{"id":23856,"date":"2010-07-06T22:43:10","date_gmt":"2010-07-07T03:43:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=23856"},"modified":"2010-07-06T22:43:10","modified_gmt":"2010-07-07T03:43:10","slug":"nie-zagospodarowano-srodowisk-niepodleglosciowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=23856","title":{"rendered":"Nie zagospodarowano \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych"},"content":{"rendered":"<h4><em>Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po kraju, dostrzegam, \u017ce polsko\u015b\u0107 zago\u015bci\u0142a g\u0142\u0119boko w  sercach ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 zrobi\u0107 co\u015b dla pa\u0144stwa. Jednak ani partie  polityczne, ani struktury pa\u0144stwowe nie maj\u0105 dla nich propozycji<\/em><\/h4>\r\n\r\n<p><strong>Z prof. Andrzejem Zybertowiczem, socjologiem, by\u0142ym doradc\u0105  prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego ds. bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, profesorem w  Instytucie Socjologii Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu,  rozmawia Mariusz Bober<\/strong><br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Czy Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski m\u00f3g\u0142 wygra\u0107  te wybory?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Wynik potwierdza, \u017ce w starciu dw\u00f3ch wizji Polski: z  jednej strony patriotyczno-niepodleg\u0142o\u015bciowej, reprezentowanej w du\u017cej  mierze przez t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra nie odnalaz\u0142a si\u0119 w  transformacji ustrojowej, z drugiej &#8211; tej, kt\u00f3ra na niej wygra\u0142a, cho\u0107  niekiedy p\u0142ytko jest zakorzeniona w polsko\u015bci, \u015brodowiska  niepodleg\u0142o\u015bciowe s\u0105 ci\u0105gle s\u0142abe. Co prawda wiele nauczy\u0142y si\u0119 przez  ostatnie 20 lat. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce te wybory mo\u017cna by\u0142o wygra\u0107, gdyby\u015bmy  potrafili od siebie wi\u0119cej wymaga\u0107.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Jakie wi\u0119c zmiany  nale\u017ca\u0142oby wprowadzi\u0107 i gdzie &#8211; w strukturach politycznych czy  spo\u0142ecznych?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Potrzeba wi\u0119cej samodyscypliny i umiej\u0119tno\u015bci  ch\u0142odnej analizy problem\u00f3w zamiast kierowania si\u0119 emocjami. Najgorszy  wniosek, jaki mo\u017cna by\u0142oby wyci\u0105gn\u0105\u0107, to nastroje defetystyczne, co  zawsze mnie irytuje u \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych. Wynik jest tak\u017ce  du\u017cym osi\u0105gni\u0119ciem. Pokazuje ogromny potencja\u0142 polsko\u015bci i  obywatelsko\u015bci. Zastanawiam si\u0119, na ile ten rezultat jest sukcesem  osobistym Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i jego sztabu, a na ile wyrazem si\u0142y  uczu\u0107 Polak\u00f3w demonstruj\u0105cych wol\u0119 budowy sprawnego pa\u0144stwa. Niestety,  ich energia jest ci\u0105gle niezagospodarowana.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Dlaczego?<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  Poniewa\u017c polityczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych s\u0142abo potrafi  t\u0119 energi\u0119 zogniskowa\u0107 w nowoczesnych instytucjach. <br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Z czego  zatem jeszcze musz\u0105 one zrobi\u0107 rachunek sumienia?