{"id":2522,"date":"2008-09-19T23:28:04","date_gmt":"2008-09-19T23:28:04","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2522","title":{"rendered":"Upadek dolara? – Tomasz Gabi\u015b<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wobec bezprecedensowego krachu na gie\u0142dach ameryka\u0144skich, przypominamy interesuj\u0105c\u0105 analiz\u0119 pi\u00f3ra Tomasza Gabisia zamieszczon\u0105 w pierwszym numerze pisma <\/em>Nowe Pa\u0144stwo. <\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

W ci\u0105gu ostatnich kilku lat dolar straci\u0142 ponad 33% swojej warto\u015bci w stosunku do r\u00f3\u017cnych walut \u015bwiata (do euro ponad 50%) .<\/p>\r\n

Cierpi\u0105 na tym wszystkie waluty sztywno zwi\u0105zane z jego kursem, spada warto\u015b\u0107 rezerw dolarowych w bankach centralnych \u015bwiata, dro\u017ceje ropa naftowa i z\u0142oto. Cz\u0119\u015b\u0107 analityk\u00f3w spoza g\u0142\u00f3wnego nurtu, dzia\u0142aj\u0105cych w Sieci, twierdzi, \u017ce przyczyny tego stanu rzeczy tkwi\u0105 g\u0142\u0119biej i \u017ce to, co si\u0119 dzieje, zapowiada zmiany w ca\u0142ym systemie finansowym \u015bwiata, gdy\u017c wynika z zachwiania pozycji dolara jako waluty rezerwowej i powolnego zmierzchu jego globalnej hegemonii. Dolar popad\u0142 w nie\u0142ask\u0119, jest w wyra\u017anej defensywie, co sygnalizuje przesuni\u0119cia w globalnej hierarchii walut.
\r\n
\r\n Na systemie walutowo-finansowym \u015bwiata opartym na dolarze, jaki powsta\u0142 po upadku w 1971 roku „systemu Bretton Woods,” pokazuj\u0105 si\u0119 rysy i szczeliny, jego fundamenty nie s\u0105 ju\u017c tak niewzruszone, przeciwnie, zaczynaj\u0105 tu i \u00f3wdzie p\u0119ka\u0107. Wyczulone ucho s\u0142yszy g\u0142uche podziemne wstrz\u0105sy zwiastuj\u0105ce globaln\u0105 wojn\u0119 walut z udzia\u0142em USA, „Eurolandu”, Chin, Rosji, Japonii, kraj\u00f3w naftowych znad Zatoki Perskiej. Aby zrozumie\u0107, jak wielka jest stawka w tej grze, nale\u017cy przypomnie\u0107 , \u017ce korzenie obecnego systemu tkwi\u0105 w decyzji prezydenta Nixona, kt\u00f3ry w 1971 roku zlikwidowa\u0142 oparcie dolara na parytecie z\u0142ota obowi\u0105zuj\u0105cym na mi\u0119dzynarodowym rynku walutowym. Po raz pierwszy w historii ca\u0142y \u015bwiat zacz\u0105\u0142 \u017cy\u0107 w jednym systemie papierowego pieni\u0105dza bez pokrycia, niewymienialnego na z\u0142oto. Śluzy do tworzenia pieni\u0105dza i kredytu „ z niczego” zosta\u0142y szeroko otwarte.
\r\n
\r\n Przez ostatnie kilkadziesi\u0105t lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 walut orientowa\u0142a si\u0119 na dolara – pieni\u0105dz najpot\u0119\u017cniejszego politycznie i gospodarczo kraju \u015bwiata; sta\u0142 si\u0119 on \u015brodkiem p\u0142atniczym w rozliczeniach za rop\u0119 naftow\u0105 (petrodolar), g\u0142\u00f3wnym \u015brodkiem p\u0142atniczym wielkiego handlu mi\u0119dzynarodowego i walut\u0105 rezerwow\u0105 gromadzon\u0105 przez banki centralne na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pod koniec lat 90. XX wieku ponad 4\/5 transakcji finansowo-walutowych i po\u0142owa \u015bwiatowego eksportu rozliczane by\u0142y w dolarach. Dolar sta\u0142 podstawow\u0105 jednostk\u0105 rozliczeniow\u0105 i \u015brodkiem p\u0142atniczym na \u015bwiecie, medium wymiany i \u015brodkiem tezauryzacji. Jako globalny \u015brodek wymiany u\u017cywany jest w transakcjach, w kt\u00f3rych nie uczestnicz\u0105 ani instytucje ameryka\u0144skie, ani inne ameryka\u0144skie podmioty gospodarcze. Dolar stanowi\u0142 prawie 70% \u015bwiatowych rezerw walutowych. Wszystkie banki centralne trzymaj\u0105 dolary, kt\u00f3rymi trzeba p\u0142aci\u0107 za miriady transakcji w nich rozliczanych, i jako rezerw\u0119, konieczn\u0105 dla obrony warto\u015bci w\u0142asnej waluty.
