{"id":2599,"date":"2008-10-16T09:09:22","date_gmt":"2008-10-16T09:09:22","guid":{"rendered":""},"modified":"2009-10-16T22:36:05","modified_gmt":"2009-10-17T03:36:05","slug":"bohaterstwo-jest-niestandardowe-wywiad-z-grzegorzem-wsowskim-z-fundacji-pamitamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2599","title":{"rendered":"„Bohaterstwo jest niestandardowe<\/strong>” – wywiad z Grzegorzem W\u0105sowskim z Fundacji Pami\u0119tamy<\/em>"},"content":{"rendered":"

„[…] Ludzie Ci i ich rodziny przez dziesi\u0105tki lat rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej byli plugawieni, ods\u0105dzani od czci i wiary przez propagand\u0119 komunistyczn\u0105 […] My – \u017cyj\u0105cy w wolnej Polsce, mog\u0105cy w pe\u0142ni korzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci jakie daje wolno\u015b\u0107 – nie tylko powinni\u015bmy, ale wr\u0119cz jeste\u015bmy zobowi\u0105zani do dobrej pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach wolno\u015bci walcz\u0105cych z broni\u0105 w r\u0119ku z\u00a0komunistami – z budowniczymi systemu, kt\u00f3ry zanegowa\u0142 pozytywny dorobek cywilizacji zachodnioeuropejskiej.” <\/em><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Z Grzegorzem W\u0105sowskim z Fundacji \u201ePami\u0119tamy\u201d rozmawia Jaros\u0142aw Wr\u00f3blewski<\/p>\r\n\r\n

– Fundacja \u201ePami\u0119tamy\u201d za prywatne pieni\u0105dze skutecznie upami\u0119tnia \u017co\u0142nierzy zbrojnego antykomunistycznego podziemia po 1944 roku, tzw. \u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych. \u00a0Dla niekt\u00f3rych to nadal temat kontrowersyjny\u2026 <\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Termin \u201ekontrowersyjny\u201d robi\u00a0 w naszych czasach osza\u0142amiaj\u0105c\u0105 karier\u0119. W warunkach wolno\u015bci s\u0142owa ka\u017cde praktycznie wydarzenie historyczne mo\u017ce by\u0107 oceniane w spos\u00f3b kra\u0144cowo odmienny i niejako z automatu staje si\u0119 kontrowersyjne. Nie trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce Powstanie Warszawskie widziane oczyma rodzin poleg\u0142ych w nim \u017co\u0142nierzy niemieckich spotka si\u0119 z radykalnie odmienn\u0105 ocen\u0105, ni\u017c nasze widzenie tego zrywu niepodleg\u0142o\u015bciowego. Ale czy powiemy, \u017ce jest kontrowersyjne? Na pewno nie. Podobnie wyrok \u015bmierci wykonany na Polaku wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z gestapo zostanie inaczej oceniony przez rodzin\u0119 zlikwidowanego donosiciela, a inaczej przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. I znowu\u00a0 zapytam: czy fakt, \u017ce zdarzenie, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0119 jest r\u00f3\u017cnie oceniane czyni je kontrowersyjnym? Podobnie jest z walk\u0105 zbrojn\u0105 z komunistami i bohaterami tej walki, takimi jak \u201e\u0141upaszka\u201d, \u201eM\u0142ot\u201d, \u201eHuzar\u201d, \u201eZapora\u201d itd. W tym miejscu nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce ziemia ciechanowska zapisa\u0142a bardzo pi\u0119kn\u0105 kart\u0119 oporu zbrojnego przeciwko komunistom, p\u0142ac\u0105c za to ogromn\u0105 cen\u0119. Symbolem tego oporu na Waszym terenie jest Mieczys\u0142aw Dziemieszkiewicz \u201eR\u00f3j\u201d, jeden z najlepszych dow\u00f3dc\u00f3w polowych z prze\u0142omu lat 40-tych i 50-tych ubieg\u0142ego stulecia. Co bardzo istotne, dla znakomitej wi\u0119kszo\u015bci Pa\u0144stwa przodk\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w ziemi ciechanowskiej, ani \u201eR\u00f3j\u201d ani jemu podobni wcale nie byli kontrowersyjni – ich walka cieszy\u0142a si\u0119 du\u017cym poparciem spo\u0142ecznym, czego dowodem jest po pierwsze masowo\u015b\u0107 represji komunistycznych skierowanych przeciwko ludno\u015bci, po drugie fakt, \u017ce \u201eR\u00f3j\u201d, prowadz\u0105c przez ca\u0142y czas aktywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bojow\u0105, zdo\u0142a\u0142 si\u0119 utrzyma\u0107 w terenie a\u017c do 1951 roku – w warunkach masowego terroru, gdy za udzielenie mu kwatery, podanie mleka i strawy czy nawet tylko niez\u0142o\u017cenie donosu na temat miejsca pobytu partyzant\u00f3w grozi\u0142o piek\u0142o \u015bledztwa na UB, wieloletnie wi\u0119zienie i przylepienie, zapewniaj\u0105cej przez ca\u0142y czas trwania PRLu \u017cycie obywatela drugiej kategorii etykiety \u201erodziny bandyckiej\u201d. Pami\u0119tajmy, \u017ce tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego podziemia zbrojnego za sw\u00f3j wyb\u00f3r, za wyst\u0105pienie w obronie warto\u015bci wysokich – takich jak niepodleg\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny \u00a0i wolno\u015b\u0107 jednostki ludzkiej –\u00a0 zap\u0142aci\u0142o cen\u0119 najwy\u017csz\u0105. Znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie ma nawet swego grobu – komuni\u015bci odm\u00f3wili im nawet prawa do ludzkiego poch\u00f3wku, a bliskim partyzant\u00f3w prawa do miejsca, przy kt\u00f3rym mo\u017cna wspomnie\u0107 zmar\u0142ego i pomodli\u0107 si\u0119 za jego dusz\u0119. Dodatkowo jeszcze ludzie Ci i ich rodziny przez dziesi\u0105tki lat rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej byli plugawieni, ods\u0105dzani od czci i wiary przez propagand\u0119 komunistyczn\u0105 – komuni\u015bci robili to po to, aby zada\u0107 swoim przeciwnikom \u015bmier\u0107 cywiln\u0105, \u017ceby zohydzi\u0107 ich w oczach przysz\u0142ych pokole\u0144. Jestem g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce my – \u017cyj\u0105cy w wolnej Polsce, mog\u0105cy w pe\u0142ni korzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci jakie daje wolno\u015b\u0107 – nie tylko powinni\u015bmy, ale wr\u0119cz jeste\u015bmy zobowi\u0105zani do dobrej pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach wolno\u015bci walcz\u0105cych z broni\u0105 w r\u0119ku z\u00a0komunistami – z budowniczymi systemu, kt\u00f3ry zanegowa\u0142 pozytywny dorobek cywilizacji zachodnioeuropejskiej.<\/p>\r\n\r\n

