{"id":26574,"date":"2010-09-10T21:58:33","date_gmt":"2010-09-11T02:58:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26574"},"modified":"2010-09-03T22:23:36","modified_gmt":"2010-09-04T03:23:36","slug":"kiedy-do-szkoly-chodzi-sie-w-domu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26574","title":{"rendered":"Kiedy do szko\u0142y chodzi si\u0119… w domu"},"content":{"rendered":"

Rodzice, miejcie odwag\u0119 samodzielnie wychowywa\u0107 swoje dzieci. To Wy jeste\u015bcie tu kompetentni, a nie „profesjonali\u015bci” od muzyki, plastyki itp. To dobrze, \u017ce czujecie si\u0119 amatorami. Bo amator pochodzi od s\u0142owa Amo, czyli kocham.
\r\nks. abp Kazimierz Majda\u0144ski<\/strong>
\r\n
\r\nRodzice, obdarowani przez Stw\u00f3rc\u0119 potomstwem, a poprzez nie „ca\u0142\u0105 nowo\u015bci\u0105 i \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3re ze sob\u0105 przynosi ono na \u015bwiat” (Jan Pawe\u0142 II, List do Rodzin), maj\u0105 prawo i zarazem obowi\u0105zek doboru najw\u0142a\u015bciwszych form oddzia\u0142ywa\u0144 wychowawczych, kt\u00f3re w konsekwencji mog\u0105 zapewni\u0107 dziecku optymalny rozw\u00f3j powierzonego im cz\u0142owiecze\u0144stwa. Niekt\u00f3rzy z nich decyduj\u0105 si\u0119 na alternatywn\u0105 form\u0119 spe\u0142niania obowi\u0105zku szkolnego, okre\u015blan\u0105 mianem edukacji domowej.
\r\n
\r\nEdukacja domowa jest obecnie zjawiskiem budz\u0105cym w Polsce coraz wi\u0119ksze zainteresowanie. Szacuje si\u0119, \u017ce obj\u0119ta tym sposobem kszta\u0142cenia jest grupa kilkuset uczni\u00f3w i uczennic. Ta forma nauczania polegaj\u0105ca na przej\u0119ciu przez rodzic\u00f3w odpowiedzialno\u015bci za ca\u0142y proces edukacji dzieci i przeniesieniu go z plac\u00f3wki szkolnej do rodzinnego domu znajduje uznanie w coraz szerszych kr\u0119gach rodzic\u00f3w, pedagog\u00f3w i nauczycieli. W\u0142a\u015bciwie realizowana, wed\u0142ug opinii praktyk\u00f3w, obdarza rado\u015bci\u0105 ju\u017c podczas samego procesu zdobywania wiedzy. Rodziny podejmuj\u0105ce si\u0119 takiej alternatywy s\u0105 emisariuszami powszechnego przekonania, \u017ce to wolno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy edukacji, a nie przymus.
\r\n
\r\nWracamy do \u017ar\u00f3de\u0142<\/strong>
\r\nEdukacja domowa, a mo\u017ce lepiej – edukacja w rodzinie, si\u0119ga swymi korzeniami pierwszej, prehistorycznej wsp\u00f3lnoty ludzkiej opartej na p\u0142odnym zwi\u0105zku m\u0119\u017cczyzny i kobiety. To tu nale\u017ca\u0142oby szuka\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142, co prawda bardzo odleg\u0142ych, ale jak\u017ce bliskich – bo naturalnie prostych. Wiedza i do\u015bwiadczenie czerpane z ust rodzicielskich, poparte \u015bwiadectwem \u017cycia, umo\u017cliwia\u0142y powstawanie wi\u0119kszych rodzin, plemion czy narod\u00f3w. Umo\u017cliwi\u0142y wsp\u00f3lnocie ludzkiej zorganizowanie si\u0119 w poszczeg\u00f3lne ksi\u0119stwa, kr\u00f3lestwa, a ostatecznie w pa\u0144stwa. W\u0142a\u015bciwie do ko\u0144ca XIX wieku edukacja domowa uznawana by\u0142a za najbardziej naturalny, oczywisty i najskuteczniejszy spos\u00f3b przekazywania wiedzy.
