{"id":26470,"date":"2010-09-01T22:16:41","date_gmt":"2010-09-02T03:16:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26470"},"modified":"2010-09-01T22:16:41","modified_gmt":"2010-09-02T03:16:41","slug":"zgoda-bez-prawdy-nie-buduje-wywiad-z-dr-slawomirem-cenckiewiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26470","title":{"rendered":"„Zgoda bez prawdy nie buduje” – wywiad z dr. S\u0142awomirem Cenckiewiczem<\/em>"},"content":{"rendered":"

„My\u015bl\u0119, \u017ce spos\u00f3b obchodzenia tej rocznicy ma niewiele wsp\u00f3lnego z ide\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u201d. (…)\u00a0 Zdrada tych idea\u0142\u00f3w wywo\u0142a\u0142a tak wiele spor\u00f3w i k\u0142\u00f3tni pomi\u0119dzy bohaterami „Solidarno\u015bci”, dzia\u0142aczami \u015brodowisk przedsierpniowych, \u017ce trudno by\u0142oby ich teraz na si\u0142\u0119 usadzi\u0107 w jednym rz\u0119dzie, przy jednym stole i powiedzie\u0107: oto jest zgoda, zgoda buduje”<\/strong>
\r\n
\r\n – 23 sierpnia, na ponad tydzie\u0144 przed obchodami 30. rocznicy Sierpnia 1980, IPN oskar\u017cy\u0142 trzech esbek\u00f3w, kt\u00f3rzy w 1981 r. chcieli otru\u0107 lub przynajmniej odurzy\u0107 Ann\u0119 Walentynowicz. Jak s\u0105dzisz na podstawie swoich do\u015bwiadcze\u0144 i obserwacji innych proces\u00f3w funkcjonariuszy SB po 89 roku, czy ta sprawa oka\u017ce si\u0119 kolejn\u0105 pora\u017ck\u0105 polskiego wymiaru sprawiedliwo\u015bci?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– Wydaje si\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c ta sprawa nie przyniesie jakiej\u015b zasadniczej zmiany, mimo \u017ce dla zwyk\u0142ego obserwatora polskiego \u017cycia spo\u0142eczno-politycznego czy nawet dla jakiego\u015b pasjonata historii jest jednoznaczna, poniewa\u017c zachowa\u0142 si\u0119 dokument z podpisami funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy pisz\u0105, \u017ce Annie Walentynowicz nale\u017cy poda\u0107 \u015brodek, kt\u00f3ry wp\u0142ynie na jej czasow\u0105 niedyspozycj\u0119 zdrowotn\u0105. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce ta sytuacja jest po prostu jednoznaczna, ale znaj\u0105c przebieg analogicznych spraw, podejrzewam, \u017ce polski wymiar sprawiedliwo\u015bci oka\u017ce si\u0119 ponownie niewydolny. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce zeznawa\u0142em w tej sprawie prowadzonej przez prokurator\u00f3w Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, poniewa\u017c jestem autorem ksi\u0105\u017cki o pani Annie Walentynowicz i w ksi\u0105\u017cce publikowa\u0142em dokumenty o kombinacji operacyjnej z wykorzystaniem leku o nazwie \u201eFurosemidum\u201d. Niemniej jednak poza t\u0105 wiedz\u0105, kt\u00f3ra p\u0142ynie z dokument\u00f3w opublikowanych przeze mnie, nie jestem w stanie nic wi\u0119cej o tym powiedzie\u0107. Podsumowuj\u0105c, my\u015bl\u0119, \u017ce sprawa zako\u0144czy si\u0119 albo przedawnieniem, albo te\u017c wyt\u0142umaczeniem, \u017ce by\u0142 to przecie\u017c jedynie plan, kt\u00f3ry nigdy nie zosta\u0142 zrealizowany.
