{"id":26122,"date":"2010-08-23T12:53:54","date_gmt":"2010-08-23T17:53:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26122"},"modified":"2010-08-23T12:53:54","modified_gmt":"2010-08-23T17:53:54","slug":"nad-miastem-ruin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26122","title":{"rendered":"Nad Miastem Ruin"},"content":{"rendered":"

Nie zdawa\u0142em sobie sprawy.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Pomimo poka\u017anego \u0142adunku ksi\u0105\u017cek o Powstaniu Warszawskim, jakie uda\u0142o mi si\u0119 po\u0142kn\u0105\u0107, pomimo wielu publikacji, kt\u00f3re czyta\u0142em, zdj\u0119\u0107, album\u00f3w i film\u00f3w dokumentalnych, jakie widzia\u0142em na ten temat, a nawet pomimo bardzo sugestywnych komiks\u00f3w, jakie pojawi\u0142y si\u0119 ostatnio musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce nie by\u0142em przygotowany na ten materia\u0142. Do Muzeum Powstania Warszawskiego zabra\u0142em kilka dni temu mojego 17-letniego syna i jego koleg\u0119. Byli\u015bmy tam ju\u017c wcze\u015bniej, ale teraz g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o \u201eMiasto Ruin\u201d – szeroko nag\u0142a\u015bniana tr\u00f3jwymiarowa wizualizacja wojennych zniszcze\u0144 Warszawy. Jak podaje firma Platige Image – tw\u00f3rca projektu na zlecenie Muzeum Powstania Warszawskiego – realizacja tej animacji trwa\u0142a ponad dwa lata i wymaga\u0142a m.in. stworzenia 63 tys. r\u0119cznie wymodelowanych ruin budynk\u00f3w, nad kt\u00f3rymi pracowa\u0142a ekipa 30 grafik\u00f3w. Wszystko z zachowaniem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Dwa miesi\u0105ce nieprzerwanej pracy komputer\u00f3w trwa\u0142o uzyskanie ostatecznego rezultatu na ekranie. Jak wypowiadaj\u0105 si\u0119 Ryszard M\u0105czewski i dr Krzysztof Jaszczy\u0144ski z fundacji Warszawa1939.pl. kt\u00f3rzy nadzorowali merytorycznie powstawanie projektu rekonstrukcja zosta\u0142a przeprowadzona z zachowaniem szczeg\u00f3lnej dba\u0142o\u015bci o odwzorowanie kszta\u0142tu powojennej stolicy:<\/p>\r\n\r\n

Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami miasto mia\u0142o zosta\u0107 \u201ezbudowane\u201d na ortofotomapie wykonanej w 1945 r. natomiast jego wygl\u0105d powsta\u0107 na podstawie licznych zdj\u0119\u0107 wykonywanych po II wojnie \u015bwiatowej dokumentuj\u0105cych zniszczenia wojenne poszczeg\u00f3lnych fragment\u00f3w miasta, w szczeg\u00f3lno\u015bci ponad 600 sowieckich zdj\u0119\u0107 lotniczych. W\u015br\u00f3d materia\u0142u ikonograficznego, do kt\u00f3rego dotarli\u015bmy, a kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 baz\u0105 do stworzenia przez grafik\u00f3w ze studia Platige Image tr\u00f3jwymiarowych modeli poszczeg\u00f3lnych warszawskich kamienic znalaz\u0142y si\u0119 zar\u00f3wno publikowane w r\u00f3\u017cnych ksi\u0105\u017ckach i czasopismach powojenne zdj\u0119cia lotnicze, powojenne zdj\u0119cia wykonywane przez fotograf\u00f3w stoj\u0105cych przed zniszczonymi obiektami jak i przedwojenne zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105ce Warszaw\u0119.<\/em><\/p>\r\n\r\n

To jednak co w Internecie jest tylko suchym tekstem maj\u0105cym wywo\u0142a\u0107 zainteresowanie, w rzeczywisto\u015bci wywo\u0142uje wra\u017cenie, kt\u00f3re nie ma nic wsp\u00f3lnego z odbiorem dzie\u0142a filmowego lub konsumpcj\u0105 projektu graficznego.Te a\u017c 5 i tylko 5 minut tr\u00f3jwymiarowej projekcji jest, bowiem jak smagni\u0119cie biczem po twarzy. Jak kube\u0142 zimnej wody, kt\u00f3ry sp\u0142ukuje wszystko, co dodatkowe, co nierealne, co oklepane. Do tego momentu nie zdawa\u0142em sobie sprawy jak historia wygl\u0105da z bliska. Nie zdawa\u0142em sobie sprawy co nam Szwaby z Ruskimi zrobili. Gdy za\u0142ozy\u0142em gogle przed ekranem dosta\u0142em raz za razem seri\u0119 bolesnego zrozumienia.<\/p>\r\n\r\n

