{"id":25511,"date":"2010-08-10T21:18:27","date_gmt":"2010-08-11T02:18:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=25511"},"modified":"2010-08-10T21:18:27","modified_gmt":"2010-08-11T02:18:27","slug":"silniki-odmowily-posluszenstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=25511","title":{"rendered":"Silniki odm\u00f3wi\u0142y pos\u0142usze\u0144stwa?"},"content":{"rendered":"

Biegli powo\u0142ani przez prokuratur\u0119 zbadaj\u0105, czy silniki Tu-154M, kt\u00f3ry rozbi\u0142 si\u0119 10 kwietnia br. pod Smole\u0144skiem, dzia\u0142a\u0142y w chwili uderzenia o ziemi\u0119. Ich znikome zniszczenia \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce piloci odci\u0119li dop\u0142yw paliwa tu\u017c przed katastrof\u0105. Za\u0142oga pr\u00f3bowa\u0142a w ten spos\u00f3b zminimalizowa\u0107 ryzyko wybuchu i po\u017caru, zwi\u0119kszaj\u0105c tym samym szanse na prze\u017cycie pasa\u017cer\u00f3w.<\/strong>
\r\n
\r\nPiloci Tu-154M do ko\u0144ca walczyli o \u017cycie pasa\u017cer\u00f3w i do ostatnich chwil – mimo \u015bwiadomo\u015bci nieuchronno\u015bci twardego kontaktu z ziemi\u0105 – robili wszystko, by zminimalizowa\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia wybuchu i po\u017caru. Przyczyn\u0105 samej tragedii mog\u0142a by\u0107 usterka samolotu, kt\u00f3ry w jej efekcie straci\u0142 sterowno\u015b\u0107. Wprawdzie za\u0142oga usi\u0142owa\u0142a jeszcze wyci\u0105gn\u0105\u0107 samolot, ale widz\u0105c, \u017ce niesterowna maszyna zmierza ku ziemi, zdecydowali si\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 silniki, kt\u00f3re pracuj\u0105c przy uderzeniu o ziemi\u0119, mog\u0142y spowodowa\u0107 wybuch i po\u017car. W ocenie pilot\u00f3w, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142 „Nasz Dziennik”, taka reakcja za\u0142ogi jest bardzo prawdopodobna. Jak zauwa\u017caj\u0105, t\u0142umaczy\u0142oby to wielko\u015b\u0107 zniszcze\u0144 silnik\u00f3w samolotu, kt\u00f3re po katastrofie pozosta\u0142y w stosunkowo dobrym stanie.<\/p>\r\n\r\n

– Sprawa obowi\u0105zku odci\u0119cia paliwa, i tym samym zatrzymania silnik\u00f3w w sytuacji nieuniknionej katastrofy, wchodzi w zakres wyszkolenia pilot\u00f3w. Jest to oczywiste, bo dodatkowy po\u017car, poza straszn\u0105 \u015bmierci\u0105 pasa\u017cer\u00f3w i za\u0142ogi w p\u0142omieniach, praktycznie wyklucza szans\u0119 uratowania si\u0119 kogokolwiek, nawet kosztem kalectwa. Ka\u017cdy pilot wie, \u017ce nawet resztkami \u015bwiadomo\u015bci powinien odci\u0105\u0107 paliwo tu\u017c przed zderzeniem z ziemi\u0105. W przypadku Tu-154M tak prawdopodobnie zareagowali piloci – podkre\u015bli\u0142 dr in\u017c. Ryszard Drozdowicz, pilot, specjalista ds. aerodynamiki lotnictwa. Jak zauwa\u017cy\u0142, takie dzia\u0142anie nie mog\u0142o by\u0107 przyczyn\u0105 anormalnej konfiguracji samolotu i jego trajektorii w krytycznej fazie lotu, a odpowied\u017a na pytanie, co si\u0119 sta\u0142o wcze\u015bniej, mo\u017ce przynie\u015b\u0107 jedynie analiza wraku samolotu oraz oryginalnych i kompletnych zapis\u00f3w rejestrator\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Jak ustalili\u015bmy, ka\u017cdy typ samolotu posiada w\u0142asn\u0105 instrukcj\u0119, kt\u00f3ra zawiera opis dzia\u0142a\u0144 w szczeg\u00f3lnych przypadkach, i piloci s\u0105 z niej regularnie przepytywani. Tego typu „powt\u00f3rki” przeprowadza si\u0119 tak\u017ce przed zaplanowanym lotem. O informacje na temat szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tych