– Dlaczego tych \u017co\u0142nierzy nazywa si\u0119 wykl\u0119tymi? Okre\u015blenie zosta\u0142o zaczerpni\u0119ta z\u00a0tytu\u0142u ksi\u0105\u017cki Jerzego \u015al\u0105skiego? <\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Nie. Wymy\u015bli\u0142 je m\u00f3j kolega, Czarek Karwowski. By\u0142o to przy okazji pierwszej zorganizowanej przez nas wystawy po\u015bwi\u0119conej podziemiu antykomunistycznemu, prezentowanej na Uniwersytecie Warszawskim jesieni\u0105 1993r. Uzna\u0142em t\u0119 nazw\u0119 za znakomit\u0105 – idealnie bowiem oddawa\u0142a fakt wy\u0142\u0105czenia \u017co\u0142nierzy tego podziemia ze wsp\u00f3lnoty narodowej, jakby amputowania historii ich walki i z\u0142o\u017conej przez nich ofiary ze zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci historycznej spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Przy czym nie chodzi\u0142o tu bynajmniej o okres PRLu – komuni\u015bci, mimo zinstytucjonalizowanej d\u0142ugoletniej propagandy, nie byli w stanie tego zrobi\u0107 , a to dlatego, \u017ce nigdy nie mogli uzyska\u0107 przymiotu cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty narodowej, kt\u00f3rej fundamentem jest przecie\u017c poszanowanie wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w, poszanowanie wytworzonej przez wsp\u00f3lnot\u0119 pa\u0144stwowo\u015bci i wreszcie szacunek dla przesz\u0142ych pokole\u0144 i ich pozytywnego dorobku, kt\u00f3ry dla wsp\u00f3\u0142czesnych jest punktem wyj\u015bcia do dalszego rozwoju. Zawarte w nazwie \u017co\u0142nierze wykl\u0119ci oskar\u017cenie adresowane by\u0142o do elit opiniotw\u00f3rczych z okresu pocz\u0105tku III RP.\u00a0 By\u0142o to oskar\u017cenie o\u00a0pomini\u0119cie najwa\u017cniejszego, najbardziej dramatycznego i najbardziej heroicznego rozdzia\u0142u z historii oporu przeciwko re\u017cimowi komunistycznemu. Oskar\u017cenie w\u0142a\u015bnie o\u00a0wyeliminowanie \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego podziemia zbrojnego z budowanej w\u00a0warunkach wolnego ju\u017c pa\u0144stwa \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Do dzi\u015b pami\u0119tam jak Jacek Merkel, wtedy szef urz\u0119du ds. kombatant\u00f3w, zapytany przez dziennikarza, czy przewiduje si\u0119 przyznanie uprawnie\u0144 kombatanckich za walk\u0119 w szeregach UPA, Werwolf-u, czy NSZ-u odpowiedzia\u0142: Za s\u0142u\u017cb\u0119 w obcej armii? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. W ten spos\u00f3b zadaj\u0105cy pytanie dziennikarz zr\u00f3wna\u0142 oko\u0142o 70 tys. \u017co\u0142nierzy drugiej co do wielko\u015bci organizacji konspiracyjnej polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3ra jeszcze w okresie okupacji niemieckiej wskazywa\u0142a, \u017ce Polska ma dw\u00f3ch r\u00f3wnorz\u0119dnych wrog\u00f3w: Niemc\u00f3w i\u00a0komunist\u00f3w, mowa oczywi\u015bcie o Narodowych Si\u0142ach Zbrojnych, z nacjonalistycznym podziemiem ukrai\u0144skim i pogrobow\u0105 organizacj\u0105 nazistowsk\u0105, a wysoki rang\u0105 urz\u0119dnik pa\u0144stwowy, wolnej Polski, zaliczy\u0142 ich do obcej armii. To tylko jeden z przyk\u0142ad\u00f3w. Oczywi\u015bcie stosunek kr\u0119g\u00f3w opiniotw\u00f3rczych III RP z pocz\u0105tku lat 90-tych do \u017co\u0142nierzy podziemia antykomunistycznego nie by\u0142 przypadkowy. By\u0142 funkcj\u0105 konceptu politycznego i\u00a0spo\u0142ecznego, kt\u00f3rego istotnym elementem by\u0142o wmawianie nam, \u017ce historia wysi\u0142k\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych\u00a0 w Polsce po roku 1944, tak pi\u0119knie zako\u0144czona przy okr\u0105g\u0142ym stole, to suma wysi\u0142k\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w partii komunistycznej pracuj\u0105cych na rzecz ewolucji systemu oraz dzia\u0142a\u0144 by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w partii komunistycznej, kt\u00f3rzy po wyst\u0105pieniu z niej b\u0105d\u017a wyrzuceniu, dzia\u0142ali w opozycji demokratycznej. I, jak raczy\u0142 obwie\u015bci\u0107 to by\u0142y Prezydent RP Aleksander Kwa\u015bniewski przy okazji odznaczania Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego Jacka Kuronia i\u00a0Karola Modzelewskiego, za napisany w 1964 roku list otwarty do partii komunistycznej, w\u00a0kt\u00f3rym autorzy, wtedy cz\u0142onkowie partii komunistycznej, poddali krytyce pewne niedoci\u0105gni\u0119cia partii komunistycznej, ich partii, w\u00a0 procesie budowy komunizmu z Polsce, \u017ce Jacek Kuro\u0144 i Karol Modzelewski byli pierwszymi, kt\u00f3rzy otwarcie napi\u0119tnowali panuj\u0105cy w Polsce system dyktatury. Odby\u0142o si\u0119 to z wielkimi fanfarami, godnymi uroczysto\u015bci wr\u0119czenia najwy\u017cszego polskiego odznaczenia pa\u0144stwowego, i przy braku cho\u0107by s\u0142owa protestu wobec potwornego przecie\u017c zafa\u0142szowania historii w uzasadnieniu dla tych odznacze\u0144. Milcza\u0142y telewizje, gazety, autorytety itd. Oczywi\u015bcie milcza\u0142y nad tym kuriozalnym uzasadnieniem, wyg\u0142aszaj\u0105c laudacje pod adresem odznaczonych. A przecie\u017c przez konspiracj\u0119 antykomunistyczn\u0105 z okresu lat 1944-1954 przewin\u0119\u0142o si\u0119 ponad 200 tys. ludzi, z czego ponad 20 tys. wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 \u00a0w walce czynnej z\u00a0broni\u0105 w r\u0119ku. Skala ofiary z\u0142o\u017conej na o\u0142tarzu wolno\u015bci w tamtym czasie przez naszych rodak\u00f3w to kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy poleg\u0142ych i pomordowanych i oko\u0142o 200 tys. aresztowanych i wi\u0119zionych. Praktycznie ca\u0142a dekada lat 90-tych wpisuje si\u0119, swoim klimatem intelektualnym, w przywo\u0142an\u0105 przeze mnie a opart\u0105 na \u00a0podeptaniu prawdy o systemie komunistycznym, o historii toczonej z nim walki i oczywi\u015bcie o bohaterach tej walki uroczysto\u015b\u0107, podczas kt\u00f3rej by\u0142y cz\u0142onek Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dekorowa\u0142 dw\u00f3ch by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w tej partii, wyrzuconych z niej w\u0142a\u015bnie za \u00f3w list otwarty, najwy\u017cszym polskim odznaczeniem za, powtarzam, wytkni\u0119cie b\u0142\u0119d\u00f3w w budowie dyktatury klasy robotniczej, czyli komunizmu w Polsce.\u00a0 \u00a0Na szcz\u0119\u015bcie to ju\u017c przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