Nagle (b\u0119d\u0119 pisa\u0142 za siebie, bo nie wiem, co poczu\u0142 17-to latek) znalaz\u0142em si\u0119 w Liberatorze, kt\u00f3ry nadlatywa\u0142 do Warszawy od po\u0142udnia, wzd\u0142u\u017c Wis\u0142y. Zobaczy\u0142em miasto szare, ca\u0142kowicie spalone, martwe. Od razu dwa spostrze\u017cenia: zawalone mosty i obco\u015b\u0107 obrazu. Znam Warszaw\u0119, mieszkam w niej od wielu, wielu lat, ale nic nie mog\u0142em pozna\u0107. I nie tylko, dlatego, \u017ce zburzona – po prostu kompletnie inne miasto, z inn\u0105 topografi\u0105, charakterem, innym duchem. Obce i zniszczone, ale jakby bardziej swojskie, polskie, moje. Trudno to wyrazi\u0107. To ten niuans bliski ka\u017cdemu patriocie i mi\u0142o\u015bnikowi historii, jaki obecny jest w odbiorze chocia\u017cby fragmentu, zniszczonej, zdewastowanej cz\u0119\u015bci uzbrojenia b\u0119d\u0105cego, autentycznym \u015bwiadkiem historii i uczestnikiem prawdziwych walk, kt\u00f3ry si\u0119 zachowa\u0142 w\u015br\u00f3d gleby i krwi, a ca\u0142ym czo\u0142giem, dzia\u0142em, armatk\u0105 stoj\u0105cymi jako eksponat b\u0119d\u0105cymi doskona\u0142\u0105, ale jednak tylko replik\u0105. Odtworzeniem, tego, co zniszczone, co autentyczne. Tu widzia\u0142em autentyczne miasto i prawdziwego ducha miasta, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0119 dzisiaj. I pomimo, \u017ce ten film jest tylko animacj\u0105, replik\u0105 to nagle sam si\u0119 poczu\u0142em jakbym \u017cy\u0142 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w replice Warszawy, kt\u00f3ra ju\u017c Warszaw\u0105 nie jest, kt\u00f3ra jest nast\u0119pc\u0105 prawnym, uzurpatorem, matrioszk\u0105 tego Miasta, kt\u00f3re wtedy zosta\u0142o zabite.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Ale lecimy.<\/p>\r\n\r\n

Gdzie\u015b nad zawalonym Mostem Kierbedzia odbijamy od Wis\u0142y i skr\u0119camy w lewo. Morze kikut\u00f3w, wypalonych dom\u00f3w, jakich\u015b kamienic bez dachu, poko\u015bcio\u0142\u00f3w i \u015bcian jak rzeszoto wciska w fotel. Jak to mo\u017cliwe by zniszczy\u0107 tak kompletnie dorobek setek lat. Kultura, sztuka, ludzie – wszystko sprowadzone do lasu kamieni, labiryntu na Szczeli\u0144cu Wielkim. Ko\u015bciotrup Warszawy. Ale oto, nagle na wprost i lekko po lewo widz\u0119 co\u015b, co oddala tamte my\u015bli a wyciska \u0142zy. W samym \u015brodku miasta pojawia si\u0119 wielka, wyr\u00f3wnana jak walcem \u0142acha piachu. Nie widz\u0119 tam \u017cadnych ruin, z\u0142amanego fragmentu domu, nie ma nawet \u015bladu ulicy. Wielki nieregularny plac NICZEGO. Ca\u0142a dzielnica (jak ca\u0142y Pruszk\u00f3w czy mo\u017ce nawet Kalisz). Wygl\u0105da jak epicentrum wybuchu bomby atomowej – tyle, \u017ce troch\u0119 za ma\u0142o regularne i kanciaste. P\u0142askie pole z niewielkimi kopczykami kamieni. To Getto. A raczej miejsce, gdzie wcze\u015bniej ono by\u0142o zanim Niemcy nie wywie\u017ali wszystkich \u017byd\u00f3w i nie wymordowali tych. Kt\u00f3rzy postanowili umrze\u0107 godnie. To dopiero przyk\u0142ad szwabskiej zaciek\u0142o\u015bci, organizacji i logistyki. \u0179adnej tam hitlerowskiej i nazistowskiej. Ideologie nie maj\u0105 organizacji. Niemcy najpierw opr\u00f3\u017cnili z ludzi wszystkie zawszone i podesz\u0142e grzybem kamienice Getta. Starcy, Kobiety, Dzieci oraz wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani, co dali si\u0119 z\u0142apa\u0107 zostali wywiezieni i zagazowani oraz spaleni. Tych, kt\u00f3rzy zostali pr\u00f3buj\u0105c zabra\u0107 ze sob\u0105 kilku szkop\u00f3w zmasakrowa\u0142 Jurgen Stroop ze swoimi bandziorami. Zwyrodnialcy m\u00f3wili po niemiecku, \u0142otewsku lub ukrai\u0144sku, mieli swoje rodziny, \u017cony dzieci, zmartwienia i marzenia, ale odsun\u0119li te sprawy na bok by ze szmaiserem i z granatami w r\u0119ku, lub lepiej, z miotaczem ognia \u0142azi\u0107 od kamienicy do kamienicy i wykurza\u0107 podludzi oraz wypala\u0107 oficyny. Gdy getto pad\u0142o zacz\u0119\u0142a si\u0119 systematyczna robota eliminacji wszelkiej pozosta\u0142o\u015bci tre\u015bci z tego miejsca.<\/p>\r\n\r\n

