{"id":26672,"date":"2010-09-10T16:22:17","date_gmt":"2010-09-10T21:22:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26672"},"modified":"2010-09-10T16:23:29","modified_gmt":"2010-09-10T21:23:29","slug":"polska-pionkiem-w-imperialnej-grze-wywiad-z-prof-andrzejem-nowakiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26672","title":{"rendered":"Polska pionkiem w imperialnej grze – wywiad z prof. Andrzejem Nowakiem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Moskwa uzale\u017cni\u0142a od siebie pot\u0119\u017cne lobby gospodarczo-polityczne w najwa\u017cniejszych pa\u0144stwach Europy za pomoc\u0105 dw\u00f3ch gigantycznych projekt\u00f3w energetycznych – Gazoci\u0105gu P\u00f3\u0142nocnego i Gazoci\u0105gu Po\u0142udniowego. W ten spos\u00f3b stworzy\u0142a gospodarcze mechanizmy, poprzez kt\u00f3re mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na akceptacj\u0119 przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 politycznego projektu, jakim jest Zwi\u0105zek Europy i Rosji.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z prof. Andrzejem Nowakiem, historykiem, wyk\u0142adowc\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, kierownikiem Pracowni Dziej\u00f3w Rosji i ZSRR w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk, publicyst\u0105, redaktorem naczelnym dwumiesi\u0119cznika „Arcana”, rozmawia Mariusz Bober<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Do kogo adresowany jest artyku\u0142 szefa komitetu doradczego przy rosyjskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych Siergieja Karaganowa, w kt\u00f3rym proponuje utworzenie Zwi\u0105zku Europy i Rosji?<\/strong>
\r\n – Artyku\u0142 ten jest adresowany do najpowa\u017cniejszych partner\u00f3w Federacji Rosyjskiej. Zosta\u0142 on opublikowany w rz\u0105dowej „Rossijskoj Gazietie” jako podstawa dyskusji na najbli\u017cszym, dorocznym spotkaniu prezydenta Rosji z wybranymi, zaproszonymi go\u015b\u0107mi z zagranicy. Jest ono okazj\u0105 do zaprezentowania g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w polityki zagranicznej Rosji w najbli\u017cszych latach. Za\u015b sam Karaganow jest na pewno najpowa\u017cniejszym rzecznikiem takiej polityki w ostatnich 20 latach. To on pisa\u0142 niegdy\u015b przem\u00f3wienia dla Jurija Andropowa [przyw\u00f3dcy ZSRS w latach 1982-1984 – przyp. red.] i Konstatnina Czernienki [przyw\u00f3dcy ZSRS w latach 1984-1985 – przyp. red]. P\u00f3\u017aniej natomiast zosta\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych doradc\u00f3w ds. polityki zagranicznej prezydent\u00f3w – Borysa Jelcyna i W\u0142adimira Putina.<\/p>\r\n\r\n

Jego tekst nale\u017cy wi\u0119c odczytywa\u0107 jako stanowisko w\u0142adz rosyjskich, kt\u00f3re w aspekcie polityki zagranicznej Karaganow wsp\u00f3\u0142tworzy?<\/strong>
\r\n – Jest on jednym z „m\u00f3zg\u00f3w” rosyjskiej polityki zagranicznej co najmniej ostatniego 10-lecia.<\/p>\r\n\r\n

Karaganow ubra\u0142 rosyjskie propozycje w szaty przyjaznej wsp\u00f3\u0142pracy z korzy\u015bci\u0105 dla Rosji i Europy…<\/strong>
\r\n – Na pewno nie jest to lu\u017ana propozycja zacie\u015bnienia kontakt\u00f3w. To projekt „ubrany” w form\u0119 konkretnego zwi\u0105zku Rosji z Europ\u0105 opartego na konkretnych aktach prawnych, kt\u00f3re Karaganow wymienia.<\/p>\r\n\r\n