– Jednak zarysowana przez Pana o\u015b sporu trwa do dzi\u015b\u2026<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Tak, lecz nie jest ju\u017c funkcj\u0105 konceptu politycznego, tylko wynikiem obrony \u017cyciorys\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy przez taki czy inny okres czasu wsp\u00f3\u0142tworzyli komunizm w Polsce, nawet je\u017celi p\u00f3\u017aniej znale\u017ali si\u0119 w szeregach opozycji, oraz, a mo\u017ce nawet przede wszystkim, obrony \u017cyciorys\u00f3w licznych salonowc\u00f3w peerelowskich, tj. ludzi kt\u00f3rzy wygodnie funkcjonowali w przestrzeni publicznej PRL-u, w kt\u00f3rej demiurgiem by\u0142a partia komunistyczna, a kt\u00f3rzy zasmakowali pozycji autorytetu. To przecie\u017c owe autorytety kszta\u0142towa\u0142y \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 po upadku PRL-u, to one okre\u015bla\u0142y, kto by\u0142 dobry, a kto z\u0142y, kto mia\u0142 do czego prawo, a kto nie. Dla takich ludzi \u017co\u0142nierze podziemia antykomunistycznego, czyli ludzie kt\u00f3rzy z\u00a0systemem komunistycznym poszli na udry, a nie uk\u0142ady, ich historia, walka i ofiara, s\u0105 gro\u017ani. Gro\u017ani bo gro\u017c\u0105 spierwiastkowaniem etosu, kt\u00f3ry jest istotnym, wr\u0119cz konstytutywnym elementem autorytetu. Innymi s\u0142owy: por\u00f3wnanie realnych postaw os\u00f3b kreuj\u0105cych si\u0119 czy wykreowanych na autorytety z heroizmem os\u00f3b przez lata zapomnianych wypada mia\u017cd\u017c\u0105co dla autorytet\u00f3w, z kt\u00f3rych zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107, opowiadaj\u0105c sw\u00f3j \u017cyciorys, musi powiedzie\u0107: \u201eja, wieloletni cz\u0142onek partii komunistycznej, uk\u0105szony Heglem\u201d itd. \u00a0To za\u015b uruchamia proces polegaj\u0105cy na lukrowaniu PRL-u i komizmu w og\u00f3le, po to aby wybroni\u0107 w\u0142asne wybory \u017cyciowe, i deprecjonowaniu wyboru na walk\u0119 z komunizmem. Przypomnijmy: wyboru, kt\u00f3ry by\u0142 udzia\u0142em 200 tys. naszych rodak\u00f3w, i\u00a0 by\u0142 to wyb\u00f3r, za kt\u00f3ry w tamtych czasach p\u0142aci\u0142o si\u0119 \u017cyciem lub d\u0142ugoletnim wi\u0119zieniem.<\/p>\r\n\r\n

