{"id":2451,"date":"2008-09-02T12:08:57","date_gmt":"2008-09-02T12:08:57","guid":{"rendered":""},"modified":"2011-04-23T22:49:51","modified_gmt":"2011-04-24T03:49:51","slug":"wrzesien-i-kaliningradzkaja-oblast-romuald-szeremietiew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2451","title":{"rendered":"Wrzesie\u0144 i Kaliningradzkaja Ob\u0142ast<\/em> – Romuald Szeremietiew<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mamy 69 rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra 1 wrze\u015bnia 39. zacz\u0119\u0142a si\u0119 atakiem Niemiec na nasz kraj. W przeci\u0105gu miesi\u0105ca walk si\u0142y zbrojne RP, uwa\u017cane w Europie przez ekspert\u00f3w wojskowo\u015bci za jedn\u0105 z najsilniejszych armii \u015bwiata, ponios\u0142y druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. Terytorium obudowanego w 1918 r. pa\u0144stwa polskiego zaj\u0119\u0142y armie agresor\u00f3w, Niemiec i Sowiet\u00f3w. Od \u201ewrze\u015bnia\u201d musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 50. lat zanim niepodleg\u0142a Polska ponownie pojawi\u0142a si\u0119 na mapie Europy. Nar\u00f3d polski straci\u0142 nie tylko miliony istnie\u0144. Polacy stracili ponad po\u0142ow\u0119 terytorium pa\u0144stwowego, zabytki, muzea, biblioteki, archiwa, fabryki, mosty i drogi, miasta. Stracili te\u017c szanse rozwojowe po zako\u0144czeniu wojny i teraz musz\u0105 nadrabia\u0107 zap\u00f3\u017anienia. Pocz\u0105tkiem tych fatalnych zdarze\u0144 by\u0142a kl\u0119ska wrze\u015bniowa 39.<\/p>\r\n

\r\n

Politycy i historycy wiele razy zastanawiali si\u0119 na przyczynami przegranej w 1939 r. Pomijaj\u0105c propagandzist\u00f3w niemieckich i sowieckich oraz ich kolaborant\u00f3w mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce dominuj\u0105cym jest pogl\u0105d o dysproporcji si\u0142 jako przyczynie polskiej kl\u0119ski. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce by\u0142aby szansa na zwyci\u0119stwo, gdyby sojusznicy z Zachodu Polsce pomogli. Skoro jednak zawarto z Francj\u0105 i Angli\u0105 \u201eegzotyczny sojusz\u201d, jak napisa\u0142 Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, to na wsparcie Polacy liczy\u0107 nie mogli.<\/p>\r\n

Rzeczywi\u015bcie dysproporcje w potencja\u0142ach militarnych mi\u0119dzy Polsk\u0105, a Niemcami i ZSRR by\u0142y ogromne. Jeden przyk\u0142ad. Polska w latach 1918-39 wyda\u0142a na wojsko oko\u0142o 20 mld z\u0142. Stanowi\u0142o to a\u017c 44% w ca\u0142o\u015bci wydatk\u00f3w bud\u017cetowych pa\u0144stwa. W Niemczech tylko w roku bud\u017cetowym 1938\/39 na wojsko wydano 18,4 mld marek – 39,2 mld z\u0142 (1 marka = 2,13 z\u0142). Czy to oznacza, \u017ce Polska nie mia\u0142a szans by si\u0119 obroni\u0107 i nale\u017ca\u0142o w obliczu \u017c\u0105da\u0144 Hitlera skapitulowa\u0107?<\/p>\r\n

Dziedzin\u0119 wiedzy zajmuj\u0105ca si\u0119 dzia\u0142aniami zbrojnymi okre\u015bla si\u0119 mianem \u201esztuki wojennej\u201d. W historii wojen s\u0105 liczne przyk\u0142ady wybitnych dow\u00f3dc\u00f3w i ich armii odnosz\u0105cych zwyci\u0119stwa mimo materialnej przewagi przeciwnika. Na tym w\u0142a\u015bnie polega sztuka prowadzenia wojny – zwyci\u0119\u017cy\u0107 mimo przewagi wroga. Decyduj\u0105ca jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 wykorzystania wszystkiego co pos\u0142u\u017cy zwyci\u0119stwu za spraw\u0105 przygotowanej w\u0142a\u015bciwej strategii. Czy w tej dziedzinie o\u015brodki przygotowuj\u0105ce obron\u0119 Polski w 1939 r. pope\u0142ni\u0142y b\u0142\u0119dy?<\/p>\r\n

