{"id":26456,"date":"2010-09-01T21:52:18","date_gmt":"2010-09-02T02:52:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26456"},"modified":"2010-09-01T21:52:18","modified_gmt":"2010-09-02T02:52:18","slug":"godziwe-wynagrodzenie-po-polsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26456","title":{"rendered":"Godziwe wynagrodzenie po polsku"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8222;Praca to nie jest co\u015b, co mo\u017cna traktowa\u0107  jako koszt, kt\u00f3ry nale\u017cy redukowa\u0107. Prawa pracownicze to nie jest co\u015b,  co jest kosztem nieuzasadnionym, jak dzisiaj wielu m\u00f3wi&#8221;.<\/strong><strong>Prawa  pracownicze, umowa o prac\u0119, ubezpieczenia, prawa wolnych zwi\u0105zk\u00f3w  zawodowych, to &#8222;taka sama cz\u0119\u015b\u0107 naszej cywilizacji, jak sp\u00f3\u0142ka akcyjna,  sp\u00f3\u0142ka z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, jak akcja, jak gie\u0142da &#8211;  instytucje, kt\u00f3re zdo\u0142a\u0142y stworzy\u0107 wsp\u00f3\u0142czesny kapitalizm i gigantyczny  sukces gospodarczy&#8221;.<\/strong><br \/>\r\n Gdzie\u015b nam ta prawda w III RP umkn\u0119\u0142a.  Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski przypomnia\u0142 j\u0105 w swoim przem\u00f3wieniu na Zje\u017adzie  \u201eSolidarno\u015bci z okazji 30 rocznicy podpisania Porozumie\u0144 Sierpniowych ,  ale w ferworze cytowania przez wszystkie media krzyku tramwajarki  zosta\u0142a zag\u0142uszona. A szkoda, bo rocznica Porozumie\u0144 powinna by\u0107 okazj\u0105  do spo\u0142ecznej debaty nad rol\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w dzisiejszym \u015bwiecie,  a w Polsce w szczeg\u00f3lno\u015bci. <br \/>\r\n <br \/>\r\n Kt\u00f3\u017c z nas, pobieraj\u0105cy edukacj\u0119 w PRL, nie  wzrusza\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 dol\u0105 ch\u0142opa i wyzyskiem robotnika. Krwio\u017cerczy  bur\u017cuj, kapitalista wysysa\u0142 krew, odbiera\u0142 godno\u015b\u0107, zabiera\u0142 nadziej\u0119.  Mo\u017ce jeszcze niekt\u00f3rzy z nas pami\u0119taj\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 lektur\u0119 Igora  Newerlego \u201ePami\u0105tka z Celulozy\u201d. By\u0142o tych lektur wi\u0119cej i wydawa\u0142y si\u0119  nam one tani\u0105 propagand\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 taki mia\u0142y cel, ale opisy n\u0119dzy  nie odbiega\u0142y od rzeczywisto\u015bci. Opisy warunk\u00f3w pracy w XIX &#8211; wiecznych fabrykach, a potem pocz\u0105tk\u00f3w XX\u00a0 wieku, znajdziemy te\u017c w podr\u0119cznikach. W  tamtych czasach robotnicy zmuszeni byli zgadza\u0107 si\u0119 na wszystkie  warunki pracy, jak i wynagrodzenia, oferowane im przez pracodawc\u00f3w. Do  ci\u0119\u017ckiej pracy (12-16 godzinnej), w niszcz\u0105cych zdrowie warunkach,  zatrudniano nawet dzieci. Na miejsce chorego robotnika sta\u0142y w kolejce  setki innych bezrobotnych przyby\u0142ych ze wsi. Dla  w\u0142a\u015bcicieli liczy\u0142 si\u0119 tylko zysk i to szybki. To w\u0142a\u015bnie w wyniku tzw.  dzikiego kapitalizmu narodzi\u0142y si\u0119 zwi\u0105zki zawodowe. I  pomy\u015ble\u0107, \u017ce dzi\u015b, zdaje si\u0119, jeste\u015bmy prawie w tym samy miejscu. Praca  sta\u0142a si\u0119 bezosobowym towarem, a ci, kt\u00f3rzy jej nie maj\u0105 w opinii  pracodawc\u00f3w s\u0105 ma\u0142o mobilni, \u017ale wykszta\u0142ceni, leniwi i nastawieni na  roszczenia. Bez zmru\u017cenia oka prze\u0142ykamy formu\u0142ki typu; to normalne, \u017ce  p\u0142ace s\u0105 niskie, bo konkurencja, wymaga obni\u017cenia koszt\u00f3w produkcji. Tak  funkcjonuje kapitalizm. Dodajmy od siebie &#8211; dziki kapitalizm,  przenoszony z kraj\u00f3w wysoko rozwini\u0119tych tam, gdzie pracownika mo\u017cna  traktowa\u0107 jak maszyn\u0119 produkcyjn\u0105 i po zu\u017cyciu wyrzuci\u0107 na \u015bmietnik. <strong>Czy tak Polska jest traktowana?