– Wyb\u00f3r zak\u0142adaj\u0105cy ofiar\u0119 w obronie wolno\u015bci.<\/strong>
\r\n
\r\n – Tak jest. Powinni\u015bmy dzi\u0119kowa\u0107 Opatrzno\u015bci, a ci, kt\u00f3rzy w ni\u0105 nie wierz\u0105, powinni by\u0107 wdzi\u0119czni losowi, \u017ce nam taki wyb\u00f3r zosta\u0142 oszcz\u0119dzony. Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce bohaterstwo jest postaw\u0105 odbiegaj\u0105c\u0105 od powszechnego post\u0119powania, inaczej nie by\u0142oby bohaterstwem. Podane przeze mnie liczby opisuj\u0105ce skal\u0119 oporu przeciwko komunizmowi s\u0105 pi\u0119knym \u015bwiadectwem postawy naszych przodk\u00f3w, ich przywi\u0105zania do warto\u015bci wysokich, w szczeg\u00f3lno\u015bci do idei wolno\u015bci. Partyzantka antykomunistyczna by\u0142a zrywem pokolenia wychowanego w II Rzeczpospolitej, dla kt\u00f3rego niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraju by\u0142a warto\u015bci\u0105 wart\u0105 najwy\u017cszego po\u015bwi\u0119cenia. To samo pokolenie stworzy\u0142o wcze\u015bniej konspiracj\u0119 antyniemieck\u0105, kt\u00f3rej rozmach nie mia\u0142 odpowiednika w innych krajach okupowanych przez Niemc\u00f3w. Zreszt\u0105 konspiracj\u0119 antykomunistyczn\u0105 stworzyli ludzie, kt\u00f3rzy w swej znakomitej wi\u0119kszo\u015bci byli wcze\u015bniej zaanga\u017cowani w konspiracj\u0119 antyniemieck\u0105. \u015aledz\u0105c \u017cyciorysy \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych wida\u0107 wyra\u017anie ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 walki z dwoma re\u017cimami totalitarnymi, najpierw z\u00a0nazistowskimi Niemcami a p\u00f3\u017aniej z komunistami.<\/p>\r\n\r\n

