{"id":24142,"date":"2010-07-10T22:26:44","date_gmt":"2010-07-11T03:26:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24142"},"modified":"2010-07-10T22:27:17","modified_gmt":"2010-07-11T03:27:17","slug":"kto-patronuje-bankowi-swiatowemu-piotr-jaroszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24142","title":{"rendered":"Kto patronuje Bankowi \u015awiatowemu? – Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Skarbem ka\u017cdego kulturalnego narodu s\u0105 blioteki. Ksi\u0119gi tam gromadzone pozwalaj\u0105 zar\u00f3wno na prowadzenie specjalistycznych bada\u0144<\/strong> naukowych, jak i na szerzenie o\u015bwiaty. Albowiem s\u0142owo zapisane jest utrwaleniem my\u015bli, kt\u00f3ra – cho\u0107by by\u0142a najwznio\u015blejsza – uleci szybko, je\u015bli w jaki\u015b spos\u00f3b si\u0119 jej nie zatrzyma. S\u0142owo zapisane zatrzymuje t\u0119 my\u015bl i pozwala j\u0105 przekaza\u0107 innym, jest znakiem, kt\u00f3re trwa\u0107 mo\u017ce przez pokolenia. I w\u0142a\u015bnie biblioteki powstawa\u0142y po to, aby cenn\u0105 my\u015bl sformu\u0142owan\u0105 i zapisan\u0105 kiedykolwiek, przed stu czy przed dwoma tysi\u0105cami lat, zatrzyma\u0107 i uczyni\u0107 dost\u0119pn\u0105 dla ka\u017cdego, kto umie czyta\u0107. Dzi\u0119ki temu \u0142atwo jest szerzy\u0107 o\u015bwiat\u0119, a kultur\u0119 podnosi\u0107 na coraz wy\u017cszy poziom.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W Polsce biblioteki pojawi\u0142y si\u0119 wraz z przyj\u0119ciem chrze\u015bcija\u0144stwa. Najpierw by\u0142y to skromne, zaopatrzone w r\u0119kopisy biblioteki przy klasztorach lub kapitu\u0142ach, p\u00f3\u017aniej wraz z rozwojem szk\u00f3\u0142, a szczeg\u00f3lnie po powstaniu Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, liczba bibliotek ros\u0142a, powstawa\u0142y te\u017c zbiory prywatne. Ale radykalny prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 dopiero po wynalezieniu druku. W\u00f3wczas to, w XVI wieku, sprowadzano z zagranicy nie tylko pojedyncze egzemplarze, ale wr\u0119cz ca\u0142e biblioteki. Polska, szczeg\u00f3lnie w por\u00f3wnaniu z naszymi wschodnimi s\u0105siadami, by\u0142a krajem \u015bwiat\u0142ym.<\/p>\r\n\r\n

Biblioteki czasem niszczy\u0142 ogie\u0144, a czasem napady Tatar\u00f3w. Po raz pierwszy planowanej grabie\u017cy dokonali Szwedzi, kt\u00f3rzy wywie\u017ali z Polski zar\u00f3wno cenne pojedyncze dzie\u0142a sztuki, jak i kilka ca\u0142ych bibliotek. Prawdziwy jednak kataklizm nast\u0105pi\u0142 w drugiej po\u0142owie XVIII wieku, kiedy to imperium rosyjskie przyst\u0105pi\u0142o do likwidacji pa\u0144stwa polskiego, likwidacji fizycznej i duchowej. Oto jak pisa\u0142 o tym w roku 1833 Adam Mickiewicz: \u201eCaryca Katarzyna II by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra odnowi\u0142a w Europie prawo wojenne dawno zapomniane, prawo grabienia w podbitym kraju jego w\u0142asno\u015bci zabytkowych i pi\u015bmienniczych – i udr\u0119czenia duszy i my\u015bli ujarzmionego ludu. Prowadz\u0105c wojn\u0119 z konfederacj\u0105 barsk\u0105, rozkaza\u0142a ona swym jenera\u0142om niszczy\u0107 lub zabiera\u0107 pomniki i budynki publiczne, pos\u0105gi, obrazy, ksi\u0105\u017cki. P\u00f3\u017aniej, zaw\u0142adn\u0105wszy Warszaw\u0105, rozkaza\u0142a zabra\u0107 i przewie\u017a\u0107 na sw\u00f3j dw\u00f3r do Petersburga wielk\u0105 bibliotek\u0105 narodow\u0105, utworzon\u0105 przez biskupa Za\u0142uskiego i darowan\u0105 Rzeczpospolitej. Kozacy, kt\u00f3rym polecono zapakowanie, r\u0105bali i pi\u0142owali tomy, kt\u00f3rych format wydawa\u0142 im si\u0119 za du\u017cy lub niewygodny. Tysi\u0105c kibitek, pod eskort\u0105 pu\u0142ku Kozak\u00f3w, tworzy\u0142o orszak pogrzebowy ca\u0142ej literatury, skazanej na pochowanie \u017cywcem w ziemi odleg\u0142ego i wrogiego kraju. Po drodze sprzedano wiele tych woz\u00f3w \u017bydom i ch\u0142opom rosyjskim. Z dwustu osiemdziesi\u0119ciu tysi\u0119cy tom\u00f3w tego olbrzymiego zbioru pozosta\u0142o zaledwie sto sze\u015b\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy, wpakowanych w nie\u0142adzie w przestronne sale biblioteki cesarskiej. Zabroniono cudzoziemcom, a zw\u0142aszcza Polakom, korzysta\u0107 z tych ksi\u0105\u017cek, a nawet zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do nich. Ten sam los spotka\u0142 wielk\u0105 bibliotek\u0119 Radziwi\u0142\u0142owsk\u0105, wywiezion\u0105 z pa\u0142acu w Mitawie i przeznaczon\u0105 do osobistego u\u017cytku imperatorowej rosyjskiej (…). Druga biblioteka Radziwi\u0142\u0142owska, zagrabiona w zamku nie\u015bwieskim, znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Petersburgu, nosi nazw\u0119 Biblioteki Arsena\u0142u”.<\/p>\r\n\r\n