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; To, \u017ce  wyborca, kt\u00f3ry ma kontakt z polityk\u0105 tylko za po\u015brednictwem telewizora,  kieruje si\u0119 emocjami i jest sk\u0142onny do obra\u017cania si\u0119 na swoich  polityk\u00f3w, na kt\u00f3rych raz ju\u017c zag\u0142osowa\u0142, jest dla mnie zrozumia\u0142e. Ale  gdy rozmawiam z politykami, kt\u00f3rzy dzia\u0142ali ju\u017c w wielu partiach i  widz\u0119, \u017ce stale kieruj\u0105 si\u0119 urazami, \u017ce maj\u0105 bardzo ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107  do my\u015blenia taktycznego, to mnie dra\u017cni. Na przyk\u0142ad osoby przywi\u0105zane  do tradycji patriotycznej, maj\u0105ce du\u017c\u0105 wiedz\u0119 historyczn\u0105 i polityczn\u0105  jednocze\u015bnie, przed katastrof\u0105 smole\u0144sk\u0105 potrafi\u0142y wyg\u0142asza\u0107 tyrady,  dlaczego nie zag\u0142osuj\u0105 na \u015bp. Lecha Kaczy\u0144skiego, bo rozdra\u017cni\u0142 ich  jaki\u015b drobiazg w jego polityce.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Wi\u0119c nawet politycy maj\u0105  problemy z racjonalizacj\u0105 swoich oczekiwa\u0144 wyborczych?<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  Niekt\u00f3rzy dzia\u0142acze partyjni post\u0119puj\u0105 tak, jakby oczekiwali, a\u017c pojawi  si\u0119 polityk typu Mr. Perfect, czyli kto\u015b doskona\u0142y, spe\u0142niaj\u0105cy  wszystkie marzenia. Taka postawa przypomina nastolatk\u0119, kt\u00f3ra z  ut\u0119sknieniem czeka na wymarzonego, idealnego ch\u0142opaka. Je\u015bli kto\u015b od lat  zajmuje si\u0119 polityk\u0105 i w ten spos\u00f3b postrzega parti\u0119 albo jakiego\u015b  kandydata na wa\u017cny urz\u0105d w pa\u0144stwie, to znaczy, \u017ce jest po prostu  niedojrza\u0142y. Irytuj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce cz\u0119sto ludzie utalentowani i &#8211;  wydawa\u0142oby si\u0119 &#8211; do\u015bwiadczeni nie potrafi\u0105 zacisn\u0105\u0107 z\u0119b\u00f3w, okie\u0142zna\u0107  w\u0142asnego ego i pracowa\u0107 zespo\u0142owo. To jest negatywna strona zjawiska  okre\u015blanego jako polski indywidualizm. Zachowuj\u0105cy si\u0119 w ten spos\u00f3b  polityk woli mie\u0107 parti\u0119 kanapow\u0105, ale swoj\u0105, ni\u017c dokona\u0107 inteligentnego  kompromisu, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w du\u017cych wsp\u00f3lnych projektach. Z drugiej  strony, w \u015brodowiskach patriotycznych panuje spora nieufno\u015b\u0107 wobec os\u00f3b,  z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracuje si\u0119 od d\u0142u\u017cszego czasu. Dochodzi nawet do  paradoksalnych sytuacji, \u017ce niekt\u00f3rzy dzia\u0142acze s\u0105 najbardziej sk\u0142\u00f3ceni z  by\u0142ymi wieloletnimi wsp\u00f3\u0142pracownikami&#8230;<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>PiS te\u017c pope\u0142ni\u0142o  b\u0142\u0119dy w kampanii?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Mam wra\u017cenie, \u017ce sztab wyborczy Jaros\u0142awa  Kaczy\u0144skiego, podobnie jak partia, wykaza\u0142 ograniczone umiej\u0119tno\u015bci  zagospodarowania entuzjazmu spo\u0142ecznego. Na przyk\u0142ad w Poznaniu w  spo\u0142ecznym komitecie poparcia kandydata na prezydenta znalaz\u0142o si\u0119  prawie 100 profesor\u00f3w pozna\u0144skich uczelni wy\u017cszych. Ale nie potrafiono  ani tego faktu odpowiednio nag\u0142o\u015bni\u0107, ani takiego potencja\u0142u m\u0105drze  wykorzysta\u0107. Znam jednego z tamtejszych profesor\u00f3w, kt\u00f3ry osobi\u015bcie  rozdawa\u0142 ulotki z wyrazami poparcia dla Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, robi\u0105c  to zreszt\u0105 w bardzo elegancki spos\u00f3b. Ja r\u00f3wnie\u017c chodzi\u0142em w koszulce z  podobizn\u0105 mojego kandydata. Ale przy odpowiedniej organizacji wspomniany  profesor nie musia\u0142by sam rozdawa\u0107 ulotek, tylko pokaza\u0142by innym, jak  to robi\u0107. Nale\u017ca\u0142o zaprojektowa\u0107 mechanizmy, kt\u00f3re zagospodarowa\u0142yby  energi\u0119 Polak\u00f3w wyzwolon\u0105 po katastrofie smole\u0144skiej. \u015arodowiska  