\r\n
\r\nEdukacyjna walka o niepodleg\u0142o\u015b\u0107<\/strong>
\r\nW okresie rozbior\u00f3w to rodzina staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 ku\u017ani\u0105 polsko\u015bci. Podejmuje funkcje kszta\u0142c\u0105ce w zakresie nauczania j\u0119zyka, literatury, jak i historii Polski. Do obowi\u0105zk\u00f3w rodziny polskiej nale\u017ca\u0142o wychowanie dzieci w tradycji narodowej. Rodzina by\u0142a ostatnim bastionem, w kt\u00f3rym nieustannie toczono walk\u0119 o suwerenno\u015b\u0107 Narodu. Polscy rodzice okresu zabor\u00f3w traktowali nauczanie domowe jako pierwsz\u0105 lini\u0119 frontu w batalii o duchow\u0105 wolno\u015b\u0107 swoich dzieci. Walk\u0119 t\u0119 wygrali.
\r\nPa\u0144stwo, kt\u00f3re wyros\u0142o na nowo z ofiarnej s\u0142u\u017cby edukowanych w domu patriot\u00f3w, zadba\u0142o jednak o pewn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 wzgl\u0119dem rodziny. Jednym z pierwszych akt\u00f3w prawnych by\u0142 og\u0142oszony ju\u017c 7 lutego 1919 roku dekret o obowi\u0105zku szkolnym, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142: „Wykszta\u0142cenie w zakresie szko\u0142y powszechnej jest obowi\u0105zkowe dla wszystkich dzieci w wieku szkolnym (art. 1)” oraz „Szko\u0142y powszechne b\u0119d\u0105 tworzone w takiej liczbie, aby wszystkie dzieci w wieku szkolnym mog\u0142y korzysta\u0107 z nauki (art. 2)”. Dopuszczano wype\u0142nianie obowi\u0105zku szkolnego w szko\u0142ach niepublicznych oraz w domu. By\u0142 to pierwszy w historii Polski akt prawny, kt\u00f3ry wprowadza\u0142 obowi\u0105zek szkolny, aczkolwiek pozostawia\u0142 rodzicom swobod\u0119 w realizacji nauczania w warunkach domowych.
\r\n
\r\nBez patosu<\/strong>
\r\nJesieni\u0105 1939 roku, po raz kolejny, w zwi\u0105zku z wybuchem II wojny \u015bwiatowej kszta\u0142cenie dzieci w przewa\u017caj\u0105cej mierze wr\u00f3ci\u0142o pod rodzinny dach. W latach wojennych, kiedy to \u015bmier\u0107 czyha\u0142a tak blisko, troska rodzic\u00f3w o nauczanie i wychowanie potomstwa by\u0142a bohaterstwem. Jak\u017ce wymowne jest tutaj \u015bwiadectwo dziecka, uczestnika Powstania Warszawskiego: „Na naszym balkonie mieli swe stanowiska AK-owcy. Kt\u00f3rego\u015b dnia jednego z nich, rannego w g\u0142ow\u0119, zniesiono do piwnicy. Patrzy\u0142em na niego ze strachem i ciekawo\u015bci\u0105. Matka pomaga\u0142a przy opatrunku. Mog\u0142em wi\u0119c bezkarnie patrze\u0107. Zwykle stara\u0142a si\u0119 oszcz\u0119dzi\u0107 takiego widoku. Patrzy\u0142em, jak cz\u0142owiek kona, jak z g\u0142owy p\u0142ynie mu krew pomieszana z bia\u0142\u0105 mas\u0105 (du\u017co p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce to by\u0142 m\u00f3zg). I w\u00f3wczas matka podesz\u0142a i cicho szepn\u0119\u0142a: 'On po to umar\u0142, by\u015bmy mogli \u017cy\u0107’. Zdziwi\u0142em si\u0119 bardzo, nie mog\u0142em tego poj\u0105\u0107. By\u0142em zdania, \u017ce mogli\u015bmy \u017cy\u0107 razem – i on, i my. Wiele lat min\u0119\u0142o, zanim zrozumia\u0142em czyn matki. Bez \u017cadnego patosu, bez niepotrzebnych s\u0142\u00f3w uczy\u0142a mnie mi\u0142o\u015bci kraju i poszanowania jego obro\u0144c\u00f3w”.