Jak nale\u017cy rozumie\u0107 jego koncepcje dotycz\u0105ce „utworzenia wsp\u00f3lnego obszaru strategicznego zak\u0142adaj\u0105cego \u015bcis\u0142\u0105 koordynacj\u0119 polityk zagranicznych” w proponowanym zwi\u0105zku?<\/strong>
\r\n – Karaganow podkre\u015bla, \u017ce ma wizj\u0119 polityki mocarstwowej Rosji, w kt\u00f3rej Moskwa zachowuje tradycyjne narz\u0119dzia polityki zagranicznej. Jak twierdzi, Rosja obroni\u0142a tak\u0105 pozycj\u0119, natomiast nie ma jej \u017cadne z pa\u0144stw Unii Europejskiej, nawet Niemcy, Francja czy W\u0142ochy, ale dopiero wsp\u00f3lnie narzucaj\u0105c swoj\u0105 wol\u0119 pozosta\u0142ym krajom Unii, mog\u0105 sobie zapewni\u0107 pozycj\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 wobec Rosji. Chodzi mu wi\u0119c formalnie o umow\u0119 UE z Rosj\u0105, ale przez Uni\u0119 rozumie wsp\u00f3lnot\u0119 poddan\u0105 kontroli „koncertu” XIX-wiecznych mocarstw europejskich. Zdaniem Karaganowa, dzi\u0119ki takiej kontroli mo\u017cna by\u0142oby porozumie\u0107 si\u0119 co do wsp\u00f3lnoty interes\u00f3w i wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania na arenie mi\u0119dzynarodowej. Rosyjski politolog odrzuca faktycznie instytucje Unii Europejskiej i odmawia respektowania r\u00f3wnych praw w niej wszystkich kraj\u00f3w, zw\u0142aszcza tych ma\u0142ych – do kt\u00f3rych zalicza wszystkie kraje przyj\u0119te po 2004 roku. Politolog namawia, by Unia zdominowana przez Francj\u0119, Niemcy, ewentualnie tak\u017ce W\u0142ochy, narzuci\u0142a mniejszym cz\u0142onkom, w tym Polsce, swoj\u0105 wol\u0119, i w imi\u0119 odzyskania znaczenia na arenie globalnej porozumia\u0142a si\u0119 z Rosj\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Czyli oferta zbudowania zwi\u0105zku jest tak naprawd\u0119 skierowana do Niemiec, Francji i ewentualnie W\u0142och, a nie do Unii jako ca\u0142o\u015bci?<\/strong>
\r\n – Tak. Karaganow rozumie UE jako nowy tw\u00f3r imperialny, kierowany przez stare o\u015brodki – stolice, kt\u00f3re wcze\u015bniej realizowa\u0142y tak\u0105 polityk\u0119. W tej polityce nie liczy\u0142oby si\u0119 zdanie Warszawy, Budapesztu, Pragi czy Brukseli, poniewa\u017c ich opinie nie maj\u0105 dla Moskwy \u017cadnego znaczenia. Dla Kremla s\u0142abi nie maj\u0105 racji. Posiadaj\u0105 j\u0105 tylko silni, a Europa b\u0119dzie ich zdaniem taka, gdy najwi\u0119ksze pa\u0144stwa narzuc\u0105 swoj\u0105 wol\u0119 pozosta\u0142ym i uzgodni\u0105 j\u0105 z Rosj\u0105.<\/p>\r\n\r\n

W ten spos\u00f3b dzisiejsza Rosja wraca do imperialnej polityki carskiej rodem z XIX wieku?<\/strong>
\r\n – Karaganow m\u00f3wi\u0142 o tym wprost podczas dyskusji, kt\u00f3rej zapis opublikowa\u0142a dwa lata temu „Gazeta Wyborcza”. Szkoda, \u017ce dzi\u015b tak\u017ce ona nie przypomina tej wypowiedzi. Rosyjski politolog m\u00f3wi\u0142 wtedy, \u017ce jego idea\u0142em jest Europa z czas\u00f3w kanclerza Niemiec Otto von Bismarcka [kt\u00f3ry prowadzi\u0142 bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0119 z polsko\u015bci\u0105 na terenach zaboru pruskiego – przyp. red.]. Na uwag\u0119 podczas tej dyskusji, \u017ce tamten okres nie by\u0142 dobry dla Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w czy Ukrai\u0144c\u00f3w, Karaganow odpar\u0142, \u017ce je\u015bli zaczniemy m\u00f3wi\u0107 o interesach ma\u0142ych narod\u00f3w, to oczywi\u015bcie zawsze kto\u015b cierpi. Jego zdaniem, dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy wielkich mocarstw panowa\u0142 wtedy spok\u00f3j, rozwija\u0142a si\u0119 gospodarka i dzi\u0119ki tej stabilizacji Europa jakoby dokona\u0142a wielkiego kroku naprz\u00f3d. W ten spos\u00f3b politolog powtarza r\u00f3wnie\u017c opini\u0119 swojego premiera W\u0142adimira Putina, kt\u00f3ry cz\u0119sto podkre\u015bla\u0142, \u017ce najlepszy w dziejach Europy by\u0142 okres \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy Rosji i Niemiec. Cz\u0119sto odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 w tym kontek\u015bcie w\u0142a\u015bnie do XVIII-XIX w. – do czas\u00f3w carycy Katarzyny i kr\u00f3la Fryderyka, Bismarcka i Michai\u0142a Gorczakowa. Tak nale\u017cy odczytywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c obecn\u0105 wizj\u0119 Karaganowa.<\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Rosja proponuje najwi\u0119kszym pa\u0144stwom UE kolejny rozbi\u00f3r Polski i innych kraj\u00f3w naszego regionu?<\/strong>
\r\n – Nie, dzi\u015b to nie odbywa\u0142oby si\u0119 w formie zabor\u00f3w, ale w postaci stref interes\u00f3w. By\u0142oby to zapewne podobne do podzia\u0142u stref w by\u0142ych Austro-W\u0119grach, gdzie nast\u0105pi\u0142 w 1867 r. podzia\u0142 przestrzeni odpowiedzialno\u015bci za administrowanie wzd\u0142u\u017c rzeki Litawy. Jednak rosyjski politolog podwa\u017ca w zaprezentowanym planie suwerenn\u0105 pozycj\u0119 mniejszych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE, w tym Polski. Rosja dzi\u0119ki ogromnym sukcesom w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu miesi\u0119cy mo\u017ce przedstawi\u0107 Europie propozycje podzia\u0142u stref interes\u00f3w wzd\u0142u\u017c linii najkorzystniejszej dla siebie.<\/p>\r\n\r\n

