{"id":24579,"date":"2010-07-19T09:35:57","date_gmt":"2010-07-19T14:35:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24579"},"modified":"2010-07-19T09:35:57","modified_gmt":"2010-07-19T14:35:57","slug":"pozegnanie-z-koncepcja-zmylenia-pilotow-przez-jar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24579","title":{"rendered":"Po\u017cegnanie z koncepcj\u0105 zmylenia pilot\u00f3w przez „jar”"},"content":{"rendered":"

Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b zainteresowanych przebiegiem katastrofy smole\u0144skiej jest przekonana, \u017ce jej powodem by\u0142 os\u0142awiony „jar” czyli zag\u0142\u0119bienie terenu znajduj\u0105ce si\u0119 na torze podej\u015bcia do lotniska od strony wschodniej, w okolicach bli\u017cszej radiolatarni. Zag\u0142\u0119bienie to rozci\u0105ga si\u0119 od odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2,2km od pocz\u0105tku pasa do oko\u0142o 1 km a jego maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 to ca 50 metr\u00f3w (tu rysunek<\/a>, uwaga na r\u00f3\u017cne skale w poziomie i w pionie).<\/p>\r\n\r\n

Ile\u017c to powsta\u0142o ju\u017c teorii na temat zmylenia pilot\u00f3w przez takie ukszta\u0142towanie terenu! Pierwsze dotyczy\u0142y zawierzenia za\u0142ogi tylko wskazaniom radiowysoko\u015bciomierza, bez kontroli wysoko\u015bciomierzy ci\u015bnieniowych. Du\u017ce zas\u0142ugi po\u0142o\u017cy\u0142 tu S.Amielin i g\u0142osz\u0105ca jego tezy GW (przyk\u0142ad<\/a>). Nieoceniony Miki przedstawi\u0142 i propagowa\u0142 koncepcj\u0119 „szczura” (przyk\u0142ad<\/a>), czyli planu pilot\u00f3w zej\u015bcia poni\u017cej podstawy chmur i dotarcia p\u00f3\u017aniej do lotniska w locie poziomym na niskiej wysoko\u015bci. Co przeszkodzi\u0142o w powiedzeniu si\u0119 tego planu? Oczywi\u015bcie feralny „jar”. Brawurow\u0105 hipotez\u0105 popisa\u0142 si\u0119 p\u0142k Piotr \u0141ukaszewicz (o czym pisa\u0142em tu<\/a>), by\u0142y szef szkolenia dow\u00f3dztwa si\u0142 powietrznych. Wydedukowa\u0142 on, \u017ce na dwa kilometry od lotniska za\u0142oga Tu-154 nagle zwi\u0119kszy\u0142a pr\u0119dko\u015b\u0107 opadania, bo by\u0142a przekonana, \u017ce samolot si\u0119 wznosi a zmyli\u0142 ich radiowysoko\u015bciomierz – zacz\u0105\u0142 pokazywa\u0107 wzgl\u0119dne zwi\u0119kszenie wysoko\u015bci samolotu. Gdzie: nad jarem! Pochyli\u0142 si\u0119 nad problemem<\/em> r\u00f3wnie\u017c nasz specjalista od katastrof lotniczych Edmund Klich (tu<\/a>). Nie omieszka\u0142 przy tym doda\u0107 o wieloletnich zaniedbaniach w szkoleniu polskich pilot\u00f3w, co ma zapewne zwi\u0105zek z tym, \u017ce byli szkoleni przez wzmiankowanego wy\u017cej pu\u0142kownika \u0141ukaszewicza. Ostatnie pomys\u0142y dotycz\u0105ce jaru wskazuj\u0105 na jego druzgoc\u0105cy wp\u0142yw na dzia\u0142anie autopilota (przyk\u0142ad<\/a>).<\/p>\r\n\r\n

Ja by\u0142em zawsze przeciwnikiem koncepcji zmylenia za\u0142ogi Tu-154 przez „jar”. Wskazywa\u0142em, \u017ce przecie\u017c nie jest on jedyny na torze podej\u015bcia do lotniska, wcze\u015bniej s\u0105 inne, w dodatku g\u0142\u0119bsze. Tym razem spr\u00f3buj\u0119 wykaza\u0107, \u017ce to niedu\u017ce, w gruncie rzeczy, zag\u0142\u0119bienie tereny nie zmyli\u0142o pilot\u00f3w, na gruncie przekazanych przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 stenogram\u00f3w zapis\u00f3w rejestratora CVR. Nie mam specjalnego zaufania do ich prawdziwo\u015bci, ale, dziwnym trafem, wielbiciele koncepcji „jaru” takie zaufanie maj\u0105, wi\u0119c mo\u017ce uda si\u0119 ich przekona\u0107.<\/p>\r\n\r\n

