{"id":2396,"date":"2008-08-16T23:51:38","date_gmt":"2008-08-16T23:51:38","guid":{"rendered":""},"modified":"2013-07-16T08:44:17","modified_gmt":"2013-07-16T13:44:17","slug":"suma-bledw-protestantyzm-w-ocenie-bp-jzefa-sebastiana-pelczara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2396","title":{"rendered":"Suma b\u0142\u0119d\u00f3w. Protestantyzm w ocenie bp. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara"},"content":{"rendered":"

Jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa istnieje wy\u0142\u0105cznie w Ko\u015bciele katolickim, a protestanci mog\u0105 j\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez wyparcie si\u0119 zgubnych b\u0142\u0119d\u00f3w i powr\u00f3t do odrzuconego niegdy\u015b katolicyzmu.<\/em><\/p>\r\n

Stosunek katolik\u00f3w do protestantyzmu jest papierkiem lakmusowym ich wierno\u015bci Chrystusowi i Tradycji Ko\u015bcio\u0142a. Trudno znale\u017a\u0107 dwie bardziej przeciwstawne koncepcje religijne, kt\u00f3re pozornie wyrastaj\u0105 ze wsp\u00f3lnego pnia. Ci spo\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w bajk\u0119 o wsp\u00f3lnym pniu chrze\u015bcija\u0144skiego drzewa, z kt\u00f3rego wyrastaj\u0105 ga\u0142\u0119zie kolejnych konfesji – katolickiej, lutera\u0144skiej, zwingla\u0144skiej, kalwi\u0144skiej, anglika\u0144skiej itd. – zapominaj\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cne od\u0142amy protestantyzmu powsta\u0142y w wyniku rebelii wymierzonej w jedno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a za\u0142o\u017conego przez Jezusa Chrystusa. S\u0105 to wi\u0119c ga\u0142\u0119zie usch\u0142e… Zazwyczaj ci sami ludzie staraj\u0105 si\u0119 sprowadzi\u0107 zasadnicze r\u00f3\u017cnice w pojmowaniu rzeczywisto\u015bci nadprzyrodzonej do poziomu sporu religijnego powsta\u0142ego na gruncie politycznym, charakterystycznego dla specyficznego okresu historycznego. Dzi\u015b, ich zdaniem, sp\u00f3r ten jest nieistotny, nale\u017cy szuka\u0107 tego, co \u0142\u0105czy, a nie tego, co dzieli… Ale co mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 katolika z protestantem? Gdzie istnieje p\u0142aszczyzna realnego porozumienia dogmatycznego? Jak\u0105 wybra\u0107 przestrze\u0144 dialogu, aby dzia\u0142ania ekumeniczne by\u0142y rzeczywiste, a nie sta\u0142y si\u0119 czczym propagandowym dzia\u0142aniem, maj\u0105cym na celu osi\u0105gni\u0119cie dora\u017anych cel\u00f3w politycznych? Spr\u00f3bujmy odpowiedzie\u0107 na to pytanie w oparciu o analiz\u0119 protestantyzmu, dokonan\u0105 przez jednego z najbardziej znamienitych hierarch\u00f3w polskiego Ko\u015bcio\u0142a, wybitnego teologa, historyka, profesora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, bp. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara. B\u0119dzie to jeszcze bardziej interesuj\u0105ce w kontek\u015bcie trwaj\u0105cych przygotowa\u0144 – r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego – do ekumenicznych obchod\u00f3w 490. rocznicy wyst\u0105pienia Marcina Lutra przeciw papie\u017cowi.<\/p>\r\n

Autorytet bp. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara<\/h3>\r\n

Bogaty dorobek pisarski J\u00f3zefa Pelczara i jego znajomo\u015b\u0107 tematu, przedstawiana zw\u0142aszcza na kartach prac apologetycznych, predestynuje jego osob\u0119 do autorytatywnego spojrzenia na protestantyzm. O ile w\u015br\u00f3d dzisiejszych hierarch\u00f3w polskiego Ko\u015bcio\u0142a dominuje ekumeniczne spojrzenie na relacje katolicko-protestanckie, niejednokrotnie zacieraj\u0105ce istotne r\u00f3\u017cnice dogmatyczne czy wr\u0119cz przyznaj\u0105ce racj\u0119 stronie protestanckiej w sporach dogmatycznych, to tradycyjny punkt widzenia bp. J\u00f3zefa Pelczara za punkt odniesienia wzgl\u0119dem protestantyzmu przyjmowa\u0142 wy\u0142\u0105cznie trosk\u0119 o zbawienie dusz.<\/p>\r\n

Na czo\u0142o dzisiejszych przyjaci\u00f3\u0142 Lutra wysuwa si\u0119 osoba ordynariusza opolskiego Alfonsa Nossola, znanego mi\u0142o\u015bnika wittemberskiego kacerza i propagatora pisarstwa dolno\u015bl\u0105skiego apostaty, eksksi\u0119dza J\u00f3zefa Wittiga. Biskup opolski twierdzi, \u017ce nie istniej\u0105 ju\u017c zasadnicze przeszkody na drodze do pe\u0142nej jedno\u015bci katolik\u00f3w i protestant\u00f3w. Przeszkody pomniejsze, takie jak ordynacja kobiet, zostan\u0105 niebawem przezwyci\u0119\u017cone. \u201eDzisiaj uznajemy, \u017ce te lutera\u0144skie \u00absola<\/em>-pryncypia\u00bb nie s\u0105 ju\u017c przeszkod\u0105. Usprawiedliwienie nast\u0119puje rzeczywi\u015bcie moc\u0105 Bo\u017cej \u0142aski, moc\u0105 wiary\u201d – stwierdza bp Nossol1<\/a>.<\/p>\r\n