dzia\u0142a\u0144 poprosili\u015bmy rzecznika Dow\u00f3dztwa Si\u0142 Powietrznych. Czekamy na odpowied\u017a. Nieoficjalnie od os\u00f3b zwi\u0105zanych z lotnictwem wojskowym dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce odci\u0119cie paliwa od silnika lec\u0105cego samolotu takiego jak Tu-154M jest mo\u017cliwe tylko w sytuacjach awaryjnych, jak np. po\u017car maszyny. Kiedy za\u015b katastrofa jest nieunikniona, instrukcja przewiduje odci\u0119cie paliwa od zbiornik\u00f3w i od silnik\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Wojskowa Prokuratura Okr\u0119gowa w Warszawie na razie jeszcze nie bada tej kwestii, ale to uczyni. Jak powiedzia\u0142 „Naszemu Dziennikowi” p\u0142k Zbigniew Rzepa, rzecznik Naczelnej Prokuratury Wojskowej, sprawy techniczne s\u0105 obecnie przedmiotem analiz komisji badaj\u0105cych okoliczno\u015bci katastrofy smole\u0144skiej. Dopiero kiedy raporty b\u0119d\u0105 gotowe, prokuratura zleci bieg\u0142ym ich analiz\u0119. W\u00f3wczas tego typu zagadnienia techniczne zostan\u0105 poddane ocenie. Jak podkre\u015bli\u0142 p\u0142k Rzepa, prokuratura w g\u0142\u00f3wnej mierze b\u0119dzie opiera\u0107 si\u0119 na wynikach prac polskiej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych Lotnictwa Pa\u0144stwowego, cho\u0107 raport Mi\u0119dzypa\u0144stwowego Komitetu Lotniczego zapewne tak\u017ce b\u0119dzie brany pod uwag\u0119. Z dotychczasowych informacji wiadomo, \u017ce \u015bledczy zwr\u00f3cili si\u0119 ju\u017c do przewodnicz\u0105cego KBWLLP o przekazanie wynik\u00f3w analizy danych z rejestratora szybkiego dost\u0119pu samolotu Tu-154M. Je\u015bli rejestrator ATM-QAR uda\u0142o si\u0119 odczyta\u0107 w ca\u0142o\u015bci, informacje o pracy silnik\u00f3w powinny si\u0119 tam znajdowa\u0107.
\r\n
\r\nSilniki mog\u0142y nawali\u0107 wcze\u015bniej?<\/strong>
\r\n
\r\nCzy, wbrew dotychczasowym zapewnieniom rosyjskiego MAK, silniki Tu-154M nie pracowa\u0142y przed uderzeniem maszyny o ziemi\u0119? Wed\u0142ug tej hipotezy, samolot uleg\u0142 katastrofie, gdy\u017c silniki odm\u00f3wi\u0142y pos\u0142usze\u0144stwa, a maszyna pozbawiona nap\u0119du gwa\u0142townie zni\u017cy\u0142a lot. Za tak\u0105 wersj\u0105 ma przemawia\u0107 fakt, \u017ce silniki nie zosta\u0142y zniszczone. Jednostki pracuj\u0105ce na pe\u0142nych obrotach przy kontakcie z ziemi\u0105 mog\u0142yby si\u0119 rozsypa\u0107, a z pewno\u015bci\u0105 ich uszkodzenia by\u0142yby wi\u0119ksze. Czy jednak mo\u017cliwe jest, \u017ce wszystkie silniki odm\u00f3wi\u0142y pos\u0142usze\u0144stwa? \u015aladem ma by\u0107 obecno\u015b\u0107 materia\u0142u grafitowego, kt\u00f3ry rzekomo je uszkodzi\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Jak t\u0142umaczy gen. bryg. rez. Jan Baraniecki, by\u0142y zast\u0119pca dow\u00f3dcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, kt\u00f3ry ma do\u015bwiadczenie w wyja\u015bnianiu przyczyn katastrof lotniczych, istotne informacje na temat pracy silnik\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 w rejestratorach pok\u0142adowych. – Rozwa\u017caj\u0105c kwestie pracy silnik\u00f3w, nie mamy \u017cadnej pewno\u015bci, bo odpowiedzi znajduj\u0105 si\u0119 w rejestratorach. Tam znajdziemy dane o tym, czy silniki si\u0119 zatrzyma\u0142y jeszcze w powietrzu, czy te\u017c pracowa\u0142y do ko\u0144ca – podkre\u015bli\u0142. Jego zdaniem, prawdopodobie\u0144stwo zatrzymania trzech silnik\u00f3w jest znikome, chyba \u017ceby dopu\u015bci\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia zamachu. – Silniki przy uderzeniu w ziemi\u0119 na og\u00f3\u0142 si\u0119 nie rozsypuj\u0105. One s\u0105 bardzo ci\u0119\u017ckie, wi\u0119c zwykle si\u0119 urywaj\u0105 i lec\u0105 do przodu. By silnik si\u0119 rozpad\u0142, samolot musia\u0142by lecie\u0107 z bardzo du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, to raczej zdarza si\u0119 przy samolotach nadd\u017awi\u0119kowych – zaznaczy\u0142 Baraniecki. Jak zauwa\u017cy\u0142, fakt pracy silnika przy uderzeniu w ziemi\u0119 mo\u017cna potwierdzi\u0107 w przypadku uszkodzenia korpusu, kt\u00f3ry w\u00f3wczas charakterystycznie przygina \u0142opatki pracuj\u0105cej jednostki. Baraniecki, pytany o \u015blady grafitu na silnikach, zaznaczy\u0142, \u017ce w jednostkach nap\u0119dowych samolot\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 elementy wykonane z tego materia\u0142u, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za szczelno\u015b\u0107. – Grafit jest konstrukcyjnie przewidziany w takim silniku. Oczywi\u015bcie mo\u017cna go te\u017c wsypa\u0107 do silnik\u00f3w i spowodowa\u0107 ich uszkodzenie, tu jednak musieliby\u015bmy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce dosz\u0142o do zamachu – doda\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Tak\u017ce wed\u0142ug prof. dr. hab. in\u017c. Piotra Wola\u0144skiego, kierownika Zak\u0142adu Silnik\u00f3w Lotniczych Politechniki Warszawskiej, jednoczesne zatrzymanie wszystkich silnik\u00f3w samolotu jest ma\u0142o realne. – Mog\u0142oby si\u0119 to zdarzy\u0107 np. w przypadku braku paliwa. Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119 awaryjno\u015b\u0107 silnik\u00f3w, jest to bardzo ma\u0142o prawdopodobne – uwa\u017ca ekspert. Jak poinformowa\u0142, w zachodnich silnikach prawdopodobie\u0144stwo zatrzymania si\u0119 podczas pracy to u\u0142amki procenta. Gdyby nawet za\u0142o\u017cy\u0107 dziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksz\u0105 awaryjno\u015b\u0107 rosyjskich jednostek, to wci\u0105\u017c wyst\u0105pienie takiego zdarzenia – do tego na trzech jednostkach, i to niemal jednocze\u015bnie – jest ma\u0142o realne. – Statystycznie oczywi\u015bcie wszystko mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 – doda\u0142. Profesor Wola\u0144ski jest zdania, \u017ce obecnie lotnictwo nie boryka si\u0119 z problemem awaryjno\u015bci silnik\u00f3w, ta kwestia by\u0142a szczeg\u00f3lnie widoczna w pocz\u0105tkach dziej\u00f3w silnik\u00f3w lotniczych, zw\u0142aszcza w jednostkach wojskowych. Ekspert nie chcia\u0142 kategorycznie ocenia\u0107 szans przetrwania silnika pracuj\u0105cego i niepracuj\u0105cego po zderzeniu z ziemi\u0105. Jak zauwa\u017cy\u0142, na pewno na pracuj\u0105cy zesp\u00f3\u0142, przy uderzeniu z ziemi\u0105, dzia\u0142aj\u0105 dodatkowe si\u0142y (silnik posiada moment obrotowy), a zatem i ryzyko uszkodze\u0144 jest wi\u0119ksze.<\/p>\r\n\r\n

Cho\u0107 wypadki zatrzymania silnik\u00f3w wyst\u0119powa\u0142y, to piloci oceniaj\u0105 ich prawdopodobie\u0144stwo jako bardzo niskie. Tak by\u0142o np. 15 stycznia 2009 r. w Nowym Jorku, kiedy Airbus A-320 wci\u0105gn\u0105\u0142 do silnik\u00f3w klucz g\u0119si i awaryjnie wodowa\u0142. Zdarzy\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce samolotom w powietrzu zabrak\u0142o paliwa lub mechanik nie w\u0142\u0105czy\u0142 pobierania paliwa ze zbiornika. To jednak bardzo rzadkie incydenty.
