W roku 1948 x. Micha\u0142 Poradowski otrzyma\u0142 propozycj\u0119 obj\u0119cia katedry socjologii i katolickiej nauki spo\u0142ecznej na Uniwersytecie Katolickim w Santiago de Chile. Oferta ta mog\u0142aby wydawa\u0107 si\u0119 zaskakuj\u0105ca, gdy\u017c mia\u0142 wtedy dopiero 35 lat. Jednak w ci\u0105gu tych kilku lat, kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142 w paryskich uczelniach na Sorbonie, w Instytucie Katolickim i w Narodowym Instytucie Nauk Politycznych, uzyska\u0142 trzy doktoraty: z teologii, socjologii i prawa. By\u0142 zatem cz\u0142owiekiem nieprzeci\u0119tnie inteligentnym i pracowitym. Sam, w wywiadzie dla Naszej Polski udzielonym w 1998 r., opisa\u0142 to tak: „Moja w\u0119dr\u00f3wka zacz\u0119\u0142a si\u0119 w roku 1945, kiedy to musia\u0142em ucieka\u0107 z Polski, gdy\u017c by\u0142em w Narodowych Si\u0142ach Zbrojnych szefem duszpasterstwa, kierownikiem wszystkich kapelan\u00f3w. Komuni\u015bci mnie znali i od razu trafi\u0142bym do wi\u0119zienia. Znalaz\u0142em si\u0119 w Pary\u017cu, tam studiowa\u0142em, kontynuowa\u0142em nauk\u0119 hiszpa\u0144skiego, rozpocz\u0119t\u0105 jeszcze w Warszawie za okupacji u bardzo kulturalnej profesorki. W Pary\u017cu pozna\u0142em pewnego chilijskiego ksi\u0119dza, on ju\u017c nie \u017cyje, kt\u00f3ry mnie nam\u00f3wi\u0142 na wyjazd do Chile. By\u0142 to zamo\u017cny i bardzo m\u0105dry cz\u0142owiek, m. in. wybudowa\u0142 w Chile wiele pi\u0119knych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Niestety, nie pami\u0119tam dzisiaj jego nazwiska.” <\/p>\r\n
Rok p\u00f3\u017aniej opu\u015bci\u0142 wi\u0119c Francj\u0119 i rozpocz\u0105\u0142 najbardziej aktywny i tw\u00f3rczy okres swojego \u017cycia. Jego nieprzeci\u0119tny talent zosta\u0142 szybko doceniony i ju\u017c w 1952 r. otrzyma\u0142 katedr\u0119 socjologii i katolickiej nauki spo\u0142ecznej na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Valparaiso, a potem tak\u017ce zosta\u0142 profesorem Uniwersytetu Marynarki Wojennej, gdzie prowadzi\u0142 wyk\u0142ady o marksizmie, komunizmie i \u015bwiatowej rewolucji. W tym miejscu warto wspomnie\u0107 o ma\u0142o znanym epizodzie z \u017cycia x. Micha\u0142a. Ot\u00f3\u017c ma\u0142o brakowa\u0142o, a do Chile by nie pojecha\u0142. Ówczesny biskup lubelski. x. Stefan Wyszy\u0144ski – p\u00f3\u017aniejszy kardyna\u0142 i prymas Polski – czyni\u0142 starania, aby \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 go do Lublina, gdzie proponowa\u0142 mu wyk\u0142ady z socjologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Niestety, zaanga\u017cowanie x. Poradowskiego w okresie okupacji, kiedy to by\u0142 m.in. kapelanem Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, by\u0142o nie w smak komunistycznym w\u0142adzom w powojennej Polsce. Powr\u00f3t do kraju niechybnie sko\u0144czy\u0142by si\u0119 natychmiastowym aresztowaniem. <\/p>\r\n
W Chile sp\u0119dzi\u0142 prawie p\u00f3\u0142 wieku swojego aktywnego \u017cycia. Nic zatem dziwnego w tym. \u017ce opr\u00f3cz wyk\u0142ad\u00f3w zaj\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prac\u0105 czysto naukow\u0105. Interesowa\u0142y go g\u0142ownie sprawy zwi\u0105zane z \u017cyciem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz studia nad komunizmem. Nie by\u0142o mu \u0142atwo. Jak wspomina\u0142 w wywiadzie dla Frondy z 1994 r., przez pewien czas za swoje antykomunistyczne pogl\u0105dy mia\u0142 wrog\u00f3w tak\u017ce w ko\u015bcielnej hierarchii i musia\u0142 zosta\u0107… taks\u00f3wkarzem. M\u00f3wi\u0142 o tym epizodzie w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: „Mieszka\u0142em wtedy w kapelanii u si\u00f3str, by\u0142em ich spowiednikiem. Kiedy\u015b rano po mszy jem \u015bniadanie, kilka mniszek jest obecnych, a tu otwieraj\u0105 si\u0119 drzwi i stoi w drzwiach ksi\u0105dz, nie wchodzi tylko krzyczy: „Przynios\u0142em ksi\u0119dzu rozkaz od pra\u0142ata. Natychmiast wynosi\u0107 si\u0119 z Chile!”. Siostrzyczki si\u0119 przerazi\u0142y: „co ksi\u0105dz zrobi\u0142”. Ja si\u0119 wi\u0119c go spyta\u0142em: dlaczego?”. Tamten odpowiedzia\u0142: „ksi\u0105dz si\u0119 robi stary, mo\u017ce zachorowa\u0107, mo\u017ce umrze\u0107. Kto b\u0119dzie pokrywa\u0142 koszty?”. Trzasn\u0105\u0142 drzwiami i wyszed\u0142. „Bior\u0119 siostry na \u015bwiadka – zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 do nich – powiedzia\u0142, \u017ce nie maj\u0105 pieni\u0119dzy na m\u00f3j pogrzeb”. Zaraz pojecha\u0142em na sk\u0142ad samochod\u00f3w, \u017ceby znale\u017a\u0107 jak\u0105\u015b taks\u00f3wk\u0119 i los chcia\u0142, \u017ce by\u0142a. Wymieni\u0142em sw\u00f3j samoch\u00f3d na francusk\u0105 „Simc\u0119”, za\u0142atwi\u0142em wszystkie papiery, zapisa\u0142em si\u0119 do zwi\u0105zku zawodowego taks\u00f3wkarzy. Zadzwoni\u0142em do znajomego salezjanina i poprosi\u0142em, aby w kurii pokaza\u0142 moje dokumenty, \u017ce w razie choroby czy \u015bmierci syndykat taks\u00f3wkarzy pokrywa wszystkie koszty. Biskup jedynie odebra\u0142 mi licencj\u0119 na spowiadanie, ale zosta\u0142em w Chile. (…)Trzy lata pracowa\u0142em jako taks\u00f3wkarz, ale tylko 2 lata by\u0142em na ka\u017cde wezwanie. Trzeci rok by\u0142em ju\u017c w\u0142a\u015bciwie szoferem, tyle \u017ce samoch\u00f3d by\u0142 m\u00f3j. Mia\u0142em sta\u0142ego klienta.”
\r\n<\/p>\r\n
Dla potrzeb niniejszego referatu skupi\u0119 si\u0119 na zasygnalizowaniu w\u0105tku politycznego w tw\u00f3rczo\u015bci x. Micha\u0142a, aby pokaza\u0107 w dalszej cz\u0119\u015bci, \u017ce jego bardzo okre\u015blony stosunek do rz\u0105d\u00f3w gen. Pinocheta nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 znik\u0105d, a by\u0142 logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 jego bada\u0144, prac naukowych i \u015bwietnego rozeznania w sytuacji spo\u0142ecznej \u00f3wczesnego Chile. Przy tej okazji wypada mi zaznaczy\u0107, \u017ce b\u0119d\u0119 tutaj stara\u0142 si\u0119 przedstawi\u0107 subiektywn\u0105 ocen\u0119 x. Micha\u0142a Poradowskiego. Nie b\u0119dzie zatem w tym miejscu zaznaczonych tak licznych przecie\u017c pogl\u0105d\u00f3w o zupe\u0142nie przeciwnym charakterze. Pragn\u0105c jedynie pokaza\u0107, \u017ce ocena x. Micha\u0142a nie jest odosobniona, pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 cytatami z innych os\u00f3b, kt\u00f3re patrzy\u0142y na chilijskie wydarzenia podobnie.
\r\n<\/p>\r\n
W Chile pisa\u0142 x. Micha\u0142 wiele ksi\u0105\u017cek i artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych tematom politycznym, np. seri\u0119 tekst\u00f3w traktuj\u0105cych o marksizmie, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 potem w wydaniu ksi\u0105\u017ckowym pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em Wyzwolenie czy ujarzmienie?. W\u015br\u00f3d innych jego politycznych dzie\u0142 wymieni\u0107 nale\u017cy Marksowsk\u0105 rewolucj\u0119 w Rosji, Teologi\u0119 wyzwolenia Karola Marksa, Aktualizacj\u0119 marksizmu przez trockizm, a przede wszystkim Dziedzictwo rewolucji francuskiej, kt\u00f3ra wydana zosta\u0142a ju\u017c w Polsce. W tej ostatniej ksi\u0105\u017cce x. Micha\u0142 Poradowski logicznie dowodzi\u0142, \u017ce rewolucja pa\u017adziernikowa w Rosji by\u0142a naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 rozprzestrzenienia si\u0119 my\u015bli i idea\u0142\u00f3w tzw. wielkich encyklopedyst\u00f3w, jakobin\u00f3w i skutkiem tego r\u00f3wnie\u017c rewolucji francuskiej. <\/p>\r\n
Ponadto w Chile wydawa\u0142 polonijne czasopismo Polak w Chile i polityczny kwartalnik pt. Estudios sobre el Comunismo (Studia nad komunizmem) w skr\u00f3cie cz\u0119sto nazywane Revist\u0105. We wspomnianym ju\u017c wywiadzie dla Naszej Polski, na pytanie redakcji o jego walk\u0119 z komunizmem w tamtych czasach odpowiedzia\u0142: „Chcia\u0142bym pokaza\u0107 Panu to czasopismo, „Studia nad komunizmem”, po hiszpa\u0144sku Estudios sobre el Comunismo, kt\u00f3re rozchodzi\u0142o si\u0119 na obszarze ca\u0142ej Ameryki Łaci\u0144skiej w latach 50. i 60., przez kilkana\u015bcie lat. Ono odegra\u0142o niezr\u00f3wnan\u0105 rol\u0119 w tej walce, mia\u0142o wp\u0142yw na kszta\u0142towanie umys\u0142\u00f3w, dociera\u0142o do r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk. Poza tym wyg\u0142asza\u0142em setki wyk\u0142ad\u00f3w w wojsku chilijskim – propozycje tych szkole\u0144 z\u0142o\u017cy\u0142em w\u0142a\u015bnie Pinochetowi i zosta\u0142a ona dobrze przyj\u0119ta. Ukazywa\u0142y one niebezpiecze\u0144stwa komunistycznej propagandy, demaskowa\u0142y ten system. Potem je\u017adzi\u0142em z nimi do Brazylii i Argentyny. My\u015bl\u0119, \u017ce mia\u0142y one dobry wp\u0142yw na tamtejsz\u0105 armi\u0119, w kierunku zrozumienia za-gro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z komunizmem. Warto doda\u0107, \u017ce w tym czasopi\u015bmie na pocz\u0105tku dominowali Polacy, dopiero p\u00f3\u017aniej wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 – my\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u0119ki naszej dzia\u0142alno\u015bci – latynoska elita antykomunistyczna.” <\/p>\r\n
Nieco szerzej m\u00f3wi\u0142 x. Micha\u0142 o genezie i historii swojego kwartalnika w wywiadzie dla czasopisma Fronda z 1994 r.: „Komunizm by\u0142 modny. Ja wtedy my\u015bla\u0142em, \u017ceby zrobi\u0107 co\u015b dla Polski, czyli przede wszystkim informowa\u0107. O\u015brodek londy\u0144ski te\u017c si\u0119 tym przejmowa\u0142. Ci\u0105gle rozsy\u0142ali jakie\u015b informacje, jaka jest sytuacja gospodarcza, jak jest z reform\u0105 roln\u0105. Mnie te\u017c przysy\u0142ali nieraz bardzo dobre artyku\u0142y, prosili, \u017ceby przek\u0142ada\u0107 na hiszpa\u0144ski i gdzie\u015b je publikowa\u0107. Ale nikt tego nie chcia\u0142 przyjmowa\u0107, bo nikogo nie interesowa\u0142o, co si\u0119 dzieje w Polsce, ludzi to nie bra\u0142o. Postanowi\u0142em wi\u0119c zrobi\u0107 czasopismo, z tym, \u017ce Polska b\u0119dzie tam stanowi\u0142a jeden z temat\u00f3w, ale nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 Czech, Rumunii, jednak g\u0142\u00f3wnym tematem b\u0119dzie Ameryka Po\u0142udniowa. Wi\u0119c emigracja mi troch\u0119 pomog\u0142a, bo by\u0142a demobilizacja i pewne fundusze wojska si\u0119 uchowa\u0142y na sprawy o\u015bwiatowe. W Londynie rozmawia\u0142em z Andersem i przedstawi\u0142em mu sw\u00f3j pomys\u0142 na pismo. On to zaakceptowa\u0142, wi\u0119c na pierwszy numer mia\u0142em pieni\u0105dze od genera\u0142a. Jak si\u0119 to zacz\u0119\u0142o, to dosta\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyjechania na d\u0142u\u017cszy czas do Hiszpanii dzi\u0119ki \u00f3wczesnemu ambasadorowi hiszpa\u0144skiemu w Santiago, kt\u00f3ry uzyska\u0142 dla mnie od rz\u0105du Franco stypendium na roczny kurs historii i kultury hiszpa\u0144skiej w Madrycie. Pozna\u0142em tam do\u015b\u0107 dobrze kierownika tych kurs\u00f3w i jak ju\u017c wr\u00f3ci\u0142em do Chile i zacz\u0105\u0142em robi\u0107 „Revist\u0119” („Studia nad komunizmem „) to jego mianowano ministrem propa-gandy. Od razu mu wysia\u0142em „Revist\u0119” i napisa\u0142em, \u017ce wyda\u0142em dopiero jeden numer, nie mam pieni\u0119dzy i spyta\u0142em, czy by nie chcia\u0142 zaprenumerowa\u0107 u mnie tego pisma. On przysta\u0142 na to i si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0142 ze mn\u0105, \u017ce b\u0119dzie bra\u0107 100 egzemplarzy i to ju\u017c by\u0142a dla mnie jaka\u015b podstawa finansowa. Te egzemplarze si\u0119 rozchodzi\u0142y w Hiszpanii, tam takiego pisma nie by\u0142o. Wreszcie dotar\u0142y do mnie takie broszurki informuj\u0105ce o komunizmie, dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce s\u0105 dystrybuowane przez pewn\u0105 ambasad\u0119, nie mog\u0119 powiedzie\u0107 jak\u0105. Poszed\u0142em do nich i zaproponowa\u0142em wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Po skontaktowaniu si\u0119 ze swoim ministerstwem spraw zagranicznych zgodzili si\u0119 bra\u0107 250 egzemplarzy co kwarta\u0142. Wkr\u00f3tce zabrak\u0142o pieni\u0119dzy Andersowi i trwa\u0142em dalej dzi\u0119ki rz\u0105dowi Franco i ambasadzie tego kraju. Czyli wydawa\u0142em 1000 sztuk, 500 sz\u0142o tymi kana\u0142ami prenumeraty, a reszt\u0119 sam rozprowadza\u0142em g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d student\u00f3w, ale wysy\u0142a\u0142em tak\u017ce do Paragwaju, Urugwaju, Argentyny.” <\/p>\r\n
Kolejnym elementem jego dzia\u0142alno\u015bci w Chile by\u0142y wyk\u0142ady, prelekcje i konferencje na temat zagro\u017ce\u0144 p\u0142yn\u0105cych z komunizmu. Organizowa\u0142 i by\u0142 zapraszany na wiele odczyt\u00f3w i kongres\u00f3w po\u015bwi\u0119conych problematyce komunistycznej w wielu krajach Ameryki Po\u0142udniowej. „Najcz\u0119\u015bciej zapraszali mnie do Brazylii – m\u00f3wi\u0142 ksi\u0105dz Poradowski – wozili samolotami do najodleglejszych koszar w d\u017cungli na wyk\u0142ady. Podczas jednego pobytu da\u0142em 40 wyst\u0105pie\u0144, przyjecha\u0142em kompletnie wyczerpany, prawie g\u0142osu nie zdar\u0142em, przez miesi\u0105c prawie nie mog\u0142em m\u00f3wi\u0107. (…) opr\u00f3cz czytania pisma zapraszali mnie te\u017c na wyk\u0142ady, kt\u00f3re <\/p>\r\n