W 1921 r. Polska zawar\u0142a sojusz wojskowy z Francj\u0105. Polska zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas do utrzymywania du\u017cej armii (30 dywizji piechoty, 9 brygad kawalerii z jednostkami lotnictwa, artylerii, czo\u0142g\u00f3w). W rezultacie\u00a0ponad 60% z wspomnianych 20 mld z\u0142 trzeba by\u0142o przeznaczy\u0107 na utrzymanie pokojowych stan\u00f3w armii. To oznacza, \u017ce na uzbrojenie pozosta\u0142o ledwie 8 mld.<\/p>\r\n

Sojusznik wymusza\u0142 te\u017c struktur\u0119 si\u0142 zbrojnych RP. Francuzi \u017c\u0105dali, aby Polacy dysponowali wojskami operacyjnymi do przeprowadzenia interwencji zbrojnej, gdyby Niemcy naruszy\u0142y postanowienia traktatu pokojowego z Wersalu. W 1923 r. uzgodniono plany wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 nosz\u0105cych po polskiej stronie nazwy \u201eBa\u0142tyk\u201d, \u201ePrusy Wschodnie\u201d, \u201e\u015al\u0105sk\u201d.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniej, mimo porzucenia przez Francj\u0119 zamiar\u00f3w \u201edyscyplinowania\u201d Niemiec, Polska nie mog\u0142a zredukowa\u0107 swojej armii i wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w przeznaczy\u0107 na uzbrojenie. W Warszawie obawiano si\u0119, \u017ce\u00a0taka redukcja zostanie uznana przez Pary\u017c za zmiana postanowie\u0144 umowy i b\u0119dzie pretekstem do zerwania sojuszu. A w polskim planowaniu obronnym wsparcie francuskie przyjmowano niezmiennie jako podstawowy warunek powodzenia w wojnie z Niemcami. Nie zmieniono te\u017c struktury armii uznaj\u0105c wojska operacyjne za najwa\u017cniejszy element w systemie obronno\u015bci pa\u0144stwa. W dow\u00f3dztwie WP przyj\u0119to jako metod\u0119 obrony dzia\u0142ania manewrowe wojskami operacyjnymi. Zaniedbano budow\u0119 umocnie\u0144 i si\u0142 obrony terytorialnej. By\u0142o to wi\u0119c bardzo nowoczesne rozwi\u0105zanie, ale nie odpowiadaj\u0105ce polskim mo\u017cliwo\u015bciom militarnym. Obrona manewrowa wojskami operacyjnymi tak du\u017cego pa\u0144stwa jak Polska zaprowadzi\u0142a do katastrofy.<\/p>\r\n

Sytuacja mog\u0142aby by\u0107 korzystniejsza, gdyby wojska niemieckie \u201eugrz\u0119z\u0142y\u201d w walkach na co najmniej kilka miesi\u0119cy. Niemcy w 1939 r. by\u0142y w stanie prowadzi\u0107 kr\u00f3tkie b\u0142yskawiczne<\/em> kampanie, nie by\u0142y gotowe do wojny. Ju\u017c po dwu tygodniach walk ich zapasy wojenne by\u0142y na wyczerpaniu – czo\u0142gi stawa\u0142y z braku paliwa, a np. smar\u00f3w silnikowych wystarczy\u0142oby na 1,5 tygodnia walk. W razie przed\u0142u\u017cania si\u0119 polskiej obrony wojska niemieckie musia\u0142by stan\u0105\u0107. Jak w\u00f3wczas zachowa\u0142by si\u0119 Stalin, kt\u00f3ry chcia\u0142 wojny miedzy \u201eimperialistami\u201d, ale sam zamierza\u0142 wkroczy\u0107 tylko b\u0119d\u0105c pewnym sukcesu? Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce twardy polski op\u00f3r w starciu z Niemcami powstrzyma\u0142by go przed zaj\u0119ciem kres\u00f3w wschodnich RP.<\/p>\r\n

Mo\u017cna wi\u0119c przyj\u0105\u0107, \u017ce Polska wybra\u0142a nieodpowiedni\u0105 koncepcj\u0119 obrony. Agresor u\u017cy\u0142 du\u017cych ilo\u015bci czo\u0142g\u00f3w i samolot\u00f3w. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci wystawienia podobnych mas broni pancernej i lotnictwa. Trudno by\u0142o oczekiwa\u0107, \u017ce polski piechur i kawalerzysta zdo\u0142a wymanewrowa\u0107<\/em> niemieckich pancerniak\u00f3w i lotnik\u00f3w. A jednocze\u015bnie nie mo\u017cna ustali\u0107 lepszej linii obrony, np. na Wi\u015ble. Pozostawione bez walki Pomorze i \u015al\u0105sk\u00a0 Hitler m\u00f3g\u0142by zaj\u0105\u0107 i zaproponowa\u0107 Zachodowi pok\u00f3j. Czy w\u00f3wczas Anglia i Francja nie zechcia\u0142by powt\u00f3rzy\u0107 konferencji\u00a0 z Monachium?<\/p>\r\n