Swoje rozwa\u017cania dotycz\u0105ce protestantyzmu J\u00f3zef Pelczar rozpoczyna\u0142 od rozpatrzenia my\u015bli i intencji samych za\u0142o\u017cycieli protestantyzmu. Jest to dzia\u0142anie konieczne, a jego istot\u0105 jest nie tyle wyci\u0105gni\u0119cie na wierzch – jak by si\u0119 mog\u0142o wydawa\u0107 – wszystkich b\u0142\u0119d\u00f3w, grzech\u00f3w i nieczysto\u015bci ich za\u0142o\u017cycieli, co zestawienie tw\u00f3rc\u00f3w wyzna\u0144 reformowanych z za\u0142o\u017cycielem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego: Jezusem Chrystusem. Ten argument, szczeg\u00f3lnie znienawidzony przez protestant\u00f3w, starano si\u0119 zbija\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby: legitymistyczny – poszukuj\u0105c korzeni reformacji w\u015br\u00f3d antycznych chrze\u015bcijan, szczeg\u00f3lnie heretyk\u00f3w \u201eprze\u015bladowanych\u201d przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, lub sceptyczny – zmieniaj\u0105c sam\u0105 koncepcj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, jako instytucji wy\u0142\u0105cznie ludzkiej, kt\u00f3ra nie musi posiada\u0107 fundamentu w postaci s\u0142\u00f3w Zbawiciela. W tym drugim przypadku utrzymywano, \u017ce Chrystus nie powo\u0142a\u0142 do \u017cycia \u017cadnego z widzialnych \u201eKo\u015bcio\u0142\u00f3w\u201d, to jest r\u00f3\u017cnych konfesji chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest instytucj\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 sfer\u0119 nadprzyrodzon\u0105 z przyrodzon\u0105, jest instytucj\u0105 doskona\u0142\u0105, pomimo grzech\u00f3w i niedoskona\u0142o\u015bci wynikaj\u0105cych ze skaleczonej natury ludzkiej swoich poszczeg\u00f3lnych cz\u0142onk\u00f3w. Dla protestant\u00f3w taki punkt widzenia jest zupe\u0142nie obcy. Nie jest zgodny z ich koncepcj\u0105 ca\u0142kowicie zniszczonej przez grzech natury ludzkiej. Ludzie – ich zdaniem – nie mog\u0105 uczestniczy\u0107 i wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 instytucji doskona\u0142ej, jak\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

\u201eOjcowie za\u0142o\u017cyciele\u201d protestantyzmu<\/h3>\r\n

Biskup Pelczar nie mia\u0142 dobrego zdania o ojcach za\u0142o\u017cycielach poszczeg\u00f3lnych protestanckich konfesji. Motorem dzia\u0142ania \u201ereformator\u00f3w\u201d by\u0142a zapiek\u0142a nienawi\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra wypacza\u0142a charakter podejmowanych przez nich dzia\u0142a\u0144 i sprowadza\u0142a wszystkie przedsi\u0119wzi\u0119cia na drog\u0119 destrukcji i grzechu. Inicjator reformacji, Marcin Luter, powodowany sw\u0105 niepohamowan\u0105 pych\u0105 i niezwykle gwa\u0142townym charakterem, szybko przemieni\u0142 zaistnia\u0142y mi\u0119dzy zakonem augustia\u0144skim a dominika\u0144skim sp\u00f3r o prawo do zbierania op\u0142at za odpusty w najstraszliwszy konflikt w dziejach Ko\u015bcio\u0142a. Sprzeczka mnich\u00f3w, powsta\u0142a na gruncie ura\u017conej dumy augustian\u00f3w, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 Luter, o przekazanie prawa do zbierania op\u0142at odpustowych zarz\u0105dzonych przez papie\u017ca Leona X, zosta\u0142a wykorzystana do zaprezentowania swoich koncepcji na temat odpust\u00f3w i wolnej woli cz\u0142owieka. Kiedy tezy zosta\u0142y pot\u0119pione jako sprzeczne z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, Lutrowi pozosta\u0142o albo ich pokorne odwo\u0142anie, albo dalsze podwa\u017canie dogmat\u00f3w i rozpocz\u0119cie otwartej wojny z Ko\u015bcio\u0142em, na czele zbuntowanych przeciw cesarzowi ksi\u0105\u017c\u0105t.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug bp. J\u00f3zefa Pelczara koncepcje Lutra powstawa\u0142y jako usprawiedliwienie dla jego niestabilnego umys\u0142u oraz cholerycznego charakteru, \u017c\u0105dnego rozkoszy i poklasku. \u201eChc\u0105c zag\u0142uszy\u0107 w sobie wyrzuty sumienia, bo sam zosta\u0142 zakonnikiem i kap\u0142anem bez powo\u0142ania – pisze bp Pelczar – przyj\u0105\u0142 on wygodn\u0105 teori\u0119 o ca\u0142kowitym ska\u017ceniu natury ludzkiej, tak \u017ce cz\u0142owiek, ulegaj\u0105c po\u017c\u0105dliwo\u015bci, mo\u017ce chcie\u0107 i czyni\u0107 tylko \u017ale\u201d2<\/a>. Luter w istocie mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 pogr\u0105\u017cania si\u0119 w grzechu i stopniowego odchodzenia od Chrystusa, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce pycha os\u0142abia dzia\u0142anie jego woli. W jednym z list\u00f3w pisa\u0142 o zerwaniu z celibatem: \u201eSta\u0142em si\u0119 przez to ma\u0142\u017ce\u0144stwo tak n\u0119dznym i nikczemnym, i\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce anieli w niebie ze mnie si\u0119 \u015bmiej\u0105, a diabli w piekle wyj\u0105 z rado\u015bci\u201d (list z 16 VI 1525 r.).<\/p>\r\n

Inni, szukaj\u0105cy okazji do rozprawy z Ko\u015bcio\u0142em, szybko wzi\u0119li przyk\u0142ad z Lutra. W Szwajcarii sta\u0142y bywalec lupanar\u00f3w Ulryk Zwingli i rzezimieszek, skazany w ko\u0144cu na \u015bmier\u0107 Ludwik Heter podj\u0119li my\u015bl i czyny Lutra. Demokratyczne przekonania Zwinglego i jego pycha spowodowa\u0142y wojn\u0119 kanton\u00f3w protestanckich przeciw katolickim i krwawe prze\u015bladowania \u201epapist\u00f3w\u201d. Motorem dzia\u0142ania szwajcarskiego \u201ereformatora\u201d by\u0142y nabyte we W\u0142oszech przekonania humanistyczne, przej\u0119te od ateisty Giovanniego Pico della Mirandoli, z kt\u00f3rym Zwingli utrzymywa\u0142 przez pewien czas serdeczne kontakty. St\u0105d, jak pisze J\u00f3zef Pelczar, charakter szwajcarskiej reformacji by\u0142 bardziej racjonalistyczny ni\u017c lutera\u0144ski.<\/p>\r\n

