{"id":24394,"date":"2010-07-15T09:38:23","date_gmt":"2010-07-15T14:38:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24394"},"modified":"2010-07-15T09:38:58","modified_gmt":"2010-07-15T14:38:58","slug":"15-lipca-dzis-mija-600-rocznica-bitwy-pod-grunwaldem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24394","title":{"rendered":"15 lipca – dzi\u015b mija 600. rocznica Bitwy pod Grunwaldem"},"content":{"rendered":"

Mija 600 lat od Wiktorii Grunwaldzkiej. 15 lipca 1410 roku po\u0142\u0105czone wojska Polski i Litwy, przy wsparciu wojsk tatarskich, ruskich i czeskich, w jednej z najwi\u0119kszych bitew \u015bredniowiecznej Europy z\u0142ama\u0142y pot\u0119g\u0119 Zakonu Krzy\u017cackiego. Z okazji rocznicy na Polu Grunwaldzkim odb\u0119dzie si\u0119 uroczysty Apel Prezydencki. Wezm\u0105 w nim udzia\u0142 prezydenci Polski Bronis\u0142aw Komorowski i Litwy Dalia Grybauskaite. Swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 zapowiedzia\u0142 tak\u017ce Wielki Mistrz Zakonu Krzy\u017cackiego biskup Bruno Platter.<\/p>\r\n\r\n

Po oficjalnych uroczysto\u015bciach pod pomnikiem, uczestnicy obchod\u00f3w wezm\u0105 udzia\u0142 w widowisku „Grunwaldzkie Wici”. Na pole grunwaldzkie, wraz z pe\u0142nym orszakiem i chor\u0105gwiami wjad\u0105 kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o i Wielki Mistrz Ulryk von Jungingen. W ich postaci oraz pozosta\u0142ych rycerzy wciel\u0105 si\u0119 mi\u0142o\u015bnicy \u015bredniowiecza bior\u0105cy udzia\u0142 w rekonstrukcjach historycznych.<\/p>\r\n\r\n

Wieczorem oficjalne delegacje udadz\u0105 sie na zamek w Malborku, gdzie wezm\u0105 udzia\u0142 w widowisku historycznym „Banderia 1410”.<\/p>\r\n\r\n

Organizatorzy obchod\u00f3w 600-lecia bitwy pod Grunwaldem, najwi\u0119kszej ilo\u015bci widz\u00f3w spodziewaj\u0105 si\u0119 jednak w sobot\u0119. 17-go lipca, punktualnie o 14-stej rozpocznie si\u0119 rekonstrukcja wielkiej bitwy. We\u017amie w niej udzia\u0142 kilka tysi\u0119cy rycerzy z ca\u0142ej Europy.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

\r\n

Grunwald: Msze \u015bw. trydenckie w oprawie \u015bredniowiecznej<\/h2>\r\n\r\n

W dniach od 15 do 18 lipca w obozowisku na polach Grunwaldu, w ramach jubileuszu 600-lecia zwyci\u0119skiej bitwy z Zakonem Krzy\u017cackim, ks. Wojciech Grygiel FSSP b\u0119dzie celebrowa\u0107 Msze \u015bwi\u0119te w klasycznym rycie rzymskim.<\/p>\r\n\r\n

\"Kaplica<\/p>\r\n\r\n

Msza \u015bw. w obozie Wielkiego Mistrza w lipcu 2007 r.<<\/p>\r\n\r\n

Za: Sanctus.pl <\/a><\/p><\/blockquote>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