M\u00f3j te\u015b\u0107, kt\u00f3ry jako dziecko pami\u0119ta tamte czasy, opowiada\u0142 mi jak teren po Getcie Niemcy zamienili w olbrzymi plac rozbi\u00f3rki, przypominaj\u0105cy plac budowy. Opr\u00f3cz komand pal\u0105cych mury, okna, wn\u0119trza, dachy i piwnice pojawi\u0142y si\u0119 buldo\u017cery i ekipy budowlane. Pa\u0144stwo Niemieckie zarz\u0105dzi\u0142o podci\u0105gni\u0119cie w\u0105skotorowej linii kolejowej, by \u0142adowa\u0107 gruz na wywrotkowe wagoniki i wywozi\u0107 poza teren okupowanej Warszawy. Koparki, spychacze i d\u017awigi pracowa\u0142y dzie\u0144 i noc likwiduj\u0105c \u017cydowskie kamieniczki, polskie zabytki, warszawsk\u0105 kultur\u0119 i rozszarpuj\u0105c serca Warszawiakom. Czy potraficie sobie wyobrazi\u0107, co czuli pozostali mieszka\u0144cy Warszawy, gdy widzieli jak metodycznie i skutecznie niszczone jest ich miasto?<\/p>\r\n\r\n

Czy wyobra\u017cacie sobie, co musieli czu\u0107 ludzie, kt\u00f3rzy nagle si\u0119 przekonali naocznie (widz\u0105c to dzie\u0144 w dzie\u0144, a my\u015bl\u0105c o tym tak\u017ce w nocy), \u017ce mo\u017ce znikn\u0105\u0107 kilkaset tysi\u0119cy ludzi a pozosta\u0142e po nich ruiny miasta, ruiny, ale wci\u0105\u017c Miasto, mo\u017cna wskutek diabelskiego planu zamieni\u0107 w proch, niebyt, ug\u00f3r, zlikwidowa\u0107 miejsce tak, jakby go tam nigdy nie by\u0142o? Jakby nigdy nie by\u0142o podw\u00f3rek na ulicy Mi\u0142ej, latarenek na Stawkach, sklepik\u00f3w na Konwiktorskiej. Jak musia\u0142y krwawi\u0107 Warszawskie serca widz\u0105c tak\u0105 groz\u0119 i \u017cyj\u0105c obok niej, je\u017celi ja, pi\u0119ciominutowy \u015bwiadek jej animacji poczu\u0142em si\u0119 tak, jakby \u015bmier\u0107 przesz\u0142a ko\u0142o mnie? Czy po takim \u015bwiadectwie, pokazie likwidacji nie tylko ludzi, ale i przestrzeni po nich (a nawet czasoprzestrzeni) mamy prawo zastanawia\u0107 si\u0119, czy Powstanie musia\u0142o wybuchn\u0105\u0107? Czy w og\u00f3le, w\u015br\u00f3d takich do\u015bwiadcze\u0144, w\u015br\u00f3d takiego gniewu i \u017cyj\u0105cego przyk\u0142adu losu tych, co nie podj\u0119li walki, (bo jednak \u017byd\u00f3w walczy\u0142a tylko garstka) mog\u0142o nie by\u0107 Powstania Warszawskiego? Czy ten krzyk rozpaczy i wrzask odwetu m\u00f3g\u0142by nie zabrzmie\u0107, nawet gdyby rozkaz nie pad\u0142? Nagle, w u\u0142amku sekundy, zrozumia\u0142em, \u017ce losy Warszawy po prostu musia\u0142y si\u0119 tak potoczy\u0107, a nie inaczej, jak potoczy\u0142y si\u0119 1 sierpnia.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wtedy, siedz\u0105c przed tym ekranem, sam mia\u0142em ochot\u0119 wygarn\u0105\u0107 z Wisa w ryj bezczelnej Stainbach i cycatej Merkel, za to, \u017ce nie tylko Niemcy nigdy nie zap\u0142acili nam z\u0142amanego grosza za zar\u017cni\u0119cie Polski i jej Stolicy, ale dzi\u015b maj\u0105 czelno\u015b\u0107 czegokolwiek si\u0119 domaga\u0107 od Polak\u00f3w i robi\u0107 zn\u00f3w biznesy z Ruskimi, ponad naszymi g\u0142owami.<\/p>\r\n\r\n