dawa\u0142em kadrze oficerskiej – w szkole podchor\u0105\u017cych, w akademii wojskowej, w akademii morskiej. (…) od czasu do czasu organizowano kongresy antykomunistyczne w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach na kontynencie. Zawsze bra\u0142em w nich udzia\u0142 i miewa\u0142em g\u0142\u00f3wne referaty.” <\/p>\r\n
Publikowa\u0142 te\u017c swoje polityczne teksty w wielu czasopismach ukazuj\u0105cych si\u0119 w Europie i Ameryce Pomocnej, np. w wychodz\u0105cym w Rzymie Duszpasterzu Polskim Zagranic\u0105.1) Ju\u017c same tytu\u0142y jego dzie\u0142 \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce studiom nad zagadnieniami marksizmu, komunizmu, trockizmu i innym pokrewnym tematom po\u015bwi\u0119ci\u0142 x. Micha\u0142 wiele swej pracy i \u017cycia. Uczyni\u0142o go to jednym z naj-lepszych znawc\u00f3w zar\u00f3wno ideologii komunistycznej, jak i skutk\u00f3w wprowadzania jej w \u017cycie. Jednak najlepsza teoria nie mo\u017ce r\u00f3wna\u0107 si\u0119 z empiri\u0105, je\u015bli chodzi o poznanie rzeczywistych efe-kt\u00f3w dzia\u0142ania zjawisk. Dlatego czytaj\u0105c ksi\u0105\u017cki i artyku\u0142y ksi\u0119dza Micha\u0142a Poradowskiego, pami\u0119tajmy, \u017ce on prze\u017cy\u0142 tragedi\u0119 narodu chilijskiego i by\u0142 jej naocznym \u015bwiadkiem. Podnosi to niew\u0105tpliwie rang\u0119 jego dorobku tw\u00f3rczego i dodaje wagi jego opisom tamtych wydarze\u0144.
\r\n
\r\n<\/p>\r\n
Po tym wst\u0119pie przechodzimy do meritum sprawy, czyli odpowiemy sobie na pytanie tytu\u0142owe: jaki by\u0142 stosunek x. Poradowskiego do przewrotu i rz\u0105d\u00f3w gen. Augusta Pinocheta. Musz\u0119 w tym miejscu zastrzec, \u017ce cho\u0107 mam swoje zdanie na temat \u00f3wczesnych wydarze\u0144, jedynym celem tego referatu pozostaje ch\u0119\u0107 na\u015bwietlenia Pa\u0144stwu motyw\u00f3w takiego, a nie innego stosunku do nich ksi\u0119dza Micha\u0142a Poradowskiego. <\/p>\r\n
Niestety, nie mia\u0142em przyjemno\u015bci zna\u0107 x. Micha\u0142a osobi\u015bcie, wi\u0119c odpowied\u017a t\u0119 znajduj\u0119 jedynie w jego tekstach i wywiadach. B\u0119d\u0119 zatem pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 cytatami zaczerpni\u0119tymi z bogactwa jego dzie\u0142. W artykule pt. Cud gospodarczy genera\u0142a Pinocheta w Chile pisa\u0142 on: „trzeba przypomnie\u0107, \u017ce kiedy genera\u0142 Pinochet obejmowa\u0142 w\u0142adz\u0119 w Chile, pod koniec interwencji Si\u0142 Kontroli Pa\u0144stwa, a wi\u0119c ca\u0142kowicie legalnie, ca\u0142y kraj znajdowa\u0142 si\u0119 w katastrofalnej sytuacji gospodarczej, spowodowanej dziesi\u0119cioma latami rz\u0105d\u00f3w socjalistycznych (okres rz\u0105d\u00f3w prezydent\u00f3w Freya i Allende, a wi\u0119c lata 1964-1973); trzeba wi\u0119c by\u0142o dos\u0142ownie zaczyna\u0107 od zera. (…) Recepta genera\u0142a Pinocheta jednocze\u015bnie szanuje nauk\u0119 ekonomii, jak i nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, czyli chrze\u015bcija\u0144skie wymagania moralne odno\u015bnie \u017cycia gospodarczego i spo\u0142ecznego i tym r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych cud\u00f3w gospodarczych wsp\u00f3\u0142czesnych, jak np. w Po\u0142udniowej Korei, Tajwanie lub Japonii, gdzie tak\u017ce szanuje si\u0119 nauk\u0119 ekonomii, ale nie wy maga jednocze\u015bnie zasad chrze\u015bcija\u0144skiej etyki spoleczno-gospodarczej.”
\r\n<\/p>\r\n
Ju\u017c zatem ten pierwszy cytat wyra\u017anie wskazuje, \u017ce x. Micha\u0142 Poradowski popiera\u0142 zar\u00f3wno spos\u00f3b doj\u015bcia do w\u0142adzy, jak i p\u00f3\u017aniejsze rz\u0105dy genera\u0142a Pinocheta. Ta konkluzja, w \u015bwietle dzisiejszego stanu wiedzy przeci\u0119tnego Polaka stawia posta\u0107 ksi\u0119dza w (\u0142agodnie m\u00f3wi\u0105c) dziwnej sytuacji. Jak to bowiem mo\u017cliwe, by katolicki ksi\u0105dz, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 koszmar hitlerowskiej okupacji, a nast\u0119pnie musia\u0142 ucieka\u0107 z kraju przed stalinowskimi prze\u015bladowaniami popiera\u0142 jednocze\u015bnie za-mach stanu, krwawe rzezie junty wojskowej i ucisk w\u0142asnego narodu przez uzurpatora stawianego w jednym szeregu z Hitlerem i Stalinem?! Czy\u017cby na stare lata mia\u0142 ju\u017c dosy\u0107 ucieczki przed represja-mi? Czy\u017cby za\u0142ama\u0142 si\u0119 i podda\u0142? Takie wra\u017cenie mo\u017ce odnie\u015b\u0107 przeci\u0119tny Polak i Europejczyk, karmiony propagand\u0105 lewicowych medi\u00f3w, kt\u00f3rych wp\u0142yw na nasze \u017cycie jest dzisiaj ogromny. <\/p>\r\n
S\u0142uchaj\u0105c dzisiaj radia, ogl\u0105daj\u0105c telewizj\u0119 czy czytaj\u0105c codzienn\u0105 pras\u0119 niedo\u015bwiadczony i niewyrobiony cz\u0142owiek poznaje Chile prezydenta Salwadora (Zbawiciela) Allendego niemal jako raj na Ziemi, kt\u00f3ry zniszczy\u0142 swoim zamachem stanu okrutny dyktator August Pinochet Ugarte i jego wojskowa junta. Mo\u017cna jednak w tym miejscu zapyta\u0107: czy tak naprawd\u0119, opr\u00f3cz enigmatycznych slogan\u00f3w, jakich dowiadujemy si\u0119 z medi\u00f3w, wiemy cokolwiek o tym kraju, o sposobie jego rz\u0105dzenia, o jego gospodarce i \u017cyciu jego obywateli przed i po okresie rz\u0105d\u00f3w prezydenta Al-lendego? Jestem tutaj podobnego zdania, jak filozof, pan Bronis\u0142aw Łagowski , kt\u00f3ry pisa\u0142: „Przekonujemy si\u0119 co chwil\u0119, \u017ce \u0142atwiej k\u0142ama\u0107 za po\u015brednictwem elektronicznych \u015brodk\u00f3w przekazu ni\u017celi w\u0142asnymi s\u0142owami. Nie mo\u017cemy wi\u0119c ufnie polega na doniesieniach prasowych czy telewizyjnych pochodz\u0105cych z drugiej p\u00f3\u0142kuli, zw\u0142aszcza z tej jej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra da\u0142a si\u0119 pozna\u0107 ze swej politycznie zaanga\u017cowanej literatury fabularnej, teologii wyzwolenia i nieumiarkowanej demagogii. Chocia\u017c opowie\u015bci o terrorystycznych metodach zwalczania chilijskiej rewolucyjnej lewicy nosz\u0105 wyra\u017ane \u015blady wp\u0142ywu literatury iberoameryka\u0144skiej, trzeba mimo to przyj\u0105\u0107, \u017ce zawieraj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. K\u0142opot polega na tym, \u017ce z powodu odleg\u0142o\u015bci fizycznej i kulturowej jest nam trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 od „magicznego realizmu „ca\u0142ej reszty. (…) Gdyby\u015bmy mieli do\u015b\u0107 czasu i \u015brodk\u00f3w mogliby\u015bmy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 dochodzi\u0107 prawdy o Chile i odkrywa\u0107 coraz wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142owych fakt\u00f3w, nigdy jednak nie zniesiemy tego oddalenia, kt\u00f3re uniemo\u017cliwia nam wydawanie o tych faktach s\u0105du w \u015bcis\u0142ym sensie mo-ralnego. Mo\u017ce to smutne, ale cz\u0142owiekowi nie zosta\u0142a dana zdolno\u015b\u0107 moralnego rozeznawania si\u0119 w sprawach dalekich. Rodzina, dobrze znani z codziennego obcowania koledzy, przyjaciele i nieprzyjaciele – oto kr\u0105g w kt\u00f3rym zamyka si\u0119 nasza zdolno\u015b\u0107 realistycznego os\u0105dzania moralnego.” 2) Odrzu\u0107my zatem oficjaln\u0105 propagand\u0119, i poznajmy fakty z relacji cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0142 naocznym \u015bwiadkiem wydarze\u0144. <\/p>\r\n
W tek\u015bcie pt. Dlaczego Chile powraca do socjalizmu? x. Poradowski skr\u00f3towo opisywa\u0142 sytuacje, gospodarczo-spo\u0142eczn\u0105 w tym pa\u0144stwie w pierwszej po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku: „Gospodarka socjalistyczna w Chile usprawiedliwia\u0142a si\u0119 nieco w pierwszej po\u0142owie XX wieku, a to przez fakt, \u017ce kraj ten otrzyma\u0142 ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy – najpierw z produkcji i sprzeda\u017cy saletry, a p\u00f3\u017aniej miedzi, kt\u00f3rymi mo\u017cna by\u0142o pokrywa\u0107 wszystkie wydatki pa\u0144stwowe, administracyjne i finansowa\u0107 o\u015bwiat\u0119, kultur\u0119, szkolnictwo, szpitalnictwo itd., utrzymuj\u0105c nies\u0142ychanie rozwini\u0119t\u0105 biurokracj\u0119, jako jeden ze sposob\u00f3w rozprowadzenia w\u015br\u00f3d ludno\u015bci tych fantastycznych dochod\u00f3w z upa\u0144stwowionych kopal\u0144. Oczywi\u015bcie w takiej sytuacji nie by\u0142o potrzeby pobierania \u017cadnych podatk\u00f3w. Tradycyjne, a wi\u0119c nieunowocze\u015bnione rolnictwo doskonale wy\u017cywia\u0142o niewielk\u0105 ludno\u015b\u0107 kraju, kt\u00f3ra dopiero w po\u0142owie wieku XX dochodzi do 5 milion\u00f3w. <\/p>\r\n
Ale sytuacja ta, w\u0142a\u015bnie w po\u0142owie XX wieku, nagle si\u0119 zmieni\u0142a, gdy\u017c, z jednej strony szybki przyrost ludno\u015bci w ci\u0105gu ka\u017cdych 25 lat podwaja\u0142 ludno\u015b\u0107 kraju, a z drugiej strony dochody ze sprzeda\u017cy saletry nagle urwa\u0142y si\u0119 zaraz po pierwszej wojnie \u015bwiatowej, a to z powodu rozwoju w innych krajach saletry sztucznej, a nast\u0119pnie tak\u017ce i dochody ze sprzeda\u017cy miedzi znacznie si\u0119 zmniejszy\u0142y z powodu spadku jej ceny na rynku mi\u0119dzynarodowym. W tej nowej sytuacji tradycyjny system socjalistyczny zacz\u0105\u0142 okazywa\u0107 si\u0119 niewystarczaj\u0105cym i trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 na gospodark\u0119 rynkow\u0105 i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105.” <\/p>\r\n
Niestety w roku 1964 dochodzi do w\u0142adzy w Chile „Chrze\u015bcija\u0144ska Demokracja „, kt\u00f3ra w odr\u00f3\u017cnieniu od podobnych partii europejskich, jest w Chile skrajnie lewicow\u0105, czyli w praktyce socjalistyczn\u0105 (marksistowsk\u0105). Natomiast zaprowadza ona wielkie zmiany, zaczynaj\u0105c od marksistowskiej reformy rolnej, gdy\u017c niszcz\u0105cej wszelk\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 ziemi, rujnuj\u0105c nie tylko rolnik\u00f3w, ale tak\u017ce i rolnictwo jako takie, powoduj\u0105c tym migracj\u0119 ludno\u015bci wiejskiej do miast i przyczyniaj\u0105c si\u0119 tym do pojawienia si\u0119 na przedmie\u015bciach skupisk ludzi bezdomnych i bezrobotnych l…). W tym samym czasie cena miedzi posz\u0142a znowu w g\u00f3r\u0119, st\u0105d te\u017c \u00f3wczesnemu rz\u0105dowi nie brakowa\u0142o pieni\u0119dzy na import \u017cywno\u015bci z zagranicy, a wi\u0119c katastrofalna sytuacja na wsi nie by\u0142a w owym czasie odczuwana w miastach. Oczywi\u015bcie celem tej reformy rolnej by\u0142o zniszczenie ziemia\u0144stwa jako warstwy spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra, a\u017c do owych czas\u00f3w rz\u0105dzi\u0142a krajem jako partia konserwatyst\u00f3w”. <\/p>\r\n
We wspomnianym ju\u017c wywiadzie dla Frondy podaje nieco wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w: „W Chile wojskowi kilkakrotnie byli prezydentami, zw\u0142aszcza dwukrotnie genera\u0142 Ibanez. Jak przyjecha\u0142em do Chile, to on w\u0142a\u015bnie rz\u0105dzi\u0142. By\u0142 wybrany demokratycznie, jego rz\u0105d mia\u0142 nawet sympatie lewicowe. Ten okres sze\u015bcioletnich rz\u0105d\u00f3w charakteryzowa\u0142 leniwy spok\u00f3j. Kiedy\u015b Ibanez powiedzia\u0142 mi, \u017ce chcia\u0142 by\u0107 dla Chile kim\u015b takim, jak Pi\u0142sudski dla Polski. Po nim przysz\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska demokracja z Freyem. I ten Frey, to by\u0142 praktycznie przypadek Kiere\u0144skiego. (…) Zaczai robi\u0107 reform\u0119 rolna i to nie w celu uw\u0142aszczenia ch\u0142op\u00f3w, a zrobienia czego\u015b na wz\u00f3r ko\u0142choz\u00f3w i zniszczenia ziemia\u0144stwa, kt\u00f3re mia\u0142o du\u017ce wp\u0142ywy i by\u0142o podstaw\u0105 struktury spo\u0142ecznej. Ch\u0142opi dalej nie posiadali ziemi na w\u0142asno\u015b\u0107, dopiero jak Pinochet doszed\u0142 do w\u0142adzy, da\u0142 tym robotnikom rolnym ziemi\u0119 na w\u0142asno\u015b\u0107. Ci ziemianie byli Europejczykami z pochodzenia i nie tylko siedzieli na wsi, ale i w miastach. Adwokaci, lekarze i ca\u0142a inteligencja mia\u0142a korzenie w ziemia\u0144stwie. Te maj\u0105tki zreszt\u0105 nie byty jakie\u015b gigantyczne, \u017ceby si\u0119 komu\u015b nie wyda\u0142o, \u017ce w\u0105ska grupa gn\u0119bi\u0142a reszt\u0119. W og\u00f3le struktura spo\u0142eczna i tradycja w Chile by\u0142a europejska. Frey skonfiskowa\u0142 maj\u0105tki, zrujnowa\u0142 t\u0105 warstw\u0119, nic dziwnego, \u017ce wkr\u00f3tce Chile znalaz\u0142o si\u0119 w ostrym kryzysie gospodarczym. Tym samym Frey „przygotowa\u0142” kraj do rewolucji.”