niepodleg\u0142o\u015bciowe nie potrafi\u0105 wykorzysta\u0107 pojawiaj\u0105cych si\u0119 oddolnie  impuls\u00f3w troski o nasz\u0105 suwerenno\u015b\u0107. S\u0105 np. przedsi\u0119biorcy, kt\u00f3rzy  chcieliby tworzy\u0107 holdingi kapita\u0142owe stymuluj\u0105ce rozw\u00f3j polskiego  kapita\u0142u. Brakuje wsp\u00f3\u0142pracy, pomost\u00f3w, kontakt\u00f3w, wymiany my\u015bli i  wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. W grach politycznych, niestety, cz\u0119sto dominuj\u0105 relacje  klientelistyczne. Nie mo\u017cna ich z polityki ca\u0142kiem wyrzuci\u0107, ale nie  mo\u017cna gry politycznej opiera\u0107 tylko na nich, jak dzieje si\u0119 to w wielu  \u015brodowiskach.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>PiS nie posiada te\u017c atrakcyjnej oferty dla  biznesu?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Niedawno odby\u0142em ciekaw\u0105 rozmow\u0119 z przedstawicielem  sektora finansowego. Wskaza\u0142, \u017ce w \u015bwiecie biznesu jest wiele os\u00f3b,  kt\u00f3re sympatyzuj\u0105 z wizj\u0105 Polski kojarzon\u0105 z Jaros\u0142awem Kaczy\u0144skim, ale  nie sympatyzuj\u0105 z metodami, kt\u00f3re &#8211; w ich odczuciu &#8211; by\u0142y wykorzystywane  wcze\u015bniej do realizacji tej wizji. To ciekawa obserwacja. Bo ci ludzie  rozumiej\u0105 zasady codziennej gry interes\u00f3w w Polsce i wiedz\u0105, \u017ce  \u015brodowisko Platformy Obywatelskiej jest tak przesi\u0105kni\u0119te r\u00f3\u017cnymi  lokalnymi, krajowymi i mi\u0119dzynarodowymi powi\u0105zaniami, \u017ce nie posiada  zdolno\u015bci do reformowania pa\u0144stwa. Nawet ci politycy PO, kt\u00f3rzy  wyrastaj\u0105 z tradycji niepodleg\u0142o\u015bciowej i kt\u00f3rzy nie s\u0105 zdemoralizowani,  utracili ju\u017c t\u0119 zdolno\u015b\u0107. Ludzie biznesu zauwa\u017cyli, \u017ce Jaros\u0142aw  Kaczy\u0144ski rozumie procesy gospodarcze. Maj\u0105 jednak w\u0105tpliwo\u015bci, czy bez  g\u0142\u0119bokiego otwarcia si\u0119 na nowoczesn\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105, kt\u00f3ra wcale nie  jest tak kiepska, jak to si\u0119 niekt\u00f3rym politykom prawicy wydaje, PiS  jest w stanie unowocze\u015bni\u0107 Polsk\u0119.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Uwa\u017ca Pan, \u017ce \u015brodowiska  niepodleg\u0142o\u015bciowe niew\u0142a\u015bciwie zdefiniowa\u0142y i prze\u0142o\u017cy\u0142y na j\u0119zyk  gospodarki idee niepodleg\u0142o\u015bciowe?<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Tak. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po kraju,  dostrzegam, \u017ce polsko\u015b\u0107 zago\u015bci\u0142a g\u0142\u0119boko w sercach ludzi gorzej  wykszta\u0142conych, cz\u0119sto nieobytych w \u015bwiecie, o ni\u017cszym statusie  materialnym. Ci ludzie chc\u0105 jednak zrobi\u0107 co\u015b dla Polski. Ale ani partie  polityczne, ani struktury pa\u0144stwowe nie maj\u0105 dla nich propozycji.  Tymczasem energia spo\u0142eczna, gdy nie jest zogniskowana przez osoby z  talentami politycznymi i organizacyjnymi &#8211; znika. Przecie\u017c sam Jaros\u0142aw  Kaczy\u0144ski wszystkiego nie zrobi. A w\u0142a\u015bnie zagospodarowanie takiej  energii jest szans\u0105 dla \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych. Gdy kto\u015b  reprezentuje tych &#8222;s\u0142abszych&#8221; Polak\u00f3w, w\u00f3wczas tylko ludzka energia mo\u017ce  nadrobi\u0107 brak wsparcia np. ze strony oligarchicznego kapita\u0142u i  wielkich mi\u0119dzynarodowych korporacji. By nie zmarnowa\u0107 energii  spo\u0142ecznej, trzeba wykaza\u0107 si\u0119 wyczuciem i umiej\u0119tno\u015bciami  organizacyjnymi. Pod tym wzgl\u0119dem \u015brodowiska solidarno\u015bciowe i  niepodleg\u0142o\u015bciowe musz\u0105 si\u0119 jeszcze wiele nauczy\u0107.