\r\nZdaniem dr. in\u017c. Ryszarda Drozdowicza, zar\u00f3wno awaria, jak i zamierzone wy\u0142\u0105czenie jednocze\u015bnie trzech silnik\u00f3w w powietrzu s\u0105 mo\u017cliwe. – Wiemy jednak, \u017ce z samolotem zacz\u0119\u0142o si\u0119 co\u015b dzia\u0107 na podej\u015bciu od wysoko\u015bci ok. 200 metr\u00f3w. Przy wypuszczonych klapach wyporowych oraz podwoziu, kt\u00f3re daj\u0105 du\u017cy op\u00f3r aerodynamiczny, i minimalnej pr\u0119dko\u015bci niewiele wi\u0119kszej od pr\u0119dko\u015bci przeci\u0105gni\u0119cia, nag\u0142y zanik ci\u0105gu musia\u0142by spowodowa\u0107 prawie natychmiastowe gwa\u0142towne spadanie samolotu. W zale\u017cno\u015bci od w\u0142asno\u015bci aerodynamicznych samolotu, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tzw. zwichrzenia skrzyde\u0142, samolot przechodzi albo do korkoci\u0105gu, albo szybko spada na og\u00f3\u0142 mocno pochylony, bez autorotacji. W jednym i drugim przypadku Tu-154M musia\u0142by uderzy\u0107 w ziemi\u0119 dziobem, gdy\u017c jakakolwiek pr\u00f3ba wyprowadzenia tego samolotu do pozycji poziomej w tych okoliczno\u015bciach by\u0142aby praktycznie niemo\u017cliwa. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na nag\u0142e, niezamierzone wy\u0142\u0105czenie silnik\u00f3w na tak ma\u0142ej wysoko\u015bci, piloci musieliby natychmiast zareagowa\u0107 – podkre\u015bli\u0142. Jednak, jak zauwa\u017cy\u0142, cz\u0105stkowy stenogram z rejestratora g\u0142osu takich sygna\u0142\u00f3w od pilot\u00f3w nie zarejestrowa\u0142, a samolot musia\u0142 uderzy\u0107 w ziemi\u0119 „p\u0142asko”. To wszystko jednak nie wyklucza tego, \u017ce silniki mog\u0142y zosta\u0107 wy\u0142\u0105czone (poprzez odci\u0119cie paliwa) przez za\u0142og\u0119 tu\u017c przed katastrof\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Dla pilot\u00f3w dyskusyjny pozostaje tak\u017ce spos\u00f3b, w jaki samolot uderzy\u0142 w ziemi\u0119. Jak zauwa\u017cyli, publikowane fotografie z miejsca tragedii mog\u0105 wskazywa\u0107, \u017ce maszyna by\u0142a mocno przechylona i niekoniecznie l\u0105dowa\u0142a bezpo\u015brednio na grzbiecie. W\u0105tpliwo\u015bci pozostawia te\u017c to, w jaki spos\u00f3b dosz\u0142o do uszkodzenia skrzyd\u0142a. – Brzoza, kt\u00f3ra mia\u0142a spowodowa\u0107 jego uszkodzenie, powinna raczej zosta\u0107 \u015bci\u0119ta przez samolot niczym brzytw\u0105 – oceniaj\u0105 piloci. Ich zdaniem, skrzyd\u0142o ucierpia\u0142o raczej na skutek kontaktu z ziemi\u0105. Ponadto – je\u015bli samolot przed uderzeniem w ziemi\u0119 wykona\u0142 p\u00f3\u0142 beczki – to nie ma pewno\u015bci, kt\u00f3rym skrzyd\u0142em \u015bci\u0105\u0142 brzoz\u0119. Poza tym w opublikowanych stenogramach MAK nie znajdziemy informacji o reakcji za\u0142ogi, kt\u00f3ra potwierdza\u0142aby uderzenie w pojedyncze drzewo. Pilot\u00f3w zastanawia te\u017c relacja Siergieja Amielina, kt\u00f3ry w „Naszym Dzienniku” potwierdzi\u0142, \u017ce na dzia\u0142ce, na kt\u00f3rej ros\u0142a feralna brzoza, pozosta\u0142y \u015blady cieczy i nie by\u0142o to paliwo. Je\u015bli by\u0142 to p\u0142yn z hydraulicznego uk\u0142adu przeniesienia sterowania, to nale\u017ca\u0142oby dok\u0142adnie ustali\u0107, czy jego wyciek nast\u0105pi\u0142 po kolizji z drzewem, czy te\u017c jego \u015blady mo\u017cna odnale\u017a\u0107 wcze\u015bniej – to umocni\u0142oby hipotez\u0119, i\u017c to usterka samolotu, wielokrotnie negowana przez MAK, by\u0142a przyczyn\u0105 katastrofy.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Marcin Austyn<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Biegli powo\u0142ani przez prokuratur\u0119 zbadaj\u0105, czy silniki Tu-154M, kt\u00f3ry rozbi\u0142 si\u0119 10 kwietnia br. pod Smole\u0144skiem, dzia\u0142a\u0142y w chwili uderzenia o ziemi\u0119. Ich znikome zniszczenia \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce piloci odci\u0119li dop\u0142yw paliwa tu\u017c przed katastrof\u0105. Za\u0142oga pr\u00f3bowa\u0142a w ten spos\u00f3b zminimalizowa\u0107 ryzyko wybuchu i po\u017caru, zwi\u0119kszaj\u0105c tym samym szanse na prze\u017cycie pasa\u017cer\u00f3w. Piloci Tu-154M […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25511\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}