\r\n<\/p>\r\n
Tak przedstawia\u0142y si\u0119 sprawy przed nastaniem prezydentury Salwadora Allendego wg naocznego \u015bwiadka tamtych dni. A zatem, zdaniem x. Micha\u0142a Poradowskiego, sytuacja Chilijczyk\u00f3w lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i pocz\u0105tku siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku by\u0142a bardzo trudna. Z opisu wynika, \u017ce by\u0142a ona uderzaj\u0105co podobna do rzeczywisto\u015bci, jaka obecnie panuje w wielu krajach Ameryki Łaci\u0144skiej, np. w Wenezueli, Brazylii czy Kolumbii. Pa\u0144stwo i rz\u0105d utrzymywa\u0142y si\u0119 w zasadzie ze sprzeda\u017cy bogactw naturalnych, przejadaj\u0105c maj\u0105tek narodowy i skazuj\u0105c biedot\u0119 miejsk\u0105 i wie\u015bniak\u00f3w na g\u0142\u00f3d i ub\u00f3stwo. Klasyczny przyk\u0142ad bananowej republiki, a i wiele podobie\u0144stw, cho\u0107 mo\u017ce nie a\u017c tak drastycznych, obserwujemy obecnie w Polsce. <\/p>\r\n
Krytycznym momentem w dziejach Chile by\u0142 wyb\u00f3r na prezydenta Salwadora Allendego. Dla u\u015bwiadomienia Pa\u0144stwu motyw\u00f3w, jakimi kierowa\u0142 si\u0119 potem gen. Pinochet obejmuj\u0105c w\u0142adz\u0119 i wprowadzaj\u0105c dyktatur\u0119, musz\u0119 niestety po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej uwagi jego rz\u0105dom. Jest to konieczne, by dobrze zrozumie\u0107 dlaczego x. Poradowski popiera\u0142 post\u0119powanie p\u00f3\u017aniejszego dyktatora. By nie powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 jedynie na s\u0142owa ksi\u0119dza Micha\u0142a, zacytuj\u0119 obszerne fragmenty tekstu dr. Romana Konika z Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, zatytu\u0142owanego Czarna legenda genera\u0142a. Konik charakteryzuj\u0105c Allendego i styl jego rz\u0105d\u00f3w pisa\u0142: „Od samego pocz\u0105tku w\u0142adzy prezydent A\u0142lende d\u0105\u017cy\u0142 do stworzenia pa\u0144stwa robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w, za co niejednokrotnie otrzymywa\u0142 od przyw\u00f3dc\u00f3w socjalistycznych kraj\u00f3w ordery, nagrody i pochwa\u0142y. W 1973 roku otrzyma\u0142 Mi\u0119dzynarodow\u0105 Nagrod\u0119 Leninowsk\u0105, w g\u00f3rach Tad\u017cykistanu za\u015b imi\u0119 Allende otrzyma\u0142o nowo odkryte pasmo g\u00f3rskie. W Polsce dziennikarze Polityki ufundowali nagrod\u0119 w wysoko\u015bci 10 tys. z\u0142otych im. Salwadora Allende. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107 by\u0142a zreszt\u0105 obustronna: prezydent Chile wielokrotnie deklarowa\u0142 przywi\u0105zanie do leninowskich zasad i powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na za\u017cy\u0142\u0105 przyja\u017a\u0144 z tow. Bre\u017cniewem, kt\u00f3rego podziwia\u0142 jako wybitnego m\u0119\u017ca stanu (wielokrotnie by\u0142 j ego go\u015bciem w Moskwie), podziwia\u0142 te\u017c rewolucj\u0119 kulturaln\u0105 w Chinach (poch\u0142on\u0119\u0142a szacunkowo ok. trzech milion\u00f3w ofiar). Podziwiano tak\u017ce samego Salwadora, za jego wiar\u0119 w socjalizm podziwiali go Fidel Castro i Che Guevara. Nic zatem dziwnego, \u017ce rozochocony Allende wprowadzi\u0142 w szko\u0142ach i na wy\u017cszych uczelniach obowi\u0105zkow\u0105 nauk\u0119 marksizmu-leninizmu. Przyrzek\u0142 proletariuszom corocznie przekazywa\u0107 po 100 ty\u015b. mieszka\u0144. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kampania „w\u0142adzy ludowej”, wedle znanego nam scenariusza: powo\u0142anie „rad ch\u0142opskich”, przej\u0119cie maj\u0105tk\u00f3w prywatnych na prowincji, w miastach za\u015b przej\u0119cie fabryk przez „zgromadzenia robotnicze ” i „bataliony rewolucyjne „. <\/p>\r\n
W swych licznych wyst\u0105pieniach Allende nawo\u0142ywa\u0142: bierzcie ziemi\u0119 bez obaw. Racjonalizowano kopalnie miedzi, kt\u00f3rej Chile by\u0142o g\u0142\u00f3wnym dostawc\u0105 w \u015bwiecie. Dobrze prosperuj\u0105ce kopalnie zabrane zosta\u0142y „kapitalistom ” (gdy\u017c ci osi\u0105gali nadmierne zyski) i oddane w r\u0119ce ludu pracuj\u0105cego Chile. Od roku 1970 do 1972 m\u0142odzie\u017c zrzeszona w Ruchu Lewicy Rewolucyjnej (MIR) zagrabi\u0142a 1767 maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, Allende widz\u0105c skal\u0119 akcji prosi\u0142 tylko ziemian, by dobrowolnie opuszczali maj\u0105tki i nie stawiali oporu. Znane s\u0105 tak\u017ce przypadki morderstw w\u0142a\u015bcicieli sklep\u00f3w, za to, \u017ce pomagaj\u0105 utrzymywa\u0107 system wyzysku. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce idee lewicowe przesz\u0142y w akty przemocy, rabunku i zwyk\u0142ego wan-dalizmu, a m\u0142odzi rewolucjoni\u015bci okazali si\u0119 po prostu bandytami, kt\u00f3rzy trafili na ideowo podatny grunt.” <\/p>\r\n
Sam ksi\u0105dz Poradowski pisa\u0142 za\u015b: „Po tych katastrofalnych rz\u0105dach Chrze\u015bcija\u0144skiej Demokracji przysz\u0142y rz\u0105dy jeszcze skrajniejszej lewicy socjalistyczno-komunistycznej prezydenta Salwadora Allende, jako w\u0142a\u015bnie skutek polityczny owej spo\u0142ecznej zmiany, czyli pojawienia si\u0119 bezrobotnych mas miejskich, obj\u0119tych demagogiczn\u0105 propagand\u0105 przedwyborcz\u0105. Wysoka cena miedzi utrzymywa\u0142a si\u0119 nadal, wi\u0119c za jej sprzeda\u017c, tak\u017ce i rz\u0105d Allende otrzymywa\u0142 fantastycznie du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 dolar\u00f3w, co mu pozwala\u0142o na import \u017cywno\u015bci (…). Ale owe rz\u0105dy skrajnej lewicy mia\u0142y na celu przede wszystkim przekszta\u0142cenie Chile w koloni\u0105 sowieck\u0105, czyli „drug\u0105 Kub\u0119”. Allende natychmiast zaprosi\u0142 do Chile nie tylko Fidela Castro, dyktatora Kuby (kt\u00f3ry przez szereg tygodni osobi\u015bcie agitowa\u0142 ludno\u015b\u0107 Chile), ale tak\u017ce i wojsko kuba\u0144skie, specjalnie przeszkolone do walk w miastach, a kt\u00f3rym obstawi\u0142 prawie wszystkie ministerstwa (dochodzi\u0142o ono do 15 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy), st\u0105d te\u017c proces rewolucyjny parali\u017cowa\u0142 ca\u0142\u0105 gospodark\u0119 (ci\u0105g\u0142e strajki). Przera\u017cona ludno\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a reagowa\u0107, domagaj\u0105c si\u0119 interwencji Wojska.” <\/p>\r\n
W jednym z wywiad\u00f3w za\u015b x. Poradowski przekonywa\u0142: „Salvador Allende upa\u0144stwowi\u0142 najwa\u017cniejsze ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u, szybko pojawi\u0142a si\u0119 wysoka inflacja, wstrzymano inwestycje, towarzystwa zagraniczne zacz\u0119\u0142y wycofywa\u0107 sw\u00f3j kapita\u0142. Wreszcie w\u0142adze podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o upa\u0144stwowieniu bank\u00f3w. Wojsko to wszystko obserwowa\u0142o i doskonale zdawa\u0142o sobie spraw\u0119, \u017ce to jest otwarta droga do sowietyzacji. W Santiago i ca\u0142ym Chile kr\u0119ci\u0142o si\u0119 mas\u0119 Kuba\u0144czyk\u00f3w i to niejako turyst\u00f3w. Plac\u00f3wka dyplomatyczna Kuby przewy\u017csza\u0142a liczebnie chilijskie ministerstwo zagraniczne. Allende je\u017adzi\u0142 ci\u0105gle do Hawany i Moskwy. Mia\u0142 jakby swoich pretorian\u00f3w i wszyscy to byli Kuba\u0144czycy. Od Fidela Castro dosta\u0142 ka\u0142asznikowa. Wojsko nie mog\u0142o \u015bcierpie\u0107 tego. No bo jak to, prezydent nie ma zaufania do swojego wojska? Wreszcie Allende, widz\u0105c, \u017ce nikt nie protestuje, zacz\u0105\u0142 sprowadza\u0107 wojsko kuba\u0144skie do Santiago. Stacjonowali w koszarach, w pobli\u017cu pa\u0142acu prezydenckiego i budynk\u00f3w rz\u0105dowych. (…) na pocz\u0105tku wrze\u015bnia mia\u0142a miejsce najwi\u0119ksza demonstracja, jaka kiedykolwiek odby\u0142a si\u0119 w Chile: 400 tysi\u0119cy zdeterminowanych kobiet zebra\u0142o si\u0119 przed gmachem Uniwersytetu Katolickiego, \u017c\u0105daj\u0105c dymisji szefa pa\u0144stwa. Odby\u0142 si\u0119 te\u017c „marsz pustych rondli” – symbol ub\u00f3stwa i parali\u017cu pa\u0144stwa. Dwa dni p\u00f3\u017aniej Allende oznajmi\u0142 przez radio, \u017ce „m\u0105ki czy chleba wystarczy na trzy dni”. Skarb pa\u0144stwa by\u0142 pusty, zwi\u0105zki zawodowe protestowa\u0142y, parlament wyda\u0142 uchwal\u0119, \u017ce prezydent depcze konstytucj\u0119. Allende my\u015bla\u0142, \u017ce w wojsku jest cisza, a g\u00f3ra jest w jego r\u0119ku. Mia\u0142 tam swoich ludzi i sporo by\u0142o wysokich oficer\u00f3w lewicowych, w tym minister wojny.” <\/p>\r\n
Sytuacja w Chile z dnia na dzie\u0144 by\u0142a coraz bardziej napi\u0119ta. Dr Konik opisuje ze szczeg\u00f3\u0142ami co wtedy tam si\u0119 dzia\u0142o: „Na efekty reform socjalistycznych nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. W kraju zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107 \u017cywno\u015bci, Allende obejmowa\u0142 kraj z 23-procentow\u0105 inflacj\u0105. Dzi\u0119ki „reformom ” socjalistycznym w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy zamieni\u0142a si\u0119 ona w hiperinflacj\u0119. W1972 roku wynosi\u0142a 163 procent, na pocz\u0105tku roku 1973 osi\u0105gn\u0119\u0142a 190 procent, by przed zamachem osi\u0105gn\u0105\u0107 750%, co by\u0142o niechlubnym rekordem \u015bwiatowym (2,5% dziennie!). Apokaliptycznego obrazu zaczerpni\u0119tego z orwellowskiej rzeczywisto\u015bci dope\u0142nia\u0142y lewicowe boj\u00f3wki na ulicach miast, z broni\u0105 gromadzon\u0105 przez rewolucyjn\u0105 m\u0142odzie\u017c z ca\u0142ego socjalistycznego obozu, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a do Chile w nadziei stworzenia tam komunistycznego raju i wprawianiu si\u0119 w partyzantce miejskiej. <\/p>\r\n
