{"id":26069,"date":"2010-08-21T12:26:51","date_gmt":"2010-08-21T17:26:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=26069"},"modified":"2010-08-21T12:26:51","modified_gmt":"2010-08-21T17:26:51","slug":"o-nedzy-spolegliwosci-jan-filip-stanilko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=26069","title":{"rendered":"O n\u0119dzy spolegliwo\u015bci – Jan Filip Stani\u0142ko<\/em>"},"content":{"rendered":"

Polska polityka przesta\u0142a by\u0107 ambitna w momencie, w kt\u00f3rym mog\u0142a sobie na tak\u0105 ambicj\u0119 du\u017co \u0142atwiej pozwoli\u0107. Gdyby\u015bmy mieli do czynienia z elementarn\u0105 kontynuacj\u0105 obranego przez poprzednik\u00f3w kursu, w 2008 r. Polska zosta\u0142aby reprezentantem kraj\u00f3w postkomunistycznych w redefiniowanej w\u00f3wczas G-20. Jednak w rol\u0119 reprezentanta Europy \u015arodkowej pozwolili\u015bmy wej\u015b\u0107 Niemcom<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Czy Polska – najwi\u0119kszy kraj w Europie \u015arodkowej, kt\u00f3ry zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem potencja\u0142u ludno\u015bciowego, i od niedawna r\u00f3wnie\u017c gospodarczego, zajmuje sz\u00f3ste miejsce w Unii Europejskiej – mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na uprawianie polityki spolegliwej? Czy po zbudowaniu zal\u0105\u017ck\u00f3w zaufania do nas ze strony s\u0105siad\u00f3w, mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 nagle odmienn\u0105 filozofi\u0119 dzia\u0142ania? Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, \u017ce tak, bo w demokracji rz\u0105dz\u0105 przekonania (nawet te b\u0142\u0119dne) i emocje wyborc\u00f3w. Skuteczne zarz\u0105dzanie nimi przynios\u0142o w 2007 roku w\u0142adz\u0119 ekipie Donalda Tuska. Wraz ze \u015bmierci\u0105 prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego paradygmat polityki ambitnej zosta\u0142 definitywnie zast\u0105piony paradygmatem polityki konformistycznej. <\/strong>
\r\n
\r\nRz\u0105d Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i prezydent Lech Kaczy\u0144ski byli cz\u0119sto oskar\u017cani o uprawianie polityki zagranicznej powy\u017cej realnej wagi Polski i o j\u0105trzenie w relacjach z pot\u0119gami europejskimi, takimi jak Niemcy czy Rosja. Z jednej strony aktywna polityka wywo\u0142ywa\u0142a zrozumia\u0142y dysonans poznawczy tradycyjnych hegemon\u00f3w Europy, przyzwyczajonych do tego, \u017ce nasz kraj od 300 zgo\u0142a lat jest w grze geopolitycznej statyst\u0105. Z drugiej strony, czasami by\u0142y to dzia\u0142ania nieporadne, nie zawsze realizowane przez w\u0142a\u015bciwych ludzi, co wynika\u0142o ze s\u0142abo\u015bci kadrowej polskiej polityki, ale i nierzadko z ich pionierskiego charakteru.<\/p>\r\n\r\n

Ta krytyka by\u0142a politycznie bardzo skuteczna, poniewa\u017c Polacy maj\u0105 niewiele zrozumienia dla polityki zagranicznej w og\u00f3le – a ju\u017c tym bardziej asertywnej, a tak\u017ce odczuwaj\u0105 kompulsywn\u0105 potrzeb\u0119 t\u0142umaczenia si\u0119 ze swoich decyzji, wynikaj\u0105c\u0105 z wci\u0105\u017c trudno skrywanego poczucia s\u0142abo\u015bci. Polski kompleks ni\u017cszo\u015bci, szczeg\u00f3lnie dojmuj\u0105cy elity intelektualne, jest rzecz\u0105 do\u015b\u0107 dobrze rozpoznan\u0105 za granic\u0105 i skutecznie podsycany mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem nacisku na polskie w\u0142adze. Pomruki niezadowolenia dochodz\u0105ce z zagranicy, wywo\u0142ane niespodziewanym oporem, s\u0105 szybko wzmacniane w kraju i spotykaj\u0105 si\u0119 z histeryczn\u0105 reakcj\u0105 ze strony inteligent\u00f3w o postkolonialnej mentalno\u015bci, przewra\u017cliwionych na punkcie opinii zewn\u0119trznych.<\/p>\r\n\r\n