\r\n
\r\nNa ocenzurowanym<\/strong>
\r\nPo zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nowe w\u0142adze pa\u0144stwowe wprowadzi\u0142y bezwzgl\u0119dny obowi\u0105zek szkolny, wykorzystywany przez wiele lat do cel\u00f3w ideologicznych pa\u0144stwowego komunizmu. Wykluczono edukacj\u0119 domow\u0105 najpierw jako jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142cenia dzieci, a p\u00f3\u017aniej powoli usuni\u0119to j\u0105 z mentalno\u015bci polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rego historii odegra\u0142a tak wa\u017cn\u0105 rol\u0119.
\r\n
\r\nPrze\u0142om<\/strong>
\r\nPo kilkudziesi\u0119cioletnim okresie zdelegalizowania edukacji domowej wprowadzono historycznie prze\u0142omowy zapis, kt\u00f3ry w ustawie o systemie o\u015bwiaty z dnia 7 wrze\u015bnia 1991 roku otrzyma\u0142 nast\u0119puj\u0105ce brzmienie: „Na wniosek rodzic\u00f3w dziecka dyrektor szko\u0142y mo\u017ce zezwoli\u0107 na spe\u0142nianie obowi\u0105zku szkolnego poza szko\u0142\u0105. Dziecko spe\u0142niaj\u0105ce obowi\u0105zek w tej formie mo\u017ce otrzyma\u0107 \u015bwiadectwo uko\u0144czenia szko\u0142y podstawowej na podstawie egzaminu klasyfikacyjnego przeprowadzonego przez szko\u0142\u0119, kt\u00f3rej dyrektor zezwoli\u0142 na tak\u0105 form\u0119 spe\u0142niania obowi\u0105zku szkolnego”. Wraz z up\u0142ywem czasu przepisy dotycz\u0105ce o\u015bwiaty przechodzi\u0142y wiele zmian, a wraz z nimi r\u00f3wnie\u017c te dotycz\u0105ce edukacji domowej. Za ka\u017cdym razem zdawa\u0142y one jednak rodzic\u00f3w na \u0142ask\u0119 czy te\u017c nie\u0142ask\u0119 w\u0142adz obwodowej plac\u00f3wki o\u015bwiatowej, w kt\u00f3rej nierzadko dogmatem by\u0142o twierdzenie, \u017ce dziecko musi kszta\u0142ci\u0107 si\u0119 tylko w szkole.
\r\n19 marca 2009 roku wesz\u0142a w \u017cycie znowelizowana ustawa o systemie o\u015bwiaty rozszerzaj\u0105ca uprawnienia dyrektor\u00f3w szk\u00f3\u0142 niepublicznych o mo\u017cliwo\u015b\u0107 podejmowania decyzji w sprawie udzielenia b\u0105d\u017a odmowy udzielenia zezwolenia na spe\u0142nianie obowi\u0105zku nauki poza szko\u0142\u0105. Przepisy te wzmacniaj\u0105 tak\u017ce pozycj\u0119 rodzic\u00f3w i w konsekwencji u\u0142atwiaj\u0105 uzyskanie pozwolenia na prowadzenie nauczania w domu.
\r\n
\r\nKrok po kroku<\/strong>
\r\nJe\u015bli rodzice zdecyduj\u0105, \u017ce chc\u0105 sami kszta\u0142ci\u0107 swoje dzieci, powinni spe\u0142ni\u0107 warunki wynikaj\u0105ce z ustawy. Wcze\u015bniej jednak warto uda\u0107 si\u0119 na rozmow\u0119 do dyrektora wybranej szko\u0142y, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, czy podejmie z nami wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Kolejnym etapem jest zdobycie opinii w dowolnej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Ostatecznie nale\u017cy przygotowa\u0107 wniosek o wydanie zezwolenia na wykonywanie obowi\u0105zku szkolnego (nauki) poza szko\u0142\u0105, do\u0142\u0105czy\u0107 do niego otrzyman\u0105 opini\u0119, o\u015bwiadczenie o zapewnieniu dziecku warunk\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych realizacj\u0119 podstawy programowej obowi\u0105zuj\u0105cej na danym etapie kszta\u0142cenia i zobowi\u0105zanie do przyst\u0119powania w ka\u017cdym roku szkolnym do rocznych egzamin\u00f3w klasyfikacyjnych. Wszystkie te dokumenty nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 w szkole do 31 maja, aby m\u00f3c rozpocz\u0105\u0107 nauk\u0119 w nast\u0119pnym roku szkolnym, czyli od 1 wrze\u015bnia.