W bogatym Chile pojawi\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3d, w wyniku czego rz\u0105d zacz\u0105\u0142 bardzo skrupulatnie reglamentowa\u0107 brakuj\u0105c\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, \u015brodki czysto\u015bci i cz\u0119\u015bci zamienne, jednym s\u0142owem wszystko (…). Powo\u0142ano Rady Inspekcji Robotniczo-Ch\u0142opskiej maj\u0105ce czuwa\u0107 nad reglamentacj\u0105 towar\u00f3w. Uzbrojeni funkcjonariusze przeprowadzali „akcje kontrolne” w sklepach, magazynach, na drogach i w poci\u0105gach. (…) Powodem braku \u017cywno\u015bci by\u0142o znacjonalizowanie maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, kt\u00f3re w pa\u0144stwowych ko\u0142chozach jako\u015b nie mog\u0142y wyprodukowa\u0107 wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci \u017cywo\u015bci. Na pocz\u0105tku kryzysu w\u0142adze zdecydowa\u0142y sprowadza\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 z zagranicy za dewizy. Allende, obejmuj\u0105c kierowanie krajem, przej\u0105\u0142 kilkaset milion\u00f3w dolar\u00f3w zapas\u00f3w dewizowych, zmarnowa\u0142 je w niespe\u0142na dwa lata. Najwi\u0119ksze \u017ar\u00f3d\u0142o dewiz – produkcja miedzi -w wyniku nacjonalizacji przynosi\u0142a ju\u017c tylko straty. Zdesperowani Chilijczycy, widz\u0105c ju\u017c kraw\u0119d\u017a przepa\u015bci, pr\u00f3bowali ograniczy\u0107 w\u0142adz\u0119 Allende, jednak prezydent w 1972 roku w obliczu narastaj\u0105cej fali protestu odpowiada\u0142 hardo: Uwa\u017cajcie, na cios odpowiemy uderzeniem stokro\u0107 silniejszym, rewolucja naznaczona jest zawsze krwi\u0105, sprawa socjalizmu jest nadrz\u0119dna. Protestuj\u0105cych za\u015b przeciwko brakowi \u017cywno\u015bci g\u00f3rnik\u00f3w z Chu\u0105uicamata przekonywa\u0142, \u017ce nadmiernie troszcz\u0105 si\u0119 o zaspokojenie w\u0142asnych korzy\u015bci, zamiast patrze\u0107 na wy\u017cszy interes, jakim jest socjalizm. (…) <\/p>\r\n
Odcinaj\u0105c, poprzez swe reformy socjalistyczne, Chile od \u015bwiatowej wymiany handlowej, Allende nawi\u0105za\u0142 jednocze\u015bnie bliskie stosunki z ZSRR, NRD i Kub\u0105. Przy tym sam siebie postrzega\u0142 jako m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego dla ojczyzny (…). Bratanica Allende (nie pos\u0105dzana bynajmniej o sympati\u0119 dla Pinocheta) przyzna\u0142a po latach, \u017ce wystarczy\u0142y zaledwie trzy lata rz\u0105d\u00f3w stryja, by nie by\u0142o w sklepach \u017cywno\u015bci i podstawowych \u015brodk\u00f3w czysto\u015bci, a sam stryj, nie widz\u0105c wyj\u015bcia z sytuacji, modli\u0142 si\u0119 o zamach stanu. <\/p>\r\n
Pod rz\u0105dami Allende Chile og\u0142osi\u0142o jednostronne moratorium na swoje zagraniczne zad\u0142u\u017cenie, czyli de facto zbankrutowa\u0142o. Banki wstrzyma\u0142y kredyty, kapita\u0142 zagraniczny uciek\u0142, znacjonalizowane gospodarstwa rolne przesta\u0142y produkowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, stan\u0119\u0142y fabryki, eksport spad\u0142 do zera, import przesta\u0142 istnie\u0107, dodrukowywano pieni\u0105dze, a zapasy dewiz si\u0119 sko\u0144czy\u0142y (reszt\u0119 wydano na przemyt broni do Chile). Zbuntowani robotnicy, widz\u0105c, \u017ce zarabiane pieni\u0105dze s\u0105 bezwarto\u015bciowe, wyszli na ulic\u0119. S\u0142ynny by\u0142 tzw. Marsz Pustych Garnk\u00f3w, gdy g\u0142odni mieszka\u0144cy Santiago wyszli na ulice, t\u0142uk\u0105c pustymi garnkami o bruk stolicy, domagaj\u0105c si\u0119 ust\u0105pienia Allende (czo\u0142\u00f3wki gazet donosi\u0142y: Dr\u0119cz\u0105cy brak chleba („El Mercurio”), Dlaczego brakuje chleba? I ry\u017cu? I oliwy? I cukru? l gazu?(„Ultima Hora”). <\/p>\r\n
Od tego czasu lewica zacz\u0119\u0142a przemyca\u0107 do Chile bro\u0144. Na jak ogromn\u0105 skal\u0119 szykowano przej\u0119cie zbrojnej kontroli nad krajem, wskazuje ilo\u015b\u0107 broni przerzuconej do Chile (g\u0142\u00f3wnie z Kuby): 30 tysi\u0119cy sztuk broni palnej, ilo\u015b\u0107 przekraczaj\u0105ca uzbrojenie chilijskiej armii, licz\u0105cej w 1973 roku jedynie 26 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy! Bro\u0144 sprowadzano potajemnie z Kuby i Czechos\u0142owacji. Zgromadzony arsena\u0142 sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z materia\u0142\u00f3w wybuchowych, broni kr\u00f3tkiej, maszynowej, mo\u017adzierzy i granatnik\u00f3w przeciwczo\u0142gowych. Bro\u0144 z Kuby przewozi\u0142y te\u017c regularnie pa\u0144stwowe linie lotnicze LAN, oficjalnie deklaruj\u0105c jako \u0142adunek cygar. Allende, uzbrajaj\u0105c „bataliony rewolucyjne” oraz lewicowych partyzant\u00f3w spoza Chile (kt\u00f3rych w momencie przewrotu przebywa\u0142o w samym Santiago 13 tysi\u0119cy), obudzi\u0142 apetyt \u015bwiatowej lewicy na przej\u0119cie w\u0142adzy ca\u0142kowitej w kolejnym kraju. Masowy ruch lewicowy w Chile spali\u0142 jednak na panewce, bo ani robotnik\u00f3w okupuj\u0105cych fabryki, ani ch\u0142op\u00f3w w ko\u0142chozach, ani si\u0142 zbrojnych nie uda\u0142o si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 do rewolucyjnej walki. Mimo to w wyniku uporu Allende katastrofa zbli\u017ca\u0142a si\u0119 z dnia na dzie\u0144. 30 kwietnia po raz pierwszy boj\u00f3wkarze lewicowych batalion\u00f3w otworzyli zmasowany ogie\u0144 do „prawicowej reakcji”, czyli do strajkuj\u0105cych g\u00f3rnik\u00f3w z El Teniente. Dosz\u0142o do regularnych star\u0107 z barykadami i broni\u0105 paln\u0105. Do dzi\u015b nie wiadomo, ile os\u00f3b w\u00f3wczas zgin\u0119\u0142o. 14 czerwca g\u0142odni g\u00f3rnicy ruszyli na stolic\u0119 w celu obalenia rz\u0105du. Dwa dni p\u00f3\u017aniej dotarli do Santiago, po drodze do\u0142\u0105czyli do nich studenci. Dochodzi\u0142o do regularnych potyczek z lewicowymi boj\u00f3wkarzami. 30 czerwca Allende, nie panuj\u0105c ju\u017c nad sytuacj\u0105, og\u0142osi\u0142 w stolicy stan wyj\u0105tkowy z godzin\u0105 policyjn\u0105. W ca\u0142ym kraju zakazano jakichkolwiek demonstracji i zaostrzono cenzur\u0119. <\/p>\r\n
Na pocz\u0105tku roku 1973 zastrajkowali kierowcy ci\u0119\u017car\u00f3wek, Allende w odpowiedzi nakaza\u0142 si\u0142\u0105 rekwirowa\u0107 pojazdy. Aresztowano wielu kierowc\u00f3w (…). W Santiago stan wyj\u0105tkowy zamieniono na stan wojenny. Rokosz przeciwko rz\u0105dowi zatacza\u0142 coraz szersze kr\u0119gi, do strajku do\u0142\u0105czyli kolejarze, marynarze, handel i s\u0142u\u017cba zdrowia. Lewicowcy z organizacji MIR w ca\u0142ym kraju przeprowadzali akcje sabota\u017cowe, podk\u0142adali bomby, wysadzali w powietrze s\u0142upy wysokiego napi\u0119cia, pozbawiaj\u0105c dop\u0142ywu energii do g\u0142\u00f3wnych miast kraju (…). <\/p>\r\n
W roku 1973 Allende powo\u0142a\u0142 Zesp\u00f3\u0142 Osobistych Przyjaci\u00f3\u0142 (Grupo de Amigos Personales – GAP), kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o zabicie g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cych genera\u0142\u00f3w, kiedy pojawi si\u0119 pr\u00f3ba zamachu stanu. 50 przybocznych pretorian Allende stanowi\u0142o te\u017c ochron\u0119 osobist\u0105 prezydenta. Socjalistyczna Partia Chile wraz z ci\u0105gle, nap\u0142ywaj\u0105cymi rewolucjonistami z innych kraj\u00f3w tworzy\u0142a dobrze wyszkolon\u0105 armi\u0119. Z zezna\u0144 by\u0142ych dzia\u0142aczy wynika, \u017ce szkolili si\u0119 oni g\u0142ownie w walkach ulicznych. Tworzono podgrupy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 10 os\u00f3b, trenowano wytwarzanie granat\u00f3w (…), koktajli Mo\u0142otowa. Elitarne o\u015brodki kszta\u0142cenia znajdowa\u0142y si\u0119 w Santiago, w prywatnej rezydencji Allende przy ulicy Tomasza Morusa. <\/p>\r\n
W odpowiedzi na kryzys i masowe wyst\u0105pienia zak\u0142adano w ka\u017cdym zak\u0142adzie sabota\u017cowe „komitety samoobrony socjalistycznej”, maj\u0105ce walczy\u0107 z prawicow\u0105 reakcj\u0105. Zast\u0119pca Allende, przyw\u00f3dca socjalist\u00f3w Carlos Altamirano og\u0142osi\u0142, \u017ce nieuniknione b\u0119dzie powa\u017cne starcie pomi\u0119dzy si\u0142ami zachowawczo-tradycyjnymi a reprezentacj\u0105 nowego, post\u0119powego \u015bwiata socjalistycznego. Wzywa\u0142 te\u017c, by lud chilijski na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 gromadzi\u0142 bro\u0144, gdy\u017c pi\u0119\u015bci i \u015bwiadomo\u015b\u0107 rewolucyjna zapewne nie wystarcz\u0105. Ju\u017c po zamachu stanu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce socjali\u015bci nie \u017cartowali. Odkryty po ataku na pa\u0142ac La Moneda plan „Z” zak\u0142ada\u0142 przej\u0119cie totalnej wladzy i wymordowanie tysi\u0119cy przeciwnik\u00f3w rewolucyjnych zmian (przyw\u00f3dc\u00f3w partii, genera\u0142\u00f3w, karabinier\u00f3w etc.). Plan „Z” nosi\u0142 adnotacj\u0119, \u017ce nale\u017cy go wcieli\u0107 w \u017cycie 19 wrze\u015bnia, w dniu \u015bwi\u0119ta wojska. Jednak 5 wrze\u015bnia Allende og\u0142osi\u0142 w mediach, \u017ce zapasy m\u0105ki si\u0119 sko\u0144czy\u0142y i starczy jej tylko na kilka dni. „Niefortunn\u0105” informacj\u0105 Allende spowodowa\u0142, \u017ce zabrak\u0142o czasu, by rewolucjonistom rozda\u0107 bro\u0144.” <\/p>\r\n
Natomiast genera\u0142 Pinochet w wywiadzie udzielonym Janowi Fijorowi opisywa\u0142 rz\u0105dy Allendego w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: „Allende w czasie kampanii wyborczej nie ujawnia\u0142 wcale swoich prokomunistycznych sympatii. Prezentowa\u0142 si\u0119 raczej jako polityk umiarkowany, dopiero p\u00f3\u017aniej, pod wp\u0142ywem doradc\u00f3w sowieckich i kuba\u0144skich odkry\u0142 swoje prawdziwe oblicze, doprowadzaj\u0105c kraj do kompletnego rozk\u0142adu. W1972 i 73 roku inflacja dochodzi\u0142a w Chile do 2.5 proc. dziennie, prawie 1000 proc. rocznie. Szwankowa\u0142 transport, brakowa\u0142o paliw, surowc\u00f3w, \u017cywno\u015bci, energii elektrycznej. (…) Ta, mlekiem i miodem p\u0142yn\u0105ca ziemia przesta\u0142a rodzi\u0107. „Rozentuzjazmowane ” grupy zwi\u0105zkowc\u00f3w i innych politycznych sojusznik\u00f3w Unidad Popular i Allende, napada\u0142y, grabi\u0142y, buntowa\u0142y ch\u0142op\u00f3w i robotnik\u00f3w, nak\u0142aniaj\u0105c ich rzekomo w imi\u0119 „lepszego jutra” i „nowego \u0142adu”- do strajku powszechnego. Dalsze \u017cycie by\u0142o w takich warunkach niemo\u017cliwe. Tym bardziej, \u017ce ogarni\u0119ty szale\u0144stwem rewolucji Allende nie liczy\u0142 si\u0119 z niczym i nikim. Ostatnie dwa lata jego prezydentury, to w\u0142a\u015bciwie rz\u0105dy dyktatorskie.” <\/p>\r\n
By znale\u017a\u0107 jakiekolwiek por\u00f3wnanie dla u\u015bwiadomienia sobie tragizmu tamtych dni, nale\u017ca\u0142oby chyba przywo\u0142a\u0107 stan wojenny w Polsce. Cho\u0107 wy, m\u0142odzi ludzie nie pami\u0119tacie tego, ale wiedza na ten temat jest og\u00f3lnie dost\u0119pna i pewnie uczycie si\u0119 o tych dniach tak\u017ce na lekcjach historii. Ja by\u0142em wtedy w waszym wieku, troch\u0119 pami\u0119tam i nie mog\u0119 si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce zar\u00f3wno ostatnie miesi\u0105ce rz\u0105d\u00f3w Allendego, jak i dyktatura Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego maj\u0105 wiele podobie\u0144stw. <\/p>\r\n