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Wybory  ujawni\u0142y te\u017c du\u017ce p\u0119kni\u0119cie w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie. Nawet Bronis\u0142aw  Komorowski zda\u0142 sobie z tego spraw\u0119&#8230;<\/strong><br \/>\r\n&#8211; Z jednej strony  Bronis\u0142awowi Komorowskiemu, jak ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi, a zw\u0142aszcza  obdarzonemu zaufaniem przez miliony Polak\u00f3w, nale\u017cy si\u0119 dobrodziejstwo  w\u0105tpliwo\u015bci. Nie nale\u017cy z g\u00f3ry wyklucza\u0107, \u017ce polityk &#8222;namaszczony&#8221; przez  po\u0142ow\u0119 z hakiem g\u0142osuj\u0105cych b\u0119dzie w stanie wznie\u015b\u0107 si\u0119 ponad s\u0142abo\u015bci  swoje i swojej formacji. Ale nie mo\u017cna zapomina\u0107 o tym, kto kandydata  Komorowskiego popar\u0142: osoby zarejestrowane jako TW &#8222;Wolski&#8221;, TW &#8222;Bolek&#8221;,  TW &#8222;Alek&#8221;, a tak\u017ce b. szef rozwi\u0105zanych Wojskowych S\u0142u\u017cb Informacyjnych  gen. Marek Dukaczewski. A przecie\u017c poparcie zawsze jako\u015b ogranicza pole  manewru. W kampanii wyborczej po katastrofie smole\u0144skiej nie by\u0142o  miejsca na narracj\u0119 prawdziwo\u015bciow\u0105 i powa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119 o interesach. Ale  w prawdziwej polityce prawda i fa\u0142sz s\u0105 instrumentami walki o w\u0142adz\u0119, a  zale\u017cno\u015b\u0107 od grup interes\u00f3w ukierunkowuje t\u0119 walk\u0119. Czy dostrze\u017cemy u  Bronis\u0142awa Komorowskiego potencja\u0142 do wzniesienia si\u0119 ponad takie jak  przywo\u0142ane wy\u017cej powi\u0105zania? A przecie\u017c na wyja\u015bnienie przez  dziennikarzy \u015bledczych nadal czeka sprawa jego prawdziwych relacji ze  \u015brodowiskiem WSI. Wyborcom nale\u017cy si\u0119 ta wiedza. Znamienne, \u017ce to  w\u0142a\u015bnie on jako jedyny spo\u015br\u00f3d Platformy Obywatelskiej g\u0142osowa\u0142  przeciwko likwidacji WSI. Podczas kampanii media nie podj\u0119\u0142y powa\u017cnej  pr\u00f3by wyja\u015bnienia tych w\u0105tpliwo\u015bci. Tymczasem trzeba sobie odpowiedzie\u0107  na pytanie, czy jego kontakty ze \u015brodowiskiem WSI wskazuj\u0105 na jak\u0105\u015b  form\u0119 uzale\u017cnienia od by\u0142ych funkcjonariuszy s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa  szkolonych w ZSRS i czy jakie\u015b formy uzale\u017cnienia nie istniej\u0105 nadal. <br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Sprawa  nie jest nowa, a jednak nie wp\u0142yn\u0119\u0142a na wyniki kandydata PO&#8230;<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wiedza historyczna w Polsce przedostaje si\u0119 do  \u015bwiadomo\u015bci wyborc\u00f3w z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem. Po ilu latach w Polsce  dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce pierwszy prezydent po 1989 r. by\u0142 zarejestrowany  jako TW &#8222;Wolski&#8221;? Po ilu latach od wybor\u00f3w zosta\u0142a opublikowana naukowa  ksi\u0105\u017cka o TW &#8222;Bolku&#8221;? Po jakim czasie zosta\u0142y ujawnione dokumenty  dotycz\u0105ce TW &#8222;Alka&#8221;? I przecie\u017c do dzi\u015b wielu wyborc\u00f3w nie przyswoi\u0142o  tej wiedzy.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Jednak cz\u0119\u015bci elektoratu zapewne nawet twarde  dowody nie odwiod\u0142yby od g\u0142osowania na kandydata PO. Czy w takim razie  wyj\u015bciem z tego klinczu nie jest aktywizacja tych, kt\u00f3rzy nie bior\u0105  udzia\u0142u w wyborach, a tym razem znowu by\u0142o ich ponad 40 procent?