\r\n
\r\n– IPN prowadzi \u015bledztwo w sprawie zab\u00f3jstw polskich ksi\u0119\u017cy w okresie PRL, m.in. ks. Popie\u0142uszki, ks. Zycha czy ks. Niedzielaka. Czy Pana zdaniem to i podobne \u015bledztwa r\u00f3wnie\u017c zako\u0144cz\u0105 si\u0119 fiaskiem wymiaru sprawiedliwo\u015bci?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– Jestem w og\u00f3le sceptycznie nastawiony do ca\u0142ego procesu os\u0105dzania zbrodni komunistycznych. Nie wierz\u0119 w skazanie kogokolwiek, kto pope\u0142ni\u0142 zbrodnie w ostatnich dw\u00f3ch dekadach PRL (1970-1990). To by\u0107 mo\u017ce bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce mam zupe\u0142nie inn\u0105 filozofi\u0119 rozliczenia komunizmu, nieprzystaj\u0105c\u0105 do obowi\u0105zuj\u0105cej rzeczywisto\u015bci prawnej. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce ca\u0142e struktury Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, Wojskowej S\u0142u\u017cby Wewn\u0119trznej i Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego LWP w ca\u0142o\u015bci i z osobna powinny zosta\u0107 uznane za przest\u0119pcze. S\u0142u\u017cy\u0142y interesom sowieckim, a swoje dzia\u0142ania skierowa\u0142y przeciwko Polakom w kraju i na emigracji. Konsekwencj\u0105 takiego postawienia sprawy by\u0142oby zdecydowanie inne podej\u015bcie do tych spraw. Jakby\u015bmy pokazali spo\u0142ecze\u0144stwu, jak np. funkcjonowa\u0142 Departament IV MSW i jak zwalcza\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, gdyby\u015bmy pokazali tylko dokumenty o charakterze normatywnym, czyli r\u00f3\u017cnego typu instrukcje, plany dzia\u0142ania na poszczeg\u00f3lne lata, to zauwa\u017cyliby\u015bmy bardzo \u0142atwo, \u017ce istot\u0105 rzeczy by\u0142a walka z Panem Bogiem i Ko\u015bcio\u0142em. Zanim ktokolwiek chcia\u0142 cokolwiek zrobi\u0107, a nie daj B\u00f3g nosi\u0142 sutann\u0119, to ju\u017c by\u0142 uznany przez Departament IV za wroga. I nawet jakby\u015bmy przyj\u0119li to, co by\u0142o podstaw\u0105 funkcjonowania pionu prawnego IPN i to, co by\u0142o istot\u0105 filozofii prawnej III Rzeczpospolitej, czyli to, \u017ce kto\u015b \u0142ama\u0142 \u00f3wczesne prawo, to nawet stosuj\u0105c t\u0119 filozofi\u0119, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0119, to w \u015bwietle wewn\u0119trznych instrukcji i normatyw\u00f3w SB doszliby\u015bmy do wniosku, \u017ce by\u0142o to sprzeczne z konstytucj\u0105 PRL, kt\u00f3ra gwarantowa\u0142a wolno\u015b\u0107 sumienia i wolno\u015b\u0107 wyznania. To si\u0119 po prostu nijak ma do zapis\u00f3w dotycz\u0105cych wolno\u015bci wyznania, gdzie ju\u017c ka\u017cdy kleryk, kt\u00f3ry wst\u0119powa\u0142 do seminarium, mia\u0142 zak\u0142adan\u0105 teczk\u0119 operacyjn\u0105. Nie wspomn\u0119 ju\u017c o ksi\u0119\u017cach, bo sam fakt bycia ksi\u0119dzem, jakby z definicji powodowa\u0142, \u017ce ka\u017cdy z nich mia\u0142 za\u0142o\u017cone tzw. TEOK, czyli \u201eteczk\u0119 ewidencyjno-operacyjn\u0105 na ksi\u0119dza\u201d. Dotyczy\u0142o to ka\u017cdego ksi\u0119dza, zakonnika czy zakonnicy. Dzia\u0142ania operacyjne skierowane przeciwko duchowie\u0144stwu by\u0142y prowadzone przez ca\u0142y okres PRL od lat 40. do 1990 r. Je\u015bli spojrzy si\u0119 na to w ten spos\u00f3b to unikniemy m\u00f3wienia tylko o indywidualnych winach konkretnych funkcjonariuszy, sugeruj\u0105c cz\u0119sto nie\u015bwiadomie, \u017ce je\u015bli pope\u0142niali oni jakie\u015b przest\u0119pstwa, to by\u0142o to w istocie r\u00f3wnie\u017c przekroczenie przepis\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w SB. Nie – to SB z definicji i przyj\u0119tych cel\u00f3w dzia\u0142ania by\u0142a organizacj\u0105 przest\u0119pcz\u0105. Wiemy ju\u017c, \u017ce za tym wszystkim sta\u0142 Kiszczak, nad nim Jaruzelski, Biuro Polityczne itd. System komunistyczny by\u0142 po prostu przest\u0119pczy, a wszystkie organy pa\u0144stwa, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 jego bezpiecze\u0144stwem i ochron\u0105, by\u0142y organizacjami o charakterze przest\u0119pczym.