W naszych rozwa\u017caniach nadchodzi tragiczny dzie\u0144 11 wrze\u015bnia 1973 r., kiedy to w Chile dosz\u0142o do tzw. zamachu stanu. Jednak czy to jest dobre okre\u015blenie? Czy s\u0142owa zamach stanu, kt\u00f3re tak cz\u0119sto u\u017cywane s\u0105 w naszych mediach i kt\u00f3re dzi\u0119ki nim tak g\u0142\u0119boko utkwi\u0142y nam w \u015bwiadomo\u015bci, s\u0105 tutaj odpowiednie? C\u00f3\u017c to jest zamach stanu? Wg internetowej encyklopedii portalu Interia, jest to: nazwa nadawana niekt\u00f3rym przest\u0119pstwom polit. (zamach na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa, zmiana przemoc\u0105 ustroju, pozakonstytucyjne przej\u0119cie w\u0142adzy). Tymczasem wielu naukowc\u00f3w, w tym tak\u017ce x. Poradowski, twierdzi\u0142o, \u017ce genera\u0142 August Pinochet obj\u0105\u0142 w Chile w\u0142adz\u0119 legalnie, cho\u0107 oczywi\u015bcie bez pomocy wojska, jako si\u0142y maj\u0105cej zapewni\u0107 legalnej w\u0142adzy bezpiecze\u0144stwo, si\u0119 nie oby\u0142o. Jednak taka w\u0142a\u015bnie jest rola wojska w normalnym pa\u0144stwie. Armia jest przecie\u017c m.in. w\u0142a\u015bnie po to, by zabezpieczy\u0107 nar\u00f3d przed zgubnymi skutkami rz\u0105d\u00f3w polityk\u00f3w. <\/p>\r\n
Roman Konik, sam nie unikaj\u0105c okre\u015blenia zamach, twierdzi\u0142 ze: „Parlament, widz\u0105c narastaj\u0105cy kryzys, na kilka tygodni przed zamachem za\u017c\u0105da\u0142 od Allende rezygnacji z prezydentury. Prezy-dent nie chcia\u0142 o tym s\u0142ysze\u0107. Wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w parlament pozbawi\u0142 go zatem prezydentury. Rzadko podaje si\u0119 w mediach, \u017ce armia chilijska pocz\u0105tkowo nie zdradza\u0142a ochoty do interwencji. Sam g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy general Pinochet przyznaje, \u017ce do golpe sk\u0142oni\u0142y go dwa motywy. Jako zawodowy \u017co\u0142nierz, przywyk\u0142y do wykonywania rozkaz\u00f3w, dzia\u0142a\u0142 na polecenie chilijskiego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. W przeddzie\u0144 zamachu Trybuna\u0142 Konstytucyjny i parlament, przekaza\u0142y ca\u0142kowit\u0105 w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 w r\u0119ce wojska, czyli g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cych: Augusta Pinocheta – naczelnego wodza wojsk chilijskich, admira\u0142a Jose Toribo Merino – dow\u00f3dcy marynarki wojennej, genera\u0142a Gustavo Leigh – zwierzchnika lot-nictwa i Cesara Mendoza – szefa karabinier\u00f3w.” Podobnie twierdzi\u0142 x. Poradowski w artykule pt. Dlaczego Chile powraca do socjalizmu, pisz\u0105c: ” wkr\u00f3tce dosz\u0142o do uchwa\u0142y parlamentu, stwierdzaj\u0105cej nielegalno\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w Allende oraz do o\u015bwiadczenia S\u0105du Najwy\u017cszego, i\u017c rz\u0105d Allende \u0142amie Konstytucj\u0119 i do \u017c\u0105dania natychmiastowego obj\u0119cia w\u0142adzy przez Wojsko. Tak to dosz\u0142o do „11 Wrze\u015bnia 1973 roku”, kiedy to Si\u0142y Zbrojne (Wojsko, Marynarka i Lotnictwo) obj\u0119\u0142y w\u0142adz\u0119 po kilkudniowych walkach, g\u0142\u00f3wnie z wojskiem kuba\u0144skim i popieraj\u0105cymi go organizacjami terrorystycznymi komunist\u00f3w. A w cytowanym ju\u017c fragmencie tekstu pt. Cud gospodarczy genera\u0142a Pinocheta w Chile x. Poradowski wprost m\u00f3wi: (…) trzeba przypomnie\u0107, \u017ce kiedy pod koniec interwencji Si\u0142 Kontroli Pa\u0144stwa, a wi\u0119c ca\u0142kowicie legalnie, ca\u0142y kraj znajdowa\u0142 si\u0119 w katastrofalnej sytuacji gospodarczej. Tym niemniej poj\u0119cie zamach stanu dzi\u0119ki mediom tak bardzo przylgn\u0119\u0142o do okre\u015blania wydarze\u0144 z 11 wrze\u015bnia 1973 r., \u017ce po latach ulega mu i sam x. Poradowski, m\u00f3wi\u0105c w wywiadzie dla Naszej Polski z roku 1998: „gorzej by by\u0142o ni\u017c z Kub\u0105, gdyby nie genera\u0142 Pinochet i jego zamach stanu.” <\/p>\r\n
Sam genera\u0142 August Pinochet w wywiadzie udzielonym Janowi Fijorowi, a opublikowanym m.in. w internecie u\u017cywa\u0142 zwrotu przewr\u00f3t, kt\u00f3ry, bior\u0105c pod uwag\u0119 fakty, chyba jest bardziej adekwatny do sytuacji. Faktem jest, \u017ce nie by\u0142o ustanowionego prawa, w kt\u00f3rym parlament m\u00f3g\u0142 odwo\u0142a\u0107 prezydenta dlatego, \u017ce uwa\u017ca\u0142, i\u017c ten \u0142amie konstytucj\u0119. Tym niemniej nie wszystko da si\u0119 przewidzie\u0107 i je\u015bli kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce prawo moralne jest wa\u017cniejsze od pisanego, to nie b\u0119dzie si\u0119 waha\u0142 i rozgrzeszy genera\u0142a. T\u0142umacz\u0105c to, Pinochet m\u00f3wi\u0142: „ogarni\u0119ty szale\u0144stwem rewolucji Allende nie liczy\u0142 si\u0119 z niczym i nikim. Ostatnie dwa lata jego prezydentury, to w\u0142a\u015bciwie rz\u0105dy dyktatorskie. A tak, ignorowa\u0142 Kongres, podporz\u0105dkowuj\u0105c go sobie z drastycznym pogwa\u0142ceniem Konstytucji. Gdyby\u015bmy wtedy nie wkroczyli, Chile przesta\u0142oby istnie\u0107 jako pa\u0144-stwo, a komunistyczna po\u017coga rozprzestrzeni\u0142aby si\u0119 na ca\u0142y kontynent. Rosjanie tylko zacierali r\u0119ce.” <\/p>\r\n
Warto tu wspomnie\u0107 o jeszcze jednym fakcie podawanym przez x. Poradowskiego w wywiadzie dla Naszej Polski. Na pytanie dziennikarza: Czy rz\u0105dy Allende w Chile grozi\u0142y tym, \u017ce ten kraj stanie si\u0119 drug\u0105 Kub\u0105? Ksi\u0105dz odpowiedzia\u0142: „dok\u0142adnie tak by\u0142o. Ba, nawet gorzej by by\u0142o ni\u017c z Kub\u0105, gdyby nie genera\u0142 Pinochet i jego zamach stanu, kt\u00f3ry zreszt\u0105 musia\u0142 nast\u0105pi\u0107, bo jeden z oficer\u00f3w znalaz\u0142 list\u0119 proskrypcyjna oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli by\u0107 rozstrzelani. Wi\u0119c to by\u0142a konieczno\u015b\u0107.” <\/p>\r\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 opisy wydarze\u0144, kt\u00f3re cytowa\u0142em, u\u017cy\u0107 by raczej nale\u017ca\u0142o okre\u015blenia kontrrewolucja. Wed\u0142ug internetowej encyklopedii Interii jest to: wa\u0142ka zbr\u00f3j na prowadzona przez grupy spo\u0142. w celu utrzymania w\u0142adzy w pa\u0144stwie oraz istniej\u0105cego porz\u0105dku spo\u0142. zagro\u017conego przez wybuch lub wynik rewolucji, a zatem doskonale pasuje do zdefiniowania tego, co dzia\u0142o si\u0119 w roku 1973 w Chile. Faktem wszak jest, \u017ce broniono wtedy prawa ustanowionego przez parlament po to, by zapobiec rewolucji. Czytaj\u0105c uchwa\u0142\u0119 chilijskiego Kongresu Narodowego z dnia 23 sierpnia 1973 r. nie znajdziemy wprost \u017c\u0105dania ust\u0105pienia prezydenta Allendego. Nie by\u0142o bowiem w tej sytuacji w chilijskiej konstytucji mo\u017cliwo\u015bci odwo\u0142ania prezydenta przez parlament, ani wszcz\u0119cia procedury impeachmentu. Wymieniono si\u0119 w niej jednak szereg konkretnych przyk\u0142ad\u00f3w z\u0142amania konstytucji przez urz\u0119duj\u0105cego prezydenta i w punkcie trzecim uchwa\u0142y stwierdza, \u017ce: warto\u015bciami i zasadami s\u0105 te, kt\u00f3re wyra\u017cone zosta\u0142y w Konstytucji Pa\u0144stwa, kt\u00f3ra, na podstawie artyku\u0142u numer 2, dowodzi, i\u017c (�) Organy Pa\u0144stwowe nie mog\u0105 sprawo-wa\u0107 w\u0142adzy w zakresie wi\u0119kszym ni\u017c t\u0105 do kt\u00f3rej zosta\u0142y wydelegowane przez Nar\u00f3d, oraz, wnioskuj acz artyku\u0142u numer 3, i\u017c rz\u0105d kt\u00f3ry przypisuje sobie prawa do kt\u00f3rych Nar\u00f3d go nie upowa\u017cni\u0142, nara\u017ca si\u0119 na bunt. <\/p>\r\n
Jednocze\u015bnie w punkcie 14 ta sama uchwa\u0142a g\u0142osi, \u017ce: Si\u0142y Zbrojne i Korpus Karabinier\u00f3w s\u0105 i powinny stanowi\u0107 naturaln\u0105 gwarancj\u0119 dla wszystkich Chilijczyk\u00f3w, a nie wy\u0142\u0105cznie dla wy-branej grupy Narodu lub pewnej politycznej opcji. Wobec tego Rz\u0105d nie mo\u017ce wykorzystywa\u0107 ich uczestnictwa [we W\u0142adzach Wykonawczych – przyp. m\u00f3j] jako pretekstu do ukrywania okre\u015blonej, stronniczej polityki mniejszo\u015bciowej. Ich obecno\u015b\u0107 powinna by\u0107 skierowana ku przywr\u00f3ceniu pe\u0142nego \u0142adu konstytucyjnego i prawnego oraz demokratycznej koegzystencji, kt\u00f3ra jest dla Chile niezb\u0119dna by zagwarantowa\u0107 stabilno\u015b\u0107 instytucjonaln\u0105, pok\u00f3j spo\u0142eczny, bezpiecze\u0144stwo i rozw\u00f3j. A zatem by\u0142a to wyra\u017ana sugestia dla \u00f3wczesnego szefa armii, by w razie niepodporz\u0105dkowania si\u0119 przez prezydenta woli Kongresu Narodowego obr\u00f3ci\u0142 wojsko przeciwko Allendemu. <\/p>\r\n
Kolejn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzeba poruszy\u0107, s\u0105 rzekome zbrodnie dokonane przez junt\u0119 na narodzie chilijskim oraz rzekomy mord na prezydencie Allendem. Media i lewicowi intelektuali\u015bci rozpisuj\u0105 si\u0119 na ten temat bardzo szeroko, dowodz\u0105c, \u017ce ofiary re\u017cimu by\u0142y bestialsko mordowane za pogl\u0105dy. Argumenty przeciwnik\u00f3w tej teorii s\u0105 nies\u0142yszalne. Poniewa\u017c x. Poradowski nale\u017ca\u0142 do tej drugiej grupy, by\u0107 mo\u017ce jego i jemu podobnych s\u0142owa dotr\u0105 do Pa\u0144stwa po raz pierwszy w \u017cyciu. W ten spos\u00f3b b\u0119dziecie mogli Pa\u0144stwo pozna\u0107 drug\u0105 stron\u0119 medalu i wyci\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142asne wnioski. <\/p>\r\n
X. Poradowski m\u00f3wi\u0142 o przebiegu samego przewrotu w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: „Pucz rozegra\u0142 si\u0119 w bardzo szybkim tempie. 11 wrze\u015bnia radio i telewizja zakomunikowa\u0142y, \u017ce wojsko zaatakowa-\u0142o budynki rz\u0105dowe „w celu wyprowadzenia z nich rz\u0105du, kt\u00f3ry przesta\u0142 by\u0107 legalny i w celu zako\u0144czenia chaosu.” Wojsko otoczy\u0142o siedzib\u0119 prezydenta. Jak m\u00f3wili \u015bwiadkowie zdarze\u0144, wojskowi namawiali trzykrotnie Allende do ucieczki za granic\u0119, podstawiaj\u0105c mu nawet samolot. Prezydent odm\u00f3wi\u0142 i rozkaza\u0142 gwardii pa\u0142acowej otworzy\u0107 ogie\u0144. Odpowiedzi\u0105 by\u0142o zbombardowanie pa\u0142acu przez lotnictwo. Dzielnice robotnicze nie zareagowa\u0142y, mimo \u017ce by\u0142y do tego wzywane. Osobisty lekarz prezydenta twierdzi\u0142, \u017ce widzia\u0142, jak Allende w\u0142o\u017cy\u0142 sobie pistolet maszynowy w usta i w sekund\u0119 p\u00f3\u017aniej ju\u017c nie \u017cy\u0142. Marynarka wojenna opanowa\u0142a wszystkie miasta nadmorskie. Armia szybko poradzi\u0142a sobie z Kuba\u0144czykami, kt\u00f3rzy troch\u0119 strzelaj\u0105c wycofali si\u0119. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce armia chilijska mia\u0142a opini\u0119 najlepszej na kontynencie. Wi\u0119c nat\u0119\u017cone walki trwa\u0142y kr\u00f3tko, potem tylko ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 latami terrorystyczne akcje boj\u00f3wek komunistycznych. Strzelali po wszystkich stronach, zasadzki organizowali, bomby podk\u0142adali na okr\u0105g\u0142o pod mosty, elektryczno\u015b\u0107, szyny kolejowe. I to by\u0142o przyczyn\u0105 represji ze strony wojska. Takie rzeczy niestety si\u0119 zdarzaj\u0105 w czasie wojny, l dlatego potem oskar\u017ca\u0142o si\u0119 Pinocheta, \u017ce taki okrutny, \u017ce to i owo. Ale komuni\u015bci atakowali, wojsko broni\u0142o spokoju. Trzeba by\u0142o zako\u0144czy\u0107 to strzelanie komunistyczne. W bia\u0142ych r\u0119kawiczkach tego si\u0119 nie robi.” S\u0142owa ksi\u0119dza o przebiegu wydarze\u0144 i \u015bmierci prezydenta Allendego potwierdza te\u017c Roman Konik, ale nie b\u0119d\u0119 tutaj cytowa\u0142 tego do\u015b\u0107 obszernego opisu. <\/p>\r\n