\r\n

15 lipca by\u0142 pierwszym \u015bwi\u0119tem narodowym<\/h2>\r\n\r\n

Z prof. dr. hab. Krzysztofem O\u017cogiem z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z zakonem krzy\u017cackim toczyli\u015bmy walki od pocz\u0105tku XIV wieku, ale tylko konflikt lat 1409-1411 zosta\u0142 nazwany wielk\u0105 wojn\u0105. Dlaczego?<\/strong>
\r\n – W wojny toczone przez W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka do 1332 r. o odzyskanie Pomorza Gda\u0144skiego (zagarni\u0119tego przez zakon krzy\u017cacki w latach 1308-1309) z obu stron zaanga\u017cowane by\u0142y o wiele mniejsze si\u0142y. W\u00f3wczas Kr\u00f3lestwo Polskie, bardzo okrojone terytorialnie, dysponowa\u0142o tylko kilku tysi\u0105cami rycerstwa. O skali wojny w latach 1409-1411 \u015bwiadczy wielko\u015b\u0107 si\u0142 uczestnicz\u0105cych w bitwie pod Grunwaldem. Po stronie polsko-litewskiej walczy\u0142o oko\u0142o 30-35 tys. jazdy, krzy\u017cackiej za\u015b – oko\u0142o 15-20 tysi\u0119cy. Bitwa ta s\u0142usznie uchodzi za najwi\u0119ksz\u0105 w dziejach polskiego \u015bredniowiecza i jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w historii Europy tego okresu. R\u00f3wnie\u017c rozmiar zwyci\u0119stwa polskiego by\u0142 olbrzymi, bo zgin\u0105\u0142 nie tylko wielki mistrz i ca\u0142a elita zakonu (203 braci rycerzy), ale i ponad 8 tys. rycerzy po stronie krzy\u017cackiej, kilka tysi\u0119cy za\u015b dosta\u0142o si\u0119 do niewoli. Ju\u017c nazajutrz po bitwie w listach rozsy\u0142anych przez kr\u00f3la nazwano j\u0105 wielk\u0105. P\u00f3\u017aniejsza tradycja jeszcze bardziej ten aspekt podkre\u015bla\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Grunwald to jedna z tych bitew, o kt\u00f3rych si\u0119 m\u00f3wi, \u017ce zadecydowa\u0142y o losach \u015bwiata, tak jak Cud nad Wis\u0142\u0105 1920 r.?<\/strong>
\r\n – Wielka wojna stanowi\u0142a moment prze\u0142omowy w uk\u0142adzie si\u0142 w \u015brodkowo-wschodniej Europie, a tym samym i w ca\u0142ej Europie. Po kl\u0119sce grunwaldzkiej zakon krzy\u017cacki ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142 do agresywnej polityki „krucjatowej” w stosunku do Litwy, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 od ponad wieku. Musia\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 z polityczn\u0105 degradacj\u0105 w strefie Ba\u0142tyku. Co prawda Kr\u00f3lestwo Polskie nie od razu odzyska\u0142o terytoria zagarni\u0119te przez zakon (sta\u0142o si\u0119 to dopiero po wojnie trzynastoletniej i drugim pokoju toru\u0144skim w 1466 r.), ale pa\u0144stwo krzy\u017cackie w Prusach przesta\u0142o by\u0107 silnym podmiotem polityki mi\u0119dzynarodowej i coraz bardziej stawa\u0142o si\u0119 obiektem tej polityki. Sam zakon popad\u0142 w kryzys, podobnie i jego pa\u0144stwo. Rodzi\u0142 si\u0119 w nim konflikt wewn\u0119trzny, stany pruskie bowiem, a wi\u0119c rycerstwo i miasta, zacz\u0119\u0142y domaga\u0107 si\u0119 od wielkiego mistrza praw i udzia\u0142u we w\u0142adzy. Natomiast niebywale wzr\u00f3s\u0142 presti\u017c monarchii jagiello\u0144skiej, gdy\u017c od czasu Grunwaldu by\u0142a postrzegana w Europie jako stabilna pot\u0119ga. Przyczyni\u0142a si\u0119 do tej opinii zar\u00f3wno \u015bmier\u0107 cz\u0119\u015bci rycerzy zachodnioeuropejskich walcz\u0105cych po stronie zakonu pod Grunwaldem, jak i niewola wielu z nich – po uwolnieniu zdali relacj\u0119 z przebiegu wojny w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach europejskich. Ponadto kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o podejmowa\u0142 na forum mi\u0119dzynarodowym, np. na soborze w Konstancji (1414-1418) niezwykle wa\u017cne dla \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego inicjatywy, gdy\u017c chcia\u0142 doprowadzi\u0107 mi\u0119dzy innymi do zjednoczenia Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego z Ko\u015bcio\u0142em katolickim.<\/p>\r\n\r\n