Przyczyn\u0105 zerwania Anglii z Rzymem by\u0142 tyle\u017c gwa\u0142towny charakter kr\u00f3la Henryka VIII, co skomplikowana sytuacja polityczna. Rz\u0105dy kr\u00f3la szybko przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w tyrani\u0119, a mi\u0142o\u015b\u0107 ludu zast\u0105pi\u0142 strach. Brak m\u0119skiego potomka – nast\u0119pcy tronu – spowodowa\u0142 fa\u0142szyw\u0105 i nieuczciw\u0105 ch\u0119\u0107 uznania ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Katarzyn\u0105 Arago\u0144sk\u0105 za nieby\u0142e. Papie\u017c nie zezwoli\u0142 na rozerwanie w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego i ma\u0142\u017ce\u0144stwo z brzemienn\u0105 dw\u00f3rk\u0105 Ann\u0105 Boleyn, co spowodowa\u0142o zerwanie z Rzymem i wkroczenie na powoln\u0105, ale konsekwentn\u0105 drog\u0119 protestantyzacji Anglii. Gniew Henryka VIII by\u0142 pot\u0119\u017cny, dotkn\u0105\u0142 duchownych wiernych Ko\u015bcio\u0142owi, bliskich przyjaci\u00f3\u0142 kr\u00f3la, star\u0105 katolick\u0105 arystokracj\u0119 i przywi\u0105zany do katolicyzmu lud. Henryk VIII umiera\u0142 w 1547 roku sze\u015bciokrotnie \u017conaty, bez jasnych widok\u00f3w na przekazanie tronu swojemu chorowitemu, ma\u0142oletniemu synowi Edwardowi VI, zale\u017cnemu od woli nowej szlachty, wzbogaconej na reformacyjnej grabie\u017cy katolickiego mienia.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c pobudki Jana Kalwina nie nale\u017ca\u0142y do czystych. Pycha, okrucie\u0144stwo i chciwo\u015b\u0107 tego cz\u0142owieka zosta\u0142a wprz\u0119gni\u0119ta w s\u0142u\u017cb\u0119 zemsty za – zdaniem Kalwina – nies\u0142uszne oskar\u017cenie go o g\u0142oszenie na Sorbonie heretyckich pogl\u0105d\u00f3w na temat wolnej woli. W 1533 r. Kalwin wraz z grup\u0105 stronnik\u00f3w opu\u015bci\u0142 Francj\u0119 i osiad\u0142 w Genewie, w kt\u00f3rej po likwidacji wewn\u0119trznej opozycji przej\u0105\u0142 ca\u0142kowit\u0105 w\u0142adz\u0119, likwiduj\u0105c we w\u0142adzach miasta wszelkie rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy sfer\u0105 \u015bwieck\u0105 a religijn\u0105. Stworzona komuna teokratyczna podda\u0142a kontroli wszystkie przejawy \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w Genewy, a wyroki \u015bmierci za przewinienia w rodzaju wdowiej modlitwy za dusz\u0119 zmar\u0142ego m\u0119\u017ca sta\u0142y na porz\u0105dku dziennym. J\u00f3zef Pelczar pisa\u0142 o Kalwinie:<\/p>\r\n

\r\n

S\u0142usznie powiedzia\u0142 historyk Kolb, \u017ce \u201eKalwin chcia\u0142 zamieni\u0107 ca\u0142\u0105 ziemi\u0119 w ponury i zimny zak\u0142ad pokutniczy\u201d. Wyznawcy Kalwina tchn\u0119li zawsze religijnym fanatyzmem, czego objawem by\u0142y mordy dokonane na katolikach we Francji i Holandii3<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Antykr\u00f3lewska polityka hugenot\u00f3w (francuskich wyznawc\u00f3w kalwinizmu) doprowadzi\u0142a do d\u0142ugotrwa\u0142ej okrutnej wojny domowej, w kt\u00f3rej – zanim dosz\u0142o do nocy \u015bw. Bart\u0142omieja w 1572 r. – hugenoci szczycili si\u0119 zburzeniem 20 tys. ko\u015bcio\u0142\u00f3w, 2009 klasztor\u00f3w i 9 szpitali, zamordowaniem ok. 4 tys. zakonnik\u00f3w i zgwa\u0142ceniem prawie 2 tys. zakonnic. Rze\u017a w trakcie \u015blubu ksi\u0119\u017cniczki Ma\u0142gorzaty z Henrykiem z Nawarry by\u0142a aktem politycznej zemsty, za kt\u00f3ry – jak s\u0142usznie pisze J\u00f3zef Pelczar – \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nie odpowiada\u201d.<\/p>\r\n

Konsekwencj\u0105 nienawi\u015bci \u201ereformator\u00f3w\u201d do Ko\u015bcio\u0142a by\u0142o religijne rozdarcie Europy. Efektem sta\u0142 si\u0119 podzia\u0142 Europy na kilka wzajemnie zwalczaj\u0105cych si\u0119 stron, poniewa\u017c protestanci nie stworzyli (na szcz\u0119\u015bcie!) jednolitego obozu religijno-politycznego, a przyst\u0105pili do niszczenia siebie nawzajem z nie mniejszym zapa\u0142em ni\u017c do wieszania, topienia i \u0107wiartowania katolik\u00f3w. Luteranie utopili w morzu krwi powstanie anabaptyst\u00f3w w Rzeszy, Kalwin \u015bciga\u0142 z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105 zwolennik\u00f3w Zwinglego i Lutra, a spalony na stosie w Genewie antytrynitarz Micha\u0142 Servet jest tylko z racji swojej s\u0142awy cz\u0119sto przywo\u0142ywanym przyk\u0142adem protestanckiej nietolerancji. Nie inaczej by\u0142o w Anglii, gdzie na wsp\u00f3lnych szubienicach i stosach gin\u0119li katolicy wraz z angielskimi i szkockimi zwolennikami kalwinizmu i nawet ultraprotestant Jan Knox przyznawa\u0142, \u017ce pok\u00f3j religijny zapanowa\u0142 w Anglii dopiero za katolickiej kr\u00f3lowej Marii Tudor. Zjednoczeni w swojej herezji \u201ereformatorzy\u201d nigdy wsp\u00f3lnie nie patrzyli na Europ\u0119 – je\u015bli nie liczy\u0107 wie\u017cy lutera\u0144skiej katedry w Magdeburgu ani \u015aciany Reformator\u00f3w w Genewie… Mit \u201ejednego protestantyzmu\u201d jest wy\u0142\u0105cznie utopijnym \u017cyczeniem protestanckich przyw\u00f3dc\u00f3w czas\u00f3w Bismarcka, kt\u00f3re nigdy faktycznie nie zosta\u0142o zrealizowane. Nienawi\u015b\u0107, \u015bmier\u0107 i zniszczenie – oto wk\u0142ad protestantyzmu w histori\u0119 Europy. Niejednokrotnie w\u0142adcy protestanccy byli bardziej nieufni wobec swoich \u201ebraci w wierze\u201d z innych konfesji ni\u017c wzgl\u0119dem \u201ezabobonnych papist\u00f3w\u201d. Tak by\u0142o przyk\u0142adowo w Prusach (zw\u0142aszcza po zawarciu tzw. unii staropruskiej w 1817 r.), w kt\u00f3rych kalwi\u0144ska dynastia Hohenzollern\u00f3w (od 1613 r.) darzy\u0142a wi\u0119kszym zaufaniem (np. za kr\u00f3la Fryderyka Wilhelma IV i cesarza Wilhelma II) katolik\u00f3w ni\u017c poddanych luteran.<\/p>\r\n

