{"id":24058,"date":"2010-07-09T15:29:15","date_gmt":"2010-07-09T20:29:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=24058"},"modified":"2010-07-09T15:29:15","modified_gmt":"2010-07-09T20:29:15","slug":"czy-oplaca-sie-prywatyzowac-kolej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=24058","title":{"rendered":"Czy op\u0142aca si\u0119 prywatyzowa\u0107 kolej?"},"content":{"rendered":"

Sejmik Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o prywatyzacji Kolei Mazowieckich. Jest to jeden z polskich przewo\u017anik\u00f3w najlepiej przygotowanych do konkurencji na otwartym rynku. Obs\u0142uguje on przewozy regionalne, kt\u00f3re dowo\u017c\u0105 codziennie ludzi do pracy, szko\u0142y itp. Pe\u0142ni\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Je\u017cd\u017c\u0105 nie tylko tam, gdzie si\u0119 zarabia pieni\u0105dze, ale r\u00f3wnie\u017c tam gdzie jest to potrzebne, aby zagwarantowa\u0107 sp\u00f3jno\u015b\u0107 transportow\u0105 regionu i kraju. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych po\u0142\u0105cze\u0144 jest deficytowa i wymaga dofinansowania z bud\u017cetu wojew\u00f3dztwa. Tak robi si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Powstaje wi\u0119c pytanie czy sprzeda\u017c takiego przedsi\u0119biorstwa prywatnemu w\u0142a\u015bcicielowi ma sens? Czy z ekonomicznego punktu widzenia si\u0119 to op\u0142aca?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kolej w s\u0142u\u017cbie publicznej<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Decyduj\u0105c si\u0119 na wej\u015bcie do Unii Europejskiej Polska zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do przyj\u0119cia wsp\u00f3lnotowych regulacji prawnych. R\u00f3wnie\u017c w zakresie transportu kolejowego. W ramach tzw. Pierwszego Pakietu Kolejowego przepisy unijne zmuszaj\u0105 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do rozdzielenia zarz\u0105dzania infrastruktur\u0105, czyli torami i elementami towarzysz\u0105cymi, od dzia\u0142alno\u015bci przewozowej. Potem nakazano od\u0142\u0105czy\u0107 dochodowe przewozy towarowe od deficytowych przewoz\u00f3w pasa\u017cerskich, aby unikn\u0105\u0107 tzw. finansowania skro\u015bnego. Czyli pokrywania strat wynik\u0142ych z przewo\u017cenia os\u00f3b zyskami z transportu towar\u00f3w w ramach jednego przedsi\u0119biorstwa. Chodzi\u0142o o przejrzysto\u015b\u0107 w przep\u0142ywach finansowych. Wiadomo, \u017ce kolej musi wozi\u0107 te\u017c pasa\u017cer\u00f3w. Ale wa\u017cne jest, aby pa\u0144stwo dok\u0142adnie wiedzia\u0142o ile musi do ich bilet\u00f3w dop\u0142aci\u0107, aby kolei wyr\u00f3wna\u0107 straty.
\r\n W ramach Trzeciego Pakietu Kolejowego u\u017cyto poj\u0119cia s\u0142u\u017cby publicznej. Dotyczy to przedsi\u0119biorstw kolejowych, kt\u00f3re wo\u017c\u0105 pasa\u017cer\u00f3w na takich trasach i w takich godzinach, aby zapewni\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 transportu. Region powinien by\u0107 opleciony ca\u0142\u0105 sieci\u0105 komunikacyjn\u0105, tak aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 wsz\u0119dzie dojecha\u0107. W tej sieci powinny by\u0107 zaanga\u017cowane autobusy, tramwaje, czasami trolejbusy, i oczywi\u015bcie kolej. Na niekt\u00f3rych trasach przychody z bilet\u00f3w pokrywaj\u0105 koszty, a na niekt\u00f3rych nie. Aby wi\u0119c nie dosz\u0142o do zerwania sieci, bo przedsi\u0119biorstwo samo nie b\u0119dzie je\u017adzi\u0107 tam, gdzie ponosi straty, pa\u0144stwo za po\u015brednictwem samorz\u0105d\u00f3w dop\u0142aca takiemu przewo\u017anikowi z bud\u017cetu. Przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3re wykonuje tak\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i dostaje na ni\u0105 pieni\u0105dze pa\u0144stwowe, pracuje w ramach s\u0142u\u017cby publicznej. Tak\u0105 firm\u0105 s\u0105 m.in. Koleje Mazowieckie.
