{"id":26386,"date":"2010-08-30T21:11:27","date_gmt":"2010-08-31T02:11:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26386"},"modified":"2010-08-30T21:11:27","modified_gmt":"2010-08-31T02:11:27","slug":"dwie-prawdy-o-cyganach-ta-romantyczna-i-ta-wspolczesna-piotr-kowalczuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26386","title":{"rendered":"Dwie prawdy o Cyganach: ta romantyczna i ta wsp\u00f3\u0142czesna. – Piotr Kowalczuk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Pierwsza to legenda o prawdziwych Cyganach, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma, o \u201ewozach kolorowych\u201d i \u015bwiecie nieskr\u0119powanej wolno\u015bci. Druga dotyczy nabrzmiewaj\u0105cego problemu spo\u0142ecznego, i to w skali ca\u0142ej Europy.<\/strong> Najpewniej, jak zwykle, prawda le\u017cy po\u015brodku. Z zainteresowaniem przeczyta\u0142em tekst Krystyny Grzybowskiej (pozdrowienia przy okazji) \u201eI Ty mo\u017cesz zosta\u0107 Cyganem\u201d. Nie chodzi mi o polemik\u0119, ale o wskazanie na drug\u0105 stron\u0119 romantycznego medalu, zw\u0142aszcza, \u017ce trzy lata temu we W\u0142oszech, sk\u0105d pisz\u0119, sytuacja wygl\u0105da\u0142a podobnie jak\u00a0 teraz we Francji, ku oburzeniu ca\u0142ego cywilizowanego \u015bwiata wyrzucaj\u0105cej Rom\u00f3w do Rumunii.<\/p>\r\n\r\n

Na pocz\u0105tek przypomnijmy, \u017ce we Francji, podobnie jak we W\u0142oszech, wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tragicznego incydentu. W po\u0142owie lipca pod Grenoble rumu\u0144ski Cygan jad\u0105c kradzionym autem nie zatrzyma\u0142 si\u0119 do policyjnej kontroli. Doda\u0142 gazu, wzi\u0105\u0142 policjanta na mask\u0119, ci\u0105gn\u0105\u0142 go przez kilkaset metr\u00f3w i zgin\u0105\u0142, gdy policjanci otworzyli ogie\u0144. W odwecie uzbrojeni w kije bejsbolowe i siekiery Cyganie zaatakowali posterunek policji i zdemolowali miasteczko. <\/strong>Sprawa trafi\u0142a do medi\u00f3w i sta\u0142a si\u0119 tematem dy\u017curnym. Prezydent Sarkozy zareagowa\u0142 ostro, wed\u0142ug wielu krytyk\u00f3w za ostro. We W\u0142oszech by\u0142o podobnie.<\/p>\r\n\r\n

30 pa\u017adziernika 2007 r. 25-o letni rumu\u0144ski Cygan w Rzymie zgwa\u0142ci\u0142, zmasakrowa\u0142 i obrabowa\u0142 wracaj\u0105c\u0105 do domu \u017con\u0119 kapitana w\u0142oskiej marynarki wojennej.<\/strong> Zmar\u0142a dwa dni p\u00f3\u017aniej w szpitalu. W\u0142oskie media sp\u0142yn\u0119\u0142y krwi\u0105 \u015bcigaj\u0105c si\u0119 w epatowaniu makabrycznymi szczeg\u00f3\u0142ami zbrodni i ponur\u0105 statystyk\u0105: by\u0142o to ju\u017c 67 morderstwo, 320 gwa\u0142t i 2236 napad rumu\u0144skiego autorstwa we W\u0142oszech o w tamtym roku.<\/p>\r\n\r\n