Ju\u017c na wiele lat przed bitw\u0105 kl\u0119sk\u0119 zakonowi przepowiedzia\u0142y dwie \u015bwi\u0119te – kr\u00f3lowa Jadwiga Andegawe\u0144ska i Brygida Szwedzka. Jak traktowano ich s\u0142owa?<\/strong>
\r\n – Jako proroctwo, pewn\u0105 form\u0119 zapowiedzi czego\u015b nieuchronnego. St\u0105d spojrzenie na zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem jako interwencj\u0119 Bo\u017c\u0105. By\u0142 o tym w pe\u0142ni przekonany Jagie\u0142\u0142o i chcia\u0142 na polach Grunwaldu ufundowa\u0107 klasztor brygidek, czyli Zakonu Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142a w\u0142a\u015bnie \u015bw. Brygida Szwedzka. To jest absolutnie czytelny znak, \u017ce kr\u00f3l i ca\u0142e jego otoczenie odbiera\u0142o zwyci\u0119stwo grunwaldzkie jako wype\u0142nienie jej proroctwa. Kr\u00f3lowa Jadwiga bezskutecznie zabiega\u0142a w 1397 r. u wielkiego mistrza Konrada von Jungingena o zwrot ziemi dobrzy\u0144skiej (zaj\u0119tej bezprawnie przez zakon w 1392 r.), przestrzeg\u0142a w\u00f3wczas dostojnik\u00f3w krzy\u017cackich, \u017ce jak d\u0142ugo \u017cyje, powstrzyma wojn\u0119, ale po jej \u015bmierci zakon z powodu krzywd wyrz\u0105dzonych Polsce za spraw\u0105 Boga dozna ci\u0119\u017ckich kl\u0119sk. \u015awi\u0119ta kr\u00f3lowa przera\u017cona by\u0142a chciwo\u015bci\u0105 zakonu i jego agresywnymi zap\u0119dami. Rzeczywi\u015bcie, po \u015bmierci Jadwigi 17 lipca 1399 r. stosunki polsko-krzy\u017cackie by\u0142o coraz bardziej napi\u0119te i wybuch\u0142a wojna, kt\u00f3r\u0105 przepowiedzia\u0142a wielkiemu mistrzowi.<\/p>\r\n\r\n

Co przes\u0105dzi\u0142o o polskim zwyci\u0119stwie pod Grunwaldem? Wiadomo, \u017ce strona polska zastosowa\u0142a pewne nowatorskie rozwi\u0105zania z dziedziny techniki wojskowej, jak chocia\u017cby most \u0142y\u017cwowy.<\/strong>
\r\n – Na polsko-litewsko-ruskie zwyci\u0119stwo z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 kilka czynnik\u00f3w, przede wszystkim mobilizacja ca\u0142ego rycerstwa pa\u0144stw unii jagiello\u0144skiej, sprawne dowodzenie przez W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 i Witolda, a tak\u017ce plan kampanii wojennej opracowany przez nich wraz z Miko\u0142ajem Tr\u0105b\u0105 na pocz\u0105tku grudnia 1409 r. w Brze\u015bciu Litewskim. Zak\u0142ada\u0142 on przepraw\u0119 armii polskiej przez Wis\u0142\u0119 pod Czerwi\u0144skiem, po\u0142\u0105czenie z si\u0142ami Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego i uderzenie skierowane na Malbork. Dla realizacji tak pomy\u015blanej operacji konieczny by\u0142 most na Wi\u015ble, po kt\u00f3rym mog\u0142oby si\u0119 przeprawi\u0107 sprawnie rycerstwo polskie. Skorzystano z us\u0142ug mistrza Jaros\u0142awa, kt\u00f3ry w Kozienicach potajemnie na rozkaz kr\u00f3la skonstruowa\u0142 nowoczesny „most spoczywaj\u0105cy na \u0142odziach nigdy przedtem nie ogl\u0105dany”, jak zaznacza Jan D\u0142ugosz w swych „Rocznikach”. W cz\u0119\u015bciach zosta\u0142 on sp\u0142awiony z Kozienic w d\u00f3\u0142 Wis\u0142y i zaledwie w p\u00f3\u0142 dnia z\u0142o\u017cony, co umo\u017cliwi\u0142o szybk\u0105 przepraw\u0119 znacznych si\u0142 polskich pod Czerwi\u0144skiem w dniach od 30 czerwca do 2 lipca 1410 roku. Wielki mistrz Ulryk zosta\u0142 tym ca\u0142kowicie zaskoczony, za\u015b inicjatywa wojenna by\u0142a po stronie kr\u00f3la.<\/p>\r\n\r\n

Niebagatelne znaczenie dla zwyci\u0119stwa mia\u0142o wysokie morale rycerstwa polskiego…<\/strong>
\r\n – Powszechnie wojn\u0119 z Krzy\u017cakami uwa\u017cano za sprawiedliw\u0105, a zakon za agresora. Niezwykle mocno podkre\u015bli\u0142 to w kazaniu do armii zgromadzonej w Czerwi\u0144sku \u00f3wczesny biskup p\u0142ocki Jakub z Kurdwanowa. Skorzysta\u0142 niew\u0105tpliwie ze znakomitego dzie\u0142a krakowskiego profesora prawa Stanis\u0142awa ze Skarbimierza pt. „O wojnie sprawiedliwej i niesprawiedliwej”. Takiemu przekonaniu towarzyszy\u0142o poczucie Bo\u017cego wsparcia i opieki nad kr\u00f3lem i jego rycerstwem. Ju\u017c w momencie przekraczania granicy pruskiej 9 lipca 1410 r. wojska polskie z rozwini\u0119tymi chor\u0105gwiami po raz pierwszy w tej kampanii od\u015bpiewa\u0142y uroczy\u015bcie „Bogurodzic\u0119”, a po raz drugi tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem starcia z wojskami wielkiego mistrza pod Grunwaldem. To pomna\u017ca\u0142o si\u0142y duchowe armii, podobnie jak uczestnictwo kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa i jego otoczenia w dw\u00f3ch Mszach \u015bw., odprawionych jeszcze przed ustawieniem szyk\u00f3w, co by\u0142o zdaniem si\u0119 na wol\u0119 Boga w tej bitwie.<\/p>\r\n\r\n