\r\n
\r\n Ilo\u015b\u0107 dolar\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 rezerwy w bankach i s\u0142u\u017c\u0105 do rozlicze\u0144 w transakcjach poza USA etc. jest kilkukrotnie wy\u017csza ni\u017c udzia\u0142 USA w produkcie globalnym brutto i wymianie handlowej. Wi\u0119cej fizycznych dolar\u00f3w jest drukowanych dla obiegu zagranicznego ni\u017c dla krajowego. 100-dolar\u00f3wka jest najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanym banknotem na \u015bwiecie – po \u015bwiecie kr\u0105\u017cy ich dwa do trzech razy wi\u0119cej ni\u017c w USA.
\r\n
\r\n Maj\u0105ce monopol na drukowanie (i elektroniczne wytwarzanie ) dolara, Stany Zjednoczone \u015bci\u0105gaj\u0105 niejako niewidoczn\u0105 „dziesi\u0119cin\u0119” od ka\u017cdej sprzedawanej i kupowanej bary\u0142ki ropy konsumowanej przez pa\u0144stwa importuj\u0105ce rop\u0119 i od innych transakcji handlowych i finansowych rozliczanych w dolarach. Dzi\u0119ki statusowi dolara jako waluty globalnej USA mog\u0105 kupowa\u0107 u reszty \u015bwiata wiele surowc\u00f3w, towar\u00f3w i us\u0142ug za cen\u0119 kosztu drukowania i dystrybucji dolara. Od wielu lat eksport z USA jest ni\u017cszy od importu o ok. 50%, co oznacza , \u017ce kraje \u015bwiata dostaj\u0105 zielony papier ameryka\u0144ski w zamian za swoje surowce, towary i us\u0142ugi warte 400-500 mld dolar\u00f3w – Amerykanie maj\u0105 co roku „free lunch” wart p\u00f3\u0142 biliona dolar\u00f3w. W 2006 roku wart by\u0142 on ju\u017c ponad 800 mld dolar\u00f3w.
\r\n
\r\n Istotnym elementem hegemonii dolara jest to, \u017ce jest on, jak go okre\u015bli\u0142, Richard Duncan, autor wydanej przed kilku laty ksi\u0105\u017cki Kryzys dolara, „walut\u0105 bumerangow\u0105”: idzie za granic\u0119 (oczywi\u015bcie nie w sensie fizycznym) jako zysk zagranicznych eksporter\u00f3w ze sprzeda\u017cy do USA surowc\u00f3w , d\u00f3br i us\u0142ug; te setki miliard\u00f3w dolar\u00f3w, kt\u00f3re nie zosta\u0142y wydane na import ameryka\u0144skich surowc\u00f3w, d\u00f3br i us\u0142ug, gromadzone s\u0105 przez banki centralne, a nast\u0119pnie inwestowane w ameryka\u0144skie obligacje skarbu pa\u0144stwa i inne papiery warto\u015bciowe nominowane w dolarach, ewentualnie w akcje ameryka\u0144skich firm lub nieruchomo\u015bci w USA etc. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce obligacje i papiery warto\u015bciowe nominowane w dolarach oraz znajduj\u0105ce si\u0119 w obiegu poza krajem dolary stanowi\u0105 dla rz\u0105du USA de facto nieoprocentowan\u0105 po\u017cyczk\u0119 bez terminu sp\u0142aty. Dzi\u0119ki temu rz\u0105d ameryka\u0144ski, zwi\u0119kszaj\u0105c poda\u017c swojej krajowej waluty bez obawy o to, \u017ce wybuchnie inflacja cenowa, mo\u017ce sztucznie podwy\u017csza\u0107 poziom konsumpcji swoich obywateli, pokrywa\u0107 deficyt bud\u017cetowy i wydawa\u0107 pieni\u0105dze na rozmaite wa\u017cne cele.
\r\n
\r\n Przez trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 lat, od chwili upadku „systemu Bretton Woods” , USA nie maj\u0105c hamulca w postaci parytetu z\u0142ota, wykorzystywa\u0142y sw\u00f3j monopol na druk \u015bwiatowej waluty (kt\u00f3ra jest r\u00f3wnocze\u015bnie ich walut\u0105 krajow\u0105) i coraz mocniej zalewa\u0142y \u015bwiat swoj\u0105 „fiat money”. Poda\u017c dolara ro\u015bnie tak szybko, \u017ce popyt za ni\u0105 nie nad\u0105\u017ca, nic zatem dziwnego, \u017ce cena „zielonych” spada.