\r\n <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Sprzeda\u017c wobec widma bankructwa<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W\u0142adze samorz\u0105dowe Mazowsza, wywodz\u0105ce si\u0119 z PO i PSL, podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o sprzeda\u017cy sp\u00f3\u0142ki kolejowej stoj\u0105c w obliczu bankructwa. Dochody z tej operacji mia\u0142yby ratowa\u0107 bud\u017cet. Co prawda w oficjalnym uzasadnieniu m\u00f3wi si\u0119, \u017ce to ma otworzy\u0107 nowy etap w rozwoju kolei regionalnych, ale w medialnych wywiadach nie kryje si\u0119 rzeczywistych powod\u00f3w.
\r\n Du\u017cej firmy nie kupuje si\u0119 z intencjami charytatywnymi. Nie zale\u017cnie kto b\u0119dzie nowym w\u0142a\u015bcicielem z zainwestowanych pieni\u0119dzy b\u0119dzie chcia\u0142 czerpa\u0107 zyski. Prawo unijne m\u00f3wi, \u017ce przedsi\u0119biorstwo wykonuj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 w ramach s\u0142u\u017cby publicznej ma prawo do\u201d godziwego zysku\u201d. Wylicza si\u0119 go na 6 proc. rocznie od warto\u015bci zaanga\u017cowanych kapita\u0142\u00f3w. Przy obecnym kapitale Kolei Mazowieckich, kt\u00f3ry wynosi ok. 400 mln z\u0142 kwota ta wyniesie ok. 24 mln z\u0142 rocznie. O tyle w\u0142adze wojew\u00f3dztwa b\u0119d\u0105 musia\u0142y zwi\u0119kszy\u0107 dotacj\u0119. Dzisiaj, gdy sp\u00f3\u0142ka jest w\u0142asno\u015bci\u0105 samorz\u0105du zysk ten nie jest naliczany. Ale trudno zak\u0142ada\u0107, \u017ce nowy w\u0142a\u015bciciel nie wyegzekwuje tego co mu si\u0119 zgodnie z prawem nale\u017cy. Kwota ta mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet kilka razy, je\u015bli b\u0119dzie realizowany plan inwestycyjny i zostan\u0105 zakupione nowe poci\u0105gi. Ich warto\u015b\u0107 oscyluje ok. 18 mln z\u0142 za jeden. Zakup tylko 22 nowych pojazd\u00f3w sprawi, \u017ce nale\u017cna kwota zysku zostanie podwojona.
\r\n Je\u017celi zakup zostanie op\u0142acony kredytem bankowym to dojd\u0105 jeszcze koszty jego sp\u0142aty i obs\u0142ugi. Nowy w\u0142a\u015bciciel nie b\u0119dzie tego robi\u0142 kosztem swojego zysku. Ci\u0119\u017car tych operacji przerzuci na w\u0142adze wojew\u00f3dztwa lub pasa\u017cer\u00f3w. Albo wzro\u015bnie dop\u0142ata z bud\u017cetu, albo wzrosn\u0105 ceny bilet\u00f3w. Innej mo\u017cliwo\u015bci nie ma.
\r\n Zwolennicy prywatnej w\u0142asno\u015bci powiedz\u0105, \u017ce nowy w\u0142a\u015bciciel b\u0119dzie lepiej gospodarowa\u0142 i obni\u017cy koszty. W wypadku Kolei Mazowieckich jest to ma\u0142o prawdopodobne, gdy\u017c sp\u00f3\u0142ka przesz\u0142a restrukturyzacj\u0119 i mia\u0142a opini\u0119 dobrze zarz\u0105dzanej. Ale zapewne mo\u017cna w tym zakresie jeszcze wiele zrobi\u0107. Problem w tym, \u017ce p\u0142yn\u0105ce z tego ewentualne korzy\u015bci finansowe zwi\u0119ksz\u0105 jedynie zysk nowego w\u0142a\u015bciciela.