Przyczyny protestanckiego sukcesu<\/h3>\r\n

Jak mog\u0142o doj\u015b\u0107 do sukcesu protestantyzmu, skoro kierowa\u0142 si\u0119 tak niskimi pobudkami? Nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 w tym miejscu teologicznego, \u201eniepost\u0119powego\u201d spojrzenia na histori\u0119 ludzko\u015bci. Jest ona ze wzgl\u0119du na skaleczenie natury ludzkiej tragicznym osuwaniem si\u0119 w grzech, z kt\u00f3rego mo\u017ce zosta\u0107 pod\u017awigni\u0119ta wy\u0142\u0105cznie poprzez \u0142ask\u0119 Boga. Przyczyny zwyci\u0119stwa protestantyzmu tkwi\u0105 zatem w u\u0142omno\u015bci ludzkiej natury.<\/p>\r\n

Nietzche uwa\u017ca\u0142, \u017ce Luter zala\u0142 ca\u0142\u0105 swoja \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i chrze\u015bcija\u0144stwo w momencie, kiedy by\u0142o ono najnormalniejsze w swojej historii. Pogl\u0105d ten wynika z agnostycznego, ale i pobie\u017cnego punktu widzenia niemieckiego filozofa. Ze\u015bwiecczenie Ko\u015bcio\u0142a, b\u0119d\u0105ce efektem blisko stuletniej zale\u017cno\u015bci od kr\u00f3l\u00f3w Francji (niewola awinio\u0144ska), jak r\u00f3wnie\u017c wyniszczaj\u0105ca obie si\u0142y wojna pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 \u015bwieck\u0105 a duchown\u0105 i os\u0142abiaj\u0105ca papiestwo walka wewn\u0119trzna pomi\u0119dzy koncyliarystycznymi paleomodernistami a zwolennikami prymatu papie\u017cy, uczyni\u0142a z Ko\u015bcio\u0142a \u0142akomy k\u0105sek dla umacniaj\u0105cych si\u0119 monarchii narodowych. Tendencja ta spowodowa\u0142a przedk\u0142adanie zale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowych nad religijne, a narodowych nad cywilizacyjne. W tym wymiarze postrzega\u0107 mo\u017cemy protestantyzm jako antyuniwersalistyczn\u0105 rebeli\u0119.<\/p>\r\n

Pomijaj\u0105c takie przyczyny jak \u00f3wczesny upadek obyczaj\u00f3w, kt\u00f3ry nie by\u0142 ani pierwszym w historii Europy i Ko\u015bcio\u0142a, ani te\u017c niestety nie ostatnim, za tendencjami sekularyzacyjnymi sz\u0142a nienawi\u015b\u0107 do wszystkiego, co przychodzi\u0142o z Rzymu – czy to pod wzgl\u0119dem religijnym, czy politycznym. St\u0105d cz\u0119sty postulat uniezale\u017cnienia od Rzymu poprzez utworzenie \u201eKo\u015bcio\u0142a narodowego\u201d, kt\u00f3remu w wielu cz\u0119\u015bciach Europy (tak\u017ce w Polsce) przyklaskiwa\u0142a du\u017ca cze\u015b\u0107 duchowie\u0144stwa. St\u0105d przyj\u0119cie takiej optyki narodowej przez zwolennik\u00f3w reformacji, wzywaj\u0105cych do zrzucenia zwierzchno\u015bci politycznej Rzymu i Cesarstwa, zaniechania p\u0142acenia \u015bwi\u0119topietrza, odrzucenia j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, utworzenia parlamentarnych reprezentacji narodowych (stanowych), stoj\u0105cych ponad kr\u00f3lem lub kontroluj\u0105cych monarch\u0119, czy wynikaj\u0105cy z tej tendencji postulat uproszczenia rytua\u0142\u00f3w i sakrament\u00f3w, maj\u0105cych by\u0107 zrozumia\u0142ymi dla og\u00f3\u0142u. Aby lepiej przeforsowa\u0107 swoje pomys\u0142y, reformatorzy zastosowali skuteczn\u0105 taktyk\u0119 stopniowania \u017c\u0105da\u0144, propagandowego oddzia\u0142ywania na lud przez szkalowanie przeciwnika. \u015aw. J\u00f3zef Sebastian Pelczar opisywa\u0142 to w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\r\n

\r\n

Taktyka nowator\u00f3w by\u0142a taka, \u017ce w przesadnym, a cz\u0119sto nieprawdziwym \u015bwietle przedstawiali zboczenia, jakie do pewnej cz\u0119\u015bci \u015bwieckiego i zakonnego duchowie\u0144stwa rzeczywi\u015bcie si\u0119 zakrad\u0142y pod wp\u0142ywem ustroju feudalnego, humanizmu, braku seminari\u00f3w i synod\u00f3w, zachodniego odszczepie\u0144stwa w XIV w., d\u0105\u017cno\u015bci rewolucyjnych w XV w., nagromadzenia bogactw i innych z\u0142ych czynnik\u00f3w, a st\u0105d wysnuwali fa\u0142szywy wniosek, \u017ce duchowie\u0144stwo \u017c\u0105dne mienia i panowania zepsu\u0142o dzie\u0142o Jezusa Chrystusa i b\u0142\u0119dnymi dodatkami przeinaczy\u0142o Jego nauk\u0119. Wskutek tego – tak dalej dowodzili – Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przesta\u0142 by\u0107 Ko\u015bcio\u0142em Chrystusowym. Nale\u017cy zatem wr\u00f3ci\u0107 do pierwotnego Ko\u015bcio\u0142a, jaki by\u0142 w I w. po Chrystusie, a takim zreformowanym Ko\u015bcio\u0142em jest w\u0142a\u015bnie protestantyzm.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Jest to argument, kt\u00f3rym z lubo\u015bci\u0105 pos\u0142ugiwali si\u0119 wszyscy heretycy, a kt\u00f3ry i dzi\u015b pada z ust radykalnych modernist\u00f3w wszelkich odmian. Nie wynika z niego ch\u0119\u0107 autentycznego reformowania Ko\u015bcio\u0142a poprzez odnowienie religijno\u015bci czy obudowanie \u017cycia sakramentalnego, u\u015bwi\u0119cenie wiernych, czyli poprzez \u201eprzylgni\u0119cie do staro\u017cytno\u015bci\u201d (\u015bw. Wincenty z Lerynu), ale ukryty duch rebelii skrywanej pod p\u0142aszczem troski. Za ka\u017cdym razem chodzi o zmian\u0119, o stworzenie nowego \u201eKo\u015bcio\u0142a pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d, na miar\u0119 wyobra\u017ce\u0144 ka\u017cdoczesnych reformator\u00f3w.<\/p>\r\n