– Teraz wiedza o nich, o \u0179o\u0142nierzach Wykl\u0119tych, jest wi\u0119ksza, bardziej powszechna. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Jako\u015bciowa zmiana sytuacji nast\u0105pi\u0142a wraz z powstaniem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, a dok\u0142adnie z chwil\u0105, w kt\u00f3rej historycy uzyskali dost\u0119p do zasob\u00f3w archiwalnych tajnej policji komunistycznej, przej\u0119tych przez IPN. Analiza tych zasob\u00f3w zaowocowa\u0142a znakomitym post\u0119pem wiedzy na temat podziemia antykomunistycznego, da\u0142a wyobra\u017cenie o skali oporu spo\u0142ecznego przeciwko komunizmowi. W ostatnich kilku latach pojawi\u0142o si\u0119 szereg warto\u015bciowych opracowa\u0144, g\u0142\u00f3wnie autorstwa historyk\u00f3w z IPN, po\u015bwi\u0119conych walce podziemia antykomunistycznego. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce aktualnie epopeja tego podziemia przesta\u0142a by\u0107 bia\u0142\u0105 plam\u0105, \u017ce powoli temat ten przebija si\u0119 do zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci historycznej Polak\u00f3w. Warto w tym miejscu wspomnie\u0107 kilka os\u00f3b, spo\u015br\u00f3d tych kt\u00f3re ci\u0119\u017cko pracowa\u0142y nad ocaleniem i przywr\u00f3ceniem dobrej pami\u0119ci o \u0179o\u0142nierzach Wykl\u0119tych zanim jeszcze powsta\u0142 IPN – w\u0142a\u015bnie w tych \u017ale przeze mnie wspominanych, w kontek\u015bcie przedmiotu naszej rozmowy, latach 90-tych. Mam na my\u015bli Piotra Niwi\u0144skiego, Kazimierza Krajewskiego, Tomasza \u0141abuszewskiego – ostatni dwaj aktualnie w IPN, ale r\u00f3wnie\u017c grono moich przyjaci\u00f3\u0142, wtedy z Ligi Republika\u0144skiej, kt\u00f3rzy podj\u0119li szereg dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu przywr\u00f3cenie pami\u0119ci o bohaterach zbrojnego oporu przeciwko komunistom. Wracaj\u0105c jednak do czas\u00f3w obecnych, nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c zas\u0142ug aktualnego Prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego na polu upami\u0119tniania \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych. Tylko na przestrzeni ostatnich kilku miesi\u0119cy odznaczy\u0142 on po\u015bmiertnie wysokimi odznaczeniami kilku wa\u017cnych dow\u00f3dc\u00f3w polowych podziemia antykomunistycznego – mam na my\u015bli \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d, \u201eM\u0142ota\u201d, \u201eHuzara\u201d i \u201eZapor\u0119\u201d – oraz wielu ich podkomendnych. Nie waham si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce dopiero czas prezydentury Lecha Kaczy\u0144skiego to okres, w kt\u00f3rym \u0179o\u0142nierze Wykl\u0119ci doczekali si\u0119 nale\u017cytych honor\u00f3w ze strony najwy\u017cszych w\u0142adz Rzeczpospolitej.<\/p>\r\n\r\n