\r\n
\r\n USA stworzy\u0142y finansow\u0105 piramid\u0119 i, wci\u0105gn\u0105wszy \u015bwiat w jej obs\u0142ug\u0119, nie mog\u0105 tak po prostu zatrzyma\u0107 tego procesu. Musz\u0105 stale generowa\u0107 popyt na dolary, pchaj\u0105c innych bez ko\u0144ca w refinansowanie ich starych d\u0142ug\u00f3w i finansowanie nowych. W miar\u0119 ta piramida ro\u015bnie, staje si\u0119 to coraz trudniejsze, poniewa\u017c aby dolar by\u0142 stabilny, popyt na dolary musi rosn\u0105\u0107 szybciej ni\u017c zad\u0142u\u017cenie USA. Kiedy popyt zaczyna spada\u0107, jak to si\u0119 dzieje w ostatnich latach, system hegemonii dolara, kt\u00f3ry jest realnym \u017ar\u00f3d\u0142em globalnej inflacji, osi\u0105ga swoje naturalne granice – si\u0142y rynkowe zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 przeciw niemu, a tak\u017ce wykalkulowana polityka finansowa rz\u0105d\u00f3w i bank\u00f3w centralnych. Posuni\u0119ciem o ogromnym znaczeniu dla systemu walutowego \u015bwiata by\u0142o utworzenie euro. Ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat 90. ubieg\u0142ego wieku niekt\u00f3rzy ekonomi\u015bci g\u0142\u00f3wnego nurtu przewidywali, \u017ce europejska unia monetarna wywo\u0142a g\u0142\u0119bokie i dalekosi\u0119\u017cne skutki. Prof. Randall Henning z ameryka\u0144skiego Instytutu Gospodarki Mi\u0119dzynarodowej stwierdzi\u0142 w pa\u017adzierniku 1997 roku, \u017ce europejska unia monetarna b\u0119dzie oznacza\u0107 najg\u0142\u0119bsz\u0105 transformacj\u0119 mi\u0119dzynarodowego systemu walutowego w ci\u0105gu ostatniego \u0107wier\u0107wiecza. Stworzy ona, stwierdzi\u0142 Henning, nowego walutowego aktora i silniejszego partnera w negocjacjach ni\u017c jakikolwiek z tych, z kt\u00f3rymi USA mia\u0142y do czynienia w okresie powojennym. Bez w\u0105tpienia, przewidywa\u0142 Henning, unia walutowa zapocz\u0105tkuje now\u0105 er\u0119 w mi\u0119dzynarodowych stosunkach walutowych. Laureat nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii Robert Mundell napisa\u0142 na \u0142amach „Wall Street Journal” (marzec 1998) , \u017ce wprowadzenie euro oznacza najbardziej dramatyczn\u0105 zmian\u0119 mi\u0119dzynarodowego systemu walutowego od czasu wycofania si\u0119 prezydenta Nixona z pokrycia dolara z\u0142otem w 1971 roku. Euro, zdaniem Mundella, rzuci wyzwanie dominuj\u0105cej pozycji dolara. Dyrektor Instytutu Gospodarki Mi\u0119dzynarodowej prof.Fred Bergsten w artykule „Ameryka – Europa: zderzenie tytan\u00f3w?” ( „Foreign Affairs”, marzec\/kwiecie\u0144 1999) stwierdzi\u0142, \u017ce wprowadzenie euro to najwi\u0119ksza zmiana w globalnych finansach od czasu, kiedy w okresie mi\u0119dzywojennym dolar zast\u0105pi\u0142 funta sterlinga w roli g\u0142\u00f3wnej waluty \u015bwiata; euro sta\u0142o si\u0119 realn\u0105 alternatyw\u0119 dla dolara i pierwszym realnym konkurentem dla niego od momentu, kiedy osi\u0105gn\u0105\u0142 globaln\u0105 dominacj\u0119 walutowej. Euro to zapowied\u017a „ruch\u00f3w sejsmicznych” w \u015bwiatowym systemie walutowym, pisa\u0142 osiem lat temu prof. Bergsten; jego zdaniem gro\u017aba dewaluacji dolara, przy konkurencji euro, mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 bardzo istotne, wr\u0119cz historyczne, systemowe zmiany porz\u0105dku walutowego i makroekonomicznego na \u015bwiecie. Wprowadzenie euro wywo\u0142a\u0142o dynamiczne procesy czysto ekonomiczne i finansowe, kt\u00f3re wzmocnione czynnikami (geo)politycznymi i psychologicznymi, mog\u0105 dzi\u0119ki „efektowi domina” doprowadzi\u0107 do podwa\u017cenia hegemonii dolara (prof.Bergsten ocenia\u0142, \u017ce samo wprowadzenie euro wywo\u0142a przesuni\u0119cie na t\u0119 walut\u0119 od 500 miliard\u00f3w do 1 biliona dolar\u00f3w rezerw walutowych ).
