{"id":2443,"date":"2008-08-30T13:11:37","date_gmt":"2008-08-30T13:11:37","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2443","title":{"rendered":"Ludob\u00f3jcze rzezie na Kresach – Jerzy Robert Nowak<\/em>"},"content":{"rendered":"

65 lat temu, 30 sierpnia 1943 roku, dosz\u0142o do jednej z najkrwawszych rzezi na Polakach w dw\u00f3ch wioskach na Wo\u0142yniu: Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej. Szowinistyczne bandy ukrai\u0144skie z UPA wymordowa\u0142y tam bestialsko niemal wszystkich polskich mieszka\u0144c\u00f3w, \u0142\u0105cznie oko\u0142o 1150 os\u00f3b, grabi\u0105c potem mienie swoich ofiar. Nie oszcz\u0119dza\u0142y nikogo, z r\u00f3wnym okrucie\u0144stwem morduj\u0105c m\u0119\u017cczyzn, kobiety i dzieci.
\r\n <\/em>
\r\n Wstrz\u0105saj\u0105ce \u015bwiadectwa na ten temat znajdujemy w znakomitym, cho\u0107 ci\u0105gle ma\u0142o spopularyzowanym, wyborze Lucyny Kuli\u0144skiej: „Martyrologia polskich dzieci na Kresach RP 1942-1945”, wydanym w Krakowie w 2003 roku. Zawarta jest tam m.in. relacja \u015bwiadka ukrai\u0144skiej zbrodni Aleksandra Praduna: „By\u0142o nas tam du\u017co, bo to wszystkie kobiety z Ostr\u00f3wek z dzie\u0107mi prawie do 15 lat, kilku dziadk\u00f3w, a i z Woli Ostrowieckiej by\u0142a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 kobiet. Obstawieni byli\u015bmy do\u015b\u0107 g\u0119sto przez „bulbowc\u00f3w”. O ucieczce nie by\u0142o mowy. Ludzie stali, niekt\u00f3rzy z dzie\u0107mi na r\u0119kach siedzieli, bo im by\u0142o ci\u0119\u017cko je trzyma\u0107. Modlili si\u0119, bo by\u0142o ju\u017c wiadomo, \u017ce na tej polance nast\u0105pi tragedia. Po kr\u00f3tkiej chwili pad\u0142a komenda, \u017ceby ludzie zrzucili z siebie ci\u0119\u017csz\u0105 odzie\u017c. Krzyczeli, by wychodzi\u0107 z gromady po dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b na \u015brodek polany. Pocz\u0105tkowo nikt nie chcia\u0142 dobrowolnie i\u015b\u0107 na \u015bmier\u0107, bo ka\u017cdemu \u017cycie mi\u0142e. Powsta\u0142 p\u0142acz, lamenty, pro\u015bby, b\u0142agania, aby nas pu\u015bcili, bo my nic nikomu z\u0142ego nie zrobili\u015bmy. Oni nawet nie s\u0142uchali, robili si\u0119 coraz bardziej w\u015bciekli. Rzucili si\u0119 jak dzikie bestie, jak mocno wyg\u0142odzone zwierz\u0119ta i zacz\u0119li wyci\u0105ga\u0107 z t\u0142umu, kto si\u0119 pod r\u0119k\u0119 nawin\u0105\u0142. Odprowadzali na \u015brodek polany, kazali k\u0142a\u015b\u0107 si\u0119 w ko\u0142o, twarzami do ziemi. Zacz\u0119li strzela\u0107 ofiarom w ty\u0142 g\u0142owy, a my \u017cywi musieli\u015bmy na t\u0119 tragedi\u0119 patrze\u0107. Patrze\u0107, jak gin\u0105 niewinni ludzie i ich najbli\u017csi: babcie, matki, siostry, bracia, c\u00f3rki, synowie, bo byli wszyscy ze sob\u0105 spokrewnieni”.
\r\n Inny \u015bwiadek wydarze\u0144 – w 1943 roku 13-letni mieszkaniec wsi Wola Ostrowiecka – Henryk Kloc wspomina\u0142: „Kiedy odprowadzono ju\u017c wszystkich m\u0119\u017cczyzn, na boisku szkolnym pozosta\u0142y kobiety, dzieci i osoby w starszym wieku (…). By\u0142a chwila ciszy; czekali\u015bmy na swoj\u0105 kolej, zosta\u0142o nas ju\u017c tylko oko\u0142o 100 os\u00f3b: kobiet, dzieci, starc\u00f3w. Do stoj\u0105cych przy drzwiach uzbrojonych morderc\u00f3w podesz\u0142a jedna z kobiet – matka trojga dzieci, i zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do nich z pro\u015bb\u0105: „Patrzcie, zosta\u0142a nas ma\u0142a garstka, pozw\u00f3lcie nam \u017cy\u0107. Sp\u00f3jrzcie na te dzieci, one s\u0105 niewinne, ich oczy b\u0142agaj\u0105 o lito\u015b\u0107, miejcie wi\u0119c lito\u015b\u0107 dla nich”. Wtedy jeden z oprawc\u00f3w powiedzia\u0142 – oczywi\u015bcie po chach\u0142acku – (w przybli\u017ceniu): „Wy Polacy. My was wszystkich wyr\u017cniemy, a wasze domy spalimy. Nic po was nie zostanie””.