– Kt\u00f3re spotkanie z rodzin\u0105 zabitego uczestnika konspiracji antykomunistycznej \u00a0zapad\u0142o panu najbardziej w pami\u0119\u0107?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Chyba spotkanie, do jakiego dosz\u0142o przy okazji upami\u0119tnienia poleg\u0142ych partyzant\u00f3w z\u00a0odtworzonej na Podlasiu w lutym 1946 roku 6 Brygady Wile\u0144skiej AK kpt. W\u0142adys\u0142awa \u0141ukasiuka \u201eM\u0142ota\u201d. Chodzi\u0142o o czterech \u017co\u0142nierzy z tego oddzia\u0142u, partyzant\u00f3w jeszcze z\u00a0czas\u00f3w okupacji niemieckiej, kt\u00f3rzy zgin\u0119li we wrze\u015bniu 1950r., i gospodarza, kt\u00f3ry ich ukrywa\u0142 i za to zosta\u0142 zam\u0119czony przez komunist\u00f3w w wi\u0119zieniu na Rakowieckiej. Pami\u0119tam, \u017ce jak pojawili\u015bmy si\u0119 w domu c\u00f3rki tego gospodarza i zakomunikowali\u015bmy jej, \u017ce chcemy upami\u0119tni\u0107 pomnikiem ofiar\u0119 m.in. jej ojca, to ona powiedzia\u0142a wtedy, \u017ceby\u015bmy pami\u0119tali, \u017ce w domu jej ojca nie znaleziono \u017cadnej skradzionej rzeczy. To by\u0142o dramatyczne, bo wypowiedziane przez c\u00f3rk\u0119, \u015bwiadectwo ogromnego ci\u0119\u017caru propagandy komunistycznej, ale i ludzkiej zawi\u015bci, dla kt\u00f3rej propaganda ta by\u0142a znakomit\u0105 gleb\u0105, z jakim przez lata najbli\u017csza rodzina tego cz\u0142owieka, w ca\u0142kowitym praktycznie osamotnieniu, musia\u0142a si\u0119 mierzy\u0107. W efekcie, kilkana\u015bcie lat po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, bowiem spotkanie to mia\u0142o miejsce w 2005 roku, rodzina bohaterskiego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry odda\u0142 \u017cycie za wolno\u015b\u0107, na informacj\u0119 o inicjatywie upami\u0119tnienia jego ofiary zareagowa\u0142a t\u0142umaczeniem, \u017ce nie by\u0142 on paserem grupy bandyt\u00f3w. I to jest praktyczna strona tematu naszej dyskusji – rzecz idzie o to, czy takie osoby, jak moja rozm\u00f3wczyni, \u017cyj\u0105ce w ma\u0142ych, a zatem nie anonimowych spo\u0142eczno\u015bciach, nie by\u0142y nara\u017cone na pokutuj\u0105ce kontrfaktyczne stereotypy wytworzone przez komunistyczn\u0105 propagand\u0119. \u0179eby te spo\u0142eczno\u015bci zrozumia\u0142y, \u017ce historia walki antykomunistycznego podziemia jest wa\u017cnym elementem tradycji wsp\u00f3lnoty narodowej z danego terenu; tradycji, kt\u00f3ra jest powodem do dumy dla ca\u0142ego regionu. A w konsekwencji powy\u017cszego, \u017ce polegli w walce \u017co\u0142nierze podziemia, jak r\u00f3wnie\u017c ich rodziny, za cierpienia i upokorzenia, jakich zazna\u0142y od komunist\u00f3w i ich poplecznik\u00f3w, zas\u0142uguj\u0105 na szacunek. Tego oczywi\u015bcie nie zadekretuj\u0105 \u017cadne akty prawne. Uzyskanie takiego efektu spo\u0142ecznego wymaga lat wysi\u0142k\u00f3w, \u00a0obliczonych po pierwsze na opisanie jak naprawd\u0119 by\u0142o, po drugie na dotarcie z t\u0105 prawd\u0105 do lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, po trzecie dzia\u0142a\u0144 obliczonych na osadzenie w spos\u00f3b trwa\u0142y w \u015bwiadomo\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci historycznej tych spo\u0142eczno\u015bci etosu walki, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy. Wreszcie mocnego zaakcentowania, \u017ce tradycja tej walki jest pi\u0119kn\u0105 kart\u0105 w historii danego regionu. Dlatego tak bardzo szkoda\u00a0 zupe\u0142nie zmarnowanej pod tym wzgl\u0119dem, z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych ju\u017c wspomina\u0142em, dekady lat 90-tych. C\u00f3\u017c, co si\u0119 sta\u0142o to si\u0119 nie odstanie. Ca\u0142y wysi\u0142ek wsp\u00f3\u0142kierowanej przeze mnie Fundacji \u201ePami\u0119tamy\u201d obliczony jest na uzyskanie po\u015br\u00f3d wsp\u00f3lnot lokalnych efektu spo\u0142ecznego, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142em . Wyznaj\u0105c zasad\u0119, \u017ce pami\u0119\u0107 wymaga formy trwa\u0142ej, stawiamy pomniki po\u015bwi\u0119cone \u0179o\u0142nierzom Wykl\u0119tym, wydajemy broszury po\u015bwi\u0119cone historii walki tych \u017co\u0142nierzy a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142organizujemy, razem z miejscowym duchowie\u0144stwem oraz w\u0142adzami samorz\u0105dowymi, uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce wysi\u0142ek podziemia antykomunistycznego.<\/p>\r\n\r\n