\r\n
\r\n Rz\u0105dy, banki centralne, instytucje finansowe, towarzystwa ubezpieczeniowe, inwestorzy, zwykli „ciu\u0142acze” powitali z zadowoleniem powstanie walutowej alternatywy, gdy\u017c euro dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dywersyfikacji rezerw i lokat oraz szans\u0119 zmniejszenia ryzyka przy operacjach finansowych . W ostatnich kilku latach popyt na dolary i ameryka\u0144skie obligacje rz\u0105dowe, cho\u0107 nadal bardzo wysoki, stopniowo mala\u0142, wiele bank\u00f3w centralnych zacz\u0119\u0142o konwertowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swoich rezerw dolarowych na euro; Rosja i niekt\u00f3re kraje OPEC zacz\u0119\u0142y kwestionowa\u0107 pozycj\u0119 dolara jako waluty rozliczeniowej w handlu rop\u0105 ; r\u00f3\u017cne kraje pr\u00f3buj\u0105 wi\u0105za\u0107 w\u0142asne waluty nie z dolarem, ale z koszykiem r\u00f3\u017cnych walut. Te i inne procesy sygnalizuj\u0105, \u017ce dokonuj\u0105 si\u0119 wewn\u0119trzne przesuni\u0119cia i „t\u0105pni\u0119cia” w \u015bwiatowym systemie walutowym, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 monopolistyczn\u0105 pozycj\u0119 dolara. Jego monopol chwieje si\u0119, powolna redukcja jego globalnej roli ju\u017c zachodzi, a w przysz\u0142o\u015bci tendencja ta mo\u017ce si\u0119 nasili\u0107.
\r\n
\r\n Gdyby tak si\u0119 sta\u0142o, ca\u0142y system globalnego dolara stanie w obliczu rozpadu. Mo\u017cliwe s\u0105 dwa scenariusze: albo szybka ucieczka od dolara zar\u00f3wno w got\u00f3wce, jak i w obligacjach rz\u0105dowych i papierach warto\u015bciowych nominowanych w dolarach i jego gwa\u0142towny upadek, albo jego powolna i d\u0142uga agonia.
\r\n
\r\n Nikt nie wie dok\u0142adnie, ile dolar\u00f3w w r\u00f3\u017cnych formach kr\u0105\u017cy dzi\u015b po \u015bwiecie, szacuje si\u0119, \u017ce jest to kilkana\u015bcie bilion\u00f3w. Stanowi\u0105 one jakby czeki, kt\u00f3re wystawia\u0142 rz\u0105d USA, a inni musieli pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nimi w swoich transakcjach. Poniewa\u017c czek\u00f3w tych nie realizowali, wystawiaj\u0105cy je m\u00f3g\u0142 czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie. Kiedy jednak przestaliby ich u\u017cywa\u0107, to musia\u0142yby by\u0107 one zrealizowane tam, gdzie zosta\u0142y wystawione. Wtedy okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce s\u0105 to de facto czeki bez pokrycia, albo s\u0105 o wiele mniej warte ni\u017c to, co na nich zapisano. Ka\u017cdy dolar z wielobilionowej finansowej piramidy jest obietnic\u0105 wyp\u0142aty i roszczeniem do realnych d\u00f3br gospodarczych i dochod\u00f3w z gospodarki USA. Dop\u00f3ki popyt na dolary trwa i hegemonia dolara pozostaje nienaruszona, dop\u00f3ty roszczenia te pozostaj\u0105 w zawieszeniu i ukryty jest fakt, \u017ce d\u0142u\u017cnik jest niewyp\u0142acalny.
\r\n
\r\n Gdyby przyj\u0105\u0107 (teoretycznie), \u017ce jednego dnia o jednej godzinie nikt na \u015bwiecie nie chce ju\u017c posiada\u0107 i nie chce przyjmowa\u0107 owych „dolarowych czek\u00f3w”, to popyt na dolary spad\u0142by do zera i po pewnym czasie wszystkie one powr\u00f3ci\u0142yby tam, gdzie s\u0105 legalnym \u015brodkiem p\u0142atniczym, to znaczy do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W ostatecznym rozrachunku s\u0105 one wymienialne na jakiekolwiek dobra tylko w USA – tam gdzie s\u0105 krajow\u0105 walut\u0105. Dolar b\u0119d\u0105cy przez kilkadziesi\u0105t lat walut globaln\u0105 powr\u00f3ci\u0142by do roli waluty krajowej, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce w krajowym obiegu ameryka\u0144skim znalaz\u0142oby si\u0119 kilkana\u015bcie bilion\u00f3w dolar\u00f3w bez pokrycia. Katastrofalne skutki takiego rozwoju wydarze\u0144 dla systemu finansowego i gospodarczego USA by\u0142yby oczywiste.