Istotn\u0105 rol\u0119 w tej zmianie gra osoba obecnego ministra spraw zagranicznych Rados\u0142awa Sikorskiego. Jako absolwent presti\u017cowej zachodniej uczelni, owiany romantyczn\u0105 legend\u0105 Afganistanu, m\u0105\u017c wybitnej ameryka\u0144skiej dziennikarki, w siermi\u0119\u017cnych realiach polskiej polityki pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 jej z\u0142otego dziecka. Ale jednocze\u015bnie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to enfant terrible – chorobliwie ambitny i nielojalny solista. Jest w tym dla mnie – r\u00f3wnie\u017c jako jego wyborcy – pewna zagadka. Po tym, jak wr\u00f3ci\u0142 on do polskiej polityki dzi\u0119ki braciom Kaczy\u0144skim z neokonserwatywnego think-tanku w Waszyngtonie, po dw\u00f3ch latach potrafi\u0142 przemieni\u0107 si\u0119 w ucznia prof. Bronis\u0142awa Geremka, deklaruj\u0105cego w swoim expos\u00c3\u00a9 jako szef Ministerstwa Spraw Zagranicznych, \u017ce „Polska musi wpisa\u0107 sw\u00f3j interes w interes Unii Europejskiej”. Ta wolta jest o tyle istotna, \u017ce to w du\u017cej mierze Rados\u0142aw Sikorski jest dzi\u015b architektem polskiej polityki zagranicznej, poniewa\u017c premier Tusk dziedzin\u0119 t\u0119 traktuje przede wszystkim jako \u017ar\u00f3d\u0142o sukces\u00f3w wizerunkowych.
\r\nInnymi s\u0142owy, polska polityka zagraniczna jest dzisiaj w du\u017cej mierze polityk\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 uprawian\u0105 \u015brodkami zagranicznymi. Obliczon\u0105 na budowanie poparcia wewn\u0105trz, nawet kosztem politycznych interes\u00f3w.
\r\n
\r\nDramat partnerstwa „na si\u0142\u0119”<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dlatego w polskiej polityce zagranicznej panuje dzi\u015b dogmat partnerstwa „na si\u0142\u0119” i przymusu ocieplania relacji. Takie formu\u0142y jak Tr\u00f3jk\u0105t Weimarski z udzia\u0142em szefa MSZ Rosji potrzebne s\u0105 nam co najwy\u017cej ze wzgl\u0119d\u00f3w statusowych, bo Francja i Niemcy co najmniej od dw\u00f3ch lat ze sob\u0105 nie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. Podobnie jak zapraszanie Putina na obchody wybuchu II wojny \u015bwiatowej czy pro\u015bba o organizacj\u0119 przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 obchod\u00f3w mordu katy\u0144skiego, kt\u00f3ra da\u0142a Rosjanom pretekst do gierek protokolarnych (premier zaprasza premiera) i dzielenia polskich polityk\u00f3w na mi\u0142ych i niemi\u0142ych Moskwie. Nagrod\u0105 za spolegliwo\u015b\u0107 by\u0142o otwarcie Cie\u015bniny Pilawskiej okraszone pokazowymi regatami na Zalewie Wi\u015blanym. W efekcie Polska „oszcz\u0119dzi pieni\u0105dze podatnik\u00f3w” i nie przekopie mierzei wi\u015blanej, co rozwi\u0105za\u0142oby problem raz na zawsze.<\/p>\r\n\r\n

Ale paradoksalnie polska polityka przesta\u0142a by\u0107 ambitna w momencie, w kt\u00f3rym mog\u0142a sobie na tak\u0105 ambicj\u0119 du\u017co \u0142atwiej pozwoli\u0107. Niespodziewany kryzys gospodarczy, kt\u00f3ry na Zachodzie wywo\u0142uje fal\u0119 poczucia schy\u0142kowo\u015bci, i r\u00f3wnie niespodziewana dla Zachodu odporno\u015b\u0107 Polski na to za\u0142amanie naprawd\u0119 silnie podbudowa\u0142a rang\u0119 naszego kraju. Gdyby\u015bmy zatem mieli do czynienia z elementarn\u0105 kontynuacj\u0105 obranego przez poprzednik\u00f3w kursu, w 2008 r. Polska zosta\u0142aby reprezentantem kraj\u00f3w postkomunistycznych w redefiniowanej w\u00f3wczas<\/p>\r\n\r\n