W planie wojny 1939 r. nale\u017ca\u0142o postawi\u0107 na obron\u0119 w przestrzeni, a nie na kolejnych liniach oporu, kt\u00f3re mia\u0142y op\u00f3\u017aniania\u0107 niemieckie natarcie. Rejonami naturalnie obronnymi, gdzie mo\u017cna by\u0142o zatrzyma\u0107 na d\u0142ugo niemieckie wojska pancerne, by\u0142y tereny zurbanizowane. Warszawa i Lw\u00f3w skutecznie broni\u0142y si\u0119\u00a0 w 1939 r. Tak\u017ce przeszkody naturalne, wzniesienia, kompleksy le\u015bne, rzeki mog\u0142y zatrzyma\u0107 wroga, je\u015bli tylko przygotowano by tam obron\u0119. Nale\u017ca\u0142o obsadzi\u0107 takie miejsca odpowiednimi za\u0142ogami. Ponadto, gdyby na ty\u0142ach wojsk niemieckich pojawi\u0142a si\u0119 partyzantka atakuj\u0105ca ich linie zaopatrzenia, \u0142\u0105czno\u015bci, dow\u00f3dztwa, to atak wroga uleg\u0142by os\u0142abieniu. Dopiero w takich warunkach polskie wojska operacyjne, zw\u0142aszcza jednostki pancerno-motorowe i kawaleryjskie, uzyska\u0142yby swobod\u0119 dzia\u0142ania i mog\u0142yby stosowa\u0107 kontruderzenia na zgrupowania wojsk wroga.<\/p>\r\n

Wykonanie takiego wariantu obrony by\u0142o jednak w 1939 r. niemo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na wielko\u015b\u0107 mobilizowanej armii. Planowano wystawienie 1,35 mln \u017co\u0142nierzy w 39 dywizjach, 11 brygadach kawalerii i 2 brygadach pancerno-motorowych, \u0142\u0105cznie 52 tzw. wielkie jednostki. Do obronnego jednoczesnego obsadzenia wielu o\u015brodk\u00f3w na terenie kraju wojska by\u0142o za ma\u0142o.<\/p>\r\n

Zadania\u00a0obrony miejscowej mog\u0142yby wykona\u0107 si\u0142y terytorialne, gdyby one zosta\u0142y wcze\u015bniej utworzone. W 1937 r. rozpocz\u0119to formowanie wojsk terytorialnych pod nazw\u0105 Obrona Narodowa, ale w 1939 r. liczy\u0142y one zaledwie 52 tys. \u017co\u0142nierzy. Jest to niezrozumia\u0142e skoro Polska mia\u0142a 2,4 mln przeszkolonych rezerwist\u00f3w i 600 tys. bez przeszkolenia, czyli 3 mln ludzi zdolnych do noszenia broni. Przyj\u0119ta plany mobilizacyjne wykazywa\u0142y, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 rezerwist\u00f3w nie we\u017amie udzia\u0142u w walkach!<\/p>\r\n

Formowanie dodatkowych jednostek ON by\u0142o mo\u017cliwe. Mo\u017cna by\u0142o na ten cele znale\u017a\u0107 \u015brodki. Koszt wystawienia batalionu ON wynosi\u0142 troch\u0119 ponad 100 tys. z\u0142, gdy batalionu piechoty wojsk operacyjnych ponad milion z\u0142, a wi\u0119c 10 razy wi\u0119cej.<\/p>\r\n