\r\n
\r\n Gdyby nast\u0105pi\u0142a niekontrolowana, globalna wyprzeda\u017c dolar\u00f3w, powsta\u0142aby tak\u017ce bardzo trudna sytuacja dla wszystkich kraj\u00f3w maj\u0105cych rezerwy w dolarach, ponios\u0142yby one olbrzymie straty, gdy\u017c swoich rezerw nie zd\u0105\u017cy\u0142yby up\u0142ynni\u0107, zamieni\u0107 na inne waluty i pozosta\u0142yby z g\u00f3rami zdewaluowanej waluty i pozbawionymi warto\u015bci obligacjami i akcjami. Na g\u0142\u00f3wnej dolarowej piramidzie, banki centralne zbudowa\u0142y mniejsze piramidy we w\u0142asnej walucie, kt\u00f3re zawali\u0142yby si\u0119 razem z ni\u0105.
\r\n
\r\n Dlatego scenariusz gwa\u0142townego za\u0142amania si\u0119 dolara („dollar crash”) jest ma\u0142o prawdopodobny ze wzgl\u0119du na to, \u017ce zbyt wiele interes\u00f3w r\u00f3\u017cnych stron zosta\u0142oby naruszonych. Istnieje skomplikowana sie\u0107 globalnych powi\u0105za\u0144 i zale\u017cno\u015bci gospodarczych , kt\u00f3ra taki czarny scenariusz czyni trudnym do spe\u0142nienia. Ani Europa, ani Azja Wschodnia , ani pa\u0144stwa znad Zatoki Perskiej nie \u017cycz\u0105 sobie za\u0142amania gospodarki ameryka\u0144skiej i ekonomicznych wstrz\u0105s\u00f3w na wielk\u0105 skal\u0119. Upadek dolara mia\u0142by negatywny wp\u0142yw na ich gospodarki zale\u017cne od eksportu do USA, op\u0142acalnego tylko przy silnym dolarze, na ich systemy finansowe i waluty, cz\u0119sto zwi\u0105zane sztywnym kursem z dolarem. Cokolwiek si\u0119 zrobi, zrobi si\u0119 \u017ale: mo\u017cna, zacisn\u0105wszy z\u0119by, podtrzymywa\u0107 dolara, ale ryzykuj\u0105c, \u017ce w ko\u0144cu i tak si\u0142y ekonomiczne rozwal\u0105 ich system, albo wyj\u015b\u0107 z systemu dolarowego i r\u00f3wnie\u017c ponie\u015b\u0107 ogromne straty.
\r\n
\r\n Akumulacja gigantycznych rezerw dolarowych przez Pekin ( bilion dolar\u00f3w z kawa\u0142kiem) daje co prawda Chi\u0144czykom do r\u0119ki instrument szanta\u017cu i finansowo-polityczn\u0105 bomb\u0119, ale gdyby naprawd\u0119 rzucili t\u0119 bomb\u0119, to wprawdzie system globalnego dolara by tego nie prze\u017cy\u0142, ale oni sami te\u017c ledwo uszliby z \u017cyciem.
\r\n
\r\n Mamy zatem klincz, sytuacj\u0119 typu „z\u0142apa\u0142 Kozak Tatarzyna a Tatarzyn za \u0142eb trzyma”: wszyscy nawzajem si\u0119 blokuj\u0105, wszyscy nawzajem trzymaj\u0105 si\u0119 za gard\u0142o. Trwa sytuacja nier\u00f3wnowagi czy raczej „r\u00f3wnowagi finansowego strachu”, kt\u00f3ra jednak, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce jest de facto finansow\u0105 nier\u00f3wnowag\u0105, nie mo\u017ce trwa\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Poniewa\u017c walutowe status quo powinno ulec zmianie, bo zmieni\u0142y si\u0119 warunki ekonomiczno-finansowe na \u015bwiecie, ale r\u00f3wnocze\u015bnie szereg czynnik\u00f3w tak\u0105 zmian\u0119 blokuje, b\u0119dziemy raczej \u015bwiadkami powolnego wykrwawiania si\u0119 dolara.
\r\n
\r\n System, kt\u00f3ry powsta\u0142 po upadku „systemu Bretton Woods” tak czy inaczej powoli dobiega kresu. USA nie maj\u0105 ju\u017c w\u0142asnych ekonomicznych instrument\u00f3w, aby utrzyma\u0107 system globalnego dolara; ich mo\u017cliwo\u015bci, aby pobudza\u0107 popyt na niego i blokowa\u0107 odchodzenie od niego staj\u0105 si\u0119 coraz mniejsze, szczeg\u00f3lnie, \u017ce prognozy dla gospodarki USA na najbli\u017csze lata nie daj\u0105 powodu do zbytniego optymizmu: nie wida\u0107 na horyzoncie realnych dzia\u0142a\u0144 dla zmniejszenia deficyt\u00f3w bud\u017cetowego i handlowego, wzrost gospodarczy jest s\u0142aby, niesprzyjaj\u0105ca jest sytuacja demograficzna; je\u015bli nie dojdzie do zasadniczej zmiany polityki wewn\u0119trznej to wydatki federalne we wszystkich g\u0142\u00f3wnych kategoriach b\u0119d\u0105 ros\u0142y tak jak do tej pory lub nawet szybciej; rosn\u0105 wydatki na cele socjalne, rosn\u0105 koszty emerytur i opieki zdrowotnej dla odchodz\u0105cych na emerytur\u0119 „baby boomers” etc.; ka\u017cda nowa ustawa Kongresu – to kolejne setki miliard\u00f3w dolar\u00f3w z bud\u017cetu; do tego dochodz\u0105 wydatki na obron\u0119, wydatki na pomoc zagraniczn\u0105, wydatki na bezpiecze\u0144stwo wewn\u0119trzne.
