{"id":2352,"date":"2008-08-05T09:59:43","date_gmt":"2008-08-05T09:59:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2352","title":{"rendered":"Ja\u0142ta\u0144ska cisza elit – Powstanie 44 – Marek Jan Chodakiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dwa lata temu gazeta The Financial Times (28 lipca 2006) skrytykowa\u0142a “bli\u017aniak\u00f3w Kaczy\u0144skich” za przeprowadzane przez nich reformy. Autor wst\u0119pniaka przypomnia\u0142 “narodow\u0105 reputacj\u0119 [Polak\u00f3w] do sk\u0142onno\u015bci do impulsywnych dzia\u0142a\u0144 [pod Monte Cassino i kiedy indziej w ich historii) (“the national reputation for impulsive (at Monte Cassino and elsewhere in their history)”].<\/p>\r\n

Naturalnie chodzi tutaj przede wszystkim o Powstanie Warszawskie – fakt, o kt\u00f3rym angielski redaktor nie chcia\u0142 pisa\u0107 wprost.<\/p>\r\n

Dla optymist\u00f3w jest to znak wyrzutu sumienia na Zachodzie. Twierdz\u0105 oni, \u017ce Powstanie Warszawskie najlepiej symbolizuje opuszczenie Polski przez naszych aliant\u00f3w mi\u0119dzy 1939 a 1945 r., oraz potem. Pot\u0119ga tego symbolu powodowa\u0142a jego przemilczenie przez 60 lat. <\/p>\r\n

\r\n Wyrzut sumienia? <\/strong>\r\n<\/center>\r\n

Jest to dziwne rozumowanie. Dla polityk\u00f3w zachodnich Powstanie by\u0142o bardzo niewygodne. Komplikowa\u0142o wsp\u00f3lne stosunki ze Stalinem. Dlatego Powstanie Warszawskie funkcjonowa\u0142o jedynie przez chwil\u0119 w zbiorowej zachodniej \u015bwiadomo\u015bci – bardziej w Wielkiej Brytanii ni\u017c w USA. By\u0142o obecne bardzo kr\u00f3tko jesieni\u0105 1944 r. Powstanie zaistnia\u0142o dzi\u0119ki mediom, a szczeg\u00f3lnie listowi otwartemu Naczelnego Wodza, gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Ale pami\u0119tajmy, \u017ce w tym czasie media zachodnie du\u017co bardziej ekscytowa\u0142y si\u0119 alianck\u0105 inwazj\u0105 na Normandi\u0119 oraz pot\u0119\u017cn\u0105 ofensyw\u0105 sowieck\u0105, kt\u00f3ra do ko\u0144ca lata 1944 r. dotar\u0142a do Wis\u0142y, oraz zaj\u0119\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Ba\u0142kan\u00f3w.Przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142 wieku Powstanie w\u0142a\u015bciwie nie funkcjonowa\u0142o w zbiorowej pami\u0119ci Zachodu. By\u0142o konsekwentnie przemilczane przez media. <\/p>\r\n

O Powstaniu nie m\u00f3wili te\u017c za bardzo zachodni politycy, bowiem trudno by\u0142o oczekiwa\u0107 po nich corocznicowego samobiczowania. Trudno by\u0142o nawet spodziewa\u0107 si\u0119 krokodylich \u0142ez po Powstaniu, gdy – logicznie – zryw Polak\u00f3w godzi\u0142 przecie\u017c w ustalony w Teheranie i Ja\u0142cie \u0142ad powojennego \u015bwiata. Pami\u0119\u0107 o nim podwa\u017ca\u0142a wi\u0119c pok\u00f3j i dobrobyt Zachodu.Naturalnie nawet w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w zachodnich by\u0142y prominentne wyj\u0105tki. Gdzieniegdzie pami\u0119tano o Powstaniu. Prawie bez wyj\u0105tku chodzi\u0142o o podkre\u015blenie polskiej woli walki o wolno\u015b\u0107 w kontek\u015bcie antykomunizmu. <\/p>\r\n

W latach 60dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia z okazji Powstania genera\u0142a Tadeusza Komorowskiego (“B\u00f3r”) przyj\u0105\u0142 prezydent USA L.B. Johnson, walcz\u0105cy wtedy ostro z komunistami w Wietnamie. W 1984 r. prezydent Ronald Reagan na uroczystym przyj\u0119ciu w Bia\u0142ym Domu udekorowa\u0142 Stefana Korbo\u0144skiego, ostatniego szefa Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, oraz innych powsta\u0144c\u00f3w wysokimi odznaczeniami pa\u0144stwowym. Na mi\u0142e s\u0142owa zdoby\u0142a si\u0119 te\u017c pani Premier Margaret Thatcher. Ale to by\u0142y wyj\u0105tki w morzu niepami\u0119ci. <\/p>\r\n

\r\n Uniwersytety<\/strong>\r\n<\/center>\r\n

Z tego samego powodu w\u0142a\u015bciwie nie by\u0142o zapotrzebowania na Powstanie na zachodnich uniwersytetach. Tutaj kompleks ja\u0142ta\u0144ski na\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na silny filosowietyzm oraz powszechn\u0105 niemal lewicowo\u015b\u0107 na wydzia\u0142ach nauk spo\u0142ecznych. Wraz z narastaniem takich postaw od lat 60dziesi\u0105tych, zanika\u0142y odruchy sympatii z Polsk\u0105 woln\u0105, niepodleg\u0142\u0105, tradycyjn\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Polsk\u0105, o jak\u0105 walczyli powsta\u0144cy warszawscy. W rezultacie bardzo niewielu historyk\u00f3w zachodnich po\u015bwi\u0119ca\u0142o czas na badanie tej tragedii. A je\u015bli ju\u017c, to byli to polscy emigranci – J.K. Zawodny czy Jan Ciechanowski. Norman Davies to prawie zupe\u0142ny ewenement. Wyj\u0105tek od regu\u0142y.Trudno wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o funkcjonowaniu Powstania jako kolektywnego wyrzutu sumienia na Zachodzie, gdy ja\u0142ta\u0144ska cisza elit o nim by\u0142a norm\u0105. <\/p>\r\n

\r\n Prze\u0142om? <\/strong>\r\n<\/center>\r\n

W czerwcu i sierpniu 2004 r. – na rocznic\u0119 D-Day (inwazja na Normandi\u0119) oraz Powstania – stacja telewizyjna CNN wyemitowa\u0142a program “The Warsaw Rising ‘44”. By\u0142o to pierwsze powa\u017cne wydarzenie medialne o Powstaniu od 1944 r. Zaskoczy\u0142o to wielu obserwator\u00f3w. Niekt\u00f3rzy polonijni dzia\u0142acze samogratuluj\u0105co poklepali si\u0119 po \u0142opatkach, wskazuj\u0105c na “pot\u0119g\u0119 Polonii”. Post-komuni\u015bci z warszawskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych wskazywali na udzia\u0142 Polski w wojnie w Iraku. Nadwi\u015blani euroentuzja\u015bci podkre\u015blali, \u017ce program CNN udowadnia czarno na bia\u0142ym, \u017ce “nareszcie nas zauwa\u017cono” w zwi\u0105zku z wej\u015bciem do Unii Europejskiej.Reakcje na Zachodzie by\u0142y r\u00f3\u017cne. Przewa\u017ca\u0142a chyba \u017ca\u0142o\u015b\u0107 i zdumienie. Pochylono g\u0142owy nad tragedi\u0105. Naturalnie CNN otrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c pogr\u00f3\u017cki od neonazist\u00f3w, insynuj\u0105ce, mi\u0119dzy innymi, \u017ce “Warsaw Rising ‘44” to “polski spisek.”Jak by\u0142o naprawd\u0119? <\/p>\r\n

\r\n Powstanie Powstania ‘44 <\/strong>\r\n<\/center>\r\n

W sierpniu 2003 r. baronowa (Lady) Blanka Rosenstiel, znana dzia\u0142aczka polonijna w USA zdecydowa\u0142a, \u017ce na okr\u0105g\u0142\u0105, 60dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 Powstania Warszawskiego jego uczestnikom, jak r\u00f3wnie\u017c wszystkim Polakom, nale\u017cy si\u0119 film. Zamieszka\u0142a w Miami na Florydzie oraz w Charlottesville w Wirginii, Lady Blanka by\u0142a dziewczynk\u0105, gdy wraz z matk\u0105 oraz dw\u00f3jk\u0105 braci zosta\u0142a z\u0142apana w powsta\u0144czej Warszawie i wywieziona do obozu pracy przymusowej do Rzeszy. Jej ojciec zgin\u0105\u0142 wcze\u015bniej w Dachau, a ciotka na Pawiaku. Oboje byli \u017co\u0142nierzami konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej. Lady Blanka czu\u0142a si\u0119 zobligowana patriotyzmem pami\u0119ci o bliskich, o zniszczonym mie\u015bcie swego dzieci\u0144stwa. Co wi\u0119cej, Lady Blanka od kilkudziesi\u0119ciu lat jest animatorem ca\u0142ego szeregu kulturalnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 s\u0142awi\u0105cych imi\u0119 Polski w USA. Tak by\u0142o i tym razem. <\/p>\r\n

Do Lady Blanki do\u0142\u0105czy\u0142a inna polonijna woluntariuszka, profesor medycyny Uniwersytetu Georgetown i wybitny naukowiec z National Institutes of Health, dr. Maria Michejdowa. Rodzice Marii, kt\u00f3ra jest z domu hr. Ł\u0105cka herbu Korzbok, te\u017c dzia\u0142ali w podziemiu. Czyli – w pewnym sensie – nast\u0105pi\u0142 spisek polskich arystokratek. Obie panie wyda\u0142y nam rozkaz udzielenia pomocy temu projektowi. G\u0142\u00f3wnie polega\u0142o to na konsultacjach oraz badaniach w archiwach filmowych i innych. <\/p>\r\n

Lady Blanka zdecydowa\u0142a si\u0119 ,sfinansowa\u0107 film. Pocz\u0105tkowy plan zak\u0142ada\u0142 powstanie obrazu na u\u017cytek Polonii. Mia\u0142 go kr\u0119ci\u0107 Gene Starsky (kt\u00f3ry zreszt\u0105 r\u00f3wnolegle stworzy\u0142 taki dokument). Tymczasem Lady Blanka stara\u0142a si\u0119 te\u017c przekona\u0107 The History Channel aby ten do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do projektu, przej\u0105\u0142 go. Wiadomo – renomowana stacja telewizyjna zapewnia szerok\u0105 dystrybucj\u0119. Na razie nic z tego nie wysz\u0142o. Jednak po sukcesie projektu CNN, The History Channel niezale\u017cnie wyprodukowa\u0142 – z nasz\u0105 pomoc\u0105 — w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 bitwy o Warszaw\u0119 w 1944 r. Ale to sta\u0142o si\u0119 dopiero w 2005 r. <\/p>\r\n

\r\n Wej\u015bcie CNN<\/strong>\r\n<\/center>\r\n

Tymczasem jesieni\u0105 2003 r. dr. Maria Michejdowa rozmawia\u0142a o projekcie filmu z profesorem Zbigniewem Brzezi\u0144skim. Ten zgodzi\u0142 si\u0119, \u017ce najlepiej b\u0119dzie gdy projekt wykona renomowana stacja. Wspomnia\u0142 o red. Davidzie Ensorze z CCN, kt\u00f3ry pe\u0142ni funkcje korespondenta do spraw bezpiecze\u0144stwa narodowego. Maria zaaran\u017cowa\u0142a obiad proszony dla red. Ensora z ma\u0142\u017conk\u0105. <\/p>\r\n

Obw\u0105chiwali\u015bmy si\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w zwi\u0105zku z zainteresowaniem sprawami bezpiecze\u0144stwa narodowego David zna niekt\u00f3re osoby zwi\u0105zane z moj\u0105 uczelni\u0105: The Institute of World Politics. Ponadto David uko\u0144czy\u0142 University of California Berkeley, gdzie my r\u00f3wnie\u017c s\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142ad\u00f3w. Jego ojciec by\u0142 pilotem w Royal Air Forces podczas II wojny \u015bwiatowej. Co wi\u0119cej – a to szczeg\u00f3lnie ucieszy\u0142o historyka – dziadek Davida to Sir Robert Ensor, wybitny angielski dziejopisarz, profesor Oxfordu, pionier historii spo\u0142ecznej. Atmosfera rozlu\u017ani\u0142a si\u0119. <\/p>\r\n

Nast\u0119pnie David opowiada\u0142 swoje przygody w Polsce podczas stanu wojennego. Wspomina\u0142 jak pozwala\u0142 podziemnej “Solidarno\u015bci” kopiowa\u0107 kasety video na swoim sprz\u0119cie. Pami\u0119ta\u0142 jak polska m\u0142odzie\u017c walczy\u0142a z komunistami w imi\u0119 powsta\u0144czych idea\u0142\u00f3w. David Ensor by\u0142 wtedy korespondentem jednej ze stacji telewizji ameryka\u0144skiej. Zakocha\u0142 si\u0119 w Polce. Ślubu udziela\u0142 im ksi\u0105dz Jerzy Popie\u0142uszko, wikary z mojej parafii przy placu Wilsona. Pani Ensorowa, Anita, jest c\u00f3rk\u0105 powsta\u0144ca warszawskiego. Jego prze\u017cycia spisali harcerze ZHR od dh. Sebastiana Bojemskiego i – po projekcji CNN – opublikowali dwa lata temu w pi\u015bmie Glaukopis w Polsce.Korzenie rodzinne oraz prze\u017cycia w\u0142asne pomog\u0142y bardzo. David Ensor zdecydowa\u0142 si\u0119 na film o Powstaniu. Teraz trzeba by\u0142o przekona\u0107 CNN. <\/p>\r\n

\r\n Produkcja<\/strong>\r\n<\/center>\r\n

W ci\u0105gu miesi\u0105ca kierownictwo CNN zgodzi\u0142o si\u0119 na nasz\u0105 przygod\u0119. Producentk\u0105 zosta\u0142a Cathy Slobogin. Ekipie dostarczyli\u015bmy wszelkie materia\u0142y oraz kontakty, a w tym nie tylko na archiwa, czy Dyrekcj\u0119 Wodoci\u0105g\u00f3w Miejskich, ale r\u00f3wnie\u017c na weteran\u00f3w powstania. Wielu z nich podchodzi\u0142o do projektu nieufnie. Obawia\u0142o si\u0119 prowokacji, wyszydzania, oskar\u017ce\u0144 o “polski antysemityzm”. Przecie\u017c przez ponad p\u00f3\u0142 wieku ich walk\u0119, b\u00f3l, wysi\u0142ek i po\u015bwi\u0119cenie ignorowano. Niekt\u00f3rzy odm\u00f3wili wsp\u00f3\u0142pracy. Albo zgadzali si\u0119 na wywiad jedynie pod warunkiem, \u017ce CNN przeka\u017ce im film do aprobaty przed premier\u0105. To by\u0142y warunki by\u0142y naturalnie nie do przyj\u0119cia.<\/p>\r\n

Jednak dr. Michejdowa by\u0142a nadzwyczaj uparta. Dwoi\u0142a si\u0119 i troi\u0142a; odnajdywa\u0142a angloj\u0119zycznych weteran\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Przekonywa\u0142a, aran\u017cowa\u0142a spotkania. Wydatn\u0105 pomoc\u0105 i animatork\u0105 tych wysi\u0142k\u00f3w by\u0142a naturalnie pani Zofia Korbo\u0144ska, kt\u00f3ra w Powstaniu obs\u0142ugiwa\u0142a radiostacj\u0119, a kt\u00f3ra od wojny mieszka w Waszyngtonie. Dr. Michejdowa zmobilizowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c do pomocy swego dobrego znajomego, Jana Nowaka, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie powr\u00f3ci\u0142 z emigracji do Polski.<\/p>\r\n

Co do ekspert\u00f3w, to nie by\u0142o k\u0142opot\u00f3w. Profesor Brzezi\u0144ski patronowa\u0142 projektowi od pocz\u0105tku. Pomaga\u0142 te\u017c merytorycznie mieszkaniec San Diego w Kalifornii, Witold Kiezun, Jr., syn powsta\u0144ca, animator pomys\u0142u Project in Posterum i tw\u00f3rca portalu internetowego www.warsawuprising.com<\/a>. To r\u00f3wnie\u017c z jego website o Powstaniu uczyli si\u0119 dziennikarze CNN. (A teraz wchodzi na niego setki tysi\u0119cy zainteresowanych angloj\u0119zycznych os\u00f3b.)Norman Davies, kt\u00f3rego mam przyjemno\u015b\u0107 zna\u0107 jeszcze ze Stanford University od po\u0142owy lat osiemdziesi\u0105tych, zgodzi\u0142 si\u0119 natychmiast dobi\u0107 do projektu. Co wi\u0119cej, prof. Davies przekona\u0142 producent\u00f3w CNN aby zmienili tytu\u0142 z “The Warsaw Uprising” <\/strong><\/em>na “The Warsaw Rising”<\/strong><\/em>. <\/p>\r\n

Po pierwsze, “uprising” jest germanizmem (Aufstand). Bardziej eleganckie jest angielskie “rising.” Po drugie, “The Warsaw Uprising” kojarzy si\u0119 na Zachodzie jednoznacznie z Powstaniem w Getto Warszawskim z 1943 r. A tutaj trzeba wyra\u017anie zaznaczy\u0107 odr\u0119bno\u015b\u0107 obu wydarze\u0144 w ramach tej samej tragedii historycznej – II wojny \u015bwiatowej. Zreszt\u0105 dokument nie tylko podkre\u015bla odr\u0119bno\u015b\u0107 Powstania w 1944 r., ale r\u00f3wnie\u017c zaz\u0119bianie si\u0119 los\u00f3w polskich i \u017cydowskich, co najlepiej ilustruje fragment filmu po\u015bwi\u0119cony zdobyciu obozu na G\u0119si\u00f3wce przez AK i uwolnienie tam kilkuset \u017byd\u00f3w. <\/p>\r\n

\r\n Sprawy polsko-\u017cydowskie <\/strong>\r\n<\/center>\r\n

Nota bene, sprawy polsko-\u017cydowskie wyp\u0142yn\u0119\u0142y raz jeszcze. Cathy Slobogin, kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 rodziny pochodzi z Ukrainy, chcia\u0142a wiedzie\u0107 o stosunku powsta\u0144c\u00f3w do \u017byd\u00f3w. T\u0142umaczy\u0142em, \u017ce w Warszawie ukrywa\u0142o si\u0119 w lipcu 1944 r. oko\u0142o 20,000 os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego. T\u0142umaczy\u0142em, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy do\u0142\u0105czy\u0142a do powsta\u0144c\u00f3w. W zwartych grupach wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy\u0142a w lewicowej Polskiej Armii Ludowej i – syjonistyczni i bundowscy \u017bOBowcy na zasadach autonomicznych – w szeregach komunistycznej Armii Ludowej. <\/p>\r\n

Ale wielu powsta\u0144c\u00f3w \u017cydowskich walczy\u0142o w Armii Krajowej oraz w Narodowych Si\u0142ach Zbrojnych. Cathy Slobogin bardzo martwi\u0142a si\u0119 spraw\u0105 zarzut\u00f3w o mordowanie \u017byd\u00f3w podczas Powstania. T\u0142umaczy\u0142em, \u017ce chodzi\u0142o g\u0142\u00f3wnie o mordy na tle rabunkowym, o tym, \u017ce ofiar\u0105 bandyt\u00f3w – kt\u00f3rzy zreszt\u0105 mordowali te\u017c i Polak\u00f3w – pad\u0142o oko\u0142o 40 os\u00f3b ludno\u015bci \u017cydowskiej. Pami\u0119tam, siedzieli\u015bmy z Cathy w samochodzie przez dwie godziny. Gadali\u015bmy. T\u0142umaczy\u0142em, przekonywa\u0142em. To by\u0142a bardzo wa\u017cna kwestia z moralnego punktu widzenia. Pada\u0142a cieniem na Powstanie, na Polsk\u0119, na projekt filmu. To by\u0142 jedyny zgrzyt w czasie ca\u0142ej produkcji. <\/p>\r\n

\r\n Dzie\u0142o<\/strong>\r\n<\/center>\r\n

Poza tym przypadkiem ca\u0142a ekipa by\u0142a ostro podniecona projektem. Byli po prostu zafascynowani Powstaniem. Je\u017adzili niemal po ca\u0142ym \u015bwiecie. Przeprowadzaj\u0105c wywiady, filmuj\u0105c w plenerze, \u015bci\u0105gaj\u0105c materia\u0142y dokumentalne do studia. Ekipa \u015bl\u0119cza\u0142a przy nich, my obja\u015bniali\u015bmy: “Nie, to nie jest SS-man. To dziewczyna z batalionu AK “Parasol”. Tak, ma panterk\u0119, ale prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na powsta\u0144cz\u0105 opask\u0119, naszywk\u0119 “Parasola”, oraz kok zwini\u0119ty pod czapk\u0105.” <\/em> <\/p>\r\n

Albo: “nie, to wcale nie \u017carty przed kamer\u0105, to naprawd\u0119 strzela\u0142 snajper, gdy filmowano ludzi biegn\u0105cych przez Aleje Jerozolimskie.”<\/em> Produkcja si\u0119 toczy\u0142a na wy\u015bcigi. Nie by\u0142o wiele czasu. W ko\u0144cu w maju 2004 r. wszystko by\u0142o dopi\u0119te na ostatni guzik. Redaktorzy CNN i ich szefowie byli zafascynowani. “To jest niesamowita dziennikarska gratka. Dlaczego o tym nikt nic na Zachodzie nie wie?”<\/em> Zach\u00f3d nie wie, bo Polska by\u0142a zamkni\u0119ta w totalitarnej klatce przez ponad p\u00f3\u0142 wieku. Polska nie mog\u0142a m\u00f3wi\u0107 swoim g\u0142osem. Tym razem – dzi\u0119ki gromadce ludzi dobrej woli – uda\u0142o si\u0119 opowiedzie\u0107 o Powstaniu z polskiego punktu widzenia. Jak to uj\u0119\u0142a profesor Ewa Thompson – nareszcie uprzednio zakneblowane przez Sowiet\u00f3w narody odzyskaj\u0105 sw\u00f3j g\u0142os. Trzeba tylko uporu kilku os\u00f3b, wsp\u00f3\u0142pracy \u017cyczliwych dziennikarzy, oraz otwarcia ze strony szefostwa medi\u00f3w aby – bardzo powoli – przem\u00f3c zatruty spadek ja\u0142ta\u0144skiej ciszy zachodnich elit. <\/p>\r\n

Marek Jan Chodakiewicz<\/strong><\/em><\/p>\r\n\t\r\n \r\n

Prof. dr Marek Jan Chodakiewicz jest historykiem specjalizuj\u0105cym si\u0119 w historii Europy XIX i XX wieku. Jest absolwentem San Francisko State University<\/em> (BA) i Columbia University <\/em>(MPhil i PhD). Obecnie jest wyk\u0142adowc\u0105 elitarnej uczelni Institute of World Politics<\/em> w Waszyngtonie, kszta\u0142c\u0105cej dyplomat\u00f3w i pracownik\u00f3w wywiadu.<\/p>\r\n

Marek Jan Chodakiewicz<\/strong> BIO<\/a><\/p><\/td>\r\n <\/tr>\r\n<\/table>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dwa lata temu gazeta The Financial Times (28 lipca 2006) skrytykowa\u0142a “bli\u017aniak\u00f3w Kaczy\u0144skich” za przeprowadzane przez nich reformy. Autor wst\u0119pniaka przypomnia\u0142 “narodow\u0105 reputacj\u0119 [Polak\u00f3w] do sk\u0142onno\u015bci do impulsywnych dzia\u0142a\u0144 [pod Monte Cassino i kiedy indziej w ich historii) (“the national reputation for impulsive (at Monte Cassino and elsewhere in their history)”]. Naturalnie chodzi tutaj przede […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2352"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2352"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2352\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}