G-20. Zar\u00f3wno statystycznie, jak i politycznie zaistnia\u0142y ku temu dogodne okoliczno\u015bci. Jednak tak si\u0119 nie sta\u0142o, poniewa\u017c w rol\u0119 reprezentanta Europy \u015arodkowej pozwolili\u015bmy wej\u015b\u0107 Niemcom, kt\u00f3rzy w nasz region zainwestowali du\u017co swoich pieni\u0119dzy i uznali, \u017ce w czasie kryzysu musz\u0105 obj\u0105\u0107 nad nim polityczny patronat.
\r\n
\r\nW roli niemieckiego klienta<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kwestia niemiecka jest dzi\u015b bez w\u0105tpienia najwa\u017cniejsza w polskiej polityce zagranicznej. Potrzebna jest nam r\u00f3wnowaga pomi\u0119dzy nazbyt konfrontacyjnym stylem Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego a nazbyt s\u0142u\u017calczym stylem Donalda Tuska. Z jednej strony, jest du\u017co s\u0142uszno\u015bci w stwierdzeniu, \u017ce Polska, bior\u0105c z UE 60 mld euro pomocy, powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 wol\u0119 g\u0142\u00f3wnego sponsora tej pomocy. Tym bardziej \u017ce negocjacje nowego bud\u017cetu UE, w kt\u00f3rym stawiamy sobie za cel uzyskanie podobnej kwoty, odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w czasach coraz wi\u0119kszego znu\u017cenia Niemiec rol\u0105 g\u0142\u00f3wnego p\u0142atnika. Z drugiej jednak strony, jeste\u015bmy jedynym chyba krajem w regionie predestynowanym do samodzielnej polityki na poziomie europejskim i t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 powinni\u015bmy na siebie umie\u0107 bra\u0107. Dobrowolne wchodzenie w rol\u0119 klienta Niemiec nie jest dobre ani dla nas, ani dla naszego zachodniego s\u0105siada. W realiach kryzysu Niemcy nie zawsze umiej\u0105 by\u0107 liderem Unii Europejskiej i istnieje niebezpiecze\u0144stwo – sygnalizowane regularnie przez samych komentator\u00f3w niemieckich – \u017ce w wyniku kryzysu „odklej\u0105 si\u0119” od Europy. Ma to swoje uzasadnienie strukturalne – w modelu niemieckiej gospodarki, ale i mentalne – w silnym poczuciu troski o pierwsze\u0144stwo interesu niemieckiego nad europejskim, czego regularny wyraz daj\u0105 orzeczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w Karlsruhe.<\/p>\r\n\r\n

Wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce istnieje wiele kwestii, w kt\u00f3rych nasze interesy s\u0105 wyra\u017anie odmienne od stanowiska Berlina, i silnie daje si\u0119 odczu\u0107 brak stanowczo\u015bci po polskiej stronie. Sztandarowym przyk\u0142adem tej sytuacji jest kwestia g\u0142\u0119boko\u015bci, na kt\u00f3rej zostanie po\u0142o\u017cona niemiecka cz\u0119\u015b\u0107 Gazoci\u0105gu P\u00f3\u0142nocnego. W \u017cywotnym interesie Polski jest, by nie tylko nie blokowa\u0142 on doj\u015bcia du\u017cych tankowc\u00f3w do polskiego gazoportu, ale te\u017c, \u017ceby nie kolidowa\u0142 z rozwojem dw\u00f3ch du\u017cych port\u00f3w w Szczecinie i \u015awinouj\u015bciu. Polska ju\u017c odst\u0105pi\u0142a od rywalizacji z Niemcami o status europejskiego korytarza transportowego dla tzw. Odrzanki, tj. linii kolejowej z Wroc\u0142awia przez Kostrzyn do Szczecina. Obecnie ryzykujemy, \u017ce polskie towary z G\u00f3rnego i Dolnego \u015al\u0105ska b\u0119d\u0105 wo\u017cone przez Deutsche Bahn do port\u00f3w w Hamburgu i Wilhelmshaven. Jak dot\u0105d spraw\u0119 za\u0142atwiamy na poziomie Ministerstwa Infrastruktury i mamy te\u017c adekwatne do szczebla efekty. Wygl\u0105da wi\u0119c na to, \u017ce polska spolegliwo\u015b\u0107 nie spotyka si\u0119 z rewan\u017cem po stronie niemieckiej, a raczej z zadowoleniem, \u017ce sytuacja wr\u00f3ci\u0142a do paternalistycznego schematu.
\r\n
\r\nGeopolityczne przesilenie<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kryzys zmieni\u0142 sytuacj\u0119 w naszym otoczeniu geopolitycznym. Dotyczy to USA, kt\u00f3re pod kierunkiem nowego prezydenta musz\u0105 intensyfikowa\u0107 swoje dzia\u0142ania w Azji, gdzie ulokowane jest gros ich zobowi\u0105za\u0144 d\u0142u\u017cnych. W obecnym momencie relacje Polska – USA mo\u017cna uzna\u0107 za niemal wygaszone i adekwatne do statusu atrapy wyrzutni rakiet Patriot, kt\u00f3ra co kilka miesi\u0119cy odwiedza baz\u0119 w Mor\u0105gu. Konserwatywny projekt tarczy antyrakietowej, lansowany jeszcze od czas\u00f3w Ronalda Reagana, dzi\u015b wisi na w\u0142osku nie tylko z powod\u00f3w technicznych, ale tak\u017ce niezbyt udanych negocjacji uk\u0142adu START z Rosj\u0105. W USA pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce Barack Obama pozwoli\u0142 Rosjanom obj\u0105\u0107 nim tak\u017ce program tarczy antyrakietowej. Jakkolwiek si\u0119 to sko\u0144czy, dzi\u015b obiektem ameryka\u0144skiego zainteresowania w Europie \u015arodkowej s\u0105 Rumunia i Bu\u0142garia (bazy wojskowe) i wci\u0105\u017c jeszcze Ukraina. Polska si\u0119 nie liczy.<\/p>\r\n\r\n

Zmiana geopolityczna dotyczy te\u017c Unii Europejskiej jako politycznego parasola dla starego Zachodu, kt\u00f3ra po d\u0142ugim procesie przyjmowania traktatu lizbo\u0144skiego zmaga si\u0119 z fundamentalnymi b\u0142\u0119dami w konstrukcji strefy euro. Okazuje si\u0119, \u017ce politycznie motywowany zbyt ma\u0142y rygoryzm w egzekwowaniu ekonomicznych warunk\u00f3w brzegowych funkcjonowania wsp\u00f3lnego obszaru walutowego doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce nie jest on optymalny (w sensie ekonomicznym). W efekcie te dziesi\u0119\u0107 lat istnienia strefy euro mo\u017cna uzna\u0107 za katalizator baniek spekulacyjnych i \u017ar\u00f3d\u0142o problem\u00f3w gospodarczych kraj\u00f3w, takich jak: Hiszpania, Irlandia, Grecja, Portugalia czy W\u0142ochy. P\u00f3\u0142nocne gospodarki oparte na eksporcie nie mog\u0105 d\u0142ugo sponsorowa\u0107 niekonkurencyjnych gospodarek Po\u0142udnia. Nasze wej\u015bcie do strefy euro w tych okoliczno\u015bciach – gdyby nawet by\u0142o mo\u017cliwe po ograniczeniu polskiego zad\u0142u\u017cenia – przestaje by\u0107 sensowne, bo by\u0107 mo\u017ce za pi\u0119\u0107 lat strefa euro chyli\u0107 si\u0119 b\u0119dzie ju\u017c ku upadkowi.<\/p>\r\n\r\n