\r\n
\r\n– 31 sierpnia odb\u0119d\u0105 si\u0119 obchody 30. rocznicy Sierpnia 1980. W przedsi\u0119wzi\u0119cie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 tzw. salon, nierzadko zagorzali przeciwnicy Anny Walentynowicz i ca\u0142ego nurtu uznaj\u0105cego \u201eokr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142\u201d za zdrad\u0119. W obchodach prym b\u0119d\u0105 wiedli tacy ludzie, jak Lech Wa\u0142\u0119sa, Andrzej Wajda, na liberale katolickim o. Macieju Zi\u0119bie ko\u0144cz\u0105c. Ale poza koncertami, poezj\u0105 wyselekcjonowan\u0105 na uroczysto\u015bci przez Wies\u0142aw\u0119 Szymborsk\u0105 a odczytywan\u0105 przez Krystyn\u0119 Jand\u0119, b\u0119dzie mo\u017cna obejrze\u0107 film o Annie Walentynowicz. Czy nie jest to dobry czas na zgod\u0119 i pojednanie po latach spor\u00f3w w samej „Solidarno\u015bci”?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– My\u015bl\u0119, \u017ce spos\u00f3b obchodzenia tej rocznicy ma niewiele wsp\u00f3lnego z ide\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u201d. My\u015bl\u0119 tu przede wszystkim o tym, co leg\u0142o u podstaw tego ruchu – antykomunizm, przywi\u0105zanie do warto\u015bci katolickich, wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107 i solidaryzm. Zdrada tych idea\u0142\u00f3w wywo\u0142a\u0142a tak wiele spor\u00f3w i k\u0142\u00f3tni pomi\u0119dzy bohaterami „Solidarno\u015bci”, dzia\u0142aczami \u015brodowisk przedsierpniowych, \u017ce trudno by\u0142oby ich teraz na si\u0142\u0119 usadzi\u0107 w jednym rz\u0119dzie, przy jednym stole i powiedzie\u0107: oto jest zgoda, zgoda buduje, mamy wszyscy te same korzenie, wi\u0119c \u015bwi\u0119tujmy. To zreszt\u0105 jest tylko swego rodzaju zabieg propagandowy, no bo przecie\u017c nie mo\u017cna najpierw zaprasza\u0107 do Smole\u0144ska, na zaprzysi\u0119\u017cenie nowego prezydenta do Sejmu, a p\u00f3\u017aniej na \u015bwi\u0119to Wojska Polskiego by\u0142ego dyktatora komunistycznego Jaruzelskiego, a nast\u0119pnie jecha\u0107 do Gda\u0144ska na obchody 30. rocznicy Sierpnia 1980 i m\u00f3wi\u0107, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d obali\u0142a komunizm i jest \u015bwietnie. Bez prawdy nie mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 autentycznego i wsp\u00f3lnotowego prze\u017cywania rocznicy Sierpnia. Jak obserwuj\u0119 jako gda\u0144szczanin dzia\u0142alno\u015b\u0107 Europejskiego Centrum Solidarno\u015bci, to widz\u0119 zupe\u0142nie jednowymiarowe podej\u015bcie do tej historii. Mamy opowie\u015bci o panu Wa\u0142\u0119sie, Kinaszewskim, Pawlickim, o dzia\u0142aczach Ruchu M\u0142odej Polski, kt\u00f3rzy, okazuje si\u0119, przygotowywali strajki i pisali postulaty i w og\u00f3le wszystko prawie sami zrobili. W ECS maj\u0105 by\u0107 te\u017c uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z