Je\u015bli chodzi o dalsze wydarzenia, czyli rzekom\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 tzw. szwadron\u00f3w \u015bmierci, to x. Poradowski nazywa\u0142 je wprost zawracaniem g\u0142owy i m\u00f3wi: „By\u0142y przypadki nieliczne nadu\u017cywania w\u0142adzy, potem nag\u0142o\u015bnione do granic surrealistycznych przez \u015bwiatowe media lewicowe. Rz\u0105d francuski i inne, \u017ceby si\u0119 przypodoba\u0107 Sowietom, rozpocz\u0119\u0142y nagonk\u0119 na „faszyst\u0119 Pinocheta”. Tak, \u017ce faktyczne zdarzenie nijak si\u0119 mia\u0142o do tego echa propagan-dowego.” Za\u015b zapytany o tak nag\u0142a\u015bniane represje i mordy na przeciwnikach re\u017cimu zgromadzonych na stadionie w Santiago de Chile odpowiada\u0142: „To bajki, jakie\u015b odcinanie r\u0105k itp. Tam zgrupowano rozbrojonych bojownik\u00f3w komunistycznych i przez kilka dni trzymano. Kto chcia\u0142, wyemigrowa\u0142. Potem dopiero zrobiono z nich wielkich bohater\u00f3w i przypisano jak\u0105\u015b martyrologiczn\u0105 otoczk\u0119. Nikt nie wspomina atak\u00f3w terrorystycznych „ludowych boj\u00f3wek” w czasie Allende na banki, mieszkania prywatne. Te bandy terrorystyczne by\u0142y zreszt\u0105 cz\u0119sto kierowane przez m\u0142odych ludzi pochodz\u0105cych ze znanych chilijskich rodzin dotkni\u0119tych d\u017cum\u0105 marksistowsk\u0105. Na przyk\u0142ad c\u00f3rka rektora Uniwersytetu Katolickiego w Santiago, kt\u00f3ry sam by\u0142 komunist\u0105. Ta dziewczyna organizowa\u0142a i z broni\u0105 w r\u0119ku uczestniczy\u0142a w zamachach na „kapitalistyczne banki”. Jak uciek\u0142a z Chile, to prezydent francuski dekorowa\u0142 j\u0105 jako bojowniczk\u0119 wolno\u015bci i humanizmu.” <\/p>\r\n
W wywiadzie dla Naszej Polski zapytany o zbrodnie junty m\u00f3wi\u0142 x. Poradowski podobnie: „To by\u0142y k\u0142amstwa, wierutne k\u0142amstwa. Oczywi\u015bcie, musia\u0142y by\u0107 ofiary, to by\u0142a przecie\u017c wojna domowa, wrogowie zostali aresztowani, internowani, ale nie by\u0142o bicia, przemocy, g\u0142odzenia czy rozstrzeliwania bez s\u0105du. To nie wchodzi\u0142o w rachub\u0119. Ja tam by\u0142em i wiem, jak by\u0142o. \u015bwiatowa propaganda komunistyczna i lewicowa przekr\u0119ca\u0142a wszystko. Allende sam sobie w \u0142eb strzeli\u0142 z rewolweru, podarowanego mu przez Fidela Castro. Ofiarowywano mu nawet samolot, \u017ceby odlecia\u0142 do wybranego kraju, ale on nie chcia\u0142. Chcia\u0142 by\u0107 bohaterem i m\u0119czennikiem sprawy socjalizmu i komunizmu.” <\/p>\r\n
Jak pisa\u0142 Roman Konik, internowani dzia\u0142acze lewicowi otrzymali od re\u017cimu propozycj\u0119 uwolnienia, jednak\u017ce pod warunkiem przymusowej emigracji. O „wybitnych przedstawicieli ludu chilij-skiego” upominali si\u0119 przedstawiciele Uk\u0142adu Warszawskiego. Pinochet og\u0142osi\u0142, \u017ce jest w stanie zwolni\u0107 ich z aresztu pod warunkiem natychmiastowego opuszczenia przez nich Chile, bez prawa powrotu do kraju. \u017baden z kraj\u00f3w bloku socjalistycznego nie chcia\u0142 jednak udzieli\u0107 go\u015bciny lewicowym boj\u00f3wkarzom (jedynym wyj\u0105tkiem by\u0142a wymiana Luisa Corvalana na Wladimira Bukowskiego 18 grudnia 1976 roku) (…). W roku 1978 og\u0142oszono amnesti\u0119 i wy-puszczono na wolno\u015b\u0107 1500 rewolucjonist\u00f3w, zatrzymano jednak tych, kt\u00f3rzy oskar\u017ceni byli o zwyk\u0142e przest\u0119pstwa. Wraz z amnesti\u0105 S\u0105d Najwy\u017cszy skierowa\u0142 wiele spraw przeciwko nadu\u017cyciom tak\u017ce ze strony wojska (aresztowani zostali genera\u0142 Sergio Arellano Stark, pu\u0142kownicy Marcelo Moren i Sergio Arredondo, brygadier Pedro Espinoza i kapitan Patricio Diaz). <\/p>\r\n
Relacje te pokrywaj\u0105 si\u0119 ze s\u0142owami genera\u0142a Augusta Pinocheta. Zapytany przez Jana Fijora o ofiary przewrotu Pinochet m\u00f3wi\u0142: „Prosz\u0119 pana, to by\u0142a normalna, otwarta wojna z elementami „guerilli”. Odbywa\u0142y si\u0119 regularne potyczki zbrojne pomi\u0119dzy zwolennikami lewicy a wojskiem chilijskim. Poza tym porywano ludzi, dokonywano zamach\u00f3w bombowych, napad\u00f3w. To nie jest szukanie usprawiedliwienia, to s\u0105 fakty. Czy pan wie, \u017ce kucharz w domu mojej c\u00f3rki, po powrocie z pracy do domu zosta\u0142 w bestialski spos\u00f3b przez „partyzant\u00f3w” zamordowany. Ja nie twierdz\u0119, \u017ce tylko tamta strona by\u0142a brutalna, bo i si\u0142y porz\u0105dku pope\u0142nia\u0142y okrucie\u0144stwa. To by\u0142o w tamtych okoliczno\u015bciach nieuniknione. Cz\u0142owiek jest tylko cz\u0142owiekiem i w obronie \u017cycia mo\u017ce pope\u0142ni\u0107 czyn nieprzyzwoity. Czasem – „przy okazji” – dochodzi\u0142o do zwyk\u0142ej zemsty, samos\u0105d\u00f3w, innym razem ludzi zawodzi\u0142y nerwy, st\u0105d zdarza\u0142y si\u0119 rzeczy odra\u017caj\u0105ce. Przyjmuj\u0119 na siebie ca\u0142e odium tej sytuacji, chc\u0119 jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce robili\u015bmy wszystko, aby do takich zdarze\u0144 nie dochodzi\u0142o. Gdyby\u015bmy nie d\u0105\u017cyli do utrzymania praworz\u0105dno\u015bci – prosz\u0119 mi wierzy\u0107 – Chile zmieni\u0142oby si\u0119 w morze krwi.” <\/p>\r\n
Zapewne wa\u017cnym czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym pogl\u0105dy x. Poradowskiego na wydarzenia rozgrywaj\u0105ce si\u0119 na jego oczach by\u0142 jego stosunek do samego genera\u0142a Pinocheta. Oto co m\u00f3wi\u0142 zapytany, w jakich okoliczno\u015bciach pozna\u0142 p\u00f3\u017aniejszego dyktatora: „Pozna\u0142em m.in. genera\u0142a Carlosa Ibaneza, kt\u00f3ry by\u0142 d\u0142ugi czas prezydentem Chile. On mnie bardzo lubi\u0142, ceni\u0142 i zna\u0142 Polsk\u0119, by\u0142 m.in. uczestnikiem uroczysto\u015bci za\u015blubin Polski z morzem w lutym 1920 roku, dokonanych przez gen. Hallera. Byli\u015bmy zaprzyja\u017anieni, tam bywali inni oficerowie i w\u015br\u00f3d nich by\u0142 Augusta Pinochet. Jeszcze nie by\u0142 genera\u0142em. Wtedy go pozna\u0142em.” <\/p>\r\n
W wielu wypowiedziach x. Micha\u0142 podkre\u015bla\u0142, \u017ce nie mia\u0142 \u017cadnych moralnych zastrze\u017ce\u0144 co do w\u0142a\u015bciwego post\u0119powania dyktatora. Uwa\u017ca\u0142 go za cz\u0142owieka honoru, osob\u0119 praw\u0105, godn\u0105 zaufania i odpowiedzialn\u0105. W jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi\u0142 o generale: „Augusta Pinochet Ugarte to jedna z najpi\u0119kniejszych postaci, jakie spotka\u0142em w swoim \u017cyciu. M\u00f3wi\u0119 to z ca\u0142\u0105 powaga i odpo-wiedzialno\u015bci\u0105, gdy\u017c mia\u0142em kontakty z wieloma osobami pe\u0142ni\u0105cymi wysokie funkcje i w\u015br\u00f3d nich Pinochet to jeden z najwybitniejszych i najporz\u0105dniej szych ludzi.” W dalszej cz\u0119\u015bci wywiadu m\u00f3wi\u0142 o generale: „bardzo porz\u0105dny cz\u0142owiek, kulturalny, bez zarzutu pod wzgl\u0119dem moralnym. To jest pi\u0119kna posta\u0107. Jest prawdziwym katolikiem. Kiedy by\u0142 na niego zamach, zosta\u0142 cudownie uratowany, zamach by\u0142 „fachowo” przygotowany, on jecha\u0142 w g\u00f3ry, strzelano do niego z wielu karabin\u00f3w maszynowych. I w\u0142a\u015bnie od tych kul na pop\u0119kanej szybie samochodu zrobi\u0142 si\u0119 rysunek Matki Boskiej. To Matka Boska go ocali\u0142a. Nie by\u0142 nawet dra\u015bni\u0119ty. Widzia\u0142em p\u00f3\u017aniej ten samoch\u00f3d, bo go przetransportowano do Santiago i przes\u0142a\u0142em do rodziny do Polski fotografi\u0119 tego przedziwnego rysunku. Niestety, wszystkie fotografie zabra\u0142a pow\u00f3d\u017a” (Dom X. Profesora i jego bratowej, Wandy, na Zaciszu we Wroc\u0142awiu zosta\u0142 zalany do wysoko\u015bci kilkudziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w, mieszka\u0144cy ewakuowali si\u0119 pontonem w ostatniej chwili i dwa miesi\u0105ce byli poza domem – red.) O wierze i postawie katolickiej Pinocheta \u015bwiadczy te\u017c fakt z jego m\u0142odo\u015bci. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y wojennej ufundowa\u0142 on tablic\u0119 w ko\u015bciele wojskowym, z tekstem, w kt\u00f3rym odda\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie w opiek\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. Dla mnie jest logiczne, \u017ce w kilkadziesi\u0105t lat potem Ona ocali\u0142a go od \u015bmierci.” <\/p>\r\n
Zapytany w innym wywiadzie o to jak cz\u0119sto spotyka\u0142 si\u0119 z Pinochetem odpowiedzia\u0142: „Ja mu czasu nie zabiera\u0142em, bo by\u0142 bardzo zaj\u0119ty, widywa\u0142em si\u0119 z nim w wa\u017cnych sprawach od czasu do czasu. Pinochet to nies\u0142ychanie sympatyczny i bezpo\u015bredni cz\u0142owiek, \u0142apa\u0142o si\u0119 z nim kontakt szybko, bez \u017cadnych trudno\u015bci. Zreszt\u0105 wojskowi nie s\u0105 tam jako\u015b odseparowani od spo\u0142ecze-\u0144stwa, oni s\u0105 obecni w \u017cyciu tego kraju. Wielu z oficer\u00f3w zajmuje si\u0119 pisaniem, histori\u0105, kadra oficerska j est \u015bwietnie wykszta\u0142cona i to niekoniecznie w strategii wojennej.” <\/p>\r\n