Jak mia\u0142aby ona przebiega\u0107?<\/strong>
\r\n – Po stronie rosyjskiej mia\u0142yby znale\u017a\u0107 si\u0119 wszystkie kraje by\u0142ego Zwi\u0105zku Sowieckiego (z Ukrain\u0105, Gruzj\u0105, Bia\u0142orusi\u0105 w\u0142\u0105cznie). Jednak w wizji Karaganowa nie ma miejsca na niezale\u017cne funkcjonowanie r\u00f3wnie\u017c takich kraj\u00f3w jak Polska, Czechy czy W\u0119gry. Faktycznie by\u0142yby tylko 2 stolice Zwi\u0105zku Europy i Rosji: jedna w Moskwie, a druga w Berlinie, Pary\u017cu lub gdzie\u015b mi\u0119dzy nimi.<\/p>\r\n\r\n

Czy to w\u0142a\u015bnie znaczy\u0142y s\u0142owa Karaganowa sprzed 2 lat: „Je\u015bli b\u0119dziemy bardziej demokratyczni i bogaci, to wy b\u0119dziecie si\u0119 nas ba\u0107 jeszcze bardziej. Rosja zawsze b\u0119dzie zagro\u017ceniem. Je\u017celi przestaniemy by\u0107 zagro\u017ceniem, to przestaniemy by\u0107 Rosj\u0105, przestaniemy by\u0107 silnymi, wolnymi, szcz\u0119\u015bliwymi lud\u017ami”?<\/strong>
\r\n – Te s\u0142owa, wypowiedziane przez Karaganowa w rozmowie w „Gazecie Wyborczej” w maju 2008 roku, mia\u0142y wyleczy\u0107 jego rozm\u00f3wc\u00f3w – Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w, Gruzin\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w – ze z\u0142udze\u0144, \u017ce Rosja Putina mog\u0142aby zrezygnowa\u0107 z imperialnych ambicji i twardego, „realistycznego” postrzegania polityki jako przestrzeni, w kt\u00f3rej silny pomiata s\u0142abym.<\/p>\r\n\r\n

Jak na te plany powinien zareagowa\u0107 rz\u0105d Donalda Tuska, gdyby rzeczywi\u015bcie chcia\u0142 realizowa\u0107 suwerenn\u0105 polsk\u0105 polityk\u0119?<\/strong>
\r\n – Wydaje mi si\u0119, \u017ce obecne w\u0142adze ju\u017c wybra\u0142y inn\u0105 polityk\u0119. Jej symbolem jest 10 kwietnia, a konkretnie decyzja premiera Donalda Tuska, by odda\u0107 \u015bledztwo w sprawie wyja\u015bnienia najwi\u0119kszej tragedii w historii Polski po II wojnie \u015bwiatowej w r\u0119ce W\u0142adimira Putina i podporz\u0105dkowanej mu rosyjskiej prokuratury generalnej. Przypomn\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ta prokuratura ca\u0142kowicie skompromitowa\u0142a si\u0119 w oczach ca\u0142ego cywilizowanego \u015bwiata podczas \u015bledztw prowadzonych w sprawie zab\u00f3jstwa Aleksandra Litwinienki, Anny Politkowskiej czy potraktowania Michai\u0142a Chodorkowskiego. Spos\u00f3b prowadzenia tamtych post\u0119powa\u0144 dobitnie pokaza\u0142, \u017ce rosyjska prokuratura jest tylko narz\u0119dziem w r\u0119ku autorytarnej w\u0142adzy. Wskazuj\u0105 na to wszystkie najpowa\u017cniejsze gazety europejskie! Pisano o tym nie tak dawno w gazetach polskich – ale teraz jako\u015b przestano… Decyzja Tuska pokaza\u0142a, \u017ce takiej Rosji podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 jego rz\u0105d. Premier Tusk i prezydent Bronis\u0142aw Komorowski stwarzaj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce chc\u0105 reanimowa\u0107 Tr\u00f3jk\u0105t Weimarski, \u017ce Polska chce w jaki\u015b spos\u00f3b do\u0142\u0105czy\u0107 do grona stolic, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 nowy zwi\u0105zek Europy i Rosji, czyli do Pary\u017ca czy Berlina. Ale w istocie obecne w\u0142adze potrafi\u0105 uprawia\u0107 tylko polityk\u0119 PR – propagandy, wspieranej przez najwi\u0119ksze media w Polsce. Jest ona jednak skuteczna wy\u0142\u0105cznie wobec polskich odbiorc\u00f3w medi\u00f3w. Taka polityka – po 10 kwietnia – nie robi jednak \u017cadnego wra\u017cenia na Europie Zachodniej. Ani tym bardziej na Moskwie.<\/p>\r\n\r\n