\r\n
\r\nMotywy<\/strong>
\r\nPowod\u00f3w, dla kt\u00f3rych coraz wi\u0119cej rodzic\u00f3w podejmuje trud kszta\u0142cenia swoich dzieci bez instytucjonalnego wsparcia ze strony pa\u0144stwa, jest wiele. Edukacja bowiem nigdy nie jest neutralna \u015bwiatopogl\u0105dowo. Trafnie uj\u0105\u0142 to Gilbert Keith Chesterton: „Ka\u017cdy rodzaj edukacji prezentuje okre\u015blon\u0105 filozofi\u0119. Je\u015bli nie przez dogmat, to przez sugesti\u0119, implikacj\u0119, atmosfer\u0119”. Niemo\u017cliwe jest te\u017c dostosowanie programu nauczania odpowiadaj\u0105cego pogl\u0105dom wszystkich rodzic\u00f3w. Tym bardziej \u017ce podr\u0119czniki zawieraj\u0105 teksty s\u0142u\u017c\u0105ce ideologicznej indoktrynacji. W efekcie powstaje konflikt pogl\u0105d\u00f3w i warto\u015bci pomi\u0119dzy szko\u0142\u0105 a domem. W gronie rodzic\u00f3w podejmuj\u0105cych decyzj\u0119 o edukacji domowej znajduj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto osoby uznaj\u0105ce warto\u015bci religijne za najwa\u017cniejsze w swoim \u017cyciu. Osoby, kt\u00f3re nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na pogl\u0105dy polityczne czy filozoficzne prezentowane w szkole. Cz\u0119\u015b\u0107 edukator\u00f3w domowych kieruje si\u0119 motywacjami pedagogicznymi. Edukacja domowa jest skuteczn\u0105 form\u0105 nauczania i z tego powodu rodzice chc\u0105, by dziecko lepiej i szybciej ni\u017c w szkole zdobywa\u0142o odpowiedni\u0105 wiedz\u0119. S\u0142u\u017cy temu indywidualizacja nauczania, czyli dostosowanie do mo\u017cliwo\u015bci i zainteresowa\u0144 dziecka. Poza tym edukacja domowa aktywizuje rodzic\u00f3w do samorozwoju i wzmaga ich poczucie odpowiedzialno\u015bci za dzieci, pog\u0142\u0119biaj\u0105c zarazem wi\u0119zi rodzinne. Ochrania te\u017c dziecko przed patologiami i dyskryminacj\u0105.
\r\n
\r\nSatysfakcja Stasia<\/strong>
\r\nSymptomatyczna dla omawianego zagadnienia jest wypowied\u017a mamy dziewi\u0119cioletniego Stasia: „Od kiedy przesta\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y, zapomnieli\u015bmy, co to odrabianie lekcji i przymusowa nauka w domu”. Opinia ta nie odzwierciedla bynajmniej do\u015bwiadcze\u0144 wszystkich rodzic\u00f3w nauczaj\u0105cych dzieci w domu. Jednak bardzo cz\u0119sto problem ze sfrustrowanym uczniem, znudzonym i zniech\u0119conym „przerabianiem materia\u0142u lekcyjnego”, ko\u0144czy si\u0119 wraz ze zmian\u0105 formy nauczania na pozaszkoln\u0105. Dodajmy, \u017ce Sta\u015b jest nauczany w takich warunkach od dw\u00f3ch lat, osi\u0105ga coraz lepsze wyniki, a – co najwa\u017cniejsze – obie strony oddzia\u0142ywa\u0144 pedagogicznych czerpi\u0105 ze zdobywania wiedzy ogromn\u0105 satysfakcj\u0119.