Je\u015bli chodzi o ocen\u0119 polityczn\u0105 genera\u0142a Pinocheta i jego przewrotu, to x. Poradowski popiera\u0142 praktycznie wszystkie jego posuni\u0119cia. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce Chile znalaz\u0142o si\u0119 na skraju przepa\u015bci, a jako antykomunista z ca\u0142ego serca pragn\u0105\u0142 oszcz\u0119dzi\u0107 Chilijczykom do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 udzia\u0142em Kuba\u0144czyk\u00f3w, narod\u00f3w Zwi\u0105zku Sowieckiego i Europy \u015brodkowej, Wietnamczyk\u00f3w czy Korea\u0144czyk\u00f3w. Wiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce Chile jest tylko pewnym etapem na drodze \u015bwiatowej komunistycznej rewolucji i je\u015bli tutaj uda\u0142oby si\u0119 komunistom zaprowadzi\u0107 swoje porz\u0105dki, szans\u0119 na ogarni\u0119cie ca\u0142ej Ameryki Łaci\u0144skiej przez zbrodnicz\u0105 ide\u0119 niepor\u00f3wnywalnie wzrosn\u0105. Twierdzi\u0142, \u017ce: „Franco i Pinochet to dwie postacie, dzi\u0119ki kt\u00f3rym Sowiety nie rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat”. Oraz \u017ce: „Sowieci chcieli mie\u0107 wej\u015bcie na ocean, opanowa\u0107 wszystkie najwa\u017cniejsze porty Ameryki Łaci\u0144skiej, korzysta\u0107 z zasob\u00f3w naturalnych Chile i innych po\u0142udniowoameryka\u0144skich kraj\u00f3w, bo oni przygotowywali si\u0119 do wojny ze Stanami Zjedno-czonymi. To by\u0142a bardzo wa\u017cna kwestia mi\u0119dzynarodowa, nie tylko sprawa Chile, chodzi\u0142o o to, czy zwyci\u0119\u017cy na tamtym subkontynencie komunizm, czy nie.” <\/p>\r\n
W wywiadzie dla Frondy m\u00f3wi\u0142 za\u015b: „Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w globalnych planach Sowiet\u00f3w ca\u0142a Ameryka Po\u0142udniowa by\u0142a do opanowania. W niemal wszystkich krajach tego kontynentu komuni\u015bci przy pomocy Moskwy pr\u00f3bowali robi\u0107 rewolucj\u0119 bardziej b\u0105d\u017a mniej otwarcie. Jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra w warunkach Ameryki Po\u0142udniowej mog\u0142a to niebezpiecze\u0144stwo powstrzyma\u0107, by\u0142o wojsko.” <\/p>\r\n
Tak\u017ce ta opinia x. Poradowskiego nie jest odosobniona. Kiedy w 1999 r. w\u0142adze brytyjskie zdecydowa\u0142y si\u0119 aresztowa\u0107 przebywaj\u0105cego na Wyspach na leczeniu by\u0142ego dyktatora, broni\u0142a go by\u0142a premier Wielkiej Brytanii Ma\u0142gorzata Thatcher. Dla niego przerwa\u0142a trwaj\u0105ce od 9 lat milczenie polityczne. 9 pa\u017adziernika wyg\u0142osi\u0142a p\u0142omienne przem\u00f3wienie w obronie Pinocheta, przypominaj\u0105c jego zas\u0142ugi w obronie \u015bwiata przed komunizmem i osobisty wk\u0142ad w pomoc Wielkiej Brytanii: „Ani przez chwil\u0119 nie my\u015blcie, \u017ce chodzi tu o sprawiedliwo\u015b\u0107 dla pokrzywdzonych – m\u00f3wi\u0142a – chodzi o zemst\u0119, o rewan\u017c lewicy. Na tym wy\u0142\u0105cznie polega „sprawa Pinocheta „. Tak naprawd\u0119 senator Pinochet stoi przed s\u0105dem nie z powodu czegokolwiek, co znajduje si\u0119 w akcie oskar-\u017cenia s\u0119dziego Garzona. Senator Pinochet stoi przed s\u0105dem za to, \u017ce pokona\u0142 komunizm. Lewica nie mo\u017ce mu wybaczy\u0107, \u017ce uratowa\u0142 Chile i pom\u00f3g\u0142 uratowa\u0107 Po\u0142udniow\u0105 Ameryk\u0119.” <\/p>\r\n
Pozostaje nam jeszcze zaj\u0105\u0107 si\u0119 spraw\u0105 niew\u0105tpliwego sukcesu gospodarczego, a co za tym idzie wzrostu zamo\u017cno\u015bci obywateli Chile pod rz\u0105dami najpierw dyktatora, a potem prezydenta Augusta Pinocheta Ugarte. Zdaniem nie tylko x. Micha\u0142a Poradowskiego dzia\u0142ania genera\u0142a na polu ekonomicznym to prawdziwy majstersztyk i wz\u00f3r do na\u015bladowania w innych regionach \u015bwiata. Szeroko rozpisuje si\u0119 na ten temat w artykule pt. „Cud” gospodarczy genera\u0142a Pinocheta w Chile. By\u0107 mo\u017ce ma w owym cudzie sw\u00f3j udzia\u0142 i x. Micha\u0142, jak bowiem g\u0142osz\u0105 niepotwierdzone wie\u015bci, x. Micha\u0142 Poradowski nieformalnie by\u0142 doradc\u0105 Pinocheta w sprawach nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. Genera\u0142 by\u0142 i jest gorliwym katolikiem, a x. Poradowski miewa\u0142 z nim cz\u0119ste kontakty, a zatem niewykluczone jest, \u017ce informacje te maj\u0105 w sobie ziarno prawdy. <\/p>\r\n
Ju\u017c na samym wst\u0119pie wspomnianego tekstu czytamy: „Spr\u00f3bujmy odpowiedzie\u0107 napytanie: na czym polega tajemnica wspania\u0142ego „cudu” gospodarczego genera\u0142a Pinocheta? Odpowied\u017a jest prosta: na po\u0142\u0105czeniu i pogodzeniu ekonomii -jako nauki empirycznej – z nauk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Ta ekonomia empiryczna, a wi\u0119c taka, kt\u00f3rej teorie zosta\u0142y potwierdzone przez praktyk\u0119 odnosz\u0105c sukces, jest uzgodniona z wymaganiami moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej oraz instytucji w\u0142asno\u015bci prywatnej, ograniczonej funkcj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, czyli s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 „dobru wsp\u00f3lnemu”, a tak\u017ce i zasad\u0105 zast\u0119pczej roli Pa\u0144stwa w \u017cyciu gospodarczym. Dalej x. Poradowski wymienia\u0142 i uargumentowa\u0142 poszczeg\u00f3lne posuni\u0119cia ekonomiczne genera\u0142a, kt\u00f3re jego zdaniem przyczyni\u0142y si\u0119 do tytu\u0142owego cudu. S\u0105 to m.in.: oddanie gospodarki w r\u0119ce autentycznych ekonomist\u00f3w ze szko\u0142y Miliona Friedmana i Fryderyka Hayeka, przywr\u00f3cenie instytucji w\u0142asno\u015bci prywatnej, natychmiastowa wyprzeda\u017c deficytowych firm pa\u0144stwowych, zmniejszenie podatk\u00f3w, kt\u00f3re w du\u017cym stopniu przyczyni\u0142o si\u0119 do zmniejszenia bezrobocia, dalej unowocze\u015bnienie i zr\u00f3\u017cnicowanie produkcji i wreszcie decentralizacja i zmniejszenie administracji i biurokracji. Konkluduj\u0105c, x. Poradowski pisze: „dzi\u0119ki temu „cudowi” ekonomia Chile, pod koniec rz\u0105d\u00f3w genera\u0142a Pinocheta (1989) ros\u0142a 10% rocznie, a ludno\u015b\u0107 l, 7%, st\u0105d te\u017c kraj bogaci\u0142 si\u0119, a poziom \u017cycia ca\u0142ej ludno\u015bci szybko si\u0119 podnosi\u0142.” <\/p>\r\n
Sam Pinochet m\u00f3wi\u0142 o efektach swoich posuni\u0119\u0107 gospodarczych nast\u0119puj\u0105co: „Pozostawi\u0142em kraj kwitn\u0105cy, w prospericie, kt\u00f3ra nie omin\u0119\u0142a \u017cadnej grupy spo\u0142ecznej. Liczby m\u00f3wi\u0105 same za siebie. Eksport – w latach 1973 – 1987 – wzr\u00f3s\u0142 czterokrotnie, przy r\u00f3wnoczesnym spadku o po\u0142ow\u0119 wp\u0142yw\u00f3w z wywozu miedzi. Wzrost produkcji rolnej wyni\u00f3s\u0142 w tym czasie ponad 500 proc. Doch\u00f3d narodowy wzrasta\u0142 w tempie prawie 10 proc. rocznie. Prosz\u0119 si\u0119 zastanowi\u0107, czy takie wyniki by\u0142yby mo\u017cliwe w warunkach krwawej tyranii, dzia\u0142aj\u0105cej w interesie grup uprzywilejowanych? Przed rokiem 1970 prawie 43 proc. Chilijczyk\u00f3w \u017cy\u0142o na skraju n\u0119dzy, w 10 lat p\u00f3\u017aniej by\u0142o ich 20 proc. Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 aktywno\u015b\u0107, zaniedbywanych dotychczas na rzecz stolicy, prowincji; ich udzia\u0142 w dochodzie narodowym wzr\u00f3s\u0142 o ponad 150 proc. Te wszystkie procesy trwaj\u0105 nadal. Nie by\u0142o to wi\u0119c tylko dzia\u0142anie dora\u017ane b\u0105d\u017a wymuszone, na rozkaz czy pod wp\u0142ywem strachu. To by\u0142 proces, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 m\u00f3j kraj z wieku XIX w XXI stulecie. Wprowadzili\u015bmy Chile na drog\u0119 reform nie maj\u0105cych precedensu nie tylko w krajach Ameryki Łaci\u0144skiej.” <\/p>\r\n
X. Poradowski, zapytany przez Frond\u0119 o pierwsz\u0105 decyzj\u0119 gospodarcz\u0105 Pinocheta odpowiedzia\u0142: „Nie pami\u0119tam dok\u0142adnie, jaka by\u0142a pierwsza, ale jedn\u0105 z pierwszych decyzji Pinochet zarz\u0105dzi\u0142 zwr\u00f3cenie zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych ich w\u0142a\u015bcicielom. (…) najwa\u017cniejsza by\u0142a gospodarka, poniewa\u017c w kraju panowa\u0142a n\u0119dza przera\u017aliwa i bezrobocie. Pierwsze lata by\u0142y bardzo ci\u0119\u017ckie, ale doskonale to wojsko zorganizowa\u0142o, nie by\u0142o ba\u0142aganu. Koleje, autobusy, szkolnictwo, wszystko to funkcjonowa\u0142o. Powoli gospodarka podnosi\u0142a si\u0119, a\u017c osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom zapewniaj\u0105cy Chilijczykom wysoki dobrobyt, zgodny nawet ze standardami \u015bwiata zachodniego.(…) Na pocz\u0105tku trzeba wyja\u015bni\u0107, \u017ce wojsko zaprowadzi\u0142o gospodark\u0119 produkcji maksymalnej, na ca\u0142y \u015bwiat. Ich rynkiem by\u0142 ca\u0142y \u015bwiat. Pomin\u0119li uni\u0119 z Argentyn\u0105 i trzymanie kurczowe tylko z niekt\u00f3rymi pa\u0144stwami Ameryki P\u0142d. w zwi\u0105zkach gospodarczych. Promowano jak najwi\u0119ksz\u0105 samodzielno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 obywateli w dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, to si\u0119 nazywa chyba absolutnym liberalizmem gospodarczym. Przyk\u0142ad: do czas\u00f3w Pinocheta zabroniono powi\u0119kszania obszar\u00f3w winnic. Wina na rynku prawie nie by\u0142o. Od razu takie i temu podobne prawa zni\u00f3s\u0142 Pinochet. Ca\u0142e ogromne terytorium od Santiago do Arica to by\u0142a pustynia, piach, kamienie i kilka kopal\u0144 miedzi, i to si\u0119 zmieni\u0142o. Wprowadzono tam irygacj\u0119, wsz\u0119dzie powstawa\u0142y winnice, ogrody pomara\u0144czowe, cytrynowe i kiwi. Dzisiaj Chile eksportuje kiwi na ca\u0142y \u015bwiat. Teraz jak si\u0119 leci samolotem, to co\u015b przepi\u0119knego, te zielone ogrody. Dzisiaj Chile ma wi\u0119ksze dochody z drewna, ni\u017c z miedzi. Wojsko swoim sprz\u0119tem zrobi\u0142o przynajmniej 1000 kilometr\u00f3w autostrad przez lasy.” <\/p>\r\n
Za jedn\u0105 z podstawowych przyczyn cudu uwa\u017ca\u0142 x. Poradowski obni\u017ck\u0119 podatk\u00f3w. W tym samym wywiadzie m\u00f3wi\u0142: „wojskowi dbali o to, aby podatki zmniejszano jak najmocniej i stymulo-wano w ten spos\u00f3b aktywno\u015b\u0107 ludzk\u0105. To obni\u017canie podatk\u00f3w by\u0142o jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych spr\u0119\u017cyn rozwoju ekonomicznego. Ludzie szybko si\u0119 bogacili, czuli si\u0119 bezpiecznie i stale inwestowali w nowe projekty. Co ciekawe, wojskowi bardzo nieufnie patrzyli na uzale\u017cnianie Chile od zagranicznych instytucji finansowych, nie przyjmowali po\u017cyczek, Chile nie ma \u017cadnych d\u0142ug\u00f3w.” <\/p>\r\n
