{"id":24419,"date":"2010-07-15T19:05:48","date_gmt":"2010-07-16T00:05:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24419"},"modified":"2010-07-15T19:05:48","modified_gmt":"2010-07-16T00:05:48","slug":"tajemnice-czarnej-skrzynki-dorota-kania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24419","title":{"rendered":"Tajemnice czarnej skrzynki – Dorota Kania<\/em>"},"content":{"rendered":"

Informacja rosyjskich \u015bledczych o tym, \u017ce w prezydenckim tupolewie by\u0142a polska czarna skrzynka, kt\u00f3r\u0105 odczyta\u0107 mo\u017cna tylko w naszym kraju, jest nieprawdziwa. W 1994 r. po katastrofie chi\u0144skiego Tu-154M z polsk\u0105 czarn\u0105 skrzynk\u0105 wyprodukowan\u0105 przez t\u0119 sam\u0105 firm\u0119 Rosjanie odczytali jej tre\u015b\u0107. Oznacza to, \u017ce i tym razem mieli techniczn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania tre\u015bci jej zapisu, a tak\u017ce dokonania w nim ingerencji.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Po katastrofie prezydenckiego samolotu Tu-154M w mediach ukaza\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce na pok\u0142adzie opr\u00f3cz rosyjskich czarnych skrzynek znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce polski rejestrator – ATM-QAR\/R 128 ENC, wyprodukowany przez polsk\u0105 firm\u0119 ATM. Podczas katastrofy uleg\u0142 on cz\u0119\u015bciowemu zniszczeniu, ale ocala\u0142 no\u015bnik, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 odczytanie danych, nie zachowa\u0142a si\u0119 natomiast obudowa zawieraj\u0105ca cz\u0119\u015bci elektroniczne. Formalnie polska czarna skrzynka nale\u017cy do si\u0142 powietrznych, natomiast opiek\u0119 nad ni\u0105 sprawuje S\u0142u\u017cba Kontrwywiadu Wojskowego.\u00a0
\r\n
\r\n Rozkodowane informacje <\/strong>
\r\n
\r\n W po\u0142owie kwietnia Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy (MAK) oraz Edmund Klich, w\u00f3wczas przewodnicz\u0105cy polskiej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych, twierdzili, \u017ce tzw. polska czarna skrzynka mo\u017ce by\u0107 odczytana tylko w Polsce. T\u0119 informacj\u0119 mo\u017cna znale\u017a\u0107 w archiwach prasowych. Tymczasem okazuje si\u0119, \u017ce zapisy rejestratora naszej produkcji Rosjanie odczytali po katastrofie tupolewa nale\u017c\u0105cego do chi\u0144skich linii lotniczych. Jak ustali\u0142a \u201eGazeta Polska\u201d, na jego pok\u0142adzie zamontowany by\u0142 polski rejestrator, z kt\u00f3rego dane odczytali Rosjanie.