W 1938 r. Polska zam\u00f3wi\u0142a w Holandii dwa podwodne okr\u0119ty oceaniczne. Zap\u0142acono za nie \u0142\u0105cznie 21 mln z\u0142. Ich przydatno\u015b\u0107 w czasie wojny okaza\u0142a si\u0119 niewielka – jeden zosta\u0142 internowany w Szwecji, drugi, po brawurowej ucieczce do Anglii zatopiony na pocz\u0105tku wojny. Za wydane na te okr\u0119ty pieni\u0105dze mo\u017cna by\u0142o utworzy\u0107 184 bataliony ON. Inna mo\u017cliwo\u015b\u0107: zgodnie z planem mobilizacyjnym wystawiono 9 dywizji rezerwowych piechoty. Koszt sformowania dywizji –\u00a030 mln z\u0142. Koszt wystawienia dywizji ON 7 mln. a wi\u0119c za takie same pieni\u0105dze mo\u017cna by\u0142o wystawi\u0107 oko\u0142o 40 dywizji ON. Tym samym w obronie by\u0142oby nie kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy, a milion \u017co\u0142nierzy ON. By\u0142a to liczba wystarczaj\u0105ca do obrony przestrzennej kraju. Wraz z wojskami operacyjnymi Polska dysponowa\u0142aby wi\u0119c armi\u0105 licz\u0105c\u0105 2,4 mln \u017co\u0142nierzy. Wszyscy rezerwi\u015bci broniliby Polski.<\/p>\r\n

Wa\u017cnym elementem w obronie mog\u0142yby by\u0107 dzia\u0142ania nieregularne (partyzanckie). Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do niedawnych powsta\u0144c\u00f3w \u015bl\u0105skich i wielkopolskich, by\u0142ych peowiak\u00f3w (w 1939 r. to byli ludzie w sile wieku) i uwzgl\u0119dniaj\u0105c tzw. dywersj\u0119 pozafrontow\u0105 organizowan\u0105 przez II Oddzia\u0142u SG mo\u017cna by\u0142o stworzy\u0107 organizacj\u0119 do dzia\u0142a\u0144 nieregularnych na terenach zaj\u0119tych przez Niemc\u00f3w. Tak\u0105 struktur\u0119 utworzono po kl\u0119sce. Polacy musieli podj\u0105\u0107 walk\u0119 \u201enieregularn\u0105\u201d tyle, \u017ce trzeba by\u0142o wszystko improwizowa\u0107, bez broni i wyposa\u017cenia. Podziemne wojsko zosta\u0142o stworzone, co by\u0142o wielkim osi\u0105gni\u0119ciem, ale mo\u017cna je by\u0142o przygotowa\u0107 wcze\u015bniej, przed wybuchem wojny i nale\u017ca\u0142o podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania przy pomocy takiej formacji ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 r.<\/p>\r\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce zastosowanie takich i podobnych \u015brodk\u00f3w da\u0142oby\u00a0w 1939 r. skuteczniejsz\u0105 obron\u0119. Decyzje w tych sprawach musia\u0142by jednak zapa\u015b\u0107 du\u017co wcze\u015bniej. W okresie 1934-35, gdy w\u0142adze RP decydowa\u0142y o kierunkach modernizacji armii i wybiera\u0142y strategi\u0119 obrony.<\/p>\r\n

Historia magistra vitae<\/em> – czego nas uczy do\u015bwiadczenie \u201ewrze\u015bnia\u201d?\u00a0 Dzi\u015b tak\u017ce tworzymy armi\u0119 niejako \u201eodgaduj\u0105c\u201d oczekiwania sojusznik\u00f3w. I podobnie jak w czasach Drugiej RP zapomina si\u0119 o obronie terytorialnej kraju. W razie wojny do obrony maj\u0105 wystarczy\u0107 sprawnie manewruj\u0105ce wojska operacyjne. Szcz\u0119\u015bliwie dzi\u015b lepsze jest po\u0142o\u017cenie geopolityczne Polski. Za jej wschodni\u0105 granic\u0105 s\u0105 pa\u0144stwa nadba\u0142tyckie, nale\u017c\u0105ce do NATO i jest niepodleg\u0142a Ukraina. Na zachodzie s\u0105 Niemcy, kt\u00f3re tak jak Polska te\u017c s\u0105 cz\u0142onkiem\u00a0Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego.<\/p>\r\n

Tylko zamiast dawnych Prus Wschodnich jest kaliningardzkaja ob\u0142ast\u2019. <\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

Romuald Szeremietiew <\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mamy 69 rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra 1 wrze\u015bnia 39. zacz\u0119\u0142a si\u0119 atakiem Niemiec na nasz kraj. W przeci\u0105gu miesi\u0105ca walk si\u0142y zbrojne RP, uwa\u017cane w Europie przez ekspert\u00f3w wojskowo\u015bci za jedn\u0105 z najsilniejszych armii \u015bwiata, ponios\u0142y druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119. Terytorium obudowanego w 1918 r. pa\u0144stwa polskiego zaj\u0119\u0142y armie agresor\u00f3w, Niemiec i Sowiet\u00f3w. Od \u201ewrze\u015bnia\u201d […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[30,84,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2451"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2451"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2451\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}