Samolot okr\u0105\u017cy\u0142 tymczasem dziur\u0119 po Getcie od strony \u0179oliborza. Ujrza\u0142em po lewo co\u015b jak jedne wielkie wykopaliska. Jakby kto\u015b z bardzo rozbudowanej piwnicy zdj\u0105\u0142 strop. Odkryte podziemia rzymskiego Coloseum, lub odtworzony fragment Pompei. Co to jest? Zrozumia\u0142em za chwil\u0119, gdy powy\u017cej ujrza\u0142em kopczyk ze znanym kszta\u0142tem z tysi\u0119cy fotografii. To pozosta\u0142o\u015b\u0107 po Zamku Kr\u00f3lewskim, wi\u0119c to wcze\u015bniej to… Star\u00f3wka. Stare Miasto bez jednego dachu, bez kawa\u0142ka zachowanej w ca\u0142o\u015bci \u015bciany. Taki rozbudowany wszerz zamek Ogrodzieniec. Tyle, \u017ce tamten niszcza\u0142 sto lat wskutek bandyckiego systemu podatkowego zanim zamieni\u0142 si\u0119 w kup\u0119 gruzu. Panowie Szlachta tak w XVII w. zdewastowali ca\u0142y szlak Orlich Gniazd, zrywaj\u0105c dachy zamk\u00f3w na swoim terenie by nie musie\u0107 p\u0142aci\u0107 podymnego. Bo podymne, a\u017c do 1775 r. p\u0142aci\u0142o si\u0119 nie od komina, lecz od dachu. Reszt\u0119 robi\u0142y deszcze i mr\u00f3z. Czasy jednak posz\u0142y naprz\u00f3d i tadam (!), w 1944 r. Niemcom wystarczy\u0142o ju\u017c tylko kilka miesi\u0119cy by najstarsz\u0105, najbardziej zwart\u0105 i zabytkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Warszawy zamieni\u0107 w ruin\u0119. Ten nar\u00f3d filozof\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w w\u0142asnej historii bez skrupu\u0142\u00f3w odda\u0142 mocz na miejsce, gdzie przez prawie 70 lat kr\u00f3lowa\u0142a saska dynastia Wettyn\u00f3w. K\u0105tem oka pr\u00f3buj\u0119 dojrze\u0107 miejsce gdzie wybuch\u0142 czo\u0142g-pu\u0142apka, podstawiony powsta\u0144com przez szwab\u00f3w. Niestety nie potrafi\u0119 znale\u017a\u0107 okolic Podwala i D\u0142ugiej. Umkn\u0119\u0142o.<\/p>\r\n\r\n