\r\n
\r\n Do katastrofy lotu China Northwest Airlines 2303 dosz\u0142o 6 czerwca 1994 r. Tu-154 M ze 160 osobami na pok\u0142adzie rozbi\u0142 si\u0119 kilka minut po starcie z lotniska – katastrofy nikt nie prze\u017cy\u0142. Wed\u0142ug ustale\u0144, samolot nagle zszed\u0142 z kursu, a przyczyn\u0105 katastrofy by\u0142o b\u0142\u0119dne dzia\u0142anie autopilota.\u00a0
\r\n
\r\n W zniszczonym samolocie odnaleziono po kilku dniach czarne skrzynki, w tym tak\u017ce rejestrator polskiej produkcji. – Nie proszono nas o jego odczytanie, a z tego co nam wiadomo, poradzili sobie z tym Chi\u0144czycy i Rosjanie –<\/em> m\u00f3wi Tomasz Tucho\u0142ka z firmy ATM.\u00a0
\r\n
\r\n Zapytali\u015bmy, czy jest mo\u017cliwe, aby r\u00f3wnie\u017c polska czarna skrzynka z samolotu prezydenckiego zosta\u0142a odczytana przez Rosjan, zanim dotar\u0142a do Polski. – Nie ma \u017cadnego powodu, by mieli to robi\u0107, a poza tym w naszym rejestratorze by\u0142by \u015blad ingerencji <\/em>– odpowiada Tomasz Tucho\u0142ka.\u00a0
\r\n
\r\n Zas\u0142aniaj\u0105c si\u0119 tajemnic\u0105 \u015bledztwa, przedstawiciel firmy ATM nie chcia\u0142 powiedzie\u0107, co odczytano z polskiej czarnej skrzynki, kt\u00f3ra by\u0142a zamontowana na pok\u0142adzie Tu-154 M, kt\u00f3ry 10 kwietnia rozbi\u0142 si\u0119 pod Smole\u0144skiem. \u00a0
\r\n
\r\n Sponsor Putina remontowa\u0142 nasz samolot <\/strong>
\r\n
\r\n W 2009 r. samolot Tu-154M nale\u017c\u0105cy do 36. Specjalnego Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego przeszed\u0142 remont generalny w Samarze w Rosji, a strona polska odebra\u0142a go 21 grudnia 2009 r. \u201eNasz Dziennik\u201d ujawni\u0142, \u017ce odebrany samolot by\u0142 na gwarancji. W przypadku dowiedzenia niesprawno\u015bci, kt\u00f3ra mog\u0142a doprowadzi\u0107 do katastrofy na lotnisku Smole\u0144sk-Siewiernyj, zak\u0142ady Olega Deripaski (sponsora kampanii W\u0142adimira Putina) musia\u0142yby zwr\u00f3ci\u0107 koszty polisy. W gr\u0119 wchodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c ogromne odszkodowania, utrata renomy firmy, a w efekcie odp\u0142yw klient\u00f3w i bankructwo. Na dodatek zak\u0142ady remontowe w Samarze s\u0105 akredytowane przez Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy (MAK), kt\u00f3ry jednocze\u015bnie wyja\u015bnia przyczyny katastrofy prezydenckiego samolotu.\u00a0
\r\n
\r\n Ju\u017c po generalnym remoncie Tu-154M mia\u0142 awari\u0119 podczas transportu polskich ratownik\u00f3w powracaj\u0105cych z misji na Haiti.\u00a0
\r\n
\r\n Jak ustali\u0142a \u201eGazeta Polska\u201d, Tu-154M do Samary polecia\u0142 z pe\u0142nym wyposa\u017ceniem. Przed odlotem maszyny w Polsce nie wymontowano polskiej czarnej skrzynki – zabrano jedynie kaset\u0119, na kt\u00f3rej s\u0105 rejestrowane zapisy lotu. Wszystkie pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci elektroniczne znajduj\u0105ce si\u0119 w rejestratorze polskiej produkcji polecia\u0142y do Samary. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich podczas katastrofy uleg\u0142a ca\u0142kowitemu zniszczeniu. Rosjanie mieli dost\u0119p do polskiego rejestratora podczas remontu, w kt\u00f3rym nie uczestniczy\u0142 nikt ze strony polskiej. \u00a0
\r\n