<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  W ustroju demokratycznym ok. 20 proc. absencji wyborczej mo\u017cna uzna\u0107 za  norm\u0119. Niekt\u00f3rzy po prostu nie interesuj\u0105 si\u0119 polityk\u0105. Inni nie chc\u0105  g\u0142osowa\u0107, poniewa\u017c uznaj\u0105, \u017ce ju\u017c tylko samym udzia\u0142em w wyborach  dawaliby poparcie systemowi w\u0142adzy, kt\u00f3ry nie jest dobry. Cz\u0119\u015b\u0107 tych  ludzi wykazuje si\u0119 zapewne niedojrza\u0142o\u015bci\u0105, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0142em i post\u0119puje  jak dzieci m\u00f3wi\u0105ce: &#8222;Na z\u0142o\u015b\u0107 mamie odmro\u017c\u0119 sobie uszy&#8221;. Ale warto  przemy\u015ble\u0107 problem nieg\u0142osuj\u0105cych bardziej ca\u0142o\u015bciowo. Nale\u017ca\u0142oby da\u0107  wyborcom szans\u0119 prawnie uregulowanego zakomunikowania, \u017ce nie ufaj\u0105  \u017cadnemu z kandydat\u00f3w startuj\u0105cych w wyborach. Na przyk\u0142ad, wprowadzaj\u0105c  formu\u0142\u0119 oddania g\u0142osu niewa\u017cnego i przyjmuj\u0105c za\u0142o\u017cenie, \u017ce je\u015bli w  danych wyborach (np. na burmistrza) liczba g\u0142os\u00f3w niewa\u017cnych jest  najwi\u0119ksza, znaczy to, \u017ce wyborcy nie akceptuj\u0105 listy w ca\u0142o\u015bci, \u017ce  wybory musz\u0105 odby\u0107 si\u0119 ponownie z ca\u0142kiem nowym zestawem kandydat\u00f3w.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Utrzymuje  si\u0119 podzia\u0142 na zachodni\u0105 i wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski, na tych z du\u017cych  miast, o lepszym statusie materialnym i wykszta\u0142ceniu, m\u0142odszych, oraz  biedniejszych, starszych, g\u0142\u00f3wnie ze wsi i z ni\u017cszym wykszta\u0142ceniem?<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  To pewne uproszczenie, cho\u0107 wydaje si\u0119, \u017ce rzeczywi\u015bcie w wi\u0119kszo\u015bci  Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego popieraj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy gorzej sobie poradzili w  III RP. Jest to efekt sytuacji, w kt\u00f3rej lewica przesta\u0142a dba\u0107 o sprawy  socjalne i koncentruje si\u0119 na sferze obyczajowej i \u015bwiatopogl\u0105dowej.  Formacja lewicowa &#8211; nie tylko w Polsce &#8211; \u015bwiadomie lub nie, nie tylko  nie zagra\u017ca wielkim korporacjom, ale cz\u0119sto wpisuje si\u0119 w ich interesy.  Tymczasem ugrupowania niepodleg\u0142o\u015bciowe, kojarzone z prawic\u0105, cz\u0119sto  maj\u0105 diagnozy i projekty trafiaj\u0105ce tak\u017ce do wyborc\u00f3w o niewielkich  dochodach.<br \/>\r\n<br \/>\r\n<strong>Dzi\u015b zmieni\u0142a si\u0119 zatem o\u015b sporu spo\u0142ecznego?<\/strong><br \/>\r\n&#8211;  W ka\u017cdej grze spo\u0142ecznej s\u0105 wygrani i przegrani. Ka\u017cda wi\u0119ksza zmiana  wprowadzana w pa\u0144stwie jest dla jednych korzystna, dla innych nie. A  demokracja, kt\u00f3ra przybra\u0142a form\u0119 mediokracji, wzmaga szum informacyjny,  sprawiaj\u0105c, \u017ce ludzie trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 do definiowania swoich interes\u00f3w i  organizowania si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich.<br \/>\r\n<br \/>\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po kraju, dostrzegam, \u017ce polsko\u015b\u0107 zago\u015bci\u0142a g\u0142\u0119boko w sercach ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 zrobi\u0107 co\u015b dla pa\u0144stwa. Jednak ani partie polityczne, ani struktury pa\u0144stwowe nie maj\u0105 dla nich propozycji Z prof. Andrzejem Zybertowiczem, socjologiem, by\u0142ym doradc\u0105 prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego ds. bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, profesorem w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, rozmawia Mariusz Bober Czy [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23856"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23856\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}