W mojej notce<\/a> dotycz\u0105cej prawdopodobnych trajektorii Tu-154 wed\u0142ug stenogram\u00f3w, zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce zmylenie za\u0142ogi b\u0105d\u017a autopilota przez „jar” mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 w wersji toru lotu nakre\u015blonej przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce nawigator podawa\u0142 wysoko\u015bci z radiowysoko\u015bciomierza (Trajektoria A z tamtej notki). Przypomn\u0119 rysunek jej dotycz\u0105cy:<\/p>\r\n\r\n

\"tor\"<\/p>\r\n\r\n

W wersji tej otrzymujemy tor lotu Tu-154 od dalszej do bli\u017cszej radiolatarni bardzo bliski linii prostej, z odchyleniami w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 nie wi\u0119kszymi od 10 metr\u00f3w. Nachylenie tej linii wynosi 6.8 m\/s. Rzeczywi\u015bcie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trajektoria w tej wersji, pomi\u0119dzy pierwszym i drugim odczytem przez nawigatora wysoko\u015bci 100 metr\u00f3w, jest prawie r\u00f3wnoleg\u0142a do opadaj\u0105cego zbocza „jaru”, co mo\u017ce sugerowa\u0107 zmylenie za\u0142ogi przez wskazania radiowysoko\u015bciomierza – patrz\u0105c tylko na niego pilot m\u00f3g\u0142 mie\u0107 wra\u017canie, \u017ce samolot jest w locie poziomym. Propagatorzy tej koncepcji zak\u0142adaj\u0105, \u017ce za\u0142oga nie zwr\u00f3ci\u0142a uwagi na wskazania wysoko\u015bciomierza ci\u015bnieniowego b\u0105d\u017a wariometru, co od razu wydaje si\u0119 dziwne zwa\u017cywszy, \u017ce wysoko\u015b\u0107 100 metr\u00f3w by\u0142a krytyczna dla podj\u0119cia decyzji o l\u0105dowaniu b\u0105d\u017a odej\u015bciu na drugi kr\u0105g. Zauwa\u017cmy teraz, \u017ce po pierwszym odczycie przez nawigatora wysoko\u015bci 100 metr\u00f3w, system TAWS generuje pierwszy raz ostrze\u017cenie PULL UP.<\/p>\r\n\r\n

Przy kre\u015bleniu trajektorii poprzednio nie zajmowa\u0142em si\u0119 wcale komunikatami TAWS. Teraz jednak, po przeczytaniu serii notek (ta<\/a> i poprzednie) blogera pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 nickiem tichy<\/a> dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce na podstawie chwil generacji ostrze\u017ce\u0144 TAWS i ich typu mo\u017cna w znacz\u0105cy spos\u00f3b poprawi\u0107 wykres toru lotu Tu-154, co poci\u0105ga za sob\u0105 powa\u017cne konsekwencje.<\/p>\r\n\r\n

System TAWS jest urz\u0105dzeniem elektronicznym pobieraj\u0105cym dane z r\u00f3\u017cnych czujnik\u00f3w samolotu i na tej podstawie wypracowuj\u0105cym komunikaty ostrzegaj\u0105ce pilot\u00f3w o sytuacjach niebezpiecznych. Dla dalszych rozwa\u017ca\u0144 wystarczy nam wiedza, \u017ce ostrze\u017cenie typu TERRAIN AHEAD jest generowane w\u00f3wczas, gdy prognozowany tor lotu przetnie si\u0119 z powierzchni\u0105 ziemi w ci\u0105gu nast\u0119pnych 90 sekund, za\u015b ostrze\u017cenie typu PULL UP , gdy to przewidywane przeci\u0119cie nast\u0105pi w ci\u0105gu 30 sekund. Zauwa\u017cmy przy tym, \u017ce komunikat PULL UP wskazuje na bardzo powa\u017cne zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa samolotu i w zwi\u0105zku z tym jest w\u0105tpliwe, by zosta\u0142o zignorowane przez za\u0142og\u0119. Zak\u0142adam, \u017ce system TAWS by\u0142 sprawny, co zosta\u0142o potwierdzone po katastrofie przez producenta.<\/p>\r\n\r\n

Przyjrzyjmy si\u0119 teraz zapisom stenogramu w okolicach osi\u0105gni\u0119cia przez samolot wysoko\u015bci 100 metr\u00f3w (wg czasu polskiego).<\/p>\r\n\r\n\r\n<\/col> <\/col> <\/col> <\/col> <\/col> <\/col> \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n

Punkt<\/em><\/p><\/td>\r\n

Pocz\u0105tek<\/em><\/p><\/td>\r\n

Koniec<\/em><\/p><\/td>\r\n

D\u0142ugo\u015b\u0107 [s]<\/em><\/p><\/td>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/em><\/p><\/td>\r\n