\r\n Okrutny mord pope\u0142niony na 1150 polskich mieszka\u0144cach wo\u0142y\u0144skich wiosek Ostr\u00f3wki i Woli Ostrowieckiej 30 sierpnia 1943 roku by\u0142 tylko cz\u0105stk\u0105 fali ludob\u00f3jczych zbrodni, dokonanych przez ukrai\u0144skie oddzia\u0142y OUN-UPA. Zbrodni, pope\u0142nionych z wyj\u0105tkowym bestialstwem na stu kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0105cach Polak\u00f3w z Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej. Ci\u0105g\u0142e przemilczanie tych zbrodni przez ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w i medi\u00f3w w Polsce, poza mediami patriotycznymi typu Radia Maryja i „Naszego Dziennika”, sprawia, \u017ce ludob\u00f3jstwo to zatar\u0142o si\u0119 w pami\u0119ci wielkiej cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w. Statystyki pokazuj\u0105, \u017ce po\u0142owa Narodu nie ma dzi\u015b poj\u0119cia o tych zbrodniach, ich przebiegu i rozmiarach. Jest to zawstydzaj\u0105cy wr\u0119cz przyk\u0142ad braku szacunku dla polskiej martyrologii, dla pami\u0119ci o tak wielkich rzeszach ludzi, kt\u00f3rzy m\u0119cze\u0144sko zgin\u0119li tylko dlatego, \u017ce byli Polakami. Wyst\u0119puj\u0105cy w Polsce ten tak niegodny brak pami\u0119ci o losach rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy padli ofiar\u0105 ukrai\u0144skich rezun\u00f3w, idzie niestety w parze z r\u00f3wnoczesnym ich wys\u0142awianiem na Ukrainie, budowaniem im pomnik\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak bez \u017cadnych oficjalnych protest\u00f3w ze strony polskiej. Godzi si\u0119 ona na wszystko w imi\u0119 utrzymania jak najlepszych stosunk\u00f3w z Ukrain\u0105, wyra\u017anie za wszelk\u0105 cen\u0119. Dzieje si\u0119 tak bowiem kosztem pami\u0119ci o ponad 120 tysi\u0105cach wymordowanych Polak\u00f3w.
\r\n
\r\n Pierwsze zbrodnie na Polakach<\/strong>
\r\n Zbyt ma\u0142o znany jest fakt, \u017ce zbrodnicza fala ludob\u00f3jstwa na Polakach w latach 1943-1944 mia\u0142a sw\u0105 wcze\u015bniejsz\u0105 „uwertur\u0119” ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 roku. To wtedy ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci dokonali pierwszych bestialskich mord\u00f3w na bezbronnych Polakach, korzystaj\u0105c z bezkarno\u015bci zapewnionej im przez wkraczaj\u0105ce wojska sowieckie. Warto przypomnie\u0107 o tym w sytuacji, gdy wci\u0105\u017c rozpowszechniane s\u0105 bezczelne k\u0142amstwa o ca\u0142kowitej lojalno\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w wobec Polski w 1939 roku. Szczeg\u00f3lnie upartym, notorycznym wr\u0119cz k\u0142amc\u0105 na ten temat jest od lat zafa\u0142szowuj\u0105cy histori\u0119 stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich nacjonalistyczny ukrai\u0144ski publicysta i politolog Bohdan Osadczuk. Za swoje k\u0142amstwa zosta\u0142 on niebywale wyr\u00f3\u017cniony przez prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego, kt\u00f3rego nie ma dot\u0105d tak zas\u0142u\u017cony dla popularyzacji dziej\u00f3w Polski prof. Norman Davies. Przypomnijmy tu, \u017ce znakomity badacz dziej\u00f3w Kres\u00f3w prof. Ryszard Szaw\u0142owski napisa\u0142 we wst\u0119pie do g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki W\u0142adys\u0142awa i Ewy Siemaszk\u00f3w: „Ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia 1939-1945” (Warszawa 2000, t. I, s. 25): „Tymczasem emerytowany ukrai\u0144ski politolog z Berlina Bohdan Osadczuk (stypendysta nazistowski w Berlinie w okresie II wojny \u015bwiatowej, p\u00f3\u017aniej pracownik tzw. Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim – o\u015brodka szpiegostwa komunistycznego na zachodni\u0105 Europ\u0119, wreszcie w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych doradca prezydenta III RP od spraw ukrai\u0144skich, systematycznie dostarczaj\u0105cy r\u00f3\u017cnego rodzaju dezinformacji historycznych w interesuj\u0105cej nas dziedzinie, w artykule „Ukrai\u0144ska lojalno\u015b\u0107” („Tygodnik Powszechny” z 19 wrze\u015bnia 1999 r.) twierdzi m.in., \u017ce „nie by\u0142o ani jednego przyk\u0142adu zdrady lub dezercji” (Ukrai\u0144c\u00f3w z Wojska Polskiego); to samo k\u0142amstwo Osadczuk lansowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na V mi\u0119dzynarodowym seminarium historycznym „Stosunki polsko-ukrai\u0144skie w latach II wojny \u015bwiatowej” (…)”. K\u0142amstwo to Osadczuk powiela w kolejnych tekstach. Na przyk\u0142ad w wydanej w 2000 r. w Sejnach ksi\u0105\u017cce „Ukraina, Polska, \u015bwiat” pisze na s. 17, jak to Ukrai\u0144cy „pozostali lojalni wobec Rzeczypospolitej” w 1939 roku. Cz\u0119\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w pozosta\u0142a rzeczywi\u015bcie lojalna, ale tylko cz\u0119\u015b\u0107. Wbrew k\u0142amliwym twierdzeniom Osadczuka, \u017ce „nie by\u0142o ani jednego przyk\u0142adu zdrady” ze strony Ukrai\u0144c\u00f3w w 1939 roku, by\u0142y rozliczne przyk\u0142ady zdradzieckich dzia\u0142a\u0144 po\u0142\u0105czonych z podst\u0119pnym mordowaniem bezbronnych Polak\u00f3w. Mo\u017cna by d\u0142ugo wylicza\u0107 udokumentowane, potwierdzone \u017ar\u00f3d\u0142owo fakty na ten temat.
\r\n Szczeg\u00f3lnie wymownym \u015bwiadectwem s\u0105 relacje zamieszczone w ksi\u0105\u017cce „Antypolska akcja nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w Ma\u0142opolsce Wschodniej w \u015bwietle dokument\u00f3w Rady G\u0142\u00f3wnej Opieku\u0144czej 1943-1944” (wst\u0119p i opracowanie L. Kuli\u0144ska i A. Roli\u0144ski, Krak\u00f3w 2003). Na s. 12-14 znajdujemy w niej zestawienie, opracowane przez Polski Komitet Pomocy w Brze\u017canach na temat zbrodni dokonanych na ludno\u015bci polskiej w drugiej po\u0142owie wrze\u015bnia 1939 r. przez boj\u00f3wki ukrai\u0144skie w powiatach: brze\u017ca\u0144skim, podhajeckim i buczackim. Autorzy zestawienia wyliczaj\u0105:<\/p>\r\n


\r\n „I. Pow. Brze\u017cany.
\r\n 1. \u017buk\u00f3w. Napad na dom i gospodarstwo J. W., w kt\u00f3rym przebywa\u0142a jego \u017cona z dwojgiem nieletnich dzieci i siostrami. Uzbrojona boj\u00f3wka za\u017c\u0105da\u0142a wydania broni, kt\u00f3r\u0105 zabra\u0142a, a na \u017c\u0105danie w\u0142a\u015bcicielki wystawi\u0142a potwierdzenie, i\u017c OUN pobiera bro\u0144. Poniewa\u017c boj\u00f3wka odgra\u017ca\u0142a si\u0119 zabiciem, przeto wszyscy mieszka\u0144cy ratowali si\u0119 ucieczk\u0105 do pobliskich Brze\u017can. Gdy Ukrai\u0144com nie uda\u0142o si\u0119 ich zabi\u0107, zakopali opodal domu stare karabiny, a nast\u0119pnie donie\u015bli do NKWD w Brze\u017canach, \u017ce w\u0142a\u015bcicielka ukry\u0142a bro\u0144, kt\u00f3r\u0105 obowi\u0105zana by\u0142a wyda\u0107 w\u0142adzom bolszewickim. NKWD stwierdzi\u0142o zakopanie broni, a nast\u0119pnie aresztowa\u0142o w\u0142a\u015bcicielk\u0119, \u017c\u0105daj\u0105c, by si\u0119 przyzna\u0142a, gdy\u017c w przeciwnym razie zawiezie j\u0105 wraz z dzie\u0107mi i tam na miejscu, obok karabin\u00f3w, wszystkich powystrzela. Dopiero okazanie pokwitowania uratowa\u0142o od \u015bmierci niewinnych ludzi. Tego samego wieczora boj\u00f3wka ta zamordowa\u0142a w \u017bukowie Pietruszewskiego, dwoje staruszk\u00f3w, rodzic\u00f3w Bazylego Chamara oraz inn\u0105 rodzin\u0119 Chamar\u00f3w, z\u0142o\u017con\u0105 z 3 os\u00f3b, a dwuletnie dziecko Bazylego Chamara w zamiarze zabicia ci\u0119\u017cko porani\u0142a kolb\u0105 karabinu. Bandzie przewodzi\u0142 Wasyl Mikuliszyn z \u017bukowa.