\r\n W trakcie remontu w 2009 r. ca\u0142kowicie zmodernizowano wn\u0119trze Tu-154M, m.in. podzielono je na trzy saloniki i cz\u0119\u015b\u0107 pasa\u017cersk\u0105. Polska czarna skrzynka nie by\u0142a zamontowana w kabinie pilot\u00f3w, lecz w cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra uleg\u0142a kapitalnej przebudowie.\u00a0
\r\n
\r\n Wys\u0142ali\u015bmy pytania do SKW, kt\u00f3re sprawuje opiek\u0119 nad skrzynkami, dotycz\u0105ce m.in. tego, czy specjalne s\u0142u\u017cby wojskowe posiadaj\u0105 zapis polskiej czarnej skrzynki oraz sk\u0105d SKW tu\u017c po katastrofie mia\u0142a dok\u0142adne informacje o jej przebiegu. Z sekretariatu szefa SKW dostali\u015bmy zapewnienie, \u017ce otrzymamy odpowied\u017a na nasze pytania, ale do chwili oddania gazety do druku nikt si\u0119 z SKW nie odezwa\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Polskie czarne skrzynki zosta\u0142y zamontowane w tupolewach nale\u017c\u0105cych do r\u00f3\u017cnych linii lotniczych na pocz\u0105tku lat 90. Dane w rejestratorze nie s\u0105 zapisywane, jak w standardowych czarnych skrzynkach na ta\u015bmie magnetycznej, ale w elektronicznej pami\u0119ci wymiennej kasety. Jak nam powiedzia\u0142 Pawe\u0142 Jajkowski z firmy ATM, polski rejestrator ATM QAR rejestruje parametry samolotu i nie posiada mo\u017cliwo\u015bci transmisji danych z samolotu na ziemi\u0119. – Standardowo dane z rejestratora ATM-QAR odczytuje si\u0119 po ka\u017cdym locie (dok\u0142adnie po powrocie do bazy w Warszawie). Jedynie do cel\u00f3w technicznych, np. przy oblotach technicznych samolotu, wykorzystuje si\u0119 funkcj\u0119 podgl\u0105du rejestrowanych parametr\u00f3w. Na ekranie laptopa pod\u0142\u0105czonego do rejestratora ATM-QAR, przy wykorzystaniu specjalnego oprogramowania ATM-FDS, wy\u015bwietlane s\u0105 warto\u015bci aktualnie rejestrowanych parametr\u00f3w <\/em>– wyja\u015bnia Pawe\u0142 Jajkowski. \u00a0
\r\n
\r\n Oznacza to, \u017ce faktycznie bie\u017c\u0105ce monitorowanie zapis\u00f3w polskiej czarnej skrzynki (wi\u0119c i przebiegu lotu samolotu) jest mo\u017cliwe w przeciwie\u0144stwie do rosyjskich czarnych skrzynek, kt\u00f3re odczyta\u0107 mo\u017cna wy\u0142\u0105cznie po wyl\u0105dowaniu samolotu.\u00a0
\r\n
\r\n Polska czarna skrzynka w prezydenckim samolocie Tu-154 M rejestrowa\u0142a te same parametry co oryginalny rosyjski rejestrator typu M\u0141P-14-6 oraz dodatkowo parametry kontroli poziomu wibracji silnik\u00f3w.\u00a0
\r\n
\r\n Polski rejestrator zosta\u0142 odnaleziony przez Rosjan trzy dni po katastrofie i czasowo udost\u0119pniono go stronie polskiej. Po odczytaniu ATM QAR w polskim Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych w Warszawie przekazano go ponownie stronie rosyjskiej, poniewa\u017c – jak argumentowano – \u201estrona rosyjska prowadzi \u015bledztwo w sprawie katastrofy\u201d.\u00a0
\r\n