<\/strong> Na to pytanie w\u0142a\u015bnie zwi\u0105zki zawodowe, opieraj\u0105c si\u0119 o gruntown\u0105 wiedz\u0119 socjologiczn\u0105 i ekonomiczn\u0105, powinny nam odpowiedzie\u0107. Tymczasem  przez 20 lat nawet nie uda\u0142o si\u0119\u00a0 nikomu ustali\u0107 koszyka minimum  socjalnego, ba, nawet zapomniano ju\u017c o takiej potrzebie. <strong>Czy jeszcze pami\u0119tamy, co oznacza termin godziwe wynagrodzenie?<\/strong> A przecie\u017c nie jest to termin tylko etyczny, ma on swoje umocowanie w prawie mi\u0119dzynarodowym. <strong>Art.4 Europejskiej Karty Spo\u0142ecznej z 1961 r., kt\u00f3r\u0105 Polska podpisa\u0142a w listopadzie 1991 r<\/strong>.,  w momencie wst\u0119powania do Rady Europy, jasno okre\u015bla, co znaczy uzna\u0107  prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia. Oznacza to, ni mniej ni  wi\u0119cej, tylko:<\/p>\r\n\r\n<ul>\r\n\t<li><em>uzna\u0107 prawo pracownik\u00f3w do takiego wynagrodzenia, kt\u00f3re zapewni im      i ich rodzinom godziwy poziom \u017cycia; <\/em><\/li>\r\n\t<li><em>uzna\u0107 prawo pracownik\u00f3w do zwi\u0119kszonej stawki  wynagrodzenia za      prac\u0119 w godzinach nadliczbowych, z zastrze\u017ceniem  wyj\u0105tk\u00f3w w przypadkach      szczeg\u00f3lnych; <\/em><\/li>\r\n\t<li><em>uzna\u0107 prawo pracownik\u00f3w, m\u0119\u017cczyzn i kobiet, do jednakowego      wynagrodzenia za prac\u0119 jednakowej warto\u015bci; <\/em><\/li>\r\n\t<li><em>uzna\u0107 prawo wszystkich pracownik\u00f3w do rozs\u0105dnego okresu wypowiedzenia      w razie zwolnienia z pracy;<\/em><\/li>\r\n\t<li><em>zezwoli\u0107 na dokonywanie potr\u0105ce\u0144 z wynagrodze\u0144  tylko na warunkach      i w zakresie przewidzianym w ustawodawstwie  krajowym lub ustalonym w      uk\u0142adach zbiorowych pracy lub w  orzeczeniach arbitra\u017cowych. <\/em><\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n<p><strong>Na stra\u017cy owego godziwego wynagrodzenia,  kt\u00f3re powinno starczy\u0107 nie tylko pracownikowi ale i jego rodzinie  powinny sta\u0107 zwi\u0105zki zawodowe. <\/strong>Czy  mo\u017cna op\u0142aci\u0107 czynsz, dojazdy do pracy, energi\u0119, zakupi\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, opa\u0142,  lekarstwa, ubranie, wyprawki do szko\u0142y za p\u0142ac\u0119 minimaln\u0105? O rozrywce,  urlopie, nawet nie wspominam.A od tej p\u0142acy  liczone \u00a0s\u0105 podatki i wszystkie sk\u0142adki, w tym emerytalne i zdrowotne.\u00a0  Reszt\u0119 niekt\u00f3rzy pracownicy, poza bud\u017cet\u00f3wk\u0105, dostaj\u0105 pod sto\u0142em. Czy  mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce bud\u017cet cienko prz\u0119dzie a zad\u0142u\u017cenie pa\u0144stwa ro\u015bnie?  Skoro z p\u0142acy minimalnej nie mo\u017ce utrzyma\u0107 si\u0119 pracownik, to jakim  cudem mia\u0142oby utrzyma\u0107 si\u0119 pa\u0144stwo? <strong>Czy mo\u017cliwe jest przeci\u0119cie tego w\u0119z\u0142a gordyjskiego? I na to pytanie te\u017c powinny szuka\u0107 odpowiedzi zwi\u0105zki. <\/strong>A  je\u015bli znajd\u0105, je\u015bli b\u0119d\u0105 chcieli wyegzekwowa\u0107 to prawo? Czy b\u0119d\u0105\u00a0  ch\u0119tni i zdeterminowani jak stoczniowcy w 1980 r.? Czy znajd\u0105 si\u0119 te\u017c  ch\u0119tni, tak jak wtedy, pracownicy innych zak\u0142ad\u00f3w w ca\u0142ej Polsce do  poparcia ich? Ilu nas wtedy b\u0119dzie? Problem  liczebno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych nie jest tylko problemem polskim.  