Tragedia zdominowa\u0142a pierwsze strony w\u0142oskich gazet. Przez dwa dni z rz\u0119du g\u0142\u00f3wne wydania dziennik\u00f3w tv po\u015bwi\u0119ca\u0142y jej a\u017c 2\/3 antenowego czasu. Gianfranco Fini z Sojuszu Narodowego i szef MSZ w rz\u0105dzie Berlusconiego stwierdzi\u0142, \u017ce z samego Rzymu nale\u017ca\u0142oby deportowa\u0107 20 tysi\u0119cy Rumun\u00f3w. Ksenofobiczna Liga P\u00f3\u0142nocna najpierw zaproponowa\u0142a, by wyrzuci\u0107 z W\u0142och wszystkich obcokrajowc\u00f3w nieposiadaj\u0105cych pracy, a potem umai\u0142a ulice w\u0142oskich miast kolorowym plakatem z Indianinem w pysznym pi\u00f3ropuszu i podpisem: \u201eW Ameryce P\u00f3\u0142nocnej Indianie nie powstrzymali imigracji i dzi\u015b \u017cyj\u0105 w rezerwatach!\u201d. Skutki nie kaza\u0142y na siebie d\u0142ugo czeka\u0107. Zamaskowani sprawcy pod stacj\u0105 Tor di Quinta pobili czterech ducha Bogu winnych Rumun\u00f3w, kilkuset wygolonych m\u0142odzie\u0144c\u00f3w z neofaszystowskiej Forza Nuova demonstrowa\u0142o w Rzymie pod has\u0142em \u201eW\u0142ochy dla W\u0142och\u00f3w\u201d, sp\u0142on\u0119\u0142o kilka rumu\u0144skich samochod\u00f3w, pod rumu\u0144skim sklepem wybuch\u0142a bomba. Media opublikowa\u0142y sonda\u017ce, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce 8 na 10 W\u0142och\u00f3w (o 5ciu wi\u0119cej ni\u017c rok wcze\u015bniej) nie widzi mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142\u017cycia z Rumunami, bo morduj\u0105, kradn\u0105 i gwa\u0142c\u0105<\/strong>. W sierpniu 2007 r. nielegalne obozowisko Cygan\u00f3w na peryferiach Mediolanu posz\u0142o z dymem. Sp\u0142on\u0119\u0142o \u017cywcem czworo dzieci. Do zamachu przyzna\u0142a si\u0119 nieznana przedtem \u201eGrupa Czystek Etnicznych\u201d zapowiadaj\u0105c dalsze podpalenia, je\u015bli Cyganie nie wr\u00f3c\u0105, sk\u0105d przyszli. Cz\u0119\u015b\u0107 sprawc\u00f3w ohydnej zbrodni schwytano i teraz odsiaduj\u0105 d\u0142ugie wyroki. Po drugiej stronie miasta w tydzie\u0144 potem kto\u015b podpali\u0142 budowany przez w\u0142adze miejskie du\u017cy ob\u00f3z dla nomad\u00f3w z wygodami.<\/p>\r\n\r\n

Wobec antyrumu\u0144skiej histerii i pod naciskiem powszechnego oburzenia W\u0142och\u00f3w \u00f3wczesny premier Prodi zwo\u0142a\u0142 nadzwyczajne posiedzenie gabinetu. Efektem by\u0142 dekret, kt\u00f3ry zezwala prefektom policji na arbitraln\u0105 deportacj\u0119 obywateli Unii, \u201estanowi\u0105cych zagro\u017cenie dla porz\u0105dku publicznego\u201d. Ale dla wszystkich by\u0142o jasne, \u017ce chodzi o rumu\u0144skich imigrant\u00f3w<\/strong>. Nast\u0119pnego dnia wieczorem 30 Rumun\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie Cygan\u00f3w, siedzia\u0142o ju\u017c w samolocie do Bukaresztu, a na rumu\u0144sko-cyga\u0144skie nielegalne obozowiska ruszy\u0142y spychacze. W Bukareszcie pod ambasad\u0105 w\u0142osk\u0105 nacjonali\u015bci grozili odwetem 15 tysi\u0105com mieszkaj\u0105cych w Rumunii W\u0142ochom. Gdy przyby\u0142y z tej okazji do Rzymu premier Rumunii Tariceanu podczas konferencji prasowej pochwali\u0142 si\u0119 dziennikarzom, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat przest\u0119pczo\u015b\u0107 w Rumunii znacznie spad\u0142a, kto\u015b krzykn\u0105\u0142: \u201eSwoj\u0105 przest\u0119pczo\u015b\u0107 wyeksportowali\u015bcie do W\u0142och\u201d. <\/strong>Obaj premierzy wystosowali list do Komisji Europejskiej, w kt\u00f3rym zaapelowali o pomoc w wyj\u015bciu z przykrej sytuacji sugeruj\u0105c, \u017ce wszystkiemu winne jest liberalne unijne prawo i Cyganie. Tariceanu t\u0142umaczy\u0142 W\u0142ochom w wywiadzie dla g\u0142\u00f3wnego wydania wiadomo\u015bci tv RAI, \u017ce Rumuni we W\u0142oszech zajmuj\u0105 si\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105, a ca\u0142emu z\u0142u winni s\u0105 rumu\u0144scy Romowie, z kt\u00f3rymi sam nie mo\u017ce sobie da\u0107 rady we w\u0142asnym kraju. Wyja\u015bnienie by\u0142o potrzebne, bo dla W\u0142och\u00f3w Rumun (Romeno) i Rom to jedno i to samo.<\/p>\r\n\r\n