B\u0142\u0119dy protestantyzmu<\/h3>\r\n

Protestantyzm, pomimo pos\u0142ugiwania si\u0119 poj\u0119ciami drogimi dla ka\u017cdego katolika, jest ca\u0142kowitym zerwaniem z dogmatami Ko\u015bcio\u0142a, stanowi r\u00f3wnie\u017c opozycj\u0119 wobec katolickiego postrzegania \u015bwiata i praw rz\u0105dz\u0105cych nim w sferze spo\u0142ecznej. Konsekwencje tego s\u0105 widoczne w mentalno\u015bci dzisiejszego \u015bwiata, ufundowanego na \u201eosi\u0105gni\u0119ciach\u201d reformacji.<\/p>\r\n

1. Usprawiedliwienie<\/h3>\r\n

\u015aw. J\u00f3zef Sebastian Pelczar zalicza\u0142 do najgro\u017aniejszych twor\u00f3w protestantyzmu lutera\u0144sk\u0105 koncepcj\u0119 usprawiedliwienia. Zdaniem Lutra zbawienie nast\u0119puje wy\u0142\u0105cznie przez wiar\u0119, z pomini\u0119ciem dobrych uczynk\u00f3w. Tak jednoznaczne postawienie tej kwestii eliminowa\u0142o podstaw\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej etyki, jak\u0105 – pr\u00f3cz wiary w Boga – jest mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego, objawiaj\u0105ca si\u0119 poprzez uczynki. Dla luteran dobre uczynki nie posiada\u0142y praktycznie \u017cadnego znaczenia religijnego, traktowane by\u0142y co najwy\u017cej jako przejaw spoisto\u015bci wi\u0119zi pomi\u0119dzy lud\u017ami wierz\u0105cymi w tego samego Boga. Nie obowi\u0105zywa\u0142y wobec nie przynale\u017c\u0105cych do tej samej wsp\u00f3lnoty wierz\u0105cych. Tak by\u0142o do XIX wieku, kiedy to, na\u015bladuj\u0105c katolik\u00f3w, protestanci rozpocz\u0119li dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 tzw. zak\u0142ad\u00f3w dobroczynnych, z tak\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 i realizmem opisywanych przez Dickensa. Protestancka dobroczynno\u015b\u0107, tak jak i stworzona w tym samym wieku instytucja diakonisek, mia\u0142y za zadanie wy\u0142\u0105cznie realizacj\u0119 utylitarnych cel\u00f3w: pozyskiwanie zwolennik\u00f3w i \u0142agodzenie napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych. Z obserwacji spo\u0142ecze\u0144stwa radykalnych protestant\u00f3w doby angielskiej wojny domowej narodzi\u0142a si\u0119 skrajnie pesymistyczna wizja Tomasza Hobbesa, w kt\u00f3rej wi\u0119zi spo\u0142eczne s\u0105 wy\u0142\u0105cznie efektem zbiorowego egoizmu przezwyci\u0119\u017caj\u0105cego egoizm jednostek. Kiedy\u015b protestanci m\u00f3wili: nie ma ludzi \u015bwi\u0119tych, dzisiaj m\u00f3wi\u0105: nie ma ludzi rzeczywi\u015bcie dobrych.<\/p>\r\n

2. Sekularyzacja etyki<\/h3>\r\n

Z protestanckiej koncepcji usprawiedliwienia wyrasta wprost kantowska idea etyki autonomicznej, stanowi\u0105ca podwalin\u0119 liberalnej etyki sytuacyjnej. Jak stwierdzi\u0142 biskup przemyski, protestanckie usprawiedliwienie doprowadzi\u0142o w konsekwencji do uwolnienia etyki od dogmat\u00f3w religijnych. Zdaniem Kanta etyka i obyczajno\u015b\u0107 wynikaj\u0105 z powszechnego uznania ludzi, a nie Bo\u017cego prawa danego ludziom. Prawo moralne w koncepcji nudziarza z Kr\u00f3lewca powstaje z czystego rozumu, a dobre jest to, co jest jednostkowo zgodne z powszechnym prawem moralnym, akceptowanym przez wszystkie istoty rozumne. Konsekwentnie przyjmuj\u0105c spos\u00f3b my\u015blenia protestanckiego filozofa, dobre jest to, co jest ponadkonfesyjn\u0105 zasad\u0105 etyczn\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z przymusu, a nie z poszukiwania rozkoszy czy zadowolenia – nie zabijaj, nie kradnij itd. Kant uj\u0105\u0142 j\u0105 w postaci nowoczesnego przykazania: \u201eCzy\u0144 tak, aby zawsze maksyma twej woli mog\u0142a by\u0107 zarazem zasad\u0105 powszechnego prawodawstwa\u201d4<\/a>. I w tym miejscu my\u015bli etycznej Kanta nast\u0105pi\u0142o zerwanie z dotychczasowym chrze\u015bcija\u0144skim systemem etycznym. Ju\u017c nie boja\u017a\u0144 Bo\u017ca, strach przed pot\u0119pieniem i pragnienie zbawienia, ale poczucie obowi\u0105zku wzgl\u0119dem innych ludzi i szacunek dla prawa stanowi\u0105 podstaw\u0119 moralno\u015bci. Dla Kanta czyn staje si\u0119 moralnym dopiero wtedy, gdy wynika z powinno\u015bci (imperatyw kategoryczny). Prawo powinni\u015bmy pe\u0142ni\u0107 dla samego prawa. – Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Kant nie negowa\u0142 wprost w swoim agnostycznym systemie zasad religijnych i istnienia Boga, traktuj\u0105c je jako niezb\u0119dne elementy utrzymywania ludzi w karbach, jednak nie wolno nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce stworzony przez niego system etyczny, wyrastaj\u0105cy z lutera\u0144skiego \u017ar\u00f3d\u0142a, poszed\u0142 o krok dalej, traktuj\u0105c zasady moralne jako twory czysto ludzkie. Skoro za\u015b zasady moralne s\u0105 tworami ludzkiego rozumu, to istnienie Boga nale\u017cy przyj\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie ze wzgl\u0119d\u00f3w moralnych. Ludzie nie b\u0119d\u0105 s\u0142ucha\u0107 siebie nawzajem, potrzebuj\u0105 zatem Boga. Skoro rozum praktyczny potrzebuje wy\u0142\u0105cznie Boga jako sk\u0142adnika powodzenia utylitarnego prawa moralnego, jaki zatem jest cel moralno\u015bci i czym jest dobro najwy\u017csze? Dla Kanta nie by\u0142o nim ani zbawienie, ani B\u00f3g. Dobrem najwy\u017cszym jest wy\u0142\u0105cznie cnota i szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107. Ta degradacja moralno\u015bci, poprzez odarcie jej z element\u00f3w nadprzyrodzonych, musia\u0142a tak\u017ce zmieni\u0107 jej cel. Celem zasad moralnych jest cz\u0142owiek, kt\u00f3remu moralno\u015b\u0107 nadaje odpowiednio wysok\u0105 godno\u015b\u0107. Brzmi to bardzo nowocze\u015bnie, a echa kantowskiej etyki znajdziemy dzi\u015b w niejednym dokumencie pseudokatolickich modernist\u00f3w.<\/p>\r\n