\r\n <\/embed><\/object>\r\n<\/p>\r\n\r\n

Ale wypatruj\u0119 dalej. Zn\u00f3w nie poznaj\u0119. Jak\u017ce ta Warszawa by\u0142a inna. Zabudowane centrum. Co to za ogr\u00f3d? Saski. Nomen omen. Pozna\u0142em, bo znajdowa\u0142 si\u0119 niemal na linii Karowej, bardzo charakterystycznie zawini\u0119tej ulicy. Potem pozosta\u0142o\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Krzy\u017ca i ulica \u015awi\u0119tokrzyska. Przecina inn\u0105. To pewnie Marsza\u0142kowska. Jak\u017ce cieniutkie obydwie, jak schowane, ledwie smugi. I co najwa\u017cniejsze, bez tego wielkiego stalinowskiego wypierdu.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Prawdziwe Miasto Warszawa.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tyle, \u017ce martwe, zabite, zniszczone do podszewki. Gdy lecimy dalej wzd\u0142u\u017c Traktu Kr\u00f3lewskiego nad kamienicami, to wida\u0107 ich fundamenty. Wida\u0107 od zewn\u0105trz. Przez dachy i piwnice. Siedz\u0119 wci\u015bni\u0119ty w okr\u0105g\u0142\u0105 poduszk\u0119. Czuj\u0119, \u017ce czas si\u0119 ko\u0144czy, bo zn\u00f3w znajomo, o\u015b Alei Ujazdowskich tak wtedy jak i teraz rozdwaja si\u0119 na Belwedersk\u0105 i Al. Szucha. Gdyby nie brak Trasy \u0141azienkowskiej to by\u0142oby ca\u0142kiem znajomo. Jednak zamiast \u0141azienek wypalone krzaki, a Mokot\u00f3w zupe\u0142nie inny. Tyle, \u017ce te\u017c zniszczony. Jak zwykle, ledwo kamie\u0144 na kamieniu. Warszawa zostaje za mn\u0105. Nasuwa mi si\u0119 jeszcze jedno skojarzenie: bruk z czaszek oczodo\u0142ami do g\u00f3ry. Jeszcze w czasie Powstania nie by\u0142y to czaszki ale twarze. Konkretne, walcz\u0105cych ludzi i tych ukrywaj\u0105cych si\u0119 przed skurwielami od Oskara Dirlewangera. Twarze m\u0142odych dziewcz\u0105t, kt\u00f3re dopadni\u0119te zosta\u0142y, gwa\u0142cone i r\u017cni\u0119te na p\u00f3\u0142 (od podbrzusza po piersi) przez bestie Bronis\u0142awa Kami\u0144skiego. Rozwalonego w ko\u0144cu przez kumpli SS-man\u00f3w za niesubordynacj\u0119. Gdy szwaby zamienia\u0142y polskie twarze, twarze Warszawiak\u00f3w w trupie czaszki, inne, czerwone skurwysyny sta\u0142y ju\u017c za Wis\u0142\u0105 i czeka\u0142y, a\u017c dzie\u0142o gwa\u0142cenia, r\u017cni\u0119cia, palenia i burzenia Warszawy zostanie doko\u0144czone. Czekali i uniemo\u017cliwiali pomoc. A czeka\u0107 trzeba by\u0142o d\u0142ugo, bo i robota wielka to by\u0142a. Jakby\u015bmy dzisiaj powiedzieli: Powa\u017cny Projekt.<\/p>\r\n\r\n

Zabi\u0107, spali\u0107, wykastrowa\u0107, zniszczy\u0107 Stolic\u0119 Polski, w kt\u00f3rej przed wrze\u015bniem 1939 mieszka\u0142o 1.300.000 mieszka\u0144c\u00f3w to przedsi\u0119wzi\u0119cie, \u017ce hoho. Project Monster. Godny Niemieckiej organizacji. Gdy Powstanie upad\u0142o wci\u0105\u017c sta\u0142o jeszcze 90% budynk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na zewn\u0105trz by\u0142ego getta. Teraz ka\u017cdy trzeba by\u0142o zidentyfikowa\u0107, przeszuka\u0107, opr\u00f3\u017cni\u0107 z rzeczy warto\u015bciowych, pod ka\u017cdy wys\u0142a\u0107 kilkuosobowy patrol z 2-3 miotaczami ognia, \u015brodkami wybuchowymi i minami, a potem po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka godzin ka\u017cdemu budynkowi, ka\u017cdej kamieniczce, ko\u015bcio\u0142owi, urz\u0119dowi, sklepikowi by za\u0142atwi\u0107 spraw\u0119. A do roboty jest rozleg\u0142e miasto, jedne z najwi\u0119kszych w Europie \u015arodkowej. Jaki to wysi\u0142ek? Jaka kasa? Ile \u015brodk\u00f3w ludzkich, sprz\u0119tu, amunicji, paliwa i trotylu przydatnych na wojnie? I kurwa po co?<\/p>\r\n\r\n