\r\n 2. Dryszcz\u00f3w. Dnia 17 wrze\u015bnia 1939 roku miejscowi Ukrai\u0144cy zamordowali 32 Polak\u00f3w, przewa\u017cnie dzieci w wieku szkolnym i m\u0142odsze oraz Piotra \u017baka, by\u0142ego so\u0142tysa.
\r\n 3. Urma\u0144. Zamordowano kilka os\u00f3b spo\u015br\u00f3d tamtejszych Polak\u00f3w.
\r\n 4. Le\u015bniki. Zamordowano licz\u0105c\u0105 ponad 70 lat te\u015bciow\u0105 kpt. Kolbeka oraz kilka innych os\u00f3b, wycofuj\u0105cych si\u0119 w kierunku na granic\u0119 w\u0119giersk\u0105 oddzia\u0142\u00f3w wojska polskiego, kt\u00f3re rozbrajano.
\r\n 5. Pewien ch\u0142op ukrai\u0144ski Leszczuk, w\u00f3jt za bolszewik\u00f3w, mieszkaj\u0105cy przy szosie do Brze\u017can, tu\u017c pod lasem udziela\u0142 go\u015bciny znu\u017conym \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rych w nocy, podczas snu, mordowa\u0142 i zakopywa\u0142 w lesie. Zabi\u0142 w ten spos\u00f3b 5 \u017co\u0142nierzy.
\r\n 6. Kuropatniki. Dnia 18 wrze\u015bnia zamordowano 40 os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej.
\r\n 7. Jakubowa. Kolonia polska, powsta\u0142a z parcelacji maj\u0105tku polskiego, zosta\u0142a zupe\u0142nie zniszczona i spalona, a ludno\u015b\u0107 w znacznej cz\u0119\u015bci wybita.
\r\n 8. J\u00f3zef\u00f3wka – jak ad. 7.
\r\n 9. Mazurskie Łany – jak ad. 7.
\r\n 10. Koniuchy – jak ad. 7.
\r\n 11. Se\u0144k\u00f3w Kuropatnicki – jak ad. 7.
\r\n 12. Mieczyszcz\u00f3w. Zamordowano nauczycielk\u0119 Zdebow\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 si\u0119 bestialsko zn\u0119cano.
\r\n II. Pow. Podhajce.
\r\n 1. Mu\u017cy\u0142\u00f3w. Zbrojny napad Ukrai\u0144c\u00f3w na cofaj\u0105ce si\u0119 kolumny Obrony Narodowej, w czasie kt\u00f3rego zosta\u0142 zabity podoficer Obrony Narodowej.
\r\n 2. Szumlany. Zamordowano rodziny w\u0142a\u015bcicieli folwark\u00f3w Gilewskiego i Go\u0142embskiego, po 3 osoby, rodzin\u0119 kierownika szko\u0142y Engela (4 osoby) oraz oko\u0142o 20 innych rodzin polskich. Bandzie przewodzi\u0142 ukrai\u0144ski ksi\u0105dz z Tro\u015bcia\u0144ca, powiat Brze\u017cany.
\r\n 3. Horo\u017canka. Zamordowano kierownika szko\u0142y Jana Groszka, jego \u017con\u0119 i kilkumiesi\u0119czne dziecko oraz oko\u0142o 50 innych rodzin polskich.
\r\n 4. S\u0142awetyn. Zamordowano \u017con\u0119, dziecko i 70-letni\u0105 matk\u0119 kierownika szko\u0142y Gutkowskiego. On sam zdo\u0142a\u0142 zbiec.
\r\n 5. Krasucko. Ca\u0142\u0105 wie\u015b spalono niemal doszcz\u0119tnie i zamordowano kilka rodzin polskich.