Grunwald przywo\u0142ywany jest cz\u0119sto jako symbol niedope\u0142nionej wiktorii, bo wielkie zwyci\u0119stwo nie zosta\u0142o przez Polsk\u0119 wykorzystane. Podziela Pan t\u0119 tez\u0119?<\/strong>
\r\n – Tak spraw\u0119 stawiano przez wiele pokole\u0144: Grunwald to jedno z tych zwyci\u0119stw, kt\u00f3rych kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o i jego otoczenie nie byli w stanie spo\u017cytkowa\u0107 w taki spos\u00f3b, w jaki mogliby. Tez\u0119 t\u0119 postawi\u0142 ju\u017c Jan D\u0142ugosz w swoich „Rocznikach”, pisz\u0105c, \u017ce kr\u00f3l m\u00f3g\u0142 zdecydowanie wi\u0119cej. Nasz dziejopis pyta\u0142 – a po nim kolejni historycy z wielu pokole\u0144: skoro si\u0142y polsko-litewskie zaj\u0119\u0142y poza Malborkiem wi\u0119kszo\u015b\u0107 terytorium pa\u0144stwa krzy\u017cackiego, to dlaczego tak skromne by\u0142y efekty pierwszego pokoju toru\u0144skiego z 1 lutego 1411 roku? Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce odzyskali\u015bmy wtedy do\u017cywotnio \u0179mud\u017a i ziemi\u0119 dobrzy\u0144sk\u0105, otrzymali\u015bmy gigantyczne odszkodowanie finansowe, kt\u00f3re zakon musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 za je\u0144c\u00f3w. Wynosi\u0142o ono sze\u015b\u0107 milion\u00f3w szerokich groszy praskich.<\/p>\r\n\r\n

Ale zwa\u017cywszy na to, \u017ce zakon przesta\u0142 istnie\u0107 dopiero ponad sto lat po Grunwaldzie, korzy\u015bci nie by\u0142y osza\u0142amiaj\u0105ce.<\/strong>
\r\n – Chcia\u0142bym troch\u0119 zdemitologizowa\u0107 ten spos\u00f3b widzenia i my\u015blenia o wielkiej wojnie 1409-1411 z zakonem krzy\u017cackim, samej bitwie grunwaldzkiej i traktacie toru\u0144skim, dlatego \u017ce jest on ukierunkowany tylko na sytuacj\u0119 polsko-litewsko-krzy\u017cack\u0105 bez szerszego kontekstu europejskiego. Wiemy dok\u0142adnie, jakie cele stawiali sobie kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw i ksi\u0105\u017c\u0119 Witold, gdy wyruszali na kampani\u0119 roku 1410. Chcieli odzyska\u0107 z r\u0105k krzy\u017cackich \u0179mud\u017a, gdzie toczy\u0142o si\u0119 powstanie, utracon\u0105 w 1409 r. ziemi\u0119 dobrzy\u0144sk\u0105 i zmusi\u0107 zakon do odszkodowa\u0144 za zniszczenia w wojnie z 1409 roku. Takie \u017c\u0105dania zosta\u0142y wysuni\u0119te jako mo\u017cliwy warunek zawarcia pokoju z Krzy\u017cakami ju\u017c w trakcie marszu na Malbork 6 lipca 1410 r., jednak wielki mistrz je odrzuci\u0142. Powiedzia\u0142 w\u00f3wczas: „Zwaliby\u015bmy si\u0119 bowiem kobietami, nie m\u0119\u017cami, gdyby\u015bmy nie chcieli odnie\u015b\u0107 nad naszymi wrogami zwyci\u0119stwa, kt\u00f3re samo si\u0119 nam nastr\u0119cza”. Wa\u017cne, by spojrze\u0107 tutaj na szerszy kontekst sytuacyjny. Wielki mistrz mia\u0142 zawarte sojusze ze wszystkimi s\u0105siadami Polski: z kr\u00f3lestwem W\u0119gier, kr\u00f3lestwem Czech, z wieloma ksi\u0105\u017c\u0119tami \u015bl\u0105skimi, pomorskimi, i uk\u0142ad z Zygmuntem Luksemburskim, kt\u00f3ry wypowiedzia\u0142 wojn\u0119 Jagielle, gdy ten zmierza\u0142 pod Grunwald. Zygmunt Luksemburski rozlokowa\u0142 swe si\u0142y na po\u0142udniu i czeka\u0142 na dogodny moment, by uderzy\u0107. Zmusza\u0142o to Jagie\u0142\u0142\u0119 do wielkiej ostro\u017cno\u015bci. Ponadto zakon mia\u0142 sojusznik\u00f3w w ca\u0142ej Europie. Na wie\u015b\u0107 o jego kl\u0119sce nast\u0105pi\u0142a tam powa\u017cna mobilizacja.<\/p>\r\n\r\n