Zrzeszonych w nich Polak\u00f3w jest zaledwie 15%. Jeste\u015bmy na czwartym  miejscu od ko\u0144ca\u00a0 w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w UE. S\u0105 jednak gorsi od nas. W Europie  najmniej zwi\u0105zkowc\u00f3w jest we Francji &#8211; 8%. A jednak raz po raz czytamy: <strong><em>francuskie zwi\u0105zki zawodowe rozpocz\u0119\u0142y og\u00f3lnokrajowy strajk przeciwko\u2026<\/em><\/strong><strong>I  za ka\u017cdym razem tysi\u0105ce pracownik\u00f3w opuszcza stanowiska pracy, by  broni\u0107 swoich praw. Nie wiem czy tupi\u0105 na nich tak jak w Polsce, \u017ce  mieszaj\u0105 si\u0119 do polityki, s\u0105 destrukcyjne i hamuj\u0105ce rozw\u00f3j gospodarki.  Wiem jednak, \u017ce centrale zwi\u0105zkowe we Francji maj\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119  niezale\u017cnie od liczebno\u015bci i s\u0105 skuteczne. Mo\u017ce ka\u017cdy pilnuje tam swego?  Mo\u017ce nie martwi\u0105 si\u0119 \u00a0o pracodawc\u0119, kryzys, rz\u0105d, tylko robi\u0105 to, do  czego zosta\u0142y powo\u0142ane? Broni\u0105 praw pracowniczych, negocjuj\u0105, opiniuj\u0105, a  jak to nie skutkuje po prostu strajkuj\u0105.<\/strong><strong>Czy w Polsce takie silne zwi\u0105zki s\u0105 mo\u017cliwe? Czy s\u0105 potrzebne?<\/strong><strong> Sk\u0105d mam wiedzie\u0107, kiedy same zwi\u0105zki nie s\u0105 zainteresowane tym, by do pracownik\u00f3w trafi\u0107?<\/strong><strong>Z  kolporta\u017cem krucho, z wykorzystaniem Internetu jeszcze gorzej. Z  trafieniem do pracownik\u00f3w w konkretnych zak\u0142adach pracy ca\u0142kiem kiepsko. <\/strong><strong>Si\u0142\u0119 zwi\u0105zku mierzy si\u0119 masowo\u015bci\u0105 i determinacj\u0105 dzia\u0142ania. Ale jest i jeszcze co\u015b, o czym niech\u0119tnie m\u00f3wimy. <\/strong><strong>W  roku 1980 mog\u0142am ja i inni zwi\u0105zkowcy liczy\u0107, \u017ce w przypadku szykan nie  zostaniemy bez pomocy. Je\u015bli wyrzuc\u0105 nas z pracy, nie umrzemy z g\u0142odu,  je\u015bli aresztuj\u0105, rodzin\u0105 zajm\u0105 si\u0119 przyjaciele. A jak jest teraz?<\/strong><strong>Pod  koniec lat 90-tych poprosi\u0142y mnie kole\u017canki o za\u0142o\u017cenie komisji  zak\u0142adowej w kuratorium o\u015bwiaty. Zgodzi\u0142am si\u0119 pod jednym warunkiem, \u017ce  zrobimy to natychmiast, by kierownictwo nie mia\u0142o wp\u0142ywu na wyb\u00f3r  prezydium. <\/strong><strong>Liczba ch\u0119tnych w tym\u00a0 momencie stopnia\u0142a w b\u0142yskawicznym tempie. Dlaczego to wspominam? Bo tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce jedn\u0105  z pierwszych poprawek w zwi\u0105zkowym statucie powinien by\u0107 zakaz  kierowania komisj\u0105 zak\u0142adow\u0105 przez cz\u0142onka zwi\u0105zku, kt\u00f3ry bezpo\u015brednio  podlega szefowi.<\/strong> <span class=\"pullquote\"><!--  Czy\u017cby\u015bmy zatoczyli ko\u0142o i cofn\u0119li si\u0119 do zwi\u0105zk\u00f3w PRL? --><\/span> <strong> Czy mo\u017cna sobie bowiem wyobrazi\u0107 sprawnie dzia\u0142aj\u0105c\u0105 organizacj\u0119 zak\u0142adow\u0105\u00a0 z przewodnicz\u0105cym, kt\u00f3ry jest kierowc\u0105 szefa?