Zmiana sytuacji geopolitycznej dotyczy r\u00f3wnie\u017c Rosji, kt\u00f3ra po okresie neoimperialnej euforii bole\u015bnie odczu\u0142a s\u0142abo\u015b\u0107 fundament\u00f3w swojej pot\u0119gi oraz kraj\u00f3w postkomunistycznych, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci prze\u017cywaj\u0105 olbrzymie problemy wewn\u0119trzne. Polityka obecnego rz\u0105du wobec Rosji zas\u0142uguje na osobny artyku\u0142. W skr\u00f3cie jest po prostu niem\u0105dra, kr\u00f3tkowzroczna i oderwana od wszystkich do\u015bwiadcze\u0144, jakie zgromadzili\u015bmy w ostatnich czterech stuleciach. Rosjanie my\u015bl\u0105 w kategoriach si\u0142y i taki tylko j\u0119zyk rozumiej\u0105. Poprzedni rz\u0105d drogo p\u0142aci\u0142 za twarde podej\u015bcie do Moskwy, ale notowa\u0142 systematyczne post\u0119py polityki geopolitycznej w Europie Wschodniej i Azji Centralnej. Dzisiaj rz\u0105d PO pozwala regularnie upokarza\u0107 Polsk\u0119 za cen\u0119 iluzorycznych zysk\u00f3w i jeszcze nagradza Rosj\u0119 du\u017cym kontraktem gazowym, uzale\u017cniaj\u0105cym nas na wiele lat od jednego kierunku dostaw. Minister Sikorski powinien si\u0119 zastanowi\u0107, czy chce zas\u0142u\u017cy\u0107 na miano nowego Krzysztofa Grzymu\u0142towskiego.
\r\n
\r\nSikorski chodzi po parku<\/strong><\/p>\r\n\r\n

O ile Rosja zdo\u0142a\u0142a zgromadzi\u0107 du\u017ce zasoby pieni\u0119\u017cne, kt\u00f3re by\u0142y dla niej amortyzatorem twardego l\u0105dowania w momencie za\u0142amania, o tyle kraje, takie jak: Ukraina, Rumunia, \u0141otwa czy Litwa takiego amortyzatora nie mia\u0142y i sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to g\u0142\u0119bokim kryzysem i radykalnym pog\u0142\u0119bieniem ich wewn\u0119trznej s\u0142abo\u015bci. Szczeg\u00f3lnie dotkliwie odczuwamy to dzi\u015b na Litwie, gdzie po odej\u015bciu prezydenta Valdasa Adamkusa pu\u015bci\u0142y ostatnie bariery antypolonizmu, a kryzys nies\u0142ychanie wzmocni\u0142 wp\u0142ywy rosyjskie. Tym bowiem przyczynom nale\u017cy przypisa\u0107 upokarzaj\u0105ce traktowanie Orlenu w Mo\u017cejkach czy kompletny impas w transgranicznych po\u0142\u0105czeniach energetycznych. \u0179aden polski projekt energetyczny na Litwie nie ma dzi\u015b szans powodzenia, poniewa\u017c nie chc\u0105 go Rosjanie i maj\u0105 oni wystarczaj\u0105cy wp\u0142yw, by go zablokowa\u0107 lub przej\u0105\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Je\u017celi zatem nie potrafimy sobie poradzi\u0107 na ma\u0142ej i b\u0119d\u0105cej w UE Litwie, c\u00f3\u017c dopiero liczy\u0107 na podtrzymywanie kruchej pa\u0144stwowo\u015bci ukrai\u0144skiej, zmuszonej do rozwi\u0105zywania nies\u0142ychanie trudnych problem\u00f3w, a dysponuj\u0105cej fatalnym systemem politycznym. Nie zmienia to faktu, \u017ce minister Sikorski regularnie chwal\u0105cy si\u0119 ustanowieniem programu Partnerstwa Wschodniego (wartego bagatela 300 mln euro), w ostatnich latach zrobi\u0142 chyba wszystko, co m\u00f3g\u0142, by stosunki z Ukrain\u0105 popsu\u0107. Do\u015b\u0107, \u017ce jego wizyta w Kijowie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 chodzeniem po parku, poniewa\u017c niemal nikt nie mia\u0142 ochoty si\u0119 z nim spotka\u0107. Dzi\u015b wszelako po \u017ca\u0142osnym upadku „pomara\u0144czowej rewolucji” Ukraina wraca w orbit\u0119 wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich i Polska nawet z innym ministrem nie mog\u0142aby temu zapobiec.<\/p>\r\n\r\n