Wielu historyk\u00f3w podkre\u015bla, \u017ce gdyby Jagie\u0142\u0142o zaraz po bitwie wyruszy\u0142 na Malbork, zaj\u0105\u0142by go przez zaskoczenie…<\/strong>
\r\n – Wiadomo\u015b\u0107 o kl\u0119sce dosz\u0142a 15 lipca wieczorem do komtura \u015bwieckiego Henryka von Plauena, kt\u00f3ry z oko\u0142o 2 tys. zbrojnych zmierza\u0142 na pole bitwy, by wzmocni\u0107 si\u0142y wielkiego mistrza. Podj\u0105\u0142 natychmiastow\u0105 decyzj\u0119 o powrocie do Malborka i obsadzeniu zamku. Zbieraj\u0105c po drodze za\u0142ogi, zgromadzi\u0142 oko\u0142o 4,5 tys. wojownik\u00f3w i stan\u0105\u0142 z nimi w Malborku ju\u017c 18 lipca. Tymczasem zgodnie z obyczajem \u015bredniowiecznym zwyci\u0119zca powinien trzy dni sp\u0119dzi\u0107 na polu bitwy, bo trzeba by\u0142o pochowa\u0107 poleg\u0142ych, opatrzy\u0107 rannych i da\u0107 odpocz\u0105\u0107 armii po ogromnym wysi\u0142ku. Jagie\u0142\u0142o odes\u0142a\u0142 wi\u0119c do Malborka cia\u0142a wielkiego mistrza oraz kilku innych wysokich dostojnik\u00f3w zakonnych. Nast\u0119pnie zaj\u0105\u0142 si\u0119 je\u0144cami, kt\u00f3rzy zostali spisani i z\u0142o\u017cyli zgodnie z obyczajem \u015bredniowiecznym przysi\u0119g\u0119, \u017ce po zwolnieniu wr\u00f3c\u0105 na okre\u015blony dzie\u0144 do Krakowa. Tylko niekt\u00f3rzy je\u0144cy zostali zatrzymani do czasu wyp\u0142aty odszkodowania za ich uwolnienie. Po dope\u0142nieniu wszelkich obowi\u0105zk\u00f3w ju\u017c 17 lipca Jagie\u0142\u0142o wyruszy\u0142 w kierunku Malborka. Pierwsze nasze oddzia\u0142y znalaz\u0142y si\u0119 tam 22 lipca i zasta\u0142y zamek zamkni\u0119ty, umocniony i przygotowany do obrony.<\/p>\r\n\r\n