\r\n
\r\nOdkrycie Pawe\u0142ka<\/strong>
\r\nNauka cz\u0119sto jest trudnym wyzwaniem dla o\u015bmioletniego ch\u0142opca. Rzadko kojarzy si\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105. Do\u015bwiadczy\u0142 tego r\u00f3wnie\u017c Pawe\u0142ek niemog\u0105cy przebrn\u0105\u0107 przez kilkakrotne czytanie tych samych tekst\u00f3w. Kolejny rok szkolny przyni\u00f3s\u0142 jednak wiele zmian. Rodzice zacz\u0119li naucza\u0107 go w domu. Nie by\u0142o uzupe\u0142niania zada\u0144, uczenia si\u0119 czytanek. By\u0142o za\u015b du\u017co czasu na wsp\u00f3ln\u0105 zabaw\u0119 z rodzicami i rodze\u0144stwem. W ko\u0144cu te\u017c Pawe\u0142ek, mimo swoich przykrych do\u015bwiadcze\u0144, nie m\u00f3g\u0142 oprze\u0107 si\u0119 urokowi malutkiej Basi trzymaj\u0105cej w r\u0105czkach ksi\u0105\u017ceczk\u0119 i m\u00f3wi\u0105cej: „Plosie”. Dzi\u0119ki niej odkry\u0142, \u017ce czytanie jest naprawd\u0119 interesuj\u0105ce i mo\u017ce sprawia\u0107 s\u0142uchaczom du\u017co rado\u015bci. Odt\u0105d ksi\u0105\u017cki towarzysz\u0105 mu ka\u017cdego dnia. Sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mimowolnym nauczycielem czytania m\u0142odszej siostry dociekaj\u0105cej pilnie, jaka to literka. W efekcie pi\u0119cioletnia Marysia, bior\u0105c za wz\u00f3r starszego brata, zacz\u0119\u0142a czyta\u0107 sama.
\r\nBadania doros\u0142ych „absolwent\u00f3w” szk\u00f3\u0142 domowych w USA w kontek\u015bcie rozwoju zawodowego wykazuj\u0105 znaczny odsetek os\u00f3b osi\u0105gaj\u0105cych stanowiska o wysokim presti\u017cu spo\u0142ecznym – specjalist\u00f3w i aktywnych w sektorze gospodarczym przedsi\u0119biorc\u00f3w. Ludzie ci wykazuj\u0105 ponadto du\u017cy poziom satysfakcji, a tak\u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107 do kontynuacji tego modelu edukacji w przypadku w\u0142asnego potomstwa.
\r\n
\r\nZ nadziej\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 <\/strong>
\r\nNauczanie domowe mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 rodziny do ponownego odkrycia pi\u0119kna dzieci\u0144stwa i rado\u015bci, kt\u00f3r\u0105 okres ten ze sob\u0105 niesie. Wsp\u00f3lne uczestniczenie w zdobywaniu wiedzy jest do\u015bwiadczeniem jednocz\u0105cym najbli\u017csze sobie osoby. Edukacja domowa w wymiarze przestrzennym, jak i osobowym nie musi polega\u0107 – jak zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 nazwa – na nauczaniu ograniczaj\u0105cym do jednego miejsca czy do tych samych os\u00f3b. Wr\u0119cz przeciwnie, bardzo cz\u0119sto oznacza wyj\u015bcie poza dom, boisko, pok\u00f3j czy podw\u00f3rko, poza zaprzyja\u017anionego matematyka czy znan\u0105 polonistk\u0119 – \u0142ami\u0105c spo\u0142eczne stereotypy przypisane szkolnictwu – wyprowadza ucznia z zamkni\u0119cia i wprowadza w \u015bwiat nieograniczonej ciasnymi ramami biurokracji otwartej czasoprzestrzeni.<\/p>\r\n\r\n

Marzena i Pawe\u0142 Zakrzewscy<\/strong> <\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n


\r\n<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rodzice, miejcie odwag\u0119 samodzielnie wychowywa\u0107 swoje dzieci. To Wy jeste\u015bcie tu kompetentni, a nie „profesjonali\u015bci” od muzyki, plastyki itp. To dobrze, \u017ce czujecie si\u0119 amatorami. Bo amator pochodzi od s\u0142owa Amo, czyli kocham. ks. abp Kazimierz Majda\u0144ski Rodzice, obdarowani przez Stw\u00f3rc\u0119 potomstwem, a poprzez nie „ca\u0142\u0105 nowo\u015bci\u0105 i \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3re ze sob\u0105 przynosi ono […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[12],"tags":[117],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26574"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26574"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26574\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}