Adam Mickiewicz podaje, \u017ce co najmniej milion ksi\u0105\u017cek zagrabi\u0142a Rosja, a jest to na \u00f3wczesne czasy liczba astronomiczna. Grabie\u017c ta trwa\u0142a i p\u00f3\u017aniej, zar\u00f3wno w czasie zabor\u00f3w, jak i w czasie wojen. I niestety, wymienione przez Mickiewicza zbiory do Ojczyzny nie wr\u00f3ci\u0142y. A c\u00f3\u017c m\u00f3wi\u0107 o Bibliotece Ossoli\u0144skich, tym darze dla Polski, kt\u00f3ry do tej pory znajduje si\u0119 poza granicami naszego kraju?
\r\n Je\u015bli dzi\u015b Polacy nie bardzo wiedz\u0105, kim s\u0105, to dlatego, \u017ce nie wiedz\u0105, kim byli. A nie wiedz\u0105, kim byli, poniewa\u017c nie wiedz\u0105, z czego zostali okradzeni. A okradani byli po to, aby – jak pisa\u0142 Baczy\u0144ski w By\u0142e\u015b jak wielkie, stare drzewo… – \u201ePolak nagi sta\u0142 i g\u0142ow\u0119 zgina\u0142”.<\/p>\r\n\r\n

Gdy w roku 1989 wyci\u0105gali\u015bmy ramiona po niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Bank \u015awiatowy w swym raporcie poleci\u0142, aby Polsce zmniejszone zosta\u0142y dotacje na kultur\u0119. Pos\u0142uszny temu zaleceniu rz\u0105d niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa przyst\u0105pi\u0142 do likwidacji plac\u00f3wek kulturalnych. W efekcie zlikwidowano trzydzie\u015bci tysi\u0119cy takich plac\u00f3wek, w tym znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 punkt\u00f3w bibliotecznych i bibliotek, g\u0142\u00f3wnie na wsi. Czy\u017cby Bankowi \u015awiatowemu patronowa\u0142a nieboszczka caryca Katarzyna? A je\u015bli tak, to co to wszystko znaczy? Do czego to ma prowadzi\u0107?
\r\n
\r\n Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em><\/strong>
\r\n „Jasnog\u00f3rska droga do Europy”<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Skarbem ka\u017cdego kulturalnego narodu s\u0105 blioteki. Ksi\u0119gi tam gromadzone pozwalaj\u0105 zar\u00f3wno na prowadzenie specjalistycznych bada\u0144 naukowych, jak i na szerzenie o\u015bwiaty. Albowiem s\u0142owo zapisane jest utrwaleniem my\u015bli, kt\u00f3ra – cho\u0107by by\u0142a najwznio\u015blejsza – uleci szybko, je\u015bli w jaki\u015b spos\u00f3b si\u0119 jej nie zatrzyma. S\u0142owo zapisane zatrzymuje t\u0119 my\u015bl i pozwala j\u0105 przekaza\u0107 innym, jest znakiem, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,92,351],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24142"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24142"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24142\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}