– Ile pomnik\u00f3w ju\u017c ods\u0142onili\u015bcie? <\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Siedemna\u015bcie, z czego kilka du\u017cych. Nie mog\u0119 w tym miejscu nie wspomnie\u0107 o Ministrze Andrzeju Przewo\u017aniku i kierowanej przez niego Radzie Ochrony Pami\u0119ci Walk i\u00a0M\u0119cze\u0144stwa. Doskonale rozumie on potrzeb\u0119 przywracania pami\u0119ci, w\u0142a\u015bnie w formie trwa\u0142ej, w formie pomnik\u00f3w, o \u0179o\u0142nierzach Wykl\u0119tych. Kierowana przez niego instytucja zawsze, niezale\u017cnie od klimatu politycznego, s\u0142u\u017cy\u0142a Fundacji \u201ePami\u0119tamy\u201d pomoc\u0105, w tym, przy du\u017cych pomnikach, wsparciem finansowym.<\/p>\r\n\r\n

– Mieszka\u0144cy o nie dbaj\u0105?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Dbaj\u0105 i to nas utwierdza w diagnozie, \u017ce s\u0105 one potrzebne. Ku naszej wielkiej satysfakcji zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z postawionych przez nas pomnik\u00f3w jest otoczona \u017cyw\u0105 trosk\u0105 \u00a0lokalnych spo\u0142eczno\u015bci – dowodem tego s\u0105 znicze i kwiaty le\u017c\u0105ce u podn\u00f3\u017cy pomnik\u00f3w. Pami\u0119\u0107, o kt\u00f3rej przejawach tu m\u00f3wi\u0119, jest niezb\u0119dnym spoiwem dla wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3rej na imi\u0119 nar\u00f3d.<\/p>\r\n\r\n

– R\u00f3wnie\u017c w Ciechanowie mia\u0142 powsta\u0107 pomnik, ale jako\u015b o nim cicho. Dlaczego?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Rzeczywi\u015bcie, czynili\u015bmy przygotowania do upami\u0119tnienia \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych – \u017co\u0142nierzy wolno\u015bci walcz\u0105cych na ziemi ciechanowskiej. Ta inicjatywa zosta\u0142a na razie zawieszona, ale, co mocno podkre\u015blam, nie poniechali\u015bmy jej. Po prostu skupili\u015bmy si\u0119 na innych projektach, ale do sprawy pomnika w Ciechanowie na pewno wr\u00f3cimy. Chcieliby\u015bmy upami\u0119tni\u0107 nim ca\u0142\u0105 struktur\u0119 konspiracji antykomunistycznej z tego terenu, czyli zar\u00f3wno \u00a0pion konspiracji poakowskiej jak i silny na tym terenie nurt konspiracji narodowej spod znaku NSZ i NZW. Szacujemy, \u017ce takim pomnikiem upami\u0119tniliby\u015bmy ponad 250 konspirator\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w walce z komunistycznym zniewoleniem. Mam nadziej\u0119, \u017ce w\u0142adze samorz\u0105dowe, kiedy \u201ezapukamy do ich drzwi\u201d ze spraw\u0105 pomnika, odnios\u0105 si\u0119 do tej inicjatywy przychylnie. Na razie zbli\u017camy si\u0119 do Ciechanowa, w tym roku ods\u0142onimy, oczywi\u015bcie jak wszystko dobrze p\u00f3jdzie, du\u017cy pomnik \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych w Ostro\u0142\u0119ce.<\/p>\r\n\r\n