\r\n
\r\n Nic nie wskazuje na to, aby na \u015bwiecie przywr\u00f3cone zosta\u0142y wiara i zaufanie do dolara. Zaufanie do umiej\u0119tno\u015bci zarz\u0105dzania bankowym systemem USA i ca\u0142ego \u015bwiata, do stabilno\u015bci gospodarczej struktury USA, wiara w uczciwo\u015b\u0107 Wall Street, Federalnego Funduszu Rezerw, rz\u0105du USA s\u0105 na najni\u017cszym poziomie od dziesi\u0119cioleci. USA sta\u0142y si\u0119 nie tylko najwi\u0119kszym d\u0142u\u017cnikiem na \u015bwiecie, ale r\u00f3wnie\u017c d\u0142u\u017cnikiem niewiarygodnym.
\r\n
\r\n Dodajmy do tego czynniki polityczne: USA zosta\u0142y po pokonaniu ZSRS jedynym supermocarstwem i globalnym suwerenem; ale tym samym popad\u0142y w swego rodzaju izolacj\u0119 geopolityczn\u0105, bowiem ka\u017cda w\u0142adza automatycznie rodzi kontrw\u0142adz\u0119; skoro jest tylko jeden globalny suweren, to wszyscy s\u0105 jego poddanymi i wszyscy, nawet jego zaufani i wierni klienci, w ten czy inny spos\u00f3b „spiskuj\u0105” przeciwko niemu; st\u0105d bierze si\u0119 strukturalny antyamerkanizm, przejawiaj\u0105cy si\u0119 tak\u017ce w oporze wobec hegemonii dolara – instrumentu i symbolu hegemonii politycznej; zmieni\u0142a si\u0119 percepcja dzia\u0142a\u0144 jednego hipermocarstwa: kiedy\u015b USA postrzegane by\u0142y jako policjant albo prywatny ochroniarz, kt\u00f3remu si\u0119 p\u0142aci uczciw\u0105 cen\u0119 za ochron\u0119, dzisiaj widzi si\u0119 w nich imperialnego suwerena, kt\u00f3ry \u015bci\u0105ga haracz. Z pewn\u0105 przesad\u0105 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u015bwiat poddany w\u0142adzy jednego hipermocarstwa stosuje pe\u0142zaj\u0105cy bojkot podatkowy, stara si\u0119 uciec od imperialnej waluty, aby w ten spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 p\u0142acenia trybutu na utrzymanie imperium.
\r\n
\r\n Nie wida\u0107 sposobu na powstrzymanie erozji dotychczasowego systemu walutowego \u015bwiata; powolna agonia dolara jako waluty globalnej, spadek jego warto\u015bci i si\u0142y nabywczej uderzy w Ameryk\u0119, kt\u00f3r\u0105 czeka: zwy\u017cka cen, program oszcz\u0119dno\u015bciowy, bolesna reforma finans\u00f3w publicznych, samodzielne sfinansowanie deficyt\u00f3w, spadek poziomu konsumpcji, spadek poziomu inwestycji, s\u0142aby dop\u0142yw kapita\u0142u zagranicznego, konieczno\u015b\u0107 zwi\u0119kszenia eksportu i sp\u0142acania d\u0142ug\u00f3w realnymi dobrami i us\u0142ugami, podwy\u017cka podatk\u00f3w, aby zatka\u0107 dziur\u0119 bud\u017cetow\u0105, kt\u00f3rej zagranica nie chce finansowa\u0107, ci\u0119cia w wydatkach socjalnych. Do\u015b\u0107 nonszalanckie powiedzenie politycznych ekonomist\u00f3w z Waszyngtonu „nasza waluta, wasz problem”, troch\u0119 dzi\u015b mniej \u015bmieszy ni\u017c niegdy\u015b .