rocznic\u0105 powstania pisma „Przegl\u0105d Polityczny”, redagowanego m.in. przez Donalda Tuska. To wszystko jest jakim\u015b nieporozumieniem. A nad tym wszystkim czuwa ojciec dominikanin, kt\u00f3ry za publiczne pieni\u0105dze tym wszystkim zarz\u0105dza. Mamy wi\u0119c do czynienia z jednowymiarow\u0105 polityk\u0105 historyczn\u0105 nastawion\u0105 na eliminacj\u0119 tych wszystkich, kt\u00f3rzy wypadli z \u201emain streamu\u201d historii i polityki. Mo\u017cna zapyta\u0107: a dlaczego nie zapraszacie i nie kr\u0119cicie film\u00f3w o Andrzeju Gwie\u017adzie, Joannie Dudzie-Gwie\u017adzie, Andrzeju Bulcu, Ewie Kubasiewicz, Krzysztofie Wyszkowskim, Janie Karandzieju, Leszku Zborowskim i braciach Butkiewiczach? Przecie\u017c to r\u00f3wnie\u017c bohaterowie Sierpnia 1980! To s\u0105 liderzy ruchu antykomunistycznego w Tr\u00f3jmie\u015bcie, to s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy przygotowywali ten strajk. Przecie\u017c o nich nikt dzisiaj nie pami\u0119ta! R\u00f3wnie\u017c organizatorzy tych obchod\u00f3w, a to przek\u0142ada si\u0119 na to, \u017ce w pami\u0119ci spo\u0142ecznej, narodowej, te postaci w og\u00f3le nie istniej\u0105 jako ludzie, kt\u00f3rzy doprowadzili do powstania „Solidarno\u015bci”, a wcze\u015bniej do wybuchu strajku w 1980 r.
\r\n
\r\n– Skoro m\u00f3wi Pan o prawdziwych tw\u00f3rcach „Solidarno\u015bci”, to czy uwa\u017casz, \u017ce kolebk\u0105 „Solidarno\u015bci” by\u0142 Gda\u0144sk? Czy zryw ten nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej, np. w Lublinie czy \u015awidniku?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– Nie. Niestety musz\u0119 rozczarowa\u0107 wszystkich, kt\u00f3rzy tak my\u015bl\u0105, dlatego \u017ce fenomen Gda\u0144ska i tego, co si\u0119 sta\u0142o w Sierpniu 1980, polega na jasno\u015bci sformu\u0142owanych w Tr\u00f3jmie\u015bcie cel\u00f3w i postulat\u00f3w. Tutaj jest zasadnicza r\u00f3\u017cnica nie tylko mi\u0119dzy \u015awidnikiem a Lublinem, ale r\u00f3wnie\u017c nawet mi\u0119dzy Gda\u0144skiem a Szczecinem czy Jastrz\u0119biem. Po\u015bwi\u0119ci\u0142em temu problemowi bardzo szerok\u0105 analiz\u0119 w ksi\u0105\u017cce o Annie Walentynowicz. Sformu\u0142owania zawarte w umowach spo\u0142ecznych w Szczecinie czy Jastrz\u0119biu by\u0142y inne ni\u017c tre\u015b\u0107 porozumienia gda\u0144skiego, a chodzi tutaj zw\u0142aszcza o jasno\u015b\u0107 postulatu zwi\u0105zkowego. To, \u017ce powsta\u0142a „Solidarno\u015b\u0107”, jest przede wszystkim zas\u0142ug\u0105 porozumienia zawartego 31 sierpnia 1980 r. w Gda\u0144sku. Komuni\u015bci prowadzili w tamtym czasie bardzo inteligentn\u0105 gr\u0119, w kt\u00f3rej pr\u00f3bowali strajkuj\u0105cym wybi\u0107 z g\u0142owy postulat dotycz\u0105cy powstania niezale\u017cnych od w\u0142adz zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, zast\u0119puj\u0105c go opowie\u015bciami o odnowie rad pracowniczych i rad zak\u0142adowych. I o tym jest mowa w porozumieniach szczeci\u0144skich i jastrz\u0119bskim. W tym sensie to, co si\u0119 sta\u0142o w Gda\u0144sku, jest absolutnym fenomenem. Ma\u0142o tego, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce nawet ludzie z lewicy KOR-owskiej od Jacka Kuronia, kt\u00f3rzy wydawali pismo o bardzo dumnym tytule „Robotnik”, nigdy nie sformu\u0142owali celu, jakim by\u0142oby powstanie wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Zawsze m\u00f3wili o radach robotniczych, o komisjach robotniczych, sejmikach pracowniczych, ale nie \u015bni\u0142o im si\u0119 to, \u017ce mo\u017ce powsta\u0107 Niezale\u017cny Samorz\u0105dny Zwi\u0105zek Zawodowy „Solidarno\u015b\u0107”. Bardzo d\u0142ugo si\u0119 temu sprzeciwiali. Jeszcze we wrze\u015bniu 1980 r. Jacek Kuro\u0144 kwestionowa\u0142 sens powstania og\u00f3lnopolskiej struktury zwi\u0105zkowej. Opisa\u0142em to wszystko w mojej ksi\u0105\u017cce o Annie Walentynowicz.\u00a0 \u00a0
\r\n
\r\n– Co wed\u0142ug Pana by\u0142o najwi\u0119kszym sukcesem i pora\u017ck\u0105 „Solidarno\u015bci”?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– My\u015bl\u0119, \u017ce najwi\u0119kszy sukces to jednak powstanie „Solidarno\u015bci”, czyli z jednej strony moment podpisania porozumie\u0144 31 sierpnia 1980 roku w Gda\u0144sku, a z drugiej strony 17 wrze\u015bnia 1980 r. czyli zjazd wszystkich Mi\u0119dzyzak\u0142adowych Komitet\u00f3w Za\u0142o\u017cycielskich, tak\u017ce w Gda\u0144sku. To by\u0142 historyczny moment, kiedy to delegaci z ca\u0142ej Polski opowiedzieli si\u0119 za powstaniem og\u00f3lnopolskiej, jednej, do\u015b\u0107 centralistycznej struktury zwi\u0105zkowej o nazwie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Si\u0142a Polak\u00f3w w latach 1980-1981 polega\u0142a na jedno\u015bci organizacyjnej, a t\u0119 dawa\u0142a „Solidarno\u015b\u0107”. A co by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 pora\u017ck\u0105 tego ruchu? My\u015bl\u0119, \u017ce komuni\u015bci doprowadzili do bardzo powa\u017cnego podzia\u0142u w „Solidarno\u015bci”, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 jej autentyczne rozbicie w po\u0142owie lat 80. i doprowadzi\u0142 do wy\u0142onienia takiej kad\u0142ubowej reprezentacji ruchu pod szyldem „Solidarno\u015bci”, kt\u00f3ra usiad\u0142a z genera\u0142em Kiszczakiem i Jaruzelskim do rozm\u00f3w w Magdalence i przy \u201eokr\u0105g\u0142ym stole\u201d. P\u00f3\u017aniej ju\u017c mamy tylko r\u00f3wni\u0119 pochy\u0142\u0105, czyli obron\u0119 Jaruzelskiego i jego wyb\u00f3r na prezydenta, brak lustracji i rozliczenia PRL, problemy z wymiarem sprawiedliwo\u015bci, grabie\u017c maj\u0105tku narodowej itd.