Decyzje podj\u0119te w\u00f3wczas przez rz\u0105d PO – PSL pokaza\u0142y dobitnie pa\u0144stwom zachodnim, \u017ce w\u0142adze w Polsce podda\u0142y si\u0119 wp\u0142ywom rosyjskim.<\/strong>
\r\n – Tak, one pokaza\u0142y, \u017ce Polska realnie podporz\u0105dkowuje si\u0119 Rosji, i to Rosji reprezentowanej przez Putina i Jurija Czajk\u0119 [rosyjski prokurator generalny nadzoruj\u0105cy \u015bledztwa m.in. w sprawie zab\u00f3jstwa Anny Politkowskiej i Aleksandra Litwinienki, kt\u00f3re oczywi\u015bcie niczego nie wyja\u015bni\u0142y – przyp. red.]. W Berlinie czy Pary\u017cu odebrano to w ten spos\u00f3b: „Polska nawet nie chce, by\u015bmy pomagali jej w tej sprawie, i ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie. Bo mamy to z g\u0142owy. Zajmie si\u0119 tym Rosja”. Polityka obecnego polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i dzia\u0142ania takie jak np. zaproszenie szefa rosyjskiej dyplomacji Siergieja \u0141awrowa do pouczenia polskiego korpusu dyplomatycznego nie przekonuj\u0105 Moskwy, \u017ce Polska jest r\u00f3wnoprawnym partnerem, z kt\u00f3rym nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 w realizacji rosyjskich plan\u00f3w strategicznych. O pozycji powa\u017cnej, z kt\u00f3r\u0105 Moskwa musia\u0142aby si\u0119 liczy\u0107, \u015bwiadczy\u0142aby konsekwentna wola polskich w\u0142adz, aby najlepiej wykorzysta\u0107 mo\u017cliwo\u015bci eksploatacji z\u0142\u00f3\u017c gazu niekonwencjonalnego w naszym kraju, aby zadba\u0107 o kontynuacj\u0119 aktywnej polityki wschodniej i o zabezpieczenie elementarnych interes\u00f3w energetycznych Polski, zagro\u017conych przez polityk\u0119 Moskwy wobec Polski.<\/p>\r\n\r\n