3. Sola scriptura<\/em>: podwaliny indywidualizmu<\/h3>\r\n

\u015aw. J\u00f3zef Sebastian Pelczar okre\u015bli\u0142 wiar\u0119 w Bibli\u0119 jako jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o wiary, \u201edrug\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 zasad\u0105 protestantyzmu\u201d. Luter, a za nim inni reformatorzy, odrzucaj\u0105c \u015awi\u0119t\u0105 Tradycj\u0119 jako drugi obok Biblii fundament wiary, de facto<\/em> zanegowali szacunek, jakim otaczano Pismo \u015bwi\u0119te w Ko\u015bciele katolickim. Ca\u0142o\u015b\u0107 interpretacji tekst\u00f3w Biblii opiera\u0142a si\u0119 w Ko\u015bciele na zasadzie autorytetu Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, zajmuj\u0105cych si\u0119 od zarania Ko\u015bcio\u0142a t\u0142umaczeniem zawi\u0142o\u015bci zawartych w wersetach biblijnych. Luter odrzuci\u0142 ten autorytet, dokonuj\u0105c nie tyle pierwszego przek\u0142adu Biblii na j\u0119zyk narodowy, co odpowiedniej – dostosowanej do swoich pogl\u0105d\u00f3w – cenzury fragment\u00f3w Pisma \u015bw.<\/p>\r\n

Biskup przemyski w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b charakteryzuje ten b\u0142\u0105d protestantyzmu i jego op\u0142akane skutki:<\/p>\r\n

\r\n

Jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em wiary jest Biblia, kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy, wed\u0142ug wyrok\u00f3w \u201eKo\u015bcio\u0142a\u201d, mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107, doprowadzi\u0142a nie tylko do zupe\u0142nego rozbicia si\u0119 w jedno\u015bci w wierze i do powstania nowych sekt, tak \u017ce w samej Ameryce P\u00f3\u0142nocnej naliczono ich przesz\u0142o 70, ale r\u00f3wnie\u017c do fa\u0142szywego mistycyzmu, znajduj\u0105cego ostateczny wyraz w spirytyzmie, to znowu do skrajnego racjonalizmu, ruguj\u0105cego z religii wszelki pierwiastek nadprzyrodzony, za kt\u00f3rym poszed\u0142 monizm w r\u00f3\u017cnej postaci, a wi\u0119c niszcz\u0105cy wszelk\u0105 religi\u0119 ateizm.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

B\u0142\u0105d reformacji nie polega\u0142 na przekazaniu ludziom Biblii do czytania, ale na pozostawieniu ich z Pismem \u015bw. \u201esam na sam\u201d i wm\u00f3wieniu im, \u017ce ka\u017cda interpretacja wers\u00f3w biblijnych jest prawdziwa, o ile jest w zgodzie z og\u00f3lnymi zasadami protestantyzmu. Za interpretacj\u0119 inn\u0105 mo\u017cna by\u0142o zosta\u0107 wykluczonym ze wsp\u00f3lnoty. Jednak uzbrojenie ludzi w Bibli\u0119 z prawem samodzielnego komentowania nie tyle uwolni\u0142o od tyranii Ko\u015bcio\u0142a – jak przedstawiali to protestanci – ale wyda\u0142o chrze\u015bcijan na \u0142up ma\u0142ych biblijnych satrap\u00f3w, za\u0142o\u017cycieli kolejnych sekt, nowych \u201emoj\u017cesz\u00f3w\u201d wiod\u0105cych zagubione plemi\u0119 Izraela do Nowego Jeruzalem. Odrzucenie autorytetu zawsze ko\u0144czy si\u0119 tyrani\u0105 opinii. Jak si\u0119 modlisz, tak wierzysz. Jak wierzysz, tak \u017cyjesz.<\/p>\r\n

Zasada samodzielnego interpretowania Pisma \u015bw., przeniesiona ze sfery religii na grunt spo\u0142eczny, da\u0142a pocz\u0105tek indywidualizmowi i subiektywizmowi, w kt\u00f3rym nie ma obiektywnej prawdy, poniewa\u017c wymaga\u0142aby ona istnienia obiektywnego autorytetu, a ten zosta\u0142 odrzucony przez reformacj\u0119. Istniej\u0105 wy\u0142\u0105cznie subiektywne prawdy indywidualne, kt\u00f3re kiedy\u015b w przysz\u0142o\u015bci, w toku rozwoju, dadz\u0105 pocz\u0105tek \u201eprawdzie\u201d. W tej koncepcji \u201eprawda\u201d jest efektem ewolucji b\u0142\u0119d\u00f3w i prawd. Nie na tym jednak koniec, poniewa\u017c ta koncepcja istnieje w obr\u0119bie protestantyzmu w wersji religijnej.<\/p>\r\n

4. Fa\u0142szywa idea Ko\u015bcio\u0141a<\/h3>\r\n

Dla Lutra i innych reformator\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest wy\u0142\u0105cznie instytucj\u0105 ziemsk\u0105 i materialn\u0105. Jest to konsekwencja przyj\u0119cia idei o skrajnie z\u0142ej naturze ludzkiej, przeniesionej na grunt eklezjologii. Instytucja tworzona przez ludzi nie mo\u017ce by\u0107 – jak przyjmowa\u0142 Luter – ani nieomylna, ani idealna. Obserwacja pogr\u0105\u017conych w grzechach ludzi sk\u0142oni\u0142a go do odrzucenia prawdy o Ko\u015bciele jako Mistycznym Ciele Jezusa Chrystusa. Skoro wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jedynie instytucj\u0105 materialn\u0105, nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od takich instytucji jak pa\u0144stwo, a jego funkcjonowanie jest \u015bci\u015ble utylitarne. J\u00f3zef Sebastian Pelczar, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 w tym miejscu na wrogiego protestanckiemu chrze\u015bcija\u0144stwu Fryderyka Nietzschego, stwierdza\u0142 wprost, \u017ce \u201eprotestantyzm zniszczy\u0142 ide\u0119 Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Na potwierdzenie tych s\u0142\u00f3w biskup przemyski odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do szokuj\u0105cych wspomnie\u0144 apostaty, eksjezuity, hrabiego Hoensbroecka, kt\u00f3ry odchodz\u0105c stopniowo od religii, ostatecznie zosta\u0142 luteraninem. W swojej autobiografii Vierzehn Jahre Jesuit<\/em> tak pisa\u0142 o protestantyzmie:<\/p>\r\n