W tej chwili we W\u0142oszech mieszka legalnie 600 tys. obywateli Rumunii. Stanowi\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 imigracj\u0119 i przewodz\u0105 we wszelkich statystykach przest\u0119pczo\u015bci. Obywatele Rumunii stanowi\u0105cy 15% imigrant\u00f3w pope\u0142niaj\u0105 37% kradzie\u017cy.<\/strong> Fatalnie wygl\u0105da sytuacja w Rzymie, kt\u00f3ry go\u015bcie z Rumuni upodobali sobie szczeg\u00f3lnie. A\u017c 75% wszystkich zatrzymanych, \u0142\u0105cznie z W\u0142ochami, to obywatele Rumunii. <\/strong>Stanowi\u0105 blisko po\u0142ow\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w w rzymskim wi\u0119zieniu Regina Coeli. Wiadomo, \u017ce chodzi g\u0142\u00f3wnie o Cygan\u00f3w, ale nikt tego nie odwa\u017cy si\u0119 powiedzie\u0107 g\u0142o\u015bno. Poprawno\u015b\u0107 polityczna ka\u017ce policji i mediom w przypadku przest\u0119pstw m\u00f3wi\u0107 wy\u0142\u0105cznie o \u201eobywatelach Rumunii\u201d, by unikn\u0105\u0107 oskar\u017ce\u0144 o rasizm. Po prostu osobnych statystyk dla rumu\u0144skich Cygan\u00f3w nie ma. Wiadomo tylko, \u017ce w\u015br\u00f3d imigrant\u00f3w z Rumunii jest ich ok.110 tys. Wiadomo te\u017c, \u017ce 80% rumu\u0144skich imigrant\u00f3w posiada legaln\u0105 prac\u0119. Mo\u017cna jedynie podejrzewa\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d reszty to Cyganie, kt\u00f3rymi w\u0142oscy Rumuni ostentacyjnie gardz\u0105. Na ka\u017cdym kroku podkre\u015blaj\u0105c swoj\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 (\u201eJa p\u0142ac\u0119 podatki!\u201d) i skar\u017c\u0105 si\u0119 w\u0142oskim mediom, \u017ce cyga\u0144ska przest\u0119pczo\u015b\u0107 idzie na ich rachunek.<\/p>\r\n\r\n

Dla Cygan\u00f3w Italia jest rajem. Je\u015bli m\u00f3wi\u0105 po rumu\u0144sku, pokrewie\u0144stwo j\u0119zyk\u00f3w sprawia, \u017ce \u0142atwo im si\u0119 porozumie\u0107 i nauczy\u0107 w\u0142oskiego. Dobrodziejstwo klimatu pozwala przekoczowa\u0107 nawet pod mostem. Jedzenie jest tanie, a stosunek W\u0142och\u00f3w do obcych na og\u00f3\u0142 otwarty i ciep\u0142y. <\/strong>W bogatych dzielnicach \u015bmietniki to Wyspa Skarb\u00f3w. \u0141agodne prawo, kt\u00f3rego i tak w\u0142oska policja nie jest w stanie wyegzekwowa\u0107, przez palce patrzy na drobne przest\u0119pstwa, a wyroki do dw\u00f3ch lat wi\u0119zienia ferowane s\u0105 zawsze w zawieszeniu. Biurokratyczny chaos i inercja sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cna zlekcewa\u017cy\u0107 ka\u017cdy przepis. Dlatego zje\u017cd\u017caj\u0105 tu masowo ca\u0142ymi rodzinnymi klanami. Miasta oddaj\u0105 nomadom tereny pod obozowiska zaopatruj\u0105c je w wod\u0119, pr\u0105d i urz\u0105dzenia sanitarne, ale s\u0105 bezradne wobec rozmiar\u00f3w exodusu. Poza tym za to trzeba p\u0142aci\u0107. Cyganie osiedlaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c gdzie popadnie. Najch\u0119tniej blisko wody i stacji. Zajmuj\u0105 opuszczone rudery na przedmie\u015bciach, albo sami buduj\u0105 sobie sza\u0142asy.<\/p>\r\n\r\n