W jaki spos\u00f3b?<\/strong>
\r\n – Przypominam, \u017ce gazoport w \u015awinouj\u015bciu zosta\u0142 zagro\u017cony przez budow\u0119 Gazoci\u0105gu P\u00f3\u0142nocnego, a rz\u0105d Donalda Tuska nie reaguje adekwatnie na to zagro\u017cenie. Nie mamy wci\u0105\u017c \u017cadnego potwierdzenia, \u017ce wielkie gazowce b\u0119d\u0105 mog\u0142y wp\u0142ywa\u0107 do gazoportu, poniewa\u017c zbyt p\u0142ytkie umieszczenie rosyjsko-niemieckiego ruroci\u0105gu mo\u017ce to uniemo\u017cliwi\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Rz\u0105d i polskie firmy zaanga\u017cowane w projekt zapewniaj\u0105, \u017ce dla gazowc\u00f3w nie b\u0119dzie to stanowi\u0107 problemu…<\/strong>
\r\n – Ale ja m\u00f3wi\u0119 o stanie realnym, a sprawa sprowadzi\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce musimy zabiega\u0107 o zgod\u0119 Rosji i Niemiec na zag\u0142\u0119bienie ruroci\u0105gu [w dnie, na trasie podej\u015bciowej do gazoportu – przyp. red.]. Czyli o otwarciu lub zamkni\u0119ciu tej cz\u0119\u015bci przestrzeni Morza Ba\u0142tyckiego dla Polski b\u0119dzie decydowa\u0142a dobra lub z\u0142a wola W\u0142adimira Putina i jego niemieckich koleg\u00f3w. Drugim przyk\u0142adem jest sprawa mostu energetycznego z Litw\u0105. Ten wa\u017cny projekt, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by wzmocni\u0107 wi\u0119zi polsko-litewskie i bezpiecze\u0144stwo energetyczne ca\u0142ego regionu Europy P\u00f3\u0142nocno-Wschodniej, Rosja skutecznie torpeduje. Zaprasza bowiem obecne w\u0142adze w Warszawie do wsp\u00f3\u0142pracy przy budowie elektrowni atomowej w obwodzie kaliningradzkim. A przecie\u017c taki projekt wyklucza realizacj\u0119 polsko-litewskiego mostu energetycznego. Cel tej rosyjskiej propozycji jest jasny. Entuzjastyczne podej\u015bcie obecnego rz\u0105du do tej propozycji oznacza dalsze uzale\u017cnianie Polski od rydwanu imperialnej polityki rosyjskiej. Paradoksem jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce to Unia Europejska broni obecnie Polski przed niekorzystn\u0105 umow\u0105 gazow\u0105, jak\u0105 premier Waldemar Pawlak podpisa\u0142 z Gazpromem.<\/p>\r\n\r\n

Czy w takim razie Polska powoli traci suwerenno\u015b\u0107?<\/strong>
\r\n – Zastanawiam si\u0119, czy powoli, czy raczej szybko. Na pewno jednak ten proces post\u0119puje. To nie jest tylko efekt rz\u0105d\u00f3w Platformy Obywatelskiej, ale tak\u017ce zmiany sytuacji geopolitycznej na \u015bwiecie dokonuj\u0105cej si\u0119 w spos\u00f3b od nas niezale\u017cny. Jednak to obecny rz\u0105d odpowiada za podejmowanie decyzji o tym, czy w takiej sytuacji w og\u00f3le chcemy zabiega\u0107 o utrzymanie wolnej przestrzeni politycznej i ekonomicznej dla Polski, czy te\u017c uznajemy, \u017ce t\u0119 przestrze\u0144 b\u0119dzie wyznacza\u0142 dyktat silniejszych od nas s\u0105siad\u00f3w. Rz\u0105d polski w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu miesi\u0119cy wybiera\u0142 konsekwentnie to drugie. W dodatku „sprzedaje” to polskiej opinii publicznej jako wyb\u00f3r „racjonalny”.<\/p>\r\n\r\n