\r\n
\r\n Wykrwawianie si\u0119 dolara mia\u0142oby, co oczywiste, dalekosi\u0119\u017cne skutki geopolityczne. Gdyby Waszyngton nie by\u0142 w stanie \u015bci\u0105ga\u0107 podatku emisyjnego wynikaj\u0105cego z posiadania monopolu na bicie \u015bwiatowej monety ( wsp\u00f3\u0142czesny „seigniorage” czyli doch\u00f3d kr\u00f3lewski z mennicy), to przysz\u0142o\u015b\u0107 ameryka\u0144skiego imperium \u015bwiatowego nie rysowa\u0142aby si\u0119 nazbyt r\u00f3\u017cowo. Dolar by\u0142 akceptowany i miano do niego zaufanie, bo sta\u0142 za nim jego menniczy, czyli rz\u0105d Stan\u00f3w Zjednoczonych – najpot\u0119\u017cniejszy rz\u0105d \u015bwiata. I odwrotnie: pot\u0119ga rz\u0105du USA zale\u017cy od zaufania i akceptacji dolara przez ca\u0142y \u015bwiat. Dolar jest jednostk\u0105 geopolityczn\u0105, funkcj\u0105 ekonomicznego, strategicznego, militarnego i ideologicznego potencja\u0142u USA, walut\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zan\u0105 z geopolityczn\u0105 sytuacj\u0105 \u015bwiata w drugiej po\u0142owie XX wieku.
\r\n
\r\n Tak\u0105 sam\u0105 jednostk\u0105 geopolityczn\u0105 jest euro zaprojektowane przez francuskich strateg\u00f3w, aby zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 \u015bwiatow\u0105 hegemoni\u0119 USA po upadku ZSRR. Waluta i si\u0142a polityczno-militarna warunkuj\u0105 si\u0119 nawzajem. Si\u0142a militarno-polityczna Stan\u00f3w Zjednoczonych podtrzymuje dolara, a dolar podtrzymuje ich si\u0142\u0119 polityczno-militarn\u0105; dolar pozwala kontrolowa\u0107 rynek ropy a tym samym system energetyczny \u015bwiata; kontrola nad rop\u0105 jest potrzebna USA jako kotwica ratunkowa dolara, jako wielofunkcyjna bro\u0144 w walce z konkurencj\u0105 monetarn\u0105. Dolar, Pentagon, ropa (waluta, si\u0142a militarna, energia) s\u0105 nierozerwalnie ze sob\u0105 zwi\u0105zane, przenikaj\u0105 si\u0119 nawzajem i warunkuj\u0105. Bez globalnego dolara USA utraci\u0142yby kontrol\u0119 nad rop\u0105 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119gania po zasoby finansowe \u015bwiata, konieczne dla utrzymania globalnej infrastruktury wojskowo-politycznej i prowadzenia polityki globalnej hegemonii – Stany Zjednoczone nie ud\u017awign\u0105 finansowo takiej polityki, bowiem ich baza gospodarczo-podatkowa jest zbyt ma\u0142a.
\r\n
\r\n Przysz\u0142o\u015b\u0107 rysuje si\u0119 zatem niejasno i wszystko mo\u017ce si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107, ale jedno wiadomo na pewno: pozycja dolara, kt\u00f3ra 50 lat temu wynika\u0142a zar\u00f3wno z czynnik\u00f3w naturalnych ( ekonomicznych, rynkowych), jak i (geo)polityczno-militarnych, jest dzi\u015b zale\u017cna prawie wy\u0142\u0105cznie od tych drugich, a o jego losie jako waluty \u015bwiatowej decyduj\u0105 nie tylko rz\u0105d w Waszyngtonie i Federalny Fundusz Rezerw, ale tak\u017ce Chiny , „Euroland”, Rosja, kraje znad Zatoki Perskiej. Amerykanie nie sprawuj\u0105 ju\u017c pe\u0142nej kontroli nad swoj\u0105 krajow\u0105 walut\u0105, bo nie kontroluj\u0105 ju\u017c bilion\u00f3w dolar\u00f3w, kt\u00f3re wyeksportowali do innych kraj\u00f3w – do pewnego stopnia utracili suwerenno\u015b\u0107 w dziedzinie polityki walutowej: stopy procentowe w USA zale\u017c\u0105 tak od Federalnego Funduszu Rezerw , jak od banku centralnego Chi\u0144skiej Republiki Ludowej.