\r\n Z nieoficjalnych informacji wynika, \u017ce zapisy polskiej czarnej skrzynki pokrywaj\u0105 si\u0119 z zapisami technicznymi pozosta\u0142ych skrzynek, w tym m.in. dotycz\u0105cymi parametr\u00f3w lotu. Wed\u0142ug \u201eDziennika. Gazety Prawnej\u201d o godzinie 8.41.02 polskiego czasu, ogon samolotu, czyli statecznik pionowy z silnikami, odpad\u0142 od maszyny. P\u00f3\u0142torej sekundy p\u00f3\u017aniej rozp\u0119dzony do pr\u0119dko\u015bci ok. 290 km\/h i obr\u00f3cony o 180 stopni Tu-154M uderzy\u0142 dachem o ziemi\u0119. Przednia cz\u0119\u015b\u0107 samolotu, kokpit, salonka prezydencka i saloniki VIP-\u00f3w zosta\u0142y rozerwane pod wp\u0142ywem si\u0142y uderzenia. Druga cz\u0119\u015b\u0107 maszyny zosta\u0142a zgnieciona pod ci\u0119\u017carem tzw. centrop\u0142atu. Systemy maszyny przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107 o 8.41.04 i ten czas przyj\u0119to jako czas katastrofy.\u00a0
\r\n
\r\n Ca\u0142y ten opis musi budzi\u0107 zastrze\u017cenia – wynika z niego bowiem, \u017ce cho\u0107 samolot uderzy\u0142 w ziemi\u0119 najpierw przedni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105, to ju\u017c wcze\u015bniej zniszczeniu uleg\u0142 ogon. Gdyby tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o, trzeba wyja\u015bni\u0107, dlaczego ogon samolotu oderwa\u0142 si\u0119 przed zderzeniem z ziemi\u0105. To mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce na pok\u0142adzie samolotu Tu-154M przed upadkiem dosz\u0142o do wybuchu.\u00a0
\r\n
\r\n Czy tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o? Na to pytanie nie chcia\u0142 odpowiedzie\u0107 ani prokurator wojskowy, ani rzecznik si\u0142 powietrznych, ani te\u017c przedstawiciel firmy ATM.\u00a0
\r\n
\r\n Producent polskiej czarnej skrzynki <\/strong>
\r\n
\r\n Firma ATM, producent polskiego rejestratora lot\u00f3w, powsta\u0142a w 1987 r. Od pocz\u0105tku powstania zajmowa\u0142a si\u0119 produkcj\u0105 m.in. czarnych skrzynek oraz system\u00f3w do odtwarzania i analizowania danych zbieranych podczas lotu. Systemy wyprodukowane przez ATM by\u0142y i s\u0105 u\u017cywane mi\u0119dzy innymi przez Boeinga, Britania Airways, British Airways, Civil Aviation Authority, Czesko-S\u0142owackie Linie Lotnicze CSA, Aeroflot i LOT. Rejestrator wyprodukowany przez ATM by\u0142 pierwsz\u0105 na \u015bwiecie skomputeryzowan\u0105 czarn\u0105 skrzynk\u0105 z elektroniczn\u0105 pami\u0119ci\u0105. Prezesem zarz\u0105du ATM, jest dr fizyki Roman Szwed. Jak wynika ze strony internetowej ATM w latach siedemdziesi\u0105tych by\u0142 on sta\u017cyst\u0105 naukowym w Zjednoczonym Instytucie Bada\u0144 J\u0105drowych w Dubnej ko\u0142o Moskwy, a w latach osiemdziesi\u0105tych sta\u017cyst\u0105 naukowym w Europejskim O\u015brodku Bada\u0144 J\u0105drowych CERN ko\u0142o Genewy. Wiceprezesami ATM s\u0105 Tadeusz Czichon – absolwent elektroniki oraz fizyk Maciej Krzy\u017canowski. \u00a0
\r\n
\r\n Dorota Kania<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Informacja rosyjskich \u015bledczych o tym, \u017ce w prezydenckim tupolewie by\u0142a polska czarna skrzynka, kt\u00f3r\u0105 odczyta\u0107 mo\u017cna tylko w naszym kraju, jest nieprawdziwa. W 1994 r. po katastrofie chi\u0144skiego Tu-154M z polsk\u0105 czarn\u0105 skrzynk\u0105 wyprodukowan\u0105 przez t\u0119 sam\u0105 firm\u0119 Rosjanie odczytali jej tre\u015b\u0107. Oznacza to, \u017ce i tym razem mieli techniczn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania tre\u015bci jej zapisu, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[84,137,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24419\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}