u00f3\u017cnych gremiach europejskich powinni by\u0107 szczeg\u00f3lnie aktywni w tworzeniu akt\u00f3w normatywnych chroni\u0105cych nasze dziedzictwo kulturowe mimo zasady swobodnego przep\u0142ywu towar\u00f3w, kt\u00f3ra jest jednym ze sztandarowych kanon\u00f3w unijnych.
\r\nZ danych Interpolu wynika, \u017ce Polska znajduje si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce kraj\u00f3w dotkni\u0119tych zjawiskiem przest\u0119pczo\u015bci przeciwko zabytkom kultury.
\r\nZdaniem prof. P\u0142ywaczewskiego, przest\u0119pczo\u015b\u0107 przeciwko dziedzictwu kultury coraz cz\u0119\u015bciej przybiera form\u0119 znan\u0105 z przest\u0119pczo\u015bci narkotykowej, handlu broni\u0105, przemytu ludzi, tzw. seksbiznesu. Te \u015bcis\u0142e zwi\u0105zki wynikaj\u0105 z faktu, \u017ce przest\u0119pczo\u015b\u0107 zwi\u0105zana z dziedzictwem kultury poddana jest \u015bcis\u0142ym procesom merkantylizacji i fiskalizacji, a szeroko rozumiane dobra kultury to r\u00f3wnie\u017c obszar penetracji biznesowych, spekulacyjnych.<\/p>\r\n\r\n

– M\u00f3wi\u0105c o przest\u0119pczo\u015bci przeciwko dobrom kulturalnym, nie wolno pomin\u0105\u0107 samego rynku dzie\u0142 sztuki, zw\u0142aszcza tego „czarnego”, zakonspirowanego, kt\u00f3ry zgodnie z zasad\u0105 poda\u017cy i popytu obecnie jest jednym z najwi\u0119kszych stymulator\u00f3w tej przest\u0119pczo\u015bci – uwa\u017ca prof. P\u0142ywaczewski. I przyznaje, \u017ce dzi\u0119ki polskiej aktywno\u015bci w obszarze Schengen mamy wiele znacz\u0105cych instrument\u00f3w, zw\u0142aszcza o charakterze operacyjnym, pozwalaj\u0105cych skuteczniej \u015bciga\u0107 przest\u0119pc\u00f3w godz\u0105cych w dziedzictwo kultury.<\/p>\r\n\r\n

W czasie zako\u0144czonej wczoraj w Lublinie trzydniowej mi\u0119dzynarodowej konferencji po\u015bwi\u0119conej ochronie zabytk\u00f3w pogranicza zorganizowanej przez Krajow\u0105 Szko\u0142\u0119 S\u0119dzi\u00f3w i Prokurator\u00f3w powsta\u0142a inicjatywa powo\u0142ania interdyscyplinarnego zespo\u0142u ekspert\u00f3w dla przygotowania propozycji nowelizacji polskiego prawa karnego w dziedzinie ochrony zabytk\u00f3w. Jeszcze w tym roku zesp\u00f3\u0142 ma przygotowa\u0107 deklaracje wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego pogranicza.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Adam Kruczek<\/em>, Lublin<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w prawa powo\u0142any z inicjatywy Krajowej Szko\u0142y S\u0119dzi\u00f3w i Prokurator\u00f3w przygotowuje nowelizacj\u0119 polskiego prawa karnego, aby zapobiec wywo\u017ceniu zabytk\u00f3w za granic\u0119 Od siedmiuset do poni\u017cej dziesi\u0119ciu spad\u0142a liczba pozwole\u0144 wydawanych na wyw\u00f3z z Polski zabytk\u00f3w. Otwarta granica na zachodzie i po\u0142udniu oraz nieskuteczne przepisy u\u0142atwiaj\u0105 ograbianie naszego kraju z cennych d\u00f3br kultury. Po wej\u015bciu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[114,23,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26676\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}