Dlatego rosyjscy decydenci poklepuj\u0105 po plecach przedstawicieli polskiego rz\u0105du?<\/strong>
\r\n – Warto przypomnie\u0107 komentarze Karaganowa po ostatnich wyborach parlamentarnych w Polsce, w kt\u00f3rych wygra\u0142a PO. Ot\u00f3\u017c m\u00f3wi\u0142 on wtedy, \u017ce „w Polsce wygra\u0142 zdrowy rozs\u0105dek”. To znaczy, \u017ce uzna\u0142 on, i\u017c nasz kraj przestanie si\u0119 opiera\u0107 rosyjskiej polityce imperialnej i podporz\u0105dkowuje si\u0119 planom Rosji. Karaganow powiedzia\u0142 wtedy bez ogr\u00f3dek: „Polska mia\u0142a ogromny problem w postaci rz\u0105du PiS i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce polski nar\u00f3d pozby\u0142 si\u0119 tego problemu”. Za\u015b w maju 2008 r. stwierdzi\u0142 nie mniej stanowczo, \u017ce „Polacy s\u0105 chorzy na kompleks katy\u0144ski” i musz\u0105 si\u0119 z niego wyleczy\u0107. Stwierdzi\u0142 wtedy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce „co do Katynia, to przyznali\u015bmy, \u017ce zabi\u0142 Stalin. Putin nieoficjalnie przeprosi\u0142, chocia\u017c nie bardzo rozumiem, dlaczego. (…) Oficjalnie tego nie b\u0119dzie”. Oznacza to, \u017ce Rosja nigdy nie uzna formalnie ludob\u00f3jstwa katy\u0144skiego. I rzeczywi\u015bcie – tak pozostaje do dzi\u015b. Moskwa nie uznaje naszego kraju za partnera, tak\u017ce pod rz\u0105dami Tuska i Sikorskiego.<\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cemy liczy\u0107 na to, \u017ce ofert\u0119 Moskwy odrzuc\u0105 kraje Unii Europejskiej?<\/strong>
\r\n – Problem polega na tym, \u017ce propozycj\u0119 Karaganowa trzeba potraktowa\u0107 powa\u017cnie r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce znajduje ona powa\u017cnych odbiorc\u00f3w tak\u017ce po stronie zachodniej. Przypomn\u0119 tu cho\u0107by list bardzo wa\u017cnych postaci \u017cycia publicznego, przedstawicieli \u015bwiata gospodarki i publicyst\u00f3w niemieckich sprzed kilku miesi\u0119cy, wzywaj\u0105cy do przyj\u0119cia Rosji do NATO. Chc\u0119 przypomnie\u0107 tak\u017ce pochwa\u0142\u0119 Karaganowa pod adresem tegorocznego szczytu Rosja – Unia Europejska w Rostowie nad Donem, podczas kt\u00f3rego m\u00f3wiono o „partnerstwie dla modernizacji”. Jak z satysfakcj\u0105 stwierdzi\u0142 moskiewski politolog na tym spotkaniu, „Unia przesta\u0142a poucza\u0107 Rosj\u0119”. Oznacza to, \u017ce kraje UE ju\u017c nawet nie udaj\u0105, \u017ce chc\u0105, by Rosja przyjmowa\u0142a europejskie standardy w dziedzinie praw cz\u0142owieka, wolno\u015bci medi\u00f3w itd. Najwi\u0119ksze pa\u0144stwa europejskie wymieniane przez Karaganowa chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 bez wzgl\u0119du na to, \u017ce kraj ten nie przestrzega europejskich warto\u015bci, z prawami cz\u0142owieka na czele. Warto powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce Moskwa uzale\u017cni\u0142a od siebie pot\u0119\u017cne lobby gospodarczo-polityczne w najwa\u017cniejszych krajach Starego Kontynentu za pomoc\u0105 swoich dw\u00f3ch gigantycznych projekt\u00f3w energetycznych – Gazoci\u0105gu P\u00f3\u0142nocnego i Gazoci\u0105gu Po\u0142udniowego [ang. Nord Stream i South Stream – przyp. red.]. W ten pierwszy projekt Moskwa wci\u0105gn\u0119\u0142a najwi\u0119ksze koncerny niemieckie, a w drugi – w\u0142oskie i francuskie, a tak\u017ce mniejsze firmy z Bu\u0142garii, W\u0119gier, Grecji, Austrii, S\u0142owenii i innych pa\u0144stw. W ten spos\u00f3b stworzy\u0142a gospodarcze mechanizmy, poprzez kt\u00f3re mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na akceptacj\u0119 przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 politycznego projektu, jakim jest Zwi\u0105zek Europy i Rosji.<\/p>\r\n\r\n

Pa\u0144stwa europejskie b\u0119d\u0105 wi\u0119c sk\u0142onne przyj\u0105\u0107 t\u0119 propozycj\u0119?<\/strong>
\r\n – My\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli nie odbuduje si\u0119 inna wsp\u00f3lnota, gotowa broni\u0107 tych warto\u015bci, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych Europa organizowa\u0142a si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej, oparta na wsp\u00f3\u0142pracy transatlantyckiej, obronie praw mniejszych narod\u00f3w do suwerenno\u015bci, w\u00f3wczas projekt Karaganowa, kt\u00f3ry jest faktycznie projektem putinowskiej polityki zagranicznej, b\u0119dzie mia\u0142 powa\u017cne szanse realizacji. Tym bardziej \u017ce natrafia obecnie na korzystn\u0105 dla tego celu sytuacj\u0119 w postaci polityki obecnego prezydenta USA, kt\u00f3ry dystansuje si\u0119 od swoich poprzednik\u00f3w i got\u00f3w jest do zawierania globalnych porozumie\u0144 ponad g\u0142owami Europy z wybranymi partnerami – Rosj\u0105, Chinami czy Indiami, pozostawiaj\u0105c Europ\u0119, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jej region \u015brodkowo-wschodni, wy\u0142\u0105cznie grze najwi\u0119kszych s\u0105siad\u00f3w. Znajdujemy si\u0119 zatem w bardzo trudnym momencie, w kt\u00f3rym Rosja mo\u017ce zrealizowa\u0107 sw\u00f3j plan. Jest jednak tak\u017ce druga mo\u017cliwo\u015b\u0107 odczytania tekstu Karaganowa.<\/p>\r\n\r\n