Podobnie twierdzi\u0142 Roman Konik, kt\u00f3ry opisywa\u0142 dzia\u0142ania Pinocheta na polu ekonomicznym w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: „Genera\u0142 niejednokrotnie wspomina\u0142, \u017ce odda\u0142 gospodark\u0119 w r\u0119ce fachow-c\u00f3w, gdy\u017c jako \u017co\u0142nierz nie czu\u0142 si\u0119 po prostu kompetentny. Na pocz\u0105tku 1975 r. Chile odwiedzi\u0142 p\u00f3\u017aniejszy noblista – prof. Milton Friedman, z kt\u00f3rego rad korzysta\u0142a w Chile tzw. Szko\u0142a Chicagowska, ratuj\u0105ca gospodark\u0119 kraju. Skutecznie przeprowadzono proces reprywatyzacyjny. Prawowitym w\u0142a\u015bcicielom zwr\u00f3cono wcze\u015bniej znacjanalizowane kopalnie, banki, maj\u0105tki ziemskie i przedsi\u0119biorstwa. Wedle wytycznych ekonomist\u00f3w ameryka\u0144skich rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 prywatyzacja wszystkiego: od fabryk po s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia i o\u015bwiat\u0119. Zreformowany system emerytalny (poprzez wpuszczenie na rynek 21 prywatnych funduszy emerytalnych) i jednoczesne zniesienie przymusu ubezpiecze\u0144 sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 dla wielu kraj\u00f3w. Oczywi\u015bcie, radykalnie obni\u017cono podatki, a c\u0142a obni\u017cono lub ca\u0142kowicie zniesiono. Ju\u017c w kr\u00f3tkim czasie po urynkowieniu wszystkich cen p\u00f3\u0142ki sklepowe zape\u0142ni\u0142y si\u0119 towarami, o kt\u00f3rych przez ostatnie lata Chilijczycy mogli tylko pomarzy\u0107, bezrobocie (ok. 40%) spada\u0142o z roku na rok, drastycznie te\u017c obni\u017cy\u0142a si\u0119 inflacja. <\/p>\r\n
Na takie warunki wolnego rynku kapita\u0142owego czeka\u0142y najwi\u0119ksze koncerny \u015bwiata, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y inwestowa\u0107 w Chile ogromne kwoty. Zniesiono koncesje i pozwolenia w bran\u017cy energetycznej i telekomunikacyjnej, z tego te\u017c powodu abonenci chilijscy p\u0142ac\u0105 dzi\u015b najni\u017csze na \u015bwiecie ceny za po\u0142\u0105czenia zamiejscowe. <\/p>\r\n
Wojskowy rz\u0105d wyda\u0142 te\u017c wojn\u0119 biurokracji, likwiduj\u0105c wszystkie urz\u0119dy powo\u0142ane za rz\u0105d\u00f3w socjalist\u00f3w (np. do reglamentacji \u017cywno\u015bci – jako ju\u017c niepotrzebne, czy kontroli handlu -jako szkodliwe). Genera\u0142 Pinochet zapowiedzia\u0142, \u017ce Chile stanie si\u0119 od tego czasu krajem w\u0142a\u015bcicieli, a nie proletariuszy.” <\/p>\r\n
I wreszcie na sam koniec nale\u017cy rozpatrzy\u0107 kwesti\u0119 oddania w\u0142adzy przez gen. Pinocheta w roku 1990. X. Poradowski nie by\u0142 z tego powodu szcz\u0119\u015bliwy, gdy\u017c widzia\u0142 w tym zagro\u017cenie powrotem nastroj\u00f3w socjalistycznych i komunistycznych w Chile. Przyznaje jednak, \u017ce w d\u0142ugofalowej polityce genera\u0142a od samego pocz\u0105tku istnia\u0142 warunek tymczasowo\u015bci rz\u0105d\u00f3w junty. Najlepiej o tym \u015bwiadcz\u0105 fakty, uchwycone m.in. przez Romana Konika, kt\u00f3ry pisa\u0142: „Augusta Pinochet rz\u0105dzi\u0142 do r. 1988 – w tym w\u0142a\u015bnie roku odby\u0142o si\u0119 kolejne referendum, kt\u00f3re przegra\u0142. Og\u0142osi\u0142, \u017ce za dwa lata opu\u015bci pa\u0142ac prezydencki, jednak pod pewnymi warunkami: ci, kt\u00f3rym odda w\u0142adz\u0119 musz\u0105 zaniecha\u0107 zemsty zar\u00f3wno na przeciwnikach, jak i zwolennikach junty. Kolejne dwa lata rz\u0105d\u00f3w Pinocheta up\u0142yn\u0119\u0142y pod znakiem przekazania w\u0142adzy w r\u0119ce cywili. 11 marca 1990 r. Pinochet dotrzyma\u0142 s\u0142owa: w Chile rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 rz\u0105dy cywilne. „Krwawy dyktator” przekaza\u0142 w\u0142adz\u0119 w r\u0119ce nowo wybranych w\u0142adz. Po raz kolejny udowodni\u0142, \u017ce szanuje wol\u0119 rodak\u00f3w. Ca\u0142e odebranie w\u0142adzy Allende i wyj\u015bcie z kryzysu trafnie podsumowa\u0142 admira\u0142 Jose Merino: umierali\u015bmy z g\u0142odu, siedz\u0105c na skrzyni pe\u0142nej z\u0142ota. Potrzebny by\u0142 tylko klucz, by j\u0105 otworzy\u0107. Tym kluczem by\u0142 Augusta Pinochet.” <\/p>\r\n
W swoim tek\u015bcie pt. Dlaczego Chile powraca do socjalizmu x. Poradowski pisa\u0142 o tych wydarzeniach do\u015b\u0107 lakonicznie, skupiaj\u0105c si\u0119 raczej na skutkach przej\u0119cia w\u0142adzy przez nowego prezydenta Patryka Aylwina. W roku 1980 – pisa\u0142 – drog\u0105 plebiscytu ludno\u015b\u0107 uchwala now\u0105 Konstytucj\u0119, kt\u00f3ra w artyku\u0142ach „przechodnich ” ustala i\u017c w roku 1989 odb\u0119d\u0105 si\u0119 wybory nowego prezydenta, a zostaje nim prezes Chrze\u015bcija\u0144skiej Demokracji, ale kandydat ca\u0142ej lewicy, \u0142\u0105cznie z komunistami, Patricio Aylwin, kt\u00f3remu genera\u0142 Pinochet oddaje w\u0142adz\u0119 11 marca 1990 roku. To t\u0105 drog\u0105 demokratyczn\u0105 skrajna lewica powraca do rz\u0105d\u00f3w, otrzymuj\u0105c kraj fantastycznie odbudowany, unowocze\u015bniony i w znakomitej sytuacji gospodarczej (finansowej. <\/p>\r\n
Ten nowy rz\u0105d skrajnej lewicy prezydenta Patricio Aylwina pozornie pozostawia model „spo\u0142ecznej gospodarki rynkowej „, ale go „poprawia” wed\u0142ug zasad socjalizmu. Te „poprawki” powoduj\u0105, \u017ce wzrost ekonomiczny jaki by\u0142 w marcu, kiedy nowy rz\u0105d obj\u0105\u0142 w\u0142a-dz\u0119, w wi\u0119c nieco ponad 10% wkr\u00f3tce spada na 6%, w maju ju\u017c jest tylko 4%, w czerwcu 3%, w lipcu 2%, w sierpniu i we wrze\u015bniu l %, a w pa\u017adzierniku spada ju\u017c do zera. Jedn\u0105 z „poprawek” jest podwy\u017cka podatk\u00f3w, zw\u0142aszcza tzw. IVA, czyli podatek od kupna-sprzeda\u017cy, a wi\u0119c od nabywania czegokolwiek, jak chleb, mi\u0119so, mleko itd., a wi\u0119c dotykaj\u0105cy ka\u017cdego jednakowo (…). St\u0105d znowu inflacja, dro\u017cyzna, kt\u00f3ra przede wszystkim uderza najbiedniejszego. Nadto, na skutek podniesionych podatk\u00f3w i zmniejszania si\u0119 produkcji (…) przychodzi bezrobocie. Je\u015bli w czasach rz\u0105d\u00f3w genera\u0142a Pinocheta zatrudnienie ros\u0142o \u015brednio o 150 tysi\u0119cy rocznie, to obecnie z tak\u0105 dynamik\u0105 ro\u015bnie bezrobocie. (…) Ale ten „odnowiony” socjalizm chiijski nie ogranicza si\u0119 tylko do spraw gospodarczych, gdy\u017c rozci\u0105ga si\u0119 tak\u017ce na wszystkie dziedziny \u017cycia spo\u0142ecznego, a zw\u0142aszcza na wychowanie, o\u015bwiat\u0119, szkolnictwo, na wszelkie dziedziny kultury, na informacj\u0119 (telewizj\u0119, radio, pras\u0119, teatr, kino itd.). <\/p>\r\n
Temat niniejszego referatu brzmi: Stosunek x. Micha\u0142a Poradowskiego do przewrotu i rz\u0105d\u00f3w gen. Pinocheta w Chile. Ze wzgl\u0119du na ograniczenia czasowe nie uwzgl\u0119dni\u0142em w nim ca\u0142ego dorobku x. Micha\u0142a w interesuj\u0105cym nas okresie, ani te\u017c nie uwzgl\u0119dni\u0142em opinii wielu innych naukowc\u00f3w i \u015bwiadk\u00f3w recenzuj\u0105cych tamte wydarzenia. Tak jak m\u00f3wi\u0142em wcze\u015bniej, chcia\u0142em zwr\u00f3ci\u0107 Pa\u0144stwa uwag\u0119 na subiektywn\u0105 ocen\u0119 x. Poradowskiego, gdy\u017c jemu to po\u015bwi\u0119cona jest sesja, w kt\u00f3rej bierzemy udzia\u0142. Nie chc\u0119 ocenia\u0107, czy Wasz starszy kolega mia\u0142 racj\u0119 w konkretnych sprawach, czy te\u017c jej nie mia\u0142. Moim celem by\u0142o u\u015bwiadomienie Pa\u0144stwu, \u017ce niekt\u00f3re wydarzenia, zw\u0142aszcza te odleg\u0142e w czasie lub przestrzeni, postrzegane przez pryzmat tzw. informacji rozprzestrzenianych przez media i podr\u0119czniki, mog\u0105 mie\u0107 zupe\u0142nie inny wymiar. Tak w\u0142a\u015bnie cz\u0142owiek rozumny buduje swoje w\u0142asne widzenie \u015bwiata: najpierw poznaje r\u00f3\u017cne fakty i opinie, bada dokumenty i wreszcie na tej podstawie wyrabia sobie swoje w\u0142asne pogl\u0105dy. Mam nadziej\u0119, \u017ce \u017cycie x. Micha\u0142a Poradowskiego b\u0119dzie dla Was przyk\u0142adem, \u017ce nie sztuk\u0105 jest i\u015b\u0107 z pr\u0105dem i my\u015ble\u0107 tak jak nam ka\u017c\u0105, tylko szuka\u0107 w\u0142asnej drogi do Prawdy. Dzi\u0119kuj\u0119 za uwag\u0119. Bibliografia: <\/p>\r\n 1) Poradowski M., „Aktualizacja marksizmu przez trockizm”, Londyn, My\u015bl Polska 1983. <\/p>\r\n 2) Poradowski M., „Dziedzictwo rewolucji francuskiej”, Warszawa 1992. <\/p>\r\n 3) Poradowski M., „Marksowska rewolucja w Rosji”, Toronto, Wydawnictwo 966,1986. <\/p>\r\n 4) Poradowski M,, „Teologia wyzwolenia Karola Marksa” cz. l i 2, Toronto, Wydawnictwo 966,1986. <\/p>\r\n 5) Poradowski M., „Wyzwolenie czy ujarzmienie”, Toronto, Wydawnictwo 966,1986. <\/p>\r\n 6) Poradowski M., „Cud gospodarczy genera\u0142a Pinocheta w Chile”, „Sta\u0144czyk. Pismo Konserwatyst\u00f3w i Libera\u0142\u00f3w”, nr 2-3 1991 r., s. 69. <\/p>\r\n 7) Poradowski M., „Dlaczego Chile powraca do socjalizmu?”, „Sta\u0144czyk. Pismo Konserwatyst\u00f3w i Libera\u0142\u00f3w”, nr l 1991 r., s. 9. <\/p>\r\n 8) „Gratulowa\u0142 mi Pinochet”, wywiad dla „Frondy” nr 2\/3 1994 r. <\/p>\r\n 9) Wywiad dla „Naszej Polski” nr 44 1998 r. <\/p>\r\n 10) Konik R. „Czarna legenda genera\u0142a”, [w:] „Opcja na Prawo” nr 2 z 2003 r. www.opcja.pop.pl\/numerl4\/r4kon.html. <\/p>\r\n 11) Łagowski B. „Augusto Pinochet, czyli los m\u0119\u017ca stanu” [w:] Pro Fide Rege et Lege nr 1\/1999, s.11 <\/p>\r\n <\/p>\r\n<\/div>\r\n <\/P>\r\n Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Oddzia\u0142 Lublin <\/P>\r\n<\/div>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W roku 1948 x. Micha\u0142 Poradowski otrzyma\u0142 propozycj\u0119 obj\u0119cia katedry socjologii i katolickiej nauki spo\u0142ecznej na Uniwersytecie Katolickim w Santiago de Chile. Oferta ta mog\u0142aby wydawa\u0107 si\u0119 zaskakuj\u0105ca, gdy\u017c mia\u0142 wtedy dopiero 35 lat. Jednak w ci\u0105gu tych kilku lat, kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142 w paryskich uczelniach na Sorbonie, w Instytucie Katolickim i w Narodowym Instytucie Nauk […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2524"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2524"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2524\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\r\n
\r\n Andrzej Orkowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n
\r\n(Referat wyg\u0142oszony podczas sesji zorganizowanej przez dyrekcj\u0119 II Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Tadeusza Ko\u015bciuszki i Uni\u0119 Polityki Realnej w Kaliszu w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci x. prof. Micha\u0142a Poradowskiego, 16 czerwca 2004 r.) <\/strong> <\/p>\r\n\r\n\r\n