\r\n 6. Ho\u0142hocze. Napadano na poszczeg\u00f3lnych \u017co\u0142nierzy polskich, mordowano ich w bestialski spos\u00f3b.
\r\n III. Powiat Buczacz.
\r\n 1. Wycz\u00f3\u0142ki. Zamordowano kilkadziesi\u0105t os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej.
\r\n 2. Kro\u015bciatyn. Napadano na poszczeg\u00f3lnych \u017co\u0142nierzy polskich, kt\u00f3rych mordowano w nieludzki spos\u00f3b.<\/p>\r\n


\r\n W wielu innych wioskach we wszystkich trzech powiatach, jak np. w Łapszynie, pow. Brze\u017cany, Wi\u015bniowczyku, pow. Podhajce, zorganizowane by\u0142y boj\u00f3wki, kt\u00f3re wy\u0142apywa\u0142y przechodz\u0105cych przez wsie Polak\u00f3w, szczeg\u00f3lnie z wojew\u00f3dztw centralnych lub zachodnich, a przede wszystkim nie orientuj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rych zabijano. W ten spos\u00f3b zgin\u0119\u0142o w powiecie Brze\u017cany oko\u0142o 200 os\u00f3b, w powiecie Podhajce oko\u0142o 150 os\u00f3b, w powiecie Buczacz oko\u0142o 120 os\u00f3b. Podobn\u0105 akcj\u0119 prowadzili Ukrai\u0144cy na terenie wszystkich niemal innych powiat\u00f3w, jak np. w pow. Turka, w pow. Z\u0142ocz\u00f3w, w pow. Rohatyn, itd., na skutek czego ponios\u0142o \u015bmier\u0107 bardzo wielu \u017co\u0142nierzy, kolejarzy i innych os\u00f3b cywilnych”.
\r\n W cytowanej ksi\u0105\u017cce znajdujemy r\u00f3wnie\u017c wys\u0142any 17 grudnia 1941 r. wstrz\u0105saj\u0105cy list polskiego rz\u0105dcy z dworu w Szumlanach Jana Serafina do Polskiego Komitetu Pomocy w Brze\u017canach na temat mord\u00f3w dokonanych przez Ukrai\u0144c\u00f3w na Polakach ludno\u015bci powiatu brze\u017ca\u0144skiego we wrze\u015bniu 1939 roku. Jan Serafin pisa\u0142 m.in.: „We wrze\u015bniu 1939 r. Ukrai\u0144cy zamordowali w S\u0142awentynie miejscow\u0105 nauczycielk\u0119, p. Zdebow\u0105, z domu Ma\u0142aczy\u0144sk\u0105. Mordowali j\u0105 w spos\u00f3b wyrafinowany. Egzekucja trwa\u0142a w mieszkaniu nauczycielki od zmroku do \u015bwitu. Powodem mordu by\u0142 fakt, \u017ce Zdebowa by\u0142a Polk\u0105. Zamordowan\u0105 zabra\u0142a kilka dni p\u00f3\u017aniej rodzina z Brze\u017can i pochowa\u0142a na cmentarzu brze\u017ca\u0144skim.
\r\n W kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej na wiadomo\u015b\u0107, \u017ce armia sowiecka przekroczy\u0142a granic\u0119, Ukrai\u0144cy zamordowali w S\u0142awentynie 28 rodzin polskich, a w Tro\u015bcia\u0144cu wymordowano wszystkie rodziny polskie. Akcja mordu by\u0142a zorganizowana na spos\u00f3b wojskowy, a kierowa\u0142 ni\u0105 ukrai\u0144ski ksi\u0105dz, zamieszka\u0142y w Tro\u015bcia\u0144cu jako miejscowy wikary. W organizacji bra\u0142a udzia\u0142 tylko m\u0142odzie\u017c. Starsi odsun\u0119li si\u0119 od roboty ca\u0142kowicie. Zbi\u00f3rki urz\u0105dzano nocami i w tym czasie odbierano przysi\u0119g\u0119 od nowo zwerbowanych. Mord w Szumlanach rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od sprofanowania rzymskokatolickiego ko\u015bcio\u0142a. Banda rozbi\u0142a drzwi ko\u015bcio\u0142a, z kt\u00f3rego wyniesiono nast\u0119pnie obrazy, chor\u0105gwie, szaty liturgiczne i wszystko, co