Czy mo\u017cliwe by\u0142o zdobycie najwi\u0119kszej twierdzy krzy\u017cackiej? To mog\u0142o poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 unicestwienie Zakonu…<\/strong>
\r\n – Pewne szanse by\u0142y, ale kr\u00f3l nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na frontalny atak, poniewa\u017c wtedy rycerstwo polskie ponios\u0142oby gigantyczne straty. Potem zacz\u0119\u0142a komplikowa\u0107 si\u0119 sytuacja polityczna, realna sta\u0142a si\u0119 gro\u017aba ataku wojsk Zygmunta Luksemburskiego z po\u0142udnia. Zreszt\u0105 p\u00f3\u017aniej zrealizowana, bo w pa\u017adzierniku 1410 r. si\u0142y w\u0119gierskie uderzy\u0142y na Nowy S\u0105cz, pal\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 miasta. Jagie\u0142\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0142 wi\u0119c to, co stawia\u0142 jako cel wojny. Pami\u0119tajmy, \u017ce zakon by\u0142 instytucj\u0105 ko\u015bcieln\u0105, a Jagie\u0142\u0142o nie przyst\u0119powa\u0142 do wojny z my\u015bl\u0105, \u017ce zniszczy jego struktury w Prusach. By\u0142oby to bardzo trudne, poniewa\u017c zakon m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 skasowany jedynie przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105. Jagie\u0142\u0142o m\u00f3g\u0142 wi\u0119c odebra\u0107 mu ziemie, lecz ten nie przestawa\u0142 istnie\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Kr\u00f3l prowadzi\u0142 przed bitw\u0105 intensywne zabiegi, by wyt\u0142umaczy\u0107 europejskiej opinii, dlaczego zakon zdradzi\u0142 swoj\u0105 misj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Or\u0119dzie do narod\u00f3w Europy wystosowane w Opatowie spe\u0142ni\u0142o swoj\u0105 rol\u0119?<\/strong>
\r\n – Dyplomacja polska ju\u017c od chrystianizacji Litwy przez W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 przekonywa\u0142a chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Europ\u0119, \u017ce zakon krzy\u017cacki nie mo\u017ce kontynuowa\u0107 swej dotychczasowej misji nad Ba\u0142tykiem, poniewa\u017c nie ma tam ju\u017c pogan. Krzy\u017cacy jednak nie chcieli zaakceptowa\u0107 tego stanu rzeczy i podwa\u017cali szczere przyj\u0119cie wiary chrze\u015bcija\u0144skiej przez Jagie\u0142\u0142\u0119 i jego poddanych, a ponadto kwestionowali jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Jadwig\u0105 Andegawe\u0144sk\u0105, oskar\u017caj\u0105c wraz z Habsburgami \u015bwi\u0119t\u0105 kr\u00f3low\u0105 o bigami\u0119. Zakon nadal organizowa\u0142 „krucjaty” rycerstwa europejskiego na ziemie litewskie i chcia\u0142 je zagarn\u0105\u0107. Stolica Apostolska na usilne zabiegi polskie stanowczo zakaza\u0142a Krzy\u017cakom w 1403 r. urz\u0105dzania wypraw na Litw\u0119. Jednak zakon nie zamierza\u0142 rezygnowa\u0107 z dotychczasowej polityki. Po wypowiedzeniu wojny Polsce przez wielkiego mistrza Ulryka von Jungingena 6 sierpnia 1409 r. i ataku wojsk krzy\u017cackich W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o wystosowa\u0142 do \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego dwa memoria\u0142y: z Opatowa i Wolborza, opracowane przez podkanclerzego koronnego Miko\u0142aja Tr\u0105b\u0119. Oskar\u017ca\u0142y one Krzy\u017cak\u00f3w o \u0142amanie pokoju, zab\u00f3r ziem, prze\u015bladowanie neofit\u00f3w i niszczenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w na Litwie, jednym s\u0142owem – o ca\u0142kowite sprzeniewierzenie si\u0119 swemu powo\u0142aniu i wyrz\u0105dzanie wielkich szk\u00f3d chrze\u015bcija\u0144stwu. Z drugiej strony memoria\u0142y podkre\u015bla\u0142y zas\u0142ugi kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w dziele chrystianizacji Litwy i organizowania struktur Ko\u015bcio\u0142a na jej terytorium. Polskie or\u0119dzie ponawiane w 1410 r. zacz\u0119\u0142o powoli zmienia\u0107 postrzeganie zakonu krzy\u017cackiego i jego roli nad Ba\u0142tykiem w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach dworskich Europy, cho\u0107 nie by\u0142o to \u0142atwe zadanie.<\/p>\r\n\r\n