Jaka?<\/strong>
\r\n – Mo\u017cliwe, i\u017c ten tekst nie ma charakteru propozycji tak powa\u017cnej, jak sugeruje pomys\u0142 zwi\u0105zku rosyjsko-„staroeuropejskiego”. Cel tej propozycji mo\u017ce by\u0107 bardziej dora\u017any, cho\u0107 nie mniej wa\u017cny. Streszcza\u0142by si\u0119 on w tych s\u0142owach Karaganowa: „Kluczow\u0105 umow\u0105 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c\u0105 zwi\u0105zek Rosji i Europy powinien by\u0107 traktat energetyczny” – ustalaj\u0105cy jednakowe zasady dost\u0119pu do z\u0142\u00f3\u017c itd. Przypomn\u0119, \u017ce Rosja zainwestowa\u0142a gigantyczne pieni\u0105dze i wiele pracy w realizacj\u0119 strategicznego programu uzale\u017cnienia Europy od swoich dostaw gazu poprzez oba ruroci\u0105gi, kt\u00f3rymi \u0142\u0105cznie mog\u0142aby dostarcza\u0107 do Europy docelowo ok. 120 mld m sze\u015bc. gazu rocznie (pokrywa to ca\u0142o\u015b\u0107 zapotrzebowania na ten surowiec Francji, Niemiec i kraj\u00f3w Beneluksu). Ale oba projekty mog\u0105 zosta\u0107 zagro\u017cone, je\u015bli np. w Polsce z\u0142o\u017ca gazu niekonwencjonalnego okaza\u0142yby si\u0119 realn\u0105 alternatyw\u0105 dla uzale\u017cnienia Europy od rosyjskich dostaw gazu i ropy. A przecie\u017c sprawa ta rozstrzygnie si\u0119 w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie – ok. 5 lat. Gdyby potwierdzi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 eksploatacji tych z\u0142\u00f3\u017c na skal\u0119, o kt\u00f3rej pisa\u0142y najwi\u0119ksze czasopisma gospodarcze, w\u00f3wczas z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ich eksploatacj\u0105 zainteresowa\u0142yby si\u0119 najwi\u0119ksze firmy zachodnie, w tym ameryka\u0144skie, kt\u00f3re posiadaj\u0105 w tym obszarze najwi\u0119ksze do\u015bwiadczenie. W \u015blad za ewentualnym powa\u017cnym zaanga\u017cowaniem ameryka\u0144skich firm w eksploatacj\u0119 du\u017cych z\u0142\u00f3\u017c gazu w Polsce na pewno posz\u0142oby ponowne zainteresowanie Waszyngtonu naszym regionem. To z kolei niew\u0105tpliwie mog\u0142oby pokrzy\u017cowa\u0107 plany takiego zwi\u0105zku Europy i Rosji, o jakim pisze Karaganow, a m\u00f3wi\u0105c wprost – rosyjskiej dominacji nad Europ\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci nad Europ\u0105 \u015arodkowo-Wschodni\u0105, za pomoc\u0105 strategii osaczania energetycznego.<\/p>\r\n\r\n

Stworzenie zwi\u0105zku Europy i Rosji mog\u0142oby negatywnie rzutowa\u0107 na wydobywanie gazu \u0142upkowego w Polsce?<\/strong>
\r\n – Zawarcie przez UE umowy z Rosj\u0105 mog\u0142oby si\u0119 okaza\u0107 na tyle wi\u0105\u017c\u0105ce, \u017ce wykluczy\u0142oby zainteresowanie powa\u017cn\u0105 eksploatacj\u0105 alternatywnych z\u0142\u00f3\u017c energii, np. w Polsce. Dzi\u0119ki temu rosyjska dominacja energetyczna, a tak\u017ce geopolityczna – nad Europ\u0105 \u015arodkowo-Wschodni\u0105 pozosta\u0142aby niezagro\u017cona.<\/p>\r\n\r\n

Ta imperialna wizja dawa\u0142aby Rosji rol\u0119 hegemona w Europie. <\/strong>
\r\n – Ju\u017c kilka lat temu czyta\u0142em opracowanie, w kt\u00f3rym japo\u0144ski teoretyk geopolityki Yamashita Norihisa wyliczy\u0142, \u017ce obecne procesy geopolityczne przebiegaj\u0105 w taki spos\u00f3b, i\u017c ok. 2020 r. zostanie przywr\u00f3cona struktura dominacji imperialnej na obszarze Eurazji, w ramach kt\u00f3rej zostanie wyznaczona nowa strefa wp\u0142yw\u00f3w mi\u0119dzy („star\u0105”) Europ\u0105 a Rosj\u0105. Przewidywania sprawdzaj\u0105 si\u0119 na naszych oczach – i to nawet szybciej, ni\u017c zak\u0142ada\u0142 japo\u0144ski naukowiec.<\/p>\r\n\r\n