Tre\u015b\u0107<\/em><\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

1<\/p><\/td>\r\n

08:40:42,60<\/p><\/td>\r\n

08:40:42,70<\/p><\/td>\r\n

0,1<\/p><\/td>\r\n

NAW<\/p><\/td>\r\n

100<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

2<\/p><\/td>\r\n

08:40:42,60<\/p><\/td>\r\n

08:40:44,10<\/p><\/td>\r\n

1,5<\/p><\/td>\r\n

TAWS<\/p><\/td>\r\n

PULL UP<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

3<\/p><\/td>\r\n

08:40:44,50<\/p><\/td>\r\n

08:40:46,10<\/p><\/td>\r\n

1,6<\/p><\/td>\r\n

TAWS<\/p><\/td>\r\n

PULL UP<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

4<\/p><\/td>\r\n

08:40:46,60<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,20<\/p><\/td>\r\n

2,6<\/p><\/td>\r\n

TAWS<\/p><\/td>\r\n

TERRAIN AHEAD<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

5<\/p><\/td>\r\n

08:40:48,70<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,40<\/p><\/td>\r\n

0,7<\/p><\/td>\r\n

NAW<\/p><\/td>\r\n

100<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

6<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,20<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,60<\/p><\/td>\r\n

0,4<\/p><\/td>\r\n

2P<\/p><\/td>\r\n

W normie<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

7<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,60<\/p><\/td>\r\n

08:40:50,10<\/p><\/td>\r\n

0,5<\/p><\/td>\r\n

NAW<\/p><\/td>\r\n

90<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n

8<\/p><\/td>\r\n

08:40:49,80<\/p><\/td>\r\n

08:40:51,30<\/p><\/td>\r\n

1,50<\/p><\/td>\r\n

TAWS<\/p><\/td>\r\n

PULL UP<\/p><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\r\n

W punkcie 2 system TAWS pierwszy raz generuje ostrze\u017cenie PULL UP, kt\u00f3re trwa 1,5 sekundy. Po jego zako\u0144czeniu, po przerwie trwaj\u0105cej 0,4 sekundy, w punkcie 2 pojawia si\u0119 nast\u0119pny komunikat PULL UP trwaj\u0105cy 1,6 sekundy. I teraz niespodzianka, po kolejnej p\u00f3\u0142sekundowej przerwie system TAWS generuje ostrze\u017cenie TERRAIN AHEAD. Gdyby samolot kontynuowa\u0142 ruch z tak\u0105 sam\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 pionow\u0105 jak poprzednio, niew\u0105tpliwie powinien tu by\u0107 kolejny komunikat PULL UP, tym bardziej, \u017ce maszyna by\u0142a jeszcze bli\u017cej ziemi. Je\u017celi zamiast tego pojawi\u0142o si\u0119 ostrze\u017cenie TARRAIN AHEAD, mo\u017ce to oznacza\u0107 tylko jedno: pr\u0119dko\u015b\u0107 opadania bardzo spad\u0142a czyli trajektoria zosta\u0142a zakrzywiona do g\u00f3ry. Jasno to wskazuje, \u017ce piloci zareagowali na osi\u0105gniecie wysoko\u015bci decyzyjnej lub komunikaty PULL UP i zmniejszyli nachylenie toru lotu w stosunku do ziemi, by\u0107 mo\u017ce zamierzali przej\u015b\u0107 do lotu poziomego.<\/strong> Potwierdzeniem tego jest druga informacja nawigatora o wysoko\u015bci 100 metr\u00f3w i wypowied\u017a drugiego pilota: „W normie”, co \u015bwiadczy kontrolowaniu sytuacji. Niestety, za chwil\u0119 samolot zn\u00f3w zaczyna traci\u0107 wysoko\u015b\u0107, o czym \u015bwiadcz\u0105 kolejne odczyty wysoko\u015bci i ponownie generowane przez system TAWS komunikaty PULL UP. Przyczyny tego mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne: awaria, turbulencja, przepadni\u0119cie ( sugeruje to Almanazor), ale na pewno nie zmylenie pilot\u00f3w przez „jar”.<\/p>\r\n\r\n

Tommy Lee<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b zainteresowanych przebiegiem katastrofy smole\u0144skiej jest przekonana, \u017ce jej powodem by\u0142 os\u0142awiony „jar” czyli zag\u0142\u0119bienie terenu znajduj\u0105ce si\u0119 na torze podej\u015bcia do lotniska od strony wschodniej, w okolicach bli\u017cszej radiolatarni. Zag\u0142\u0119bienie to rozci\u0105ga si\u0119 od odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2,2km od pocz\u0105tku pasa do oko\u0142o 1 km a jego maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 to ca 50 metr\u00f3w (tu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24579"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24579\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}