Bitwa pod Grunwaldem – jak zauwa\u017cy\u0142 w swojej niewyg\u0142oszonej homilii \u015bp. ks. bp Tadeusz P\u0142oski – to bardzo istotny element tego, co Ojciec \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II okre\u015bla\u0142 mianem polskiej pami\u0119ci i to\u017csamo\u015bci. Na przestrzeni czasu wymiar tego wielkiego zwyci\u0119stwa zmienia\u0142 si\u0119 czy pozostawa\u0142 taki sam?<\/strong>
\r\n – Zdecydowanie rola bitwy pod Grunwaldem w \u015bwiadomo\u015bci polskiej i jej miejsce w to\u017csamo\u015bci narodowej ulega\u0142y zmianie. Na pocz\u0105tku uwa\u017cano j\u0105 za wielkie zwyci\u0119stwo, kt\u00f3re przypisywano bardzo jednoznacznie Bo\u017cej pomocy i Bo\u017cej interwencji. Mowa tu zar\u00f3wno o kazaniach g\u0142oszonych zaraz po bitwie, przede wszystkim w uniwersyteckim \u015brodowisku krakowskim, jak i na arenie mi\u0119dzynarodowej. Zachowa\u0142a si\u0119 mowa wybitnego polskiego biskupa pozna\u0144skiego Andrzeja \u0141askarzyca, kt\u00f3ry w 1411 r. w Rzymie w ten spos\u00f3b opisywa\u0142 bitw\u0119 pod Grunwaldem przed Papie\u017cem Janem XXIII. Od pocz\u0105tku wi\u0119c to wielkie zwyci\u0119stwo otoczy\u0142o chwa\u0142\u0105 Kr\u00f3lestwo Polskie zjednoczone uni\u0105 z Wielkim Ksi\u0119stwem Litewskim. Z czasem jednak rola bitwy pod Grunwaldem wyra\u017anie si\u0119 zmienia\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Zawsze jednak Grunwald kojarzony by\u0142 z polsk\u0105 wiktori\u0105?<\/strong>
\r\n – Do upadku Rzeczypospolitej dzie\u0144, w kt\u00f3rym rozegra\u0142a si\u0119 bitwa, by\u0142 uznawany za rodzaj \u015bwi\u0119ta narodowego. Ju\u017c od 1411 r., w \u015bwi\u0119to Rozes\u0142ania Aposto\u0142\u00f3w, czyli w\u0142a\u015bnie 15 lipca, odprawiano uroczyste Msze \u015bw. z kazaniami po\u015bwi\u0119conymi wiktorii grunwaldzkiej, w kt\u00f3rych dzi\u0119kowano Bogu za pomoc w zwyci\u0119stwie nad Krzy\u017cakami, oraz urz\u0105dzano bardzo uroczyste procesje, np. w Krakowie. Po\u015bwiadczenia tego faktu znajdujemy w przekazach z XV, XVI i pocz\u0105tkach XVII wieku. Zreszt\u0105 ju\u017c na synodzie prowincjonalnym w 1420 r. ks. abp Miko\u0142aj Tr\u0105ba, p\u00f3\u017aniejszy Prymas Polski, nakaza\u0142 obchodzi\u0107 w ca\u0142ej ko\u015bcielnej metropolii gnie\u017anie\u0144skiej 15 lipca jako \u015bwi\u0119to o charakterze narodowym. Po upadku Rzeczypospolitej, gdy kraj zosta\u0142 podzielony mi\u0119dzy trzech zaborc\u00f3w, Grunwald zacz\u0105\u0142 odgrywa\u0107 troch\u0119 inn\u0105 rol\u0119. Przede wszystkim wzmacnia\u0142 nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105, budz\u0105c dum\u0119 z chwalebnej przesz\u0142o\u015bci, i stawa\u0142 si\u0119 inspiracj\u0105 do podejmowanych wysi\u0142k\u00f3w na rzecz odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym Grunwald wzmacnia\u0142 my\u015blenie o odrodzonym pa\u0144stwie polskim.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u015b te\u017c pe\u0142ni tak\u0105 rol\u0119?<\/strong>
\r\n – My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba wci\u0105\u017c pami\u0119ta\u0107 o tej dacie jako o jednym z tych zwyci\u0119stw, kt\u00f3re s\u0105 dum\u0105 Polak\u00f3w i trwa\u0142ym elementem naszej to\u017csamo\u015bci. Tak\u0105 sam\u0105 rang\u0119 ma Bitwa Warszawska 1920 roku. W drugiej po\u0142owie XIX i na pocz\u0105tku XX w. Grunwald sta\u0142 si\u0119 niezwykle mocno obecny w literaturze, sztuce, my\u015bli politycznej. Na szczeg\u00f3lne podkre\u015blenie zas\u0142uguj\u0105 obchody 500. rocznicy w 1910 r. w Krakowie. Ufundowany przez Ignacego Paderewskiego pomnik Grunwaldzki, wykonany przez Antoniego Wiwulskiego, mia\u0142 na cokole napis: „Praojcom na chwa\u0142\u0119 – Braciom na otuch\u0119”. W nim wyra\u017cona jest esencjonalnie rola, jak\u0105 odgrywa\u0142 Grunwald w \u015bwiadomo\u015bci polskiej. W Krakowie przy ods\u0142oni\u0119ciu tego pomnika byli obok Paderewskiego Henryk Sienkiewicz, Feliks Nowowiejski, Maria Konopnicka, Antoni Wiwulski, przedstawiciele Narodu Polskiego ze wszystkich zabor\u00f3w i emigracji rozsianej po ca\u0142ym \u015bwiecie (w sumie oko\u0142o 150 tys. os\u00f3b). Wykonano w\u00f3wczas po raz pierwszy „Rot\u0119”, skomponowan\u0105 przez Feliksa Nowowiejskiego do s\u0142\u00f3w Marii Konopnickiej. Patriotyczne uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z rocznic\u0105 bitwy w 1910 r. stanowi\u0105 krok milowy w d\u0105\u017ceniach niepodleg\u0142o\u015bciowych Narodu Polskiego i umocnieniu jego podmiotowo\u015bci i \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Po 1945 r. bitw\u0119 pod Grunwaldem opisywano w kategoriach ideologicznych. Za tym posz\u0142o zniekszta\u0142cenie przekazu historycznego?<\/strong>
\r\n – Zacz\u0119to wtedy eksponowa\u0107 g\u0142\u00f3wnie rol\u0119 trzech chor\u0105gwi smole\u0144skich w zwyci\u0119stwie grunwaldzkim dowodzonych przez kniazia Semena Lingwena (brata Jagie\u0142\u0142y), kt\u00f3rym przypisywano decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w wygranej. Litwini zacz\u0119li te\u017c coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi\u0107, \u017ce autorem zwyci\u0119stwa z 1410 r. jest wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski Witold, a kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o to zdrajca. Oczywi\u015bcie wszystko to by\u0142o czynione dla potrzeb ideologicznych. Te spory o Grunwald, jego rozumienie w kontek\u015bcie \u015brodkowoeuropejskim, trwaj\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144. Opr\u00f3cz Litwin\u00f3w w\u0142\u0105czyli si\u0119 w to tak\u017ce Bia\u0142orusini, bo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego to obecna Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\r\n\r\n