\r\n
\r\n– Niedawno Lech Wa\u0142\u0119sa ujawni\u0142 tajne dokumenty UOP dotycz\u0105ce operacji SB z 1987 r., kiedy to funkcjonariusze na podstawie spreparowanych dokument\u00f3w mieli kupi\u0107 w Zdunowicach dzia\u0142k\u0119 letniskow\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 obok jego posiad\u0142o\u015bci. Dokument\u00f3w tych zdaje si\u0119 nie powinien w og\u00f3le posiada\u0107, a tym bardziej publikowa\u0107. Wed\u0142ug Pana publikacji podobne dokumenty by\u0142y prezydent posiada nt. swojej wsp\u00f3\u0142pracy z SB. Ale to Pan ma chyba najwi\u0119cej problem\u00f3w w\u0142a\u015bnie z takimi zarzutami, jak upublicznianie dokument\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych, kt\u00f3re wci\u0105\u017c powinny by\u0107 tajne. Czy nie gra Pan mo\u017ce tymi samymi narz\u0119dziami co Wa\u0142\u0119sa?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– Po pierwsze: wobec mnie czy wobec nas, autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki „SB a Lech Wa\u0142\u0119sa”, nie ma prowadzonego post\u0119powania. Post\u0119powanie jest prowadzone w sprawie. Po drugie: to dwie r\u00f3\u017cne kategorie sprawy, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce my pozyskali\u015bmy dokumenty legalnie z archiw\u00f3w. Dokumenty te zosta\u0142y wcze\u015bniej odtajnione. I takie tylko znalaz\u0142y si\u0119 w naszej ksi\u0105\u017cce. Dokumenty, kt\u00f3re opublikowa\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa na swojej stronie internetowej, zosta\u0142y wytworzone przez UOP i nigdy wcze\u015bniej nie zosta\u0142y odtajnione. Powinny zatem le\u017ce\u0107 w archiwum ABW.
\r\n
\r\n– Nad czym obecnie Pan pracuje?<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n– Pisz\u0119 obecnie ksi\u0105\u017ck\u0119 o wywiadzie wojskowym PRL, o tym, jak such\u0105 nog\u0105 ludzie tej formacji przeszli z PRL do wolnej Polski. To jest w istocie ksi\u0105\u017cka o genezie Wojskowych S\u0142u\u017cb Informacyjnych, ich poprzedniku – Zarz\u0105dzie II Sztabu Generalnego. Wielu oficer\u00f3w komunistycznego wywiadu wojskowego tworzy\u0142o p\u00f3\u017aniej WSI. Ma\u0142o o nich wiadomo, dlatego postanowi\u0142em opisa\u0107 ich sowiecko-komunistyczny \u201ebackground\u201d. Mam nadziej\u0119, \u017ce jeszcze w tym roku b\u0119dziecie Pa\u0144stwo mogli o tym wszystkim przeczyta\u0107. \u00a0
\r\n
\r\n–<\/em> Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Rozmawia\u0142 Robert Wit Wyrostkiewicz.
\r\n<\/em><\/p>\r\n\r\n

Wywiad ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku „Nasza Polska” Nr 35 (774) z dnia 31 sierpnia 2010 r.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„My\u015bl\u0119, \u017ce spos\u00f3b obchodzenia tej rocznicy ma niewiele wsp\u00f3lnego z ide\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u201d. (…)\u00a0 Zdrada tych idea\u0142\u00f3w wywo\u0142a\u0142a tak wiele spor\u00f3w i k\u0142\u00f3tni pomi\u0119dzy bohaterami „Solidarno\u015bci”, dzia\u0142aczami \u015brodowisk przedsierpniowych, \u017ce trudno by\u0142oby ich teraz na si\u0142\u0119 usadzi\u0107 w jednym rz\u0119dzie, przy jednym stole i powiedzie\u0107: oto jest zgoda, zgoda buduje” – 23 sierpnia, na ponad tydzie\u0144 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,87],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26470"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26470\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}