si\u0119 w nim znajdowa\u0142o. W akcji bra\u0142a udzia\u0142 m\u0142odzie\u017c m\u0119ska i \u017ce\u0144ska. Nast\u0119pnie poci\u0119to na cz\u0119\u015bci przedmioty, nadaj\u0105ce si\u0119 na przer\u00f3bk\u0119 sp\u00f3dnic, chustek itp., przy czym przy podziale dochodzi\u0142o do b\u00f3jek, a zwyci\u0119\u017ca\u0142 silniejszy. Z kolei uformowa\u0142 si\u0119 poch\u00f3d. Kilku z mo\u0142ojc\u00f3w ubra\u0142o si\u0119 w niezniszczone jeszcze szaty liturgiczne, wsiad\u0142o na konie i w\u015br\u00f3d szyderczych okrzyk\u00f3w, \u015bmiech\u00f3w i dzikiej weso\u0142o\u015bci ruszono na wie\u015b. Zabrano oczywi\u015bcie kielichy, komunikanty i inne \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3re rozrzucano po drodze. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce zar\u00f3wno \u015bwi\u0119tokradcy, jak ca\u0142a zreszt\u0105 wie\u015b byli katolikami, a tylko obrz\u0105dku greckiego. Ta profanacja trwa\u0142a trzy dni, \u017cadnej w\u0142adzy wtedy nie by\u0142o. W mi\u0119dzyczasie mordowano noc\u0105 rodziny polskie i rabowano ich dobytek. W tym to czasie wymordowano wszystkich Polak\u00f3w w Szumlanach. Terror zapanowa\u0142 tak straszny, \u017ce nawet starsi Rusini nie byli pewni swego \u017cycia. (…)
\r\n Jak wspomnia\u0142em, w Tro\u015bcia\u0144cu wymordowano w tym czasie r\u00f3wnie\u017c rodziny polskie. Przy tej czynno\u015bci sprofanowano tak\u017ce miejscow\u0105 kaplic\u0119 polsk\u0105 i zbeszczeszczono groby. Ukrai\u0144cy, po zrabowaniu kaplicy, rozbili grobowiec, mieszcz\u0105cy si\u0119 w jej tylnej cz\u0119\u015bci. Trumny by\u0142y zamurowane w \u015bcianie. Rozbito mur, trumny wyci\u0105gni\u0119to, a nieboszczyk\u00f3w odarto z szat i obuwia i tak pozostawiono. Znajduj\u0105 si\u0119 oni w takim stanie do dnia dzisiejszego. Szkielety le\u017c\u0105 w pozycji pochy\u0142ej, g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142. Ogl\u0105da\u0142em je w towarzystwie miejscowego so\u0142tysa i kilku starszych gospodarzy. Zw\u0142oki nale\u017ca\u0142y do rodziny Grabowskich i okolicznych ziemian. Jest ich pi\u0119\u0107 i nale\u017cy je przenie\u015b\u0107 do trumien, a nast\u0119pnie pochowa\u0107 w ziemi, by psy nie ogryza\u0142y ko\u015bci.
\r\n Poniewa\u017c, jak mi opowiada\u0142 so\u0142tys, zdarta z trup\u00f3w odzie\u017c i obuwie nie starczy\u0142y dla wszystkich, przeto odkopano na znajduj\u0105cym si\u0119 obok cmentarzu wojennym wszystkie groby. Z pogrzebanych \u017co\u0142nierzy zdarto p\u0142aszcze, spodnie, buty z cholewami, czapki, pasy i w og\u00f3le wszystko, co si\u0119 da\u0142o i tak groby pozostawiono. P\u00f3\u017aniej starsi gospodarze groby przysypali. Zdart\u0105 z nieboszczyk\u00f3w odzie\u017c i obuwie, a tak\u017ce zrabowane z kaplicy szaty liturgiczne z wizerunkami Chrystusa, chustk\u0105 Weroniki, itd. oddano do krawc\u00f3w, krawczy\u0144 i szewc\u00f3w do przer\u00f3bki i – jak podaje so\u0142tys – wszystko by\u0142o dobre, cho\u0107 w grobie le\u017ca\u0142o od roku 1916. Tylko szwy w butach nieco popu\u015bci\u0142y i dzisiaj w takich mundurach m\u0142odzie\u017c paraduje (…)”.