\r\n <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Trzeba szuka\u0107 pieni\u0119dzy na inwestycje i rozw\u00f3j<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Polskie koleje s\u0105 w op\u0142akanym stanie przede wszystkim dlatego, \u017ce przez ponad \u0107wier\u0107 wieku nie przeprowadzono \u017cadnych wi\u0119kszych inwestycji. Gospodarowano tym co zosta\u0142o po PRL-u. Dlatego kluczowe jest pozyskanie \u015brodk\u00f3w na rozw\u00f3j. W wypadku przewo\u017anik\u00f3w pasa\u017cerskich przede wszystkim chodzi o odnowienie taboru. Obecnie, gdy Polska ma prawo do funduszy strukturalnych z UE jest to najlepsze i co najwa\u017cniejsze – najta\u0144sze \u017ar\u00f3d\u0142o pozyskiwania pieni\u0119dzy na te cele. S\u0105 to bowiem bezzwrotne dotacje.
\r\n Gdy sp\u00f3\u0142ka nale\u017cy do rz\u0105du lub samorz\u0105du mo\u017ce z tych funduszy korzysta\u0107. Po przej\u015bciu w inne r\u0119ce, nie publiczne, traci tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.
\r\n Dodatkowo pieni\u0105dze ze sprzeda\u017cy przedsi\u0119biorstwa nie b\u0119d\u0105 przeznaczone na jego rozw\u00f3j, ale trafi\u0105 do bud\u017cetu samorz\u0105du. Zostan\u0105 wi\u0119c przejedzone na bie\u017c\u0105ce wydatki nie tworz\u0105c \u017cadnej warto\u015bci dodanej. Tak zreszt\u0105 sta\u0142o si\u0119 z wp\u0142ywami z dotychczasowych prywatyzacji w Polsce.
\r\n Mo\u017cna poszukiwa\u0107 pieni\u0119dzy na rozw\u00f3j na przyk\u0142ad poprzez sprzeda\u017c akcji na gie\u0142dzie. Ale powinny to by\u0107 dodatkowe emisje akcji. Wtedy dochody z ich sprzeda\u017cy trafi\u0105 bezpo\u015brednio do przedsi\u0119biorstwa i b\u0119d\u0105 mog\u0142y finansowa\u0107 inwestycje. Rozwa\u017ca\u0107 to nale\u017cy jednak po wyczerpaniu \u015brodk\u00f3w unijnych.
\r\n Zasady te dotycz\u0105 nie tylko Kolei Mazowieckich, ale tak\u017ce innych polskich przewo\u017anik\u00f3w, kt\u00f3rzy pe\u0142ni\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 publiczn\u0105 i otrzymuj\u0105 pieni\u0105dze z bud\u017cetu, czyli Przewoz\u00f3w Regionalnych i PKP InterCity.
\r\n Ich sprzeda\u017c mo\u017ce da\u0107 dora\u017any zastrzyk finansowy do bud\u017cetu, ale w przysz\u0142o\u015bci poci\u0105gnie zwi\u0119kszone wydatki z publicznej kasy.
\r\n <\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Bogus\u0142aw Kowalski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku katolickim \u201eNiedziela\u201d nr 25\/2010<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Sejmik Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o prywatyzacji Kolei Mazowieckich. Jest to jeden z polskich przewo\u017anik\u00f3w najlepiej przygotowanych do konkurencji na otwartym rynku. Obs\u0142uguje on przewozy regionalne, kt\u00f3re dowo\u017c\u0105 codziennie ludzi do pracy, szko\u0142y itp. Pe\u0142ni\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Je\u017cd\u017c\u0105 nie tylko tam, gdzie si\u0119 zarabia pieni\u0105dze, ale r\u00f3wnie\u017c tam gdzie jest to potrzebne, aby zagwarantowa\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,52,81,104],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24058"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24058\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}