Pr\u00f3by realizacji planu, kt\u00f3ry mia\u0142by doprowadzi\u0107 do powstania podmiotu rywalizuj\u0105cego z USA o wp\u0142ywy na \u015bwiecie, powinny zaniepokoi\u0107 Waszyngton.<\/strong>
\r\n – W tej chwili Ameryka traktuje Chiny jako g\u0142\u00f3wnego partnera i rywala zarazem, zmaga si\u0119 tak\u017ce z w\u0142asnymi problemami gospodarczymi, a w polityce zagranicznej minimalizuje swoje zadania (wci\u0105\u017c priorytetem pozostaje w nich sprawa poparcia dla Izraela i kwestia Bliskiego Wschodu – z Iranem jako g\u0142\u00f3wnym problemem). Na Rosj\u0119 Obama patrzy z tej perspektywy wci\u0105\u017c jak na partnera, nie na rywala. Europ\u0119 lekcewa\u017cy.<\/p>\r\n\r\n

Jakie kroki powinny podj\u0105\u0107 w tej sytuacji polskie w\u0142adze?<\/strong>
\r\n – Pr\u00f3bowa\u0107 przeciwdzia\u0142a\u0107 realizacji tych plan\u00f3w, cho\u0107 niekt\u00f3rzy przekonuj\u0105, \u017ce to proces nieuchronny. Ale nie ma \u017cadnej nieuchronno\u015bci! Trzeba przypomina\u0107 o takich warto\u015bciach jak niepodleg\u0142o\u015b\u0107, suwerenno\u015b\u0107, tradycja narodowa, a tak\u017ce warto\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty europejskiej opartej na chrze\u015bcija\u0144stwie, kt\u00f3re by\u0142y przywo\u0142ywane w Europie jeszcze po 1945 roku. One wcale nie musz\u0105 przegra\u0107! Mog\u0105 wr\u0119cz o\u017cywi\u0107 si\u0119 w obliczu nowego zagro\u017cenia, nowego cynizmu, jaki zalewa nas poprzez takie propozycje jak plan Karaganowa. Trzeba te\u017c szuka\u0107 partner\u00f3w do obrony przed tymi zakusami, a tak\u017ce materialnych \u015brodk\u00f3w do oporu, np. poprzez pr\u00f3by przyci\u0105gania na nowo zainteresowania z USA naszym regionem. Dla Rosji imperialnej najkorzystniejszym rozwi\u0105zaniem jest ca\u0142kowite odseparowanie Ameryki od Europy. Na tym zreszt\u0105 za\u0142o\u017ceniu opiera si\u0119 projekt Karaganowa. Tymczasem w naszym interesie jest, aby funkcjonowa\u0142a nie tylko wsp\u00f3lnota europejska, ale\u017c te\u017c szersza, zachodnia, oparta na wsp\u00f3\u0142pracy transatlantyckiej. Dopiero na bazie tej wsp\u00f3lnoty mo\u017cna by\u0142oby my\u015ble\u0107 w d\u0142u\u017cszej perspektywie o wci\u0105ganiu do takiej wsp\u00f3\u0142pracy Rosji. Na tym w\u0142a\u015bnie polega misja, do kt\u00f3rej powinni\u015bmy nawi\u0105za\u0107, zach\u0119ca\u0107 do niej: aby Rosj\u0119 przyci\u0105ga\u0107 d\u0142ugofalowo do wsp\u00f3\u0142pracy z Zachodem, ale nie rezygnuj\u0105c z warto\u015bci, kt\u00f3re w naszej cywilizacji powinny obowi\u0105zywa\u0107. Nie porzucajmy naszej misji wobec Europy Wschodniej, tej misji, jak\u0105 odziedziczyli\u015bmy po I Rzeczypospolitej. Walczmy o to, by Europa pozosta\u0142a Europ\u0105, by nie wyp\u0142ukiwa\u0107 jej cywilizacyjnej tre\u015bci ze wschodniej cz\u0119\u015bci kontynentu. Do takiej Europy warto zaprasza\u0107 Rosj\u0119. Alternatyw\u0105 jest zaproszenie Putina, przedstawione pi\u00f3rem Karaganowa.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Moskwa uzale\u017cni\u0142a od siebie pot\u0119\u017cne lobby gospodarczo-polityczne w najwa\u017cniejszych pa\u0144stwach Europy za pomoc\u0105 dw\u00f3ch gigantycznych projekt\u00f3w energetycznych – Gazoci\u0105gu P\u00f3\u0142nocnego i Gazoci\u0105gu Po\u0142udniowego. W ten spos\u00f3b stworzy\u0142a gospodarcze mechanizmy, poprzez kt\u00f3re mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na akceptacj\u0119 przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 politycznego projektu, jakim jest Zwi\u0105zek Europy i Rosji. Z prof. Andrzejem Nowakiem, historykiem, wyk\u0142adowc\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[124,23,106,98,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26672"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26672\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}