<\/strong><strong>Potrzeb\u0119 istnienia zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych jako reprezentacji pracownik\u00f3w najemny<\/strong>ch  uzasadnia\u0142 ju\u017c w XVIII wieku klasyk ekonomii Adam Smith. I co ciekawe,  nie oddziela\u0142 on pracy ludzkiej od osoby, a rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa  wyprowadza\u0142 od psychologicznej zdolno\u015bci cz\u0142owieka do empatii. To,  zdaniem Smitha, ludzka zdolno\u015b\u0107 do zrozumienia potrzeb innych i  zaspokajania tych potrzeb na drodze wymiany towar\u00f3w i us\u0142ug doprowadzi\u0142a  do rozwoju cywilizacji. Po wiekach  przypomnia\u0142 nam sens i warto\u015b\u0107 ludzkiej pracy Jan Pawe\u0142 II. Cytujemy  Jego s\u0142owa, powtarzamy, ale nic z tego nie wynika, albo bardzo niewiele.\u015amiali\u015bmy  si\u0119 kiedy\u015b z roli zwi\u0105zku zawodowego za komuny; szef pilnie opiniowa\u0142  zarz\u0105dzenia kierownictwa, dopingowa\u0142 do pracy, w nagrod\u0119 dostawa\u0142 talon  na malucha, albo wczasy. Pokornym zwi\u0105zkowcom te\u017c si\u0119 czasem i co\u015b  dosta\u0142o, w najgorszym wypadku worek cebuli\u00a0 lub ziemniak\u00f3w jesieni\u0105. Dzi\u015b  zwi\u0105zki w prywatnych firmach s\u0105 rzadko\u015bci\u0105, dba o to\u00a0 w\u0142a\u015bciciel, po co  mu k\u0142opot? W firmach pa\u0144stwowych najwa\u017cniejsz\u0105 trosk\u0105 zdaje si\u0119 by\u0107  utrzymanie liczby cz\u0142onk\u00f3w tak, aby by\u0142y etaty dla zwi\u0105zku. Jak  przewodnicz\u0105cy fika, to nast\u0119pnego dnia w prasie wylicza mu si\u0119, ile  zarabia i go\u015bciu cichnie. Owszem, pracuj\u0105  sekcje regionalne i krajowe, bior\u0105 udzia\u0142, jak ich zaprosz\u0105, w pracach  komisji tr\u00f3jstronnej i \u2026 w ko\u0144cu bez szemrania godz\u0105 si\u0119 na kolejne  wykre\u015blenie z Kodeksu Pracy prawa pracowniczego, a komisje zak\u0142adowe  nied\u0142ugo ju\u017c b\u0119d\u0105 ogranicza\u0107 si\u0119 do dzielenia paczek \u015bwi\u0105tecznych. Czy\u017cby\u015bmy zatoczyli ko\u0142o i cofn\u0119li si\u0119 do zwi\u0105zk\u00f3w PRL?<\/p>\r\n\r\n<p>Dobrze  si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski \u00a0przypomnia\u0142 nam o roli i miejscu  zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, ale bez pracy nad ich reform\u0105, ci\u0119\u017ckiej har\u00f3wy,  jakiej kiedy\u015b dokonali szeregowi dzia\u0142acze z 1980 r., skazani b\u0119dziemy  na kolejne wspominanie, jak to kiedy\u015b pi\u0119knie by\u0142o. A 40 rocznica  podpisania Porozumie\u0144 Sierpniowych niewiele b\u0119dzie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 od  obecnej. I \u017cadne to dla mego pokolenia pocieszenie, \u017ce prawdopodobnie  wielu z nas b\u0119dzie ju\u017c \u015bwi\u0119towa\u0107 w lepszym, Bo\u017cym \u015bwiecie.<\/p>\r\n\r\n<p><strong><em>Katarzyna<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"&#8222;Praca to nie jest co\u015b, co mo\u017cna traktowa\u0107 jako koszt, kt\u00f3ry nale\u017cy redukowa\u0107. Prawa pracownicze to nie jest co\u015b, co jest kosztem nieuzasadnionym, jak dzisiaj wielu m\u00f3wi&#8221;.Prawa pracownicze, umowa o prac\u0119, ubezpieczenia, prawa wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, to &#8222;taka sama cz\u0119\u015b\u0107 naszej cywilizacji, jak sp\u00f3\u0142ka akcyjna, sp\u00f3\u0142ka z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, jak akcja, jak gie\u0142da &#8211; instytucje, [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,87],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26456"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26456\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}