<\/span><\/p>\r\n\r\n

Niestety, niemal zawsze okolica natychmiast ulega degradacji<\/strong>. W nozdrza bije fetor, roi si\u0119 od \u017cebrak\u00f3w, codziennie dochodzi do w\u0142ama\u0144 i napad\u00f3w. Po ulicach, co jest we W\u0142oszech widokiem niespotykanym, w\u0142\u00f3cz\u0105 si\u0119 watahy pijanych, zaczepiaj\u0105c kobiety. To samo dzieje si\u0119 w metrze i autobusach. W\u0142oscy s\u0105siedzi \u017c\u0105daj\u0105 od w\u0142adz, by ich od tych obozowisk oddzieli\u0107 murem i drutem kolczastym. P\u00f3ki co organizuj\u0105 stra\u017c s\u0105siedzk\u0105, by ustrzec si\u0119 przed w\u0142amaniami. Supermarkety musz\u0105 zatrudnia\u0107 armi\u0119 ochroniarzy. Strach zostawi\u0107 pod domem rower czy skuter, albo p\u00f3j\u015b\u0107 na spacer do parku. Gdy wreszcie policja likwiduje nielegalne obozowisko, Cyganie przenosz\u0105 si\u0119 gdzie indziej i historia zaczyna si\u0119 od nowa.<\/p>\r\n\r\n

Niemal ka\u017cdy Cygan wywiadowany przez w\u0142oskie media jest pomocnikiem murarza i pokazuje spracowane r\u0119ce<\/strong>. Statystyki policyjne m\u00f3wi\u0105 co innego. Policja w Mediolanie wpad\u0142a na trop cyga\u0144skiej mafii, kt\u00f3ra sprowadza z Rumunii kieszonkowc\u00f3w, \u017cebrak\u00f3w (najcz\u0119\u015bciej zdeformowane dzieci i kaleki), pomywaczy szyb, w\u0142amywaczy. Organizuje im \u201eprac\u0119\u201d pobieraj\u0105c w zamian haracz. Pono\u0107 cyga\u0144scy mafiosi ju\u017c dorobili si\u0119 na tym maj\u0105tku i teraz usi\u0142uj\u0105 nie\u015bmia\u0142o wej\u015b\u0107 w niebezpieczny, cho\u0107 intratny rynek mediola\u0144skiej prostytucji i narkotyk\u00f3w. W przest\u0119pczym procederze spory udzia\u0142 maj\u0105 dzieci. W Mediolanie od miesi\u0119cy na dworcu g\u0142\u00f3wnym pasa\u017cer\u00f3w terroryzuje dzieci\u0119cy gang cyga\u0144skich kieszonkowc\u00f3w. Policja z\u0142apa\u0142a 14-letni\u0105 Cygank\u0119 na kradzie\u017cy po raz setny. Nic jej nie mo\u017cna zrobi\u0107, bo nieletnia. Podobnie, cho\u0107 nie na tak\u0105 skal\u0119, dzieje si\u0119 w rzymskim metrze. Formalnie dzieci nomad\u00f3w te\u017c podlegaj\u0105 obowi\u0105zkowi szkolnemu. Ale Cygani\u0105tka cz\u0119sto chodz\u0105 do \u201eszko\u0142y \u017cycia\u201d. Na kradzie\u017c albo na \u017cebry.<\/p>\r\n\r\n

