{"id":24155,"date":"2010-07-11T10:04:56","date_gmt":"2010-07-11T15:04:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24155"},"modified":"2010-07-11T22:11:30","modified_gmt":"2010-07-12T03:11:30","slug":"tw-ewa-czyli-rozyczka-andrzej-bobola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24155","title":{"rendered":"TW „Ewa” czyli „R\u00f3\u017cyczka” – Andrzej Bobola <\/em>"},"content":{"rendered":"

Wiedziony \u017c\u0105dz\u0105 zanurzenia si\u0119 w krynicy polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej uda\u0142em si\u0119 wczoraj do Kina Luna na film „R\u00f3\u017cyczka” re\u017cyserii Jana Kidawy-Blonskiego (2009).\u00a0 Jest to jeden ze sp\u00f3\u017anionych film\u00f3w obrachunkowych z okresu PRL co powoduje, \u017ce chwilami odbiera si\u0119 go jak czarn\u0105 komedi\u0119 podczas gdy intencj\u0105 re\u017cysera by\u0142 zapewne dramat.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Osnow\u0105 filmu jest kilka ostatnich lat \u017cycia Paw\u0142a Jasienicy (1909-1970) znanego pisarza i publicysty okresu wczesnego PRLu czyli lat bierutowsko-gomu\u0142kowskich. Pawe\u0142 Jasienica to pseudonim literacki Leona Lecha Beynara, kresowiaka i by\u0142ego oficera Armii Krajowej na tych terenach, kt\u00f3ry w niewyja\u015bnionch dotad okoliczno\u015bciach wymkn\u0105\u0142 si\u0119 ca\u0142y i zdrowy z rak UB i NKWD po likwidacji „grupy wile\u0144skiej” i rozwin\u0105\u0142 pi\u0119knie swoj\u0105 karier\u0119 literack\u0105 w Polsce Ludowej jako dzia\u0142acz Stowarzyszenia PAX i cz\u0142onek Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich.<\/p>\r\n\r\n

W chwili rozpocz\u0119cia akcji filmu jeste\u015bmy ju\u017c w okresie p\u00f3\u017anego Gomu\u0142ki a g\u0142\u00f3wny bohater jest ju\u017c uznanym literatem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, cz\u0142onkiem ZLP i PEN Clubu oraz \u015bwie\u017cym wdowcem szukaj\u0105cym posieszenia. Inaczej m\u00f3wi\u0105c jest on prominentem polskiej literatury zajmuj\u0105cym luksusowe M-54 w starym budownictwie. Wszystko to w czasach gdy skromne M-3 by\u0142o marzeniem niemal niedo\u015bcignionym dla wi\u0119kszosci obywateli PRLu. Pami\u0119tajmy, \u017ce od czas\u00f3w bierutowskich literaci cieszyli si\u0119 specjalnymi wzgl\u0119dami re\u017cimu, kt\u00f3ry owych „in\u017cynier\u00f3w ludzkich dusz ” (J.W. Stalin) rozpieszcza\u0142 stypendiami tw\u00f3rczymi oraz pobytami w domach pracy tw\u00f3rczej. By\u0142o to \u015brodowisko rozpuszczone do granic przyzwoito\u015bci oraz g\u0142\u0119boko skorumpowane i donosz\u0105ce na siebie nawzajem do UB czy SB. \u0179artowano wtedy nie bez racji, \u017ce aby zosta\u0107 cz\u0142onkiem ZLP nale\u017ca\u0142o wyda\u0107 jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 i dw\u00f3ch koleg\u00f3w. Jak faktycznie wygl\u0105da\u0142y stosunki pomi\u0119dzy literatami a SB mo\u017cna przeczyta\u0107 w do\u015b\u0107 nudnej ale za to udokumentowanej ksi\u0105\u017cce Joanny Siedleckiej „Kryptonim Liryka-Bezpieka wobec literat\u00f3w” (wyd. Pr\u00f3szynski).<\/p>\r\n\r\n