\r\n

To dzie\u0142o ludzkie bardzo niedoskona\u0142e, os\u0142abione w swoim charakterze religijnym i chrze\u015bcija\u0144skim przez urz\u0119dowy biurokratyzm i dworactwo. Summus episcopus<\/em> i presbyteri<\/em> tego ko\u015bcio\u0142a nie maj\u0105 stanowczo nic wsp\u00f3lnego z Pismem \u015bwi\u0119tym i z chrze\u015bcija\u0144stwem. Zale\u017cny jest od pa\u0144stwa, a jego dostojnicy uganiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim za zadowoleniem swej pr\u00f3\u017cno\u015bci i pychy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki nie mo\u017ce natchn\u0105\u0107 \u017cadn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, nawet \u017cadnym poszanowaniem. Jego obrachunek religijny zamyka si\u0119 deficytem5<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

5. Ekumenizm<\/h3>\r\n

Konsekwencj\u0105 przyj\u0119cia fa\u0142szywej koncepcji Ko\u015bcio\u0142a i odrzucenia obiektywnego autorytetu religijnego musia\u0142o by\u0107 poszukiwanie sta\u0142o\u015bci religijnej w koncepcji ewolucji prawdy. Na gruncie religijnym zaowocowa\u0142o to ide\u0105 tzw. wolnej religii, stworzonej przez racjonalistycznie nastawionych pastor\u00f3w niemieckich jeszcze pod koniec XIX w. Nowa \u201ewolna religia\u201d mia\u0142a by\u0107 pierwsz\u0105 nowoczesn\u0105 religi\u0105 niedogmatyczn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 z jednej strony wszystkie najlepsze elementy wszystkich system\u00f3w religijnych \u015bwiata, z drugiej – religi\u0105 humanistyczn\u0105, wyrastaj\u0105c\u0105 z indywidualistycznych podstaw \u015bwiatopogl\u0105dowych6<\/a>. Pomys\u0142 protestant\u00f3w da\u0142 pocz\u0105tek mi\u0119dzyreligijnym spotkaniom ekumenicznym, kt\u00f3re zw\u0142aszcza spodoba\u0142y si\u0119 protestantom ameryka\u0144skim i masonerii. J\u00f3zef Sebastian Pelczar przy okazji charakteryzowania tych koncepcji wspomina\u0142 organizowane \u201ekongresy post\u0119pu religii\u201d przez \u0142\u0105cz\u0105cego w sobie wszystkie mo\u017cliwe pierwiastki ideowe (\u017cydowski, maso\u0144ski, niemiecki i ameryka\u0144ski) Teodora Reinacha, na kt\u00f3rych pracowano nad po\u0142\u0105czeniem element\u00f3w kilku religii w jeden \u201epost\u0119powy\u201d system. Najbardziej zastanawiaj\u0105cym faktem, na kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 biskup przemyski, jest okoliczno\u015b\u0107 zaproszenia na kongres buddyst\u00f3w, protestant\u00f3w r\u00f3\u017cnych konfesji, przedstawicieli l\u00f3\u017c maso\u0144skich, monist\u00f3w oraz wyznawc\u00f3w judaizmu – przy jednoczesnym pomini\u0119ciu katolik\u00f3w, okraszonym stwierdzeniem, \u017ce takie zaproszenie zostanie wystosowane tylko w sytuacji rezygnacji Ko\u015bcio\u0142a z dogmat\u00f3w. Ekumenizm drog\u0105 do chrze\u015bcija\u0144stwa bezdogmatycznego?<\/p>\r\n

6. Sceptycyzm<\/h3>\r\n

Przyk\u0142ad idei ekumenicznej jest klinicznym objawem sceptycyzmu, do jakiego prowadzi protestantyzm. W sferze spo\u0142eczno-politycznej protestantyzm jest tworem bezbronnym, wydanym na pastw\u0119 systemu pa\u0144stwowego. Nie inaczej jest w wymiarze religijnym, w kt\u00f3rym uleg\u0142o\u015b\u0107 wzgl\u0119dem \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesnego, jego szale\u0144stw i pomys\u0142\u00f3w spowodowa\u0142a przyj\u0119cie najbardziej kuriozalnych koncepcji i idei.<\/p>\r\n

\r\n

Do g\u0142o\u015bniejszych (…) nale\u017cy pastor Jatho, kt\u00f3ry na zebraniu publicznym w Berlinie tak sformowa\u0142 swoje credo<\/em>: \u201eJezus Chrystus nie jest Synem Bo\u017cym ani naszym Mistrzem, ani Zbawicielem\u201d, pastor Heydorn, kt\u00f3ry chcia\u0142 pogodzi\u0107 protestantyzm z monizmem, predykant berne\u0144ski Albert Kalthof, kt\u00f3ry trzy teorie o utrzymaniu si\u0142y, o prawie ewolucji i o niesko\u0144czono\u015bci \u015bwiata nazwa\u0142 nowsz\u0105 nauk\u0105 o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, pastor Steudel, kt\u00f3ry proponowa\u0142 \u201enowsz\u0105 etyk\u0119\u201d nie uznaj\u0105c\u0105 dekalogu, superintendent Lahusen, kt\u00f3ry radzi\u0142 nie trzyma\u0107 si\u0119 przy \u201eordynacji\u201d dos\u0142ownego tekstu Sk\u0142adu Apostolskiego, teolog protestancki Artur Drews, kt\u00f3ry w 1910 roku miewa\u0142 w Berlinie wyk\u0142ady na temat, \u017ce Chrystus jest postaci\u0105 mityczn\u01057<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Nadworny pruski kaznodzieja pastor Stocker jeszcze w 1909 roku ubolewa\u0142, \u017ce protestantyzm trapi\u0105 najci\u0119\u017csze choroby duchowe, kt\u00f3rych niepodobna przezwyci\u0119\u017cy\u0107 \u017cadnymi materialnymi \u015brodkami, a tak\u017ce stwierdzi\u0142 wprost, \u017ce protestantyzm wyst\u0105pi\u0142 przeciwko B\u00f3stwu Jezusa Chrystusa. Pastor Wolt dodawa\u0142, \u017ce protestanccy wierni s\u0105 forpoczt\u0105 poga\u0144stwa i rewolucji w cesarstwie niemieckim.<\/p>\r\n