Spora cz\u0119\u015b\u0107 rumu\u0144skich i ba\u0142ka\u0144skich nomad\u00f3w zamieszka\u0142a w Rzymie nad Tybrem wzd\u0142u\u017c pi\u0119knej 15-kilometrowej trasy rowerowej, kt\u00f3r\u0105 od lat je\u017cd\u017c\u0119 w weekend, najcz\u0119\u015bciej w sobot\u0119. Gdy wyruszy\u0142em tam po raz pierwszy 9 lat temu, nomadzi ju\u017c tam byli. Na tras\u0119 wje\u017cd\u017ca si\u0119 obok Stadionu Olimpijskiego. To ogromne rekreacyjne serce miasta. Cyklistom towarzysz\u0105 wrotkarze i biegacze, a po obu stronach wa\u0142u, po kt\u00f3rym biegnie trasa, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 o\u015brodki sportowe z basenami, kortami tenisowymi, boiskami do gry w pi\u0142k\u0119 i koniecznie dobr\u0105 restauracj\u0105 z widokiem na rzek\u0119. Jest pole golfowe, hipodrom, sztuczne jeziorko i minitor wy\u015bcigowy, na kt\u00f3rych \u015bcigaj\u0105 si\u0119 \u0142\u00f3dki i samolociki modelarzy, a nawet ma\u0142e lotnisko. Pomi\u0119dzy tymi enklawami rzymskiego dobrobytu dla elit, w przybrze\u017cnych chaszczach i na \u0142\u0105kach, koczowa\u0142a cyga\u0144ska n\u0119dza.<\/p>\r\n\r\n

Tam w\u0142a\u015bnie pozna\u0142em \u201eswojego\u201d Cygana. Poprosi\u0142 o papierosa. Da\u0142em mu trzy ostatnie, \u017ceby mnie nie kusi\u0142y w drodze powrotnej. U\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119, podzi\u0119kowa\u0142 i znikn\u0105\u0142 w prowadz\u0105cych do brzegu rzeki chaszczach. Dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, kiedy siedzia\u0142em na tej samej \u0142aweczce, podszed\u0142 do mnie ten sam Cygan pr\u00f3buj\u0105c odda\u0107 trzy papierosy. <\/strong>Przysiad\u0142 si\u0119 i zacz\u0119li\u015bmy rozmawia\u0107. M\u00f3wi\u0142 dobrze po w\u0142osku. Powiedzia\u0142, \u017ce przyjecha\u0142 do W\u0142och 3 lata temu z \u017con\u0105 i dw\u00f3jk\u0105 dzieci. Um\u00f3wili\u015bmy si\u0119 na przysz\u0142y tydzie\u0144, bo obieca\u0142em przywie\u017a\u0107 mu troch\u0119 niepotrzebnych nam ciuch\u00f3w. Czeka\u0142 na mnie na \u0142aweczce. By\u0142o zimno, wi\u0119c zaproponowa\u0142 kaw\u0119. Zeszli\u015bmy \u015bcie\u017ck\u0105 strom\u0105 skarp\u0105 po\u015br\u00f3d trzcin i weszli\u015bmy na ma\u0142\u0105 polan\u0119, gdzie sta\u0142o 5 solidnych chat, a wok\u00f3\u0142 skutery. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce wynajmowa\u0142 to mini-osiedle za 200 euro miesi\u0119cznie od Rumun\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkali tu wcze\u015bniej, ale dostali mieszkanie socjalne. Sk\u0105d pr\u0105d? Ze s\u0142upa. S\u0105siad jest elektrykiem. Spyta\u0142em czy my\u015bl\u0105 wraca\u0107 do Rumunii. Za nic w \u015bwiecie: \u201eTu mamy wszystko, a przede wszystkim \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j. Nie otacza nas rumu\u0144ska nienawi\u015b\u0107. Mo\u017cemy \u017cy\u0107 po swojemu\u201d. W legalnym obozie nie chcieli mieszka\u0107, bo tam rz\u0105dzi\u0142a cyga\u0144ska mafia i za wszystko \u015bci\u0105ga\u0142a haracz. Na rozchodne wypili\u015bmy szklaneczk\u0119 wina. Odjecha\u0142em przekonany, \u017ce widzia\u0142em szcz\u0119\u015bliwych Cygan\u00f3w. Wtedy widzieli\u015bmy si\u0119 po raz ostatni.<\/p>\r\n\r\n

Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej wyczyta\u0142em w dziale miejskim \u201eCorriere della Sera\u201d, \u017ce u ko\u0144ca trasy rowerowej nad Tybrem zlikwidowano ma\u0142y ob\u00f3z Cygan\u00f3w. Policja znalaz\u0142a 8 skradzionych skuter\u00f3w, 10 laptop\u00f3w, bi\u017cuteri\u0119, fachowy sprz\u0119t do w\u0142ama\u0144 i aresztowa\u0142a na miejscu kilku Rom\u00f3w. Maj\u0105 by\u0107 deportowani. Popeda\u0142owa\u0142em sprawdzi\u0107. Po osiedlu \u201emojego\u201d Cygana nie by\u0142o ju\u017c \u015bladu.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Pisz\u0119 o tym nie dlatego, by sugerowa\u0107, \u017ce Cyganie to urodzeni przest\u0119pcy<\/strong>. Na odtrutk\u0119 s\u0142u\u017c\u0119 opini\u0105 mojego polskiego kolegi-budowla\u0144ca, kt\u00f3ry w swojej rzymskiej firmie zatrudnia Cygan\u00f3w, wielce sobie chwali i zapewnia, \u017ce r\u00f3wnie uczciwych i dobrych pracownik\u00f3w dawno nie mia\u0142. Gdy mieszka\u0142em w Berlinie Zachodnim, zetkn\u0105\u0142em si\u0119 przypadkiem (maluj\u0105c mieszkanie jednego z Gos\u00f3w) z polskim gangiem. Jak si\u0119 okaza\u0142o, chodzi\u0142o o przest\u0119pc\u0119, kt\u00f3rego re\u017cim Jaruzelskiego, z paszportem w jedn\u0105 stron\u0119, oddychaj\u0105c z ulg\u0105, wydali\u0142 z Polski. Nawet si\u0119 tym chwali\u0142. Smutny niemiecki \u017cart \u201eJed\u017a do Polski, Tw\u00f3j samoch\u00f3d ju\u017c tam jest\u201d nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 z niczego. Ale to wcale nie znaczy, by Polak\u00f3w nazwa\u0107 urodzonymi z\u0142odziejami. Chodzi mi o to, \u017ce problem Cygan\u00f3w w Europie naprawd\u0119 istnieje i nie mo\u017cna go sprowadza\u0107 do romantycznego mitu cyga\u0144skiego \u017cycia,<\/strong> ani usprawiedliwia\u0107 zbrodniami hitlerowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zagazowali p\u00f3\u0142 miliona Rom\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Problem jest powa\u017cny z wielu powod\u00f3w. Cyganie, oboj\u0119tnie czy patrze\u0107 na nich jak na ofiary, czy przest\u0119pc\u00f3w, nie znikn\u0105. <\/strong>Rz\u0105d Rumunii nie chce bra\u0107 odpowiedzialno\u015bci za swoich cyga\u0144skich obywateli, cho\u0107 powinien. Unia w\u0142a\u015bciwie umywa r\u0119ce, a wielki krzyk ca\u0142ego cywilizowanego \u015bwiata z ONZetem na czele sprowadza si\u0119 do pot\u0119pienia Sarkozy\u2019ego. Nikt nie proponuje \u017cadnego praktycznego wyj\u015bcia z sytuacji, cho\u0107 Cyganie – mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie – stali si\u0119 pionkami na szachownicy Wielkiej Gry Politycznej (co nie wr\u00f3\u017cy im najlepiej). W\u0142a\u015bciwie wszyscy umywaj\u0105 r\u0119ce.<\/p>\r\n\r\n

Po\u015brodku s\u0105 rumu\u0144scy Cyganie ze swoj\u0105 tragiczn\u0105 bied\u0105. Niestety, krytycy dzia\u0142a\u0144 francuskich czy wcze\u015bniej w\u0142oskich w\u0142adz na swoje utrzymanie wzi\u0105\u0107 ich nie chc\u0105. Francuzi, tak trzy lata temu ochoczo krytykuj\u0105cy W\u0142och\u00f3w za likwidacj\u0119 nielegalnych cyga\u0144skich oboz\u00f3w, teraz powiadaj\u0105: \u201eCyganie? Owszem, ale nie w moim ogr\u00f3dku\u201d.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z Rzymu Piotr Kowalczuk<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pierwsza to legenda o prawdziwych Cyganach, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma, o \u201ewozach kolorowych\u201d i \u015bwiecie nieskr\u0119powanej wolno\u015bci. Druga dotyczy nabrzmiewaj\u0105cego problemu spo\u0142ecznego, i to w skali ca\u0142ej Europy. Najpewniej, jak zwykle, prawda le\u017cy po\u015brodku. Z zainteresowaniem przeczyta\u0142em tekst Krystyny Grzybowskiej (pozdrowienia przy okazji) \u201eI Ty mo\u017cesz zosta\u0107 Cyganem\u201d. Nie chodzi mi o polemik\u0119, ale o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[114,76,31],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26386"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}