\r\n Warto przypomnie\u0107 tu r\u00f3wnie\u017c, jak\u017ce sprzeczne z ocenami Bohdana Osadczuka, relacje Stanis\u0142awa Jastrz\u0119bskiego, autora kilku godnych polecenia ksi\u0105\u017cek o Kresach. W ksi\u0105\u017cce „Moje Kresy wczoraj i dzi\u015b” (Katowice 2007, s. 29) Jastrz\u0119bski pisa\u0142 m.in.: „Ju\u017c na pocz\u0105tku okupacji sowieckiej wyra\u017anie objawi\u0142a si\u0119 wrogo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w wobec Polak\u00f3w. Wielu z nich w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami sowieckimi, a szczeg\u00f3lnie z organami NKWD w zakresie aresztowa\u0144 i sporz\u0105dzania list polskich rodzin, przeznaczonych do deportacji w g\u0142\u0105b ZSRR. St\u0105d te\u017c trafnie nazywano ten okres okupacj\u0105 sowiecko-ukrai\u0144sk\u0105. Najpierw ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci byli oddani NKWD, a p\u00f3\u017aniej hitlerowcom w imi\u0119 ob\u0142\u0119dnej ludob\u00f3jczej ideologii depolonizacji polskich Kres\u00f3w.
\r\n Prawie natychmiast po zaj\u0119ciu Kres\u00f3w utworzy\u0142a si\u0119 spontanicznie z lokalnej m\u0142odzie\u017cy ruskiej samozwa\u0144cza milicja ukrai\u0144ska. Boj\u00f3wki te, nierzadko wsp\u00f3lnie z \u017bydami, prowadzi\u0142y wszelkiego rodzaju akcje przeciwko ludno\u015bci polskiej. Przejawia\u0142o si\u0119 to w sabota\u017cach, rozbrajaniu \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego i policjant\u00f3w, wracaj\u0105cych po kl\u0119sce wrze\u015bniowej do dom\u00f3w, a tak\u017ce w mordowaniu cywilnych uciekinier\u00f3w, szukaj\u0105cych schronienia oraz w podpalaniu gospodarstw polskich. Odnotowano te\u017c w wielu miejscowo\u015bciach profanacje ko\u015bcio\u0142\u00f3w rzymskokatolickich. Ograbiano je, podobnie jak klasztory, z obraz\u00f3w, chor\u0105gwi, szat liturgicznych i wszystkiego, co przedstawia\u0142o jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107 materialn\u0105. Najcenniejsze zbiory zosta\u0142y wywiezione w g\u0142\u0105b Rosji. Je\u015bli co\u015b nie by\u0142o przydatne jako trofeum zdobyczne, to po prostu niszczono (…)”.
\r\n K\u0142ami\u0105cy tak ordynarnie na temat zachowania og\u00f3\u0142u Ukrai\u0144c\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 r. niegodny kawaler Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego (!) Bohdan Osadczuk by\u0107 mo\u017ce uczy\u0142 si\u0119 k\u0142ama\u0107 ju\u017c od m\u0142odo\u015bci od ojca – cz\u0142onka Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy. Na pewno nie sprzyja\u0142a w nauczeniu si\u0119 m\u00f3wienia prawdy r\u00f3wnie\u017c rola Osadczuka jako ukrai\u0144skiego stypendysty w Niemczech nazistowskich czy p\u00f3\u017aniejsza praca w komunistycznej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim pod egid\u0105 genera\u0142a Prawina.
\r\n
\r\n Ludob\u00f3jstwo w latach 1943-1944<\/strong>
\r\n Lata 1943-1944 to okres szczeg\u00f3lnie potwornej fali ukrai\u0144skiego ludob\u00f3jstwa na Polakach z Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej. Sto kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy Polak\u00f3w pad\u0142o ofiar\u0105 bestialskich rzezi. Ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci stosowali si\u0119 do dyrektywy Romana Szuchewycza, ps. „Taras Czuprynka”, dowodz\u0105cego Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0105 (UPA) od 1943 r.: „W zwi\u0105zku z sukcesami bolszewik\u00f3w nale\u017cy przyspiesza\u0107 likwidacj\u0119 Polak\u00f3w, w pie\u0144 wycina\u0107, czysto polskie wsie pali\u0107, we wsiach mieszanych niszczy\u0107 tylko ludno\u015b\u0107 polsk\u0105”. Zap\u0142on\u0119\u0142y setki miejscowo\u015bci polskich na Wo\u0142yniu i na Podolu. Jak wspomina\u0142 ksi\u0105dz biskup Wincenty Urban w ksi\u0105\u017cce „Droga krzy\u017cowa archidiecezji lwowskiej w latach II wojny \u015bwiatowej 1939-1945” (Wroc\u0142aw 1993): „Łuny na widnokr\u0119gu zwiastowa\u0142y nieszcz\u0119\u015bcia i kl\u0119ski polskiej ludno\u015bci. (…) W miejscowo\u015bci Ko\u0142ki k\/Łucka rzucono has\u0142o „Za jednego Polaka – metr wolnej Ukrainy”. (…) Nie by\u0142o na Wo\u0142yniu \u017cadnej wsi, gdzie by nie dokonano na Polakach mordu w wyrafinowany spos\u00f3b. Zdzierano \u017cyletkami sk\u00f3r\u0119 z twarzy, palono \u017cywcem, wbijano ko\u0142ki d\u0119bowe mi\u0119dzy \u017cebra, r\u017cni\u0119to pi\u0142\u0105. Mordowano osoby pojedyncze, ca\u0142e rodziny wsie i osady (…)”.