\r\n
\r\n Manipulacje walutowe i nierozegrana jeszcze wielka gra \u015bwiatowej polityki wok\u00f3\u0142 dolara chroni go przed upadkiem jako waluty globalnej. By\u0107 mo\u017ce nast\u0105pi pokojowe dopasowanie \u015bwiatowych finans\u00f3w do nowego uk\u0142adu si\u0142; musia\u0142oby jednak doj\u015b\u0107 do negocjacji na szczycie, podzia\u0142u stref wp\u0142yw\u00f3w walutowych, kompromisu w sprawie waluty rezerwowej i rozliczeniowej w handlu rop\u0105, konieczne by\u0142oby osi\u0105gni\u0119cie jakiego\u015b konsensusu w kwestii budowy nowego systemu walutowego \u015bwiata („nowe Bretton Woods”) z quasiduopolem dolar-euro, w kt\u00f3rym euro sta\u0142oby si\u0119 de facto drugim standardem dla waluty rezerwowej \u015bwiata (og\u00f3lny udzia\u0142 euro w \u015bwiatowych rezerwach wynosi\u0142 w grudniu 2006 roku ok. 33 %). Problem polega jednak na tym, \u017ce taki dwubiegunowy system walutowy nigdy jeszcze nie istnia\u0142 (z trzecim biegunem – Chinami maj\u0105cymi decyduj\u0105cy g\u0142os w kwestii zakresu r\u00f3\u017cnicowania waluty rezerwowej). Cytowany ju\u017c prof. Fred Bergsten stwierdzi\u0142 : „Nigdy jeszcze nie by\u0142o tak, \u017ceby grupa (cho\u0107by tylko dw\u00f3ch) r\u00f3wnorz\u0119dnych mocarstw kierowa\u0142a skutecznie re\u017cimem walutowym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historycznych pr\u00f3b podejmowanych dla osi\u0105gni\u0119cia takiego wsp\u00f3lnego kierownictwa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem”. Zatem nawet pr\u00f3by uzgodnienie pewnych ekonomiczno-politycznych warunk\u00f3w wsp\u00f3\u0142istnienia i ch\u0119\u0107 Chi\u0144czyk\u00f3w, Amerykan\u00f3w, Rosjan, Japo\u0144czyk\u00f3w, Europejczyk\u00f3w i Saudyjczyk\u00f3w do zgodnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w celu stopniowej korekty nier\u00f3wnowagi finansowej \u015bwiata, mog\u0105 nie przetrzyma\u0107 napi\u0119\u0107 i niekontrolowalnych do ko\u0144ca proces\u00f3w, zawsze mo\u017cliwych reakcji \u0142a\u0144cuchowych i efekt\u00f3w „kuli \u015bnie\u017cnej”, wywo\u0142anych jakim\u015b powa\u017cnym wstrz\u0105sem politycznym np. wojn\u0105 z Iranem. Wsp\u00f3lnota interes\u00f3w mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zbyt s\u0142aba w obliczu tocz\u0105cej si\u0119 ju\u017c walki o – maj\u0105cy oczywiste geopolityczne skutki – walutowy podzia\u0142 \u015bwiata, walki o kontrol\u0119 nad tworzeniem pieni\u0105dza i kredytu, o panowanie nad \u015bwiatowym systemem finansowym i o to, kto b\u0119dzie ostatecznym arbitrem globalnej polityki monetarnej. Jest spraw\u0105 oczywist\u0105, \u017ce Waszyngton b\u0119dzie za wszelk\u0105 cen\u0105 broni\u0142 systemu globalnego dolara, a jego g\u0142\u00f3wny konkurent „Euroland” znajduje si\u0119 na s\u0142abszej pozycji, gdy\u017c d\u0105\u017cy do walutowej suwerenno\u015bci, nie posiadaj\u0105c suwerenno\u015bci polityczno-militarnej, kt\u00f3ra jest jej warunkiem. Potencjalna funkcja euro jako waluty globalnej stoi w sprzeczno\u015bci z niewielkim polityczno-militarnym znaczeniem Unii Europejskiej w \u015bwiecie. \u017beby euro mog\u0142o spe\u0142ni\u0107 polityczn\u0105 rol\u0119, dla jakiej zosta\u0142o zaprojektowane, Unii Europejskiej, opr\u00f3cz Europejskiego Banku Centralnego, potrzebny by\u0142by prezydent, minister spraw zagranicznych, armia europejska, europejskie ministerstwo skarbu, europejskie s\u0142u\u017cby specjalne etc. I zbudowaniu tych instytucji ma, jak si\u0119 zdaje, s\u0142u\u017cy\u0107 „traktat reformuj\u0105cy”.
\r\n
\r\n Tomasz Gabi\u015b<\/strong><\/em>
\r\n
\r\n (pierwodruk: „Nowe Pa\u0144stwo”, 2008 nr 1)<\/p>\r\n

Za: konserwatyzm.pl <\/a><\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wobec bezprecedensowego krachu na gie\u0142dach ameryka\u0144skich, przypominamy interesuj\u0105c\u0105 analiz\u0119 pi\u00f3ra Tomasza Gabisia zamieszczon\u0105 w pierwszym numerze pisma Nowe Pa\u0144stwo.   W ci\u0105gu ostatnich kilku lat dolar straci\u0142 ponad 33% swojej warto\u015bci w stosunku do r\u00f3\u017cnych walut \u015bwiata (do euro ponad 50%) . Cierpi\u0105 na tym wszystkie waluty sztywno zwi\u0105zane z jego kursem, spada warto\u015b\u0107 rezerw […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2522"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2522"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2522\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}