No, niech mi jaki\u015b Niemiec wsp\u00f3\u0142czesny odpowie, znaj\u0105cy mentalno\u015b\u0107 swojego narodu i b\u0119d\u0105cy bli\u017cej mentalno\u015bci Niemc\u00f3w lat 40-tych: Kurwa, po co to robili? Bo rozkaz Hitlera? \u015amiech na sali, ile\u017c to rozkaz\u00f3w Hitlera nie wype\u0142niono od Stalingradu? By Warszawa nie zosta\u0142a twierdz\u0105? Ale\u017c sami nie mieli zamiaru jej broni\u0107, a z ruin, jakie zostawili, (bo jednak zostawili kikuty ruin, a nie klepisko jak po getcie) mo\u017cna tak samo si\u0119 broni\u0107 lub tak samo atakowa\u0107, jak i z zachowanych dom\u00f3w. Co by\u0142o przyczyn\u0105 tak naprawd\u0119 tej zemsty na pozosta\u0142ych murach? Gdy film si\u0119 ko\u0144czy\u0142 zrozumia\u0142em chyba jak by\u0142o naprawd\u0119. To nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 pusty rozkaz. Hitler nie zostawi\u0142by takiej grupy \u017co\u0142nierzy w Warszawie i nie da\u0142 im tyle wyposa\u017cenia, tylko po to by pokaza\u0107, jakimi Niemcy potrafi\u0105 by\u0107 barbarzy\u0144cami. Nie tylko bestiami post\u0119puj\u0105cymi wed\u0142ug swojej antropologicznej i chorej logiki, ale te\u017c barbarianami ponad miar\u0119, ponad zdrowy rozs\u0105dek. Egzekutorami mur\u00f3w. Nie niemo\u017cliwe, ten nar\u00f3d jest zbyt pragmatyczny. Moim zdaniem po prostu dogada\u0142 si\u0119 Skurwysyn Czarny ze Skurwysynem Czerwonym. Dla jednych i drugich wyznawc\u00f3w lewackiego porz\u0105dku \u015bwiata i mocarstwowych aspiracji Polska i Polacy byli przecie\u017c nieustaj\u0105c\u0105\u00a0przeszkod\u0105. Jedni potrzebowali PR-u, a drudzy czasu. Obydwaj potrzebowali trupa Polki, trupa Warszawy i upokorzonych, zgn\u0119bionych Polak\u00f3w. Tak na przysz\u0142o\u015b\u0107, na wszelaki s\u0142uczaj.<\/p>\r\n\r\n

Bolszewia Ruska wi\u0119c dosta\u0142a zastrzyk popagandowy mieni\u0105c si\u0119 dobrem i wyzwolicielem walcz\u0105cym z hitlerowskim barbarzy\u0144stwem, Fryce z hakenkrojcem mogli si\u0119 oderwa\u0107 spokojnie od przeciwnika i umocni\u0107 na Odrze, oraz Wale Pomorskim. Co wi\u0119cej, my\u015bl\u0119, \u017ce ten deal zosta\u0142 klepni\u0119ty ju\u017c na pocz\u0105tku wybuchu Powstania.<\/p>\r\n\r\n

Zgas\u0142 film, zapalono \u015bwiat\u0142a. Si\u0119gn\u0105\u0142em po okulary do 3-wymiarowego obrazu i zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce \u0142zy, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce pojawi\u0142y si\u0119 wcze\u015bniej ju\u017c wysch\u0142y. Teraz by\u0142em tylko zaszokowany i w\u015bciek\u0142y.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

-I jak? – zapyta\u0142em wychodz\u0105cego z pokazu syna.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

–\u00a0Fajne!<\/strong><\/p>\r\n\r\n


\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u0141a\u017c\u0105cy \u0141azarz<\/em>
\r\n <\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie zdawa\u0142em sobie sprawy. Pomimo poka\u017anego \u0142adunku ksi\u0105\u017cek o Powstaniu Warszawskim, jakie uda\u0142o mi si\u0119 po\u0142kn\u0105\u0107, pomimo wielu publikacji, kt\u00f3re czyta\u0142em, zdj\u0119\u0107, album\u00f3w i film\u00f3w dokumentalnych, jakie widzia\u0142em na ten temat, a nawet pomimo bardzo sugestywnych komiks\u00f3w, jakie pojawi\u0142y si\u0119 ostatnio musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce nie by\u0142em przygotowany na ten materia\u0142. Do Muzeum Powstania Warszawskiego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26122"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26122"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26122\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}