\r\n Mordercy z UPA nawo\u0142ywali do „rizania Lachiw” w imi\u0119 „samoistnoj Ukrainy”, do wyr\u017cni\u0119cia ca\u0142ej ludno\u015bci polskiej. Ju\u017c do lipca 1943 roku, kiedy nast\u0105pi\u0142a kulminacja mord\u00f3w, zamordowano oko\u0142o 15 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Ł\u0105czne straty polskie (zabici, ranni, wywiezieni przez Niemc\u00f3w na roboty i uciekinierzy) wynios\u0142y ok. 150 tys. os\u00f3b. Jak\u017ce dramatycznie brzmi\u0105 pe\u0142ne ponurej, gorzkiej ironii s\u0142owa ks. J\u00f3zefa Anczarskiego, opisuj\u0105cego tragiczny los Polak\u00f3w i Polek, mordowanych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w: „(…) A jak\u017ce prostym \u0142atwym sposobem na Polak\u00f3w zamkni\u0119tych w domach by\u0142 najzwyklejszy ogie\u0144. Troch\u0119 benzyny i ma\u0142a zapa\u0142ka, i sprawa by\u0142a rozwi\u0105zana. Uciekinier\u00f3w z p\u0142on\u0105cych dom\u00f3w wystrzeliwa\u0142o si\u0119 jak kaczki. Nieraz, tak troch\u0119 dla lepszej zabawy, wy\u0142apywano ich \u017cywych, wi\u0105zano drutem i wrzucano do ognia. A jakie to by\u0142o zabawne, gdy pod r\u0119k\u0105 znalaz\u0142 si\u0119 drut kolczasty. Tak \u0142adnie omota\u0142o si\u0119 nim Lacha i hajda do ognia! Ile by\u0142o przy tym zabawy! Jak oni krzyczeli wniebog\u0142osy i usi\u0142owali si\u0119 wyrwa\u0107! Mo\u017cna si\u0119 by\u0142o z tego doskonale u\u015bmia\u0107. Najgorzej krzycza\u0142y kobiety i szamota\u0142y si\u0119 niemo\u017cliwie. Nieraz, zanim tak\u0105 kobiet\u0119 okr\u0119ci\u0142o si\u0119 drutem kolczastym, mia\u0142a porwane suknie i sz\u0142a w ogie\u0144 prawie nago! Do takiej zabawy z wrzucaniem do ognia rwali si\u0119 wszyscy. Chwyta\u0142o si\u0119 ch\u0142opa, czy bab\u0119 za nogi, tak w czw\u00f3rk\u0119, par\u0119 chwil rozmachu i do ognia. W p\u0142on\u0105cych domach a\u017c skwiercza\u0142o. Masz, Lasze, na co\u015b zas\u0142u\u017cy\u0142, ogrzej si\u0119, bo ch\u0142odno, czemu\u015b nie ucieka\u0142 za San? Ukraina dla Ukrai\u0144c\u00f3w. Przekl\u0119te, polskie, lasze pokolenie wytracimy co do jednego, \u017ceby nie zosta\u0142o nasienia (…)” (Ks. J. Anczarski: „Kronikarskie zapisy z lat cierpie\u0144 i grozy w Ma\u0142opolsce Wschodniej 1939-1946”, Krak\u00f3w 1996, s. 301-302).<\/p>\r\n

Jerzy Robert Nowak<\/em><\/strong> <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Za: Nasz Dziennik, Sobota-Niedziela, 30-31 sierpnia 2008, Nr 203 (3220)<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"65 lat temu, 30 sierpnia 1943 roku, dosz\u0142o do jednej z najkrwawszych rzezi na Polakach w dw\u00f3ch wioskach na Wo\u0142yniu: Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej. Szowinistyczne bandy ukrai\u0144skie z UPA wymordowa\u0142y tam bestialsko niemal wszystkich polskich mieszka\u0144c\u00f3w, \u0142\u0105cznie oko\u0142o 1150 os\u00f3b, grabi\u0105c potem mienie swoich ofiar. Nie oszcz\u0119dza\u0142y nikogo, z r\u00f3wnym okrucie\u0144stwem morduj\u0105c m\u0119\u017cczyzn, kobiety i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2443\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}