Kryzys jest zatem g\u0142\u00f3wn\u0105 i obiektywn\u0105 przyczyn\u0105 za\u0142amania si\u0119 post\u0119p\u00f3w neojagiello\u0144skiej polityki Lecha Kaczy\u0144skiego. Jedynym trwa\u0142ym efektem tej polityki wydaje si\u0119 dzi\u015b istnienie niepodleg\u0142ej Gruzji, kt\u00f3r\u0105 uratowa\u0142 najprawdopodobniej tak wyszydzany w Polsce s\u0142ynny lot do Tbilisi. Nie znaczy to jednak, \u017ce ta polityka by\u0142a b\u0142\u0119dna. Po prostu nie zawsze starcza \u015brodk\u00f3w i nie zawsze sprzyja szcz\u0119\u015bcie. Faktycznie b\u0142\u0119dne by\u0142o po\u017cegnanie si\u0119 z t\u0105 polityk\u0105 przez Rados\u0142awa Sikorskiego w artykule opublikowanym w „Gazecie Wyborczej” przy okazji wrze\u015bniowej wizyty W\u0142adimira Putina na Westerplatte. Pisa\u0142 on w nim: „W\u0142a\u015bciwej odpowiedzi na dylematy geostrategiczne i to\u017csamo\u015bciowe Polski nie oferuj\u0105 jagiello\u0144skie ambicje mocarstwowe. Jest ni\u0105 natomiast nowoczesne pa\u0144stwo narodowe, przy czym przymiotnika 'narodowy’ u\u017cywam nie w znaczeniu etnicznym, lecz politycznym, obywatelskim. Oznacza to, \u017ce zaanga\u017cowanie Polski w proces integracji europejskiej tylko wzmacnia nowocze\u015bnie pojmowany charakter polskiego pa\u0144stwa narodowego, sprzyjaj\u0105c zjawiskom modernizacyjnym. Modernizacja i integracja to dwa kluczowe poj\u0119cia na wsp\u00f3\u0142czesnym etapie rozwoju Polski”.
\r\n
\r\nO m\u0105dr\u0105 polityk\u0119 jagiello\u0144sk\u0105<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sprawa jest tu postawiona w spos\u00f3b ewidentnie b\u0142\u0119dny. Mi\u0119dzy dwoma wymiarami – europejskim i jagiello\u0144skim – nie ma konfliktu. Historycznie zreszt\u0105 to w\u0142a\u015bnie (ustrojowa, prawna i kulturowa) atrakcyjno\u015b\u0107 polsko\u015bci by\u0142a spoiwem politycznej unii, kt\u00f3ra jednak – czy trzeba o tym przypomina\u0107? – postanowi\u0142a u swego kresu przesta\u0107 by\u0107 uni\u0105 i sta\u0107 si\u0119 jednym nowoczesnym Narodem. Dzi\u015b, kiedy odkrywamy w Polsce znacz\u0105ce pok\u0142ady gazu, okazuje si\u0119, \u017ce nagle znajduj\u0105 si\u0119 \u015brodki do uprawiania m\u0105drej polityki jagiello\u0144skiej. W polskim interesie pozostaje bowiem niezmiennie integrowanie wok\u00f3\u0142 siebie Litwy, Ukrainy, W\u0119gier i Czech w jeden stabilny blok geopolityczny, tak jak robili to w ostatnich 50 latach Niemcy wobec Holandii, Francji i Polski.<\/p>\r\n\r\n

Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce powinny by\u0107 dla nas przypadki czeski i w\u0119gierski. Po pierwsze, Czesi umiej\u0105 zjednoczy\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 swojego demokratycznie wybranego przyw\u00f3dcy, kt\u00f3ry oci\u0105gaj\u0105c si\u0119 z podpisaniem traktatu lizbo\u0144skiego, nie nara\u017ca si\u0119 na szkalowanie go w czeskich mediach, a co najwy\u017cej na grubia\u0144stwo ze strony niemieckiego przewodnicz\u0105cego Parlamentu Europejskiego. A pami\u0119ta\u0107 trzeba, \u017ce gospodarczo Czechy s\u0105 krajem du\u017co silniej od Niemiec uzale\u017cnionym ni\u017c my. Czechy s\u0105 tak\u017ce dobrym wzorcem tego, co powinni\u015bmy zrobi\u0107 z nasz\u0105 energetyk\u0105. Wiedz\u0105, \u017ce firmy energetyczne w Europie s\u0105 kontrolowane przez pa\u0144stwa i aby osi\u0105gn\u0105\u0107 efektywne zarz\u0105dzanie nimi, nie trzeba ich prywatyzowa\u0107, a jedynie wynagradza\u0107 zarz\u0105dy tak, jak robi si\u0119 to w przedsi\u0119biorstwach prywatnych, tzn. pozwoli\u0107 mened\u017cerom uczestniczy\u0107 w uzyskanym zysku.<\/p>\r\n\r\n

W\u0119gry z kolei s\u0105, z jednej strony, przyk\u0142adem tego, co grozi Polsce, je\u015bli nie zreformuje szybko finans\u00f3w publicznych – nast\u0105pi gwa\u0142towny wzrost d\u0142ugu i za\u0142amanie gospodarcze. Takie s\u0105 skutki dw\u00f3ch kadencji rz\u0105d\u00f3w populistycznej prorosyjskiej koalicji w stylu SLD – UW. Z drugiej jednak strony, W\u0119gry s\u0105 nies\u0142ychanie interesuj\u0105cym przyk\u0142adem wyrwania si\u0119 prawicowego Fideszu spod politycznej kurateli Niemiec. By\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 wizyt\u0105 dyplomatyczn\u0105 ostatnich miesi\u0119cy w Polsce by\u0142a wizyta Wiktora Orbana, kt\u00f3ry zamiast jecha\u0107 do Berlina, w pierwszej kolejno\u015bci wybra\u0142 si\u0119 do Warszawy, by zaproponowa\u0107 zawi\u0105zanie w\u0119z\u0142a sojuszniczego w imi\u0119 integralno\u015bci i podmiotowo\u015bci tej cz\u0119\u015bci Europy. C\u00f3\u017c, kiedy spotka\u0142 si\u0119 z rybim wzrokiem polskiego premiera, kt\u00f3ry odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoj\u0105 suwerenno\u015b\u0107 ch\u0119tnie scedowa\u0142by na Berlin, gdyby tylko tamten mia\u0142 g\u0142ow\u0119 do zajmowania si\u0119 naszymi sprawami.
\r\nObecny stan polskiej polityki zagranicznej mo\u017cna podsumowa\u0107 tak: dobrowolnie zredukowali\u015bmy sw\u00f3j potencja\u0142 geopolityczny, by przez przypadek – poprzez podziwu godn\u0105 odporno\u015b\u0107 na kryzys oraz odkrycie zasob\u00f3w gazu – odzyska\u0107 \u015brodki do realizacji polityki ambitnej. Jednak problem dzisiejszej kondycji polskiej sceny politycznej po katastrofie smole\u0144skiej i wyborach prezydenckich polega na tym, \u017ce jedna strona nie chce chcie\u0107, a druga chce a\u017c za bardzo. Tymczasem w geopolityce potrzebny jest ambitny umiar.<\/p>\r\n\r\n

Jan Filip Stani\u0142ko<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

<\/strong>Autor jest ekspertem w dziedzinie mi\u0119dzynarodowej ekonomii politycznej, cz\u0142onkiem zarz\u0105du Instytutu Sobieskiego.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polska polityka przesta\u0142a by\u0107 ambitna w momencie, w kt\u00f3rym mog\u0142a sobie na tak\u0105 ambicj\u0119 du\u017co \u0142atwiej pozwoli\u0107. Gdyby\u015bmy mieli do czynienia z elementarn\u0105 kontynuacj\u0105 obranego przez poprzednik\u00f3w kursu, w 2008 r. Polska zosta\u0142aby reprezentantem kraj\u00f3w postkomunistycznych w redefiniowanej w\u00f3wczas G-20. Jednak w rol\u0119 reprezentanta Europy \u015arodkowej pozwolili\u015bmy wej\u015b\u0107 Niemcom Czy Polska – najwi\u0119kszy kraj w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[124,23,98,37,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26069"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26069\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}