Praktycznie nie by\u0142o w\u015br\u00f3d literat\u00f3w nikogo, kto by nie donosi\u0142 na kt\u00f3rego\u015b z koleg\u00f3w i na kt\u00f3rego, z kolei , nie donosi\u0142by kto\u015b inny z tego \u015brodowiska. Niekiedy ta sytuacja si\u0119ga\u0142a nawet bliskich cz\u0142onk\u00f3w rodziny (przyk\u0142ad Andrzeja Szczypiorskiego i jego syna). Tak te\u017c by\u0142o z czcigodnym profesorem, bohaterem filmu i jego realnym odpowiednikiem. Jako \u015bwie\u017cy wdowiec zainteresowa\u0142 si\u0119 on bowiem jedn\u0105 z pracownic dziekanatu – urocz\u0105 puszczalsk\u0105 o rozkosznych cycuszkach i kr\u0105g\u0142ej pupci, kt\u00f3re to atuty re\u017cyser eksponuje w \u015bmia\u0142ych scenach erotycznych. Puszczalska ma ju\u017c sta\u0142ego przyjaciela – agenta SB, kt\u00f3ry oficjalnie pracuje w handlu zagranicznym (jak sam m\u00f3wi w handlu „sk\u00f3rami” co w \u017cargonie oznacza wypuszczanie emigrant\u00f3w \u017cydowskich na zachod za op\u0142at\u0105). Ten za\u015b dowiedziawszy si\u0119, \u017ce profesor zainteresowa\u0142 si\u0119 jego dziewczyn\u0105 postanawia skorzysta\u0107 z okazji i zwerbowa\u0107 j\u0105 jako tajnego wsp\u00f3\u0142pracownika-donosiciela. Chodzi bowiem o to, \u017ce Najwy\u017csze Kierownictwo jest zaniepokojone tym, \u017ce w \u015brodowisku literat\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 postawy kontestuj\u0105ce \u00f3wczesny „uk\u0142ad” a w dodatku Radio Wolna Europa – G\u0142os Wolnej Polski zdoby\u0142a nowego wsp\u00f3\u0142pracownika, kt\u00f3ry z\u0142o\u015bliwie obsmarowywuje gomu\u0142kowszczyzn\u0119. Jest to znowu przyk\u0142ad konfliktu jaki narasta pomi\u0119dzy inteligentnym „tworem” (czyli literatami) a jego tw\u00f3rca (czyli komunistycznym re\u017cimem) i walki z cenzur\u0105 o przesuni\u0119cie dopuszczalnych granic publikowalno\u015bci. W tej walce z cenzur\u0105 anga\u017cuje si\u0119 te\u017c szanowny profesor – benjaminek re\u017cimu. Na to wszystko nak\u0142ada si\u0119 tez nagonka na \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3ra cho\u0107 b\u0119d\u0105ca zdrowym objawem obudzenia ducha narodowego, powoduje poszerzenie skali konflliktu. Mamy wi\u0119c tak\u017ce sceny pacyfikacji student\u00f3w protestuj\u0105cych przeciwko zdj\u0119ciu „Dziad\u00f3w” w re\u017c. Dejmka (innego prominenta re\u017cimu) przez aktyw robotniczy, czemu patronuje z okna rektor UW, prof. M. Turski. To w\u0142a\u015bnie takie sceny powoduj\u0105, \u017ce mo\u017cna traktowa\u0107 „R\u00f3\u017cyczk\u0119” jako czarn\u0105 komedi\u0119. Ile\u017c bowiem by dali obecni literaci aby wsp\u00f3\u0142czesny re\u017cim opiekowa\u0142 si\u0119 nimi i przywi\u0105zywa\u0142 tak\u0105 wag\u0119 do ich tw\u00f3rczo\u015bci jak to by\u0142o za czas\u00f3w komunistycznych! W sytuacji gdy statystyczny Polak czyta dwie ksia\u017cki rocznie (w\u0142\u0105czaj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 telefoniczn\u0105) a biblioteki publiczne s\u0105 w dotkliwym regresie, nikt w\u0142a\u015bciwie nie przywi\u0105zuje \u017cadnego znaczenia do literat\u00f3w i literatury. Dowodzi tego zreszt\u0105 fakt, \u017ce ja mimo najszczerszych ch\u0119ci i poszukiwa\u0144 w czasie moich wizyt, nie mog\u0119 zarekomendowa\u0107 \u017cadnego wybitnego wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego pisarza. No mo\u017ce z wyj\u0105tkiem \u0141ysiaka i Nienackiego.<\/p>\r\n\r\n

W „R\u00f3\u017cyczce” rozwija si\u0119 te\u017c w\u0105tek pigmalionowski gdy\u017c wysoce kulturalny i wyrobiony intelektualista zderza si\u0119 nie tylko ciele\u015bnie z przedstawicielk\u0105 wiejskiego erotyzmu i takiej\u017ce umys\u0142owo\u015bci. Jak wiemy obecnie ca\u0142a ta afera antysyjonistyczna by\u0142a w gruncie rzeczy wyre\u017cyserowana przez \u00f3wczesnego ministra spraw wewnetrznych, M. Moczara, zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c literata, aby wstrz\u0105sn\u0105\u0107 re\u017cimem Gomu\u0142ki i przeja\u0107 kierownictwo partii i kraju przez tzw. „partyzant\u00f3w”. Operacja ta nie wypali\u0142a ale re\u017cim gomu\u0142kowski by\u0142 i tak na wyko\u0144czeniu ze wzgl\u0119du na wyczerpywanie si\u0119 ameryka\u0144skiej po\u017cyczki oraz narastaj\u0105ce d\u0142ugi wynikaj\u0105ce z przeinwestowania kraju. W dwa lata p\u00f3\u017aniej , po zamieszkach roku 1970 na Wybrze\u017cu, re\u017cim pad\u0142 (przy oboj\u0119tnej postawie student\u00f3w) co by\u0142o zreszt\u0105 do przewidzenia na podstawie teorii katastrof Hansa Klosa wspomnianej uprzednio. Tego typu konfiguracja pojawi\u0142a si\u0119 jeszcze pare razy od czas\u00f3w p\u00f3\u017anego Gomu\u0142ki i obecnie wydaje mi si\u0119, \u017ce stoimy przed kolejn\u0105 „powt\u00f3rk\u0105 z rozrywki”.<\/p>\r\n\r\n

Andrzej Bobola <\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Andrzej Bobola<\/strong> jest pseudonimem literackim profesora fizyki chemicznej, ktory dla odpoczynku od nieco rozrzedzonej atmosfery fizyki teoretycznej oddaje sie rozwazaniom na tematy humanistyczne o aktualnym znaczeniu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wiedziony \u017c\u0105dz\u0105 zanurzenia si\u0119 w krynicy polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej uda\u0142em si\u0119 wczoraj do Kina Luna na film „R\u00f3\u017cyczka” re\u017cyserii Jana Kidawy-Blonskiego (2009).\u00a0 Jest to jeden ze sp\u00f3\u017anionych film\u00f3w obrachunkowych z okresu PRL co powoduje, \u017ce chwilami odbiera si\u0119 go jak czarn\u0105 komedi\u0119 podczas gdy intencj\u0105 re\u017cysera by\u0142 zapewne dramat. Osnow\u0105 filmu jest kilka ostatnich lat […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24155"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24155"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24155\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}