– To jest sprawa kilku lat?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– To zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, przede wszystkim od kondycji finansowej Fundacji, czyli od hojno\u015bci naszych sponsor\u00f3w. Mam nadziej\u0119, \u017ce pomnik o kt\u00f3rym teraz m\u00f3wimy powstanie w\u00a0przeci\u0105gu najbli\u017cszych trzech – czterech lat. Osobi\u015bcie bardzo bym tego chcia\u0142.<\/p>\r\n\r\n

– Ile nazwisk znajduje si\u0119 na ju\u017c postawionych pomnikach?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

– Zanim odpowiem na to pytanie chc\u0119 wyja\u015bni\u0107 czytelnikom, \u017ce Fundacja, pomna nauki Zbigniewa Herberta, \u017ce poleg\u0142ych w walce z w\u0142adz\u0105 nieludzk\u0105 nale\u017cy wo\u0142a\u0107 po imieniu, przyj\u0119\u0142a zasad\u0119, \u017ce na pomnikach\u00a0 wymienia z imienia, nazwiska oraz pseudonimu, z\u00a0wskazaniem daty \u015bmierci, wszystkich znanych jej poleg\u0142ych i pomordowanych \u017co\u0142nierzy struktury konspiracyjnej czy oddzia\u0142u, kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119ca dany pomnik. W tym roku, stawiaj\u0105c pomniki we W\u0142odawie, dla \u017co\u0142nierzy i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oddzia\u0142u \u201eJastrz\u0119bia\u201d i\u00a0\u201e\u0179elaznego\u201d (braki Leona i Edwarda Taraszkiewicz\u00f3w), oraz w Ostro\u0142\u0119ce, dla \u017co\u0142nierzy konspiracji antykomunistycznej i cywilnych mieszka\u0144c\u00f3w ziemi ostro\u0142\u0119ckiej, kt\u00f3rzy zgin\u0119li z\u00a0r\u0105k komunist\u00f3w, zbli\u017cymy si\u0119 do liczby 1000 os\u00f3b wymienionych na pomnikach z\u00a0nazwiska czy pseudonimu.<\/p>\r\n\r\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. <\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

\r\n

NNW czyli \u201e Niepokorni Niez\u0142omni Wykl\u0119ci\u201d <\/strong>to projekt spo\u0142eczno historyczny maj\u0105cy na celu przywracanie pami\u0119ci o faktach\u00a0 polskiej historii od 1944 roku.
\r\n Kluczem do opowiadania trudnych fakt\u00f3w, s\u0105 pokazy filmowe po\u0142\u0105czone z panelami dyskusyjnymi, wystawami, koncertami i spotkaniami ze \u015bwiadkami historii. Rejestrujemy kamer\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadectwa os\u00f3b z konspiracji po AK-owskiej i ludzi szeroko rozumianej Solidarno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Kulminacyjnym punktem projektu jest festiwal filmowy, kt\u00f3ry odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie w listopadzie a swoim zasi\u0119giem obejmie znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski.
\r\n Pokazy konkursowe odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w Ciechanowie\u00a0 a retrospektywa festiwalu wraz z panelami dyskusyjnymi odb\u0119dzie si\u0119\u00a0 m.in. w Warszawie, P\u0142ocku, Radomiu, S\u0142upsku, Koszalinie, Bydgoszczy, Krakowie i wielu mniejszych miastach Polski.<\/p>\r\n\r\n

W Polsce jest wiele festiwali filmowych ale tylko na naszym mo\u017cecie obejrze\u0107 unikatowe produkcje tak odwa\u017cnie m\u00f3wi\u0105ce o trudnych latach 1944 – 89.<\/p>\r\n\r\n

Dyr. Artystyczny festiwalu NNW<\/em>
\r\n Arkadiusz Go\u0142\u0119biewski<\/em><\/p><\/blockquote>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„[…] Ludzie Ci i ich rodziny przez dziesi\u0105tki lat rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej byli plugawieni, ods\u0105dzani od czci i wiary przez propagand\u0119 komunistyczn\u0105 […] My – \u017cyj\u0105cy w wolnej Polsce, mog\u0105cy w pe\u0142ni korzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci jakie daje wolno\u015b\u0107 – nie tylko powinni\u015bmy, ale wr\u0119cz jeste\u015bmy zobowi\u0105zani do dobrej pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach wolno\u015bci walcz\u0105cych z broni\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2599"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2599"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2599\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}