J\u00f3zef Sebastian Pelczar, opisuj\u0105c wyst\u0119puj\u0105ce w\u015br\u00f3d protestanckich teolog\u00f3w przypadki negowania dogmatu Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, B\u00f3stwa Jezusa Chrystusa, odrzucenia Sk\u0142adu Apostolskiego i innych przyk\u0142ad\u00f3w stwierdzi\u0142, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 historii i budowy religii protestanckiej predestynuje j\u0105 do niedowiarstwa. Skoro przyjmiemy t\u0119 my\u015bl \u015bwi\u0119tego biskupa za prawdziw\u0105, musimy uzna\u0107 dzisiejszy modernizm za pok\u0142osie protestanckiego sceptycyzmu w Ko\u015bciele katolickim.<\/p>\r\n

Pod koniec swego burzliwego \u017cycia zgorzknia\u0142y Luter podsumowa\u0142 swoje wyt\u0119\u017cone wysi\u0142ki wprowadzenia \u201ereligii czystej Ewangelii\u201d s\u0142owami: \u201eTeraz ludzie op\u0119tani s\u0105 przez siedem diab\u0142\u00f3w, podczas gdy najpierw byli op\u0119tani przez jednego\u201d. Efekty rebelii protestanckiej dla Europy by\u0142y op\u0142akane: pot\u0119pienie dusz, rozbicie religijne i polityczne, wojny i rewolucje. Jeden z najznamienitszych protestanckich historyk\u00f3w epoki zjednoczenia Niemiec, Jan Gustaw Droysen, charakteryzowa\u0142 skutki reformacji nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n

\r\n

Nie by\u0142o rewolucji, kt\u00f3ra by g\u0142\u0119biej wstrz\u0105sn\u0119\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwem, kt\u00f3ra by straszliwiej burzy\u0142a i niemi\u0142osierniej wyrokowa\u0142a. Od razu wszystko si\u0119 rozpad\u0142o i zosta\u0142o zakwestionowane, najpierw w umys\u0142ach ludzi, potem z nies\u0142ychan\u0105 szybko\u015bci\u0105 w stosunkach spo\u0142ecznych, we wszelkiej karno\u015bci i wszelakim porz\u0105dku.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Uwaga Droysena pozostaje aktualna r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b. Co prawda sam protestantyzm w swoich tradycyjnych formach pozostaje od d\u0142u\u017cszego czasu religijnym trupem, poddawanym kolejnym reformacjom, jednak b\u0142\u0119dy protestantyzmu, tak celnie zdiagnozowane przez bp. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara, funkcjonuj\u0105 w obiegu spo\u0142ecznym. Przedosta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do wn\u0119trza Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, wywo\u0142uj\u0105c najgro\u017aniejszy kryzys wiary, jakiego do\u015bwiadczy\u0142 katolicyzm na przestrzeni wiek\u00f3w. Nie przez przypadek biskup przemyski upatrywa\u0142 korzeni niebezpiecznego modernizmu w wyrastaj\u0105cej z protestantyzmu etycznej koncepcji Emanuela Kanta.<\/p>\r\n

Antidotum na morderczy kryzys mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie odrzucenie modernistycznych b\u0142\u0119d\u00f3w, przeniesionych do Ko\u015bcio\u0142a z protestantyzmu, i odrodzenie misyjnej postawy katolik\u00f3w. Od fatalnego roku 1517 by\u0142a ona najlepsz\u0105 broni\u0105 przeciwko k\u0142amstwom Lutra, g\u0142upocie Karlstadta i fanatyzmowi Kalwina, a \u015bwiadcz\u0105 o tym rzesze wybitnych konwertyt\u00f3w, wracaj\u0105cych z protestanckiego wygnania na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Poniewa\u017c, jak wielokrotnie powtarza\u0142 za papie\u017cem \u015bw. Piusem X i Leonem XIII \u015bwi\u0119ty biskup J\u00f3zef Sebastian Pelczar, jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa istnieje wy\u0142\u0105cznie w Ko\u015bciele katolickim, a protestanci mog\u0105 j\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez wyparcie si\u0119 swoich zgubnych b\u0142\u0119d\u00f3w i powr\u00f3t do odrzuconego niegdy\u015b katolicyzmu. P\u0142aszczyzna dialogu i porozumienia zawiera si\u0119 w niezmiennym depozycie wiary Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, o czym protestanci zawsze winni pami\u0119ta\u0107. \u00ce\u00a9<\/p>\r\n

Ryszard Mozgol<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Przypisy:<\/h3>\r\n
    \r\n
  1. Ko\u015bci\u00f3\u0142 XX wieku. Rozmowy Ewy K. Czaczkowskiej,<\/em> Katowice 1999, s. 93.<\/li>\r\n
  2. J. S. Pelczar, Obrona religii katolickiej,<\/em> tom I: Jak wielkim skarbem jest religia katolicka i dlaczego ta religia ma dzisiaj tylu przeciwnik\u00f3w,<\/em> Przemy\u015bl 1920, s. 99.<\/li>\r\n
  3. Ibid<\/em>., s. 101.<\/li>\r\n
  4. A. St\u00f6ckl, J. Weing\u00c3\u00a4rtner, Historia filozofii<\/em>, Krak\u00f3w 1927, s. 343-346.<\/li>\r\n
  5. J. S. Pelczar, op. cit.,<\/em> s. 105.<\/li>\r\n
  6. Zob. J. S. Pelczar, Masoneria, jej istota, zasady, d\u0105\u017cno\u015bci, pocz\u0105tki, rozw\u00f3j, organizacja, ceremonia\u0142 i dzia\u0142anie.<\/em> Pozna\u0144 1997, s. 322.<\/li>\r\n
  7. J. S. Pelczar, op. cit.,<\/em> s. 107. <\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa istnieje wy\u0142\u0105cznie w Ko\u015bciele katolickim, a protestanci mog\u0105 j\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie poprzez wyparcie si\u0119 zgubnych b\u0142\u0119d\u00f3w i powr\u00f3t do odrzuconego niegdy\u015b katolicyzmu. Stosunek katolik\u00f3w do protestantyzmu jest papierkiem lakmusowym ich wierno\u015bci Chrystusowi i Tradycji Ko\u015bcio\u0142a. Trudno znale\u017a\u0107 dwie bardziej przeciwstawne koncepcje religijne, kt\u00f3re pozornie wyrastaj\u0105 ze wsp\u00f3lnego pnia. Ci spo\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy wierz\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2396"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2396\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}