Ka\u017cdy chce to zwyci\u0119stwo wykorzysta\u0107 dla swoich cel\u00f3w politycznych, kt\u00f3re niekoniecznie maj\u0105 zwi\u0105zek z prawd\u0105…<\/strong>
\r\n – Dok\u0142adnie. Jak wynika z analizy okoliczno\u015bci wojny 1409-1411, a szczeg\u00f3lnie kampanii 1410 r., zar\u00f3wno kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, jak i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Witold wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ali bardzo zgodnie, militarnie stawiaj\u0105c wszystko na jedn\u0105 kart\u0119. Mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie ich determinacja umo\u017cliwi\u0142a zwyci\u0119stwo na tak\u0105 skal\u0119. Zasadniczy prze\u0142om w takim spojrzeniu na zwyci\u0119stwo grunwaldzkie nast\u0105pi\u0142 po I wojnie \u015bwiatowej, gdy Litwa zyska\u0142a w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 i zacz\u0119\u0142a szuka\u0107 troch\u0119 innego punktu oparcia ni\u017c ten, kt\u00f3ry dawa\u0142a jej tradycja Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, m\u00f3wi\u0105ca o zgodnym wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu i wsp\u00f3lnym zwyci\u0119stwie, bo to jednak by\u0142o wsp\u00f3lne zwyci\u0119stwo. Sama Litwa absolutnie nie mog\u0142aby odnie\u015b\u0107 takiej wiktorii, bo by\u0142a zbyt s\u0142aba, podobnie – jak s\u0105dz\u0119 – r\u00f3wnie\u017c Kr\u00f3lestwo Polskie bez wsparcia sojusznika litewskiego nie stan\u0119\u0142oby do wojny z zakonem. Do dzi\u015b, niestety, wielu historyk\u00f3w czy publicyst\u00f3w litewskich marginalizuje rol\u0119 Jagie\u0142\u0142y, sztucznie podnosz\u0105c wag\u0119 Witolda, kt\u00f3remu zreszt\u0105 nadali przydomek Wielki. Natomiast w obiektywnych badaniach Jagie\u0142\u0142o pozosta\u0142 zwierzchnim ksi\u0119ciem Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, przecie\u017c tytu\u0142owa\u0142 si\u0119 jako najwy\u017cszy ksi\u0105\u017c\u0119 i sprawowa\u0142 rzeczywist\u0105, dziedziczn\u0105 w\u0142adz\u0119 na Litwie.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Za: Nasz Dziennik, <\/a>Czwartek, 15 lipca 2010, Nr 163 (3789)<\/a><\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mija 600 lat od Wiktorii Grunwaldzkiej. 15 lipca 1410 roku po\u0142\u0105czone wojska Polski i Litwy, przy wsparciu wojsk tatarskich, ruskich i czeskich, w jednej z najwi\u0119kszych bitew \u015bredniowiecznej Europy z\u0142ama\u0142y pot\u0119g\u0119 Zakonu Krzy\u017cackiego. Z okazji rocznicy na Polu Grunwaldzkim odb\u0119dzie si\u0119 uroczysty Apel Prezydencki. Wezm\u0105 w nim udzia\u0142 prezydenci Polski Bronis\u0142aw Komorowski i Litwy Dalia […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[24],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24394\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}