{"id":2324,"date":"2008-07-30T10:00:01","date_gmt":"2008-07-30T10:00:01","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2324","title":{"rendered":"Nikt nie wymkn\u0105\u0142 si\u0119 z okr\u0105\u017cenia – Piotr Gontarczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wojenna przesz\u0142o\u015b\u0107 powszechnie szanowanego profesora Icchaka Arada pokazuje, \u017ce Polacy i Litwini inaczej postrzegaj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 sowieckiej partyzantki na Wile\u0144szczy\u017anie ni\u017c \u017bydzi. A problem\u00f3w, w\u0105tpliwo\u015bci i kwestii spornych jest znacznie wi\u0119cej. Do nich nale\u017cy mi\u0119dzy innymi sprawa tragicznego losu polskiej wsi Koniuchy<\/p>\r\n

Ju\u017c od pierwszych dni konfliktu niemiecko-sowieckiego Armia Czerwona i NKWD pr\u00f3bowa\u0142y budowa\u0107 ruch partyzancki na terenach zajmowanych przez Niemc\u00f3w i ich sojusznik\u00f3w. P\u00f3\u017aniej organizowaniem i koordynacj\u0105 bitwy na ty\u0142ach zaj\u0119\u0142y si\u0119 sztaby partyzanckie, powo\u0142ane dla ka\u017cdej z zachodnich sowieckich republik.<\/p>\r\n

Za teren zaj\u0119tej przez Sowiet\u00f3w w latach 1939 – 1940 Litwy odpowiada\u0142 Litewski Sztab Partyzancki dowodzony przez znanego dzia\u0142acza komunistycznego Anastasa Snieczkusa. Pocz\u0105tkowo bardzo s\u0142abe i \u017ale uzbrojone sowieckie oddzia\u0142y partyzanckie i grupy rozbitk\u00f3w nie przejawia\u0142y wi\u0119kszej aktywno\u015bci. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie 1943 r., kiedy do las\u00f3w trafi\u0142o kilkuset \u017byd\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie uciekinier\u00f3w z kowie\u0144skiego getta. Do ko\u0144ca niemieckiej okupacji stanowili oni wi\u0119kszo\u015b\u0107 w najbardziej znanych sowieckich oddzia\u0142ach partyzanckich, takich jak „Wpieriod” („Naprz\u00f3d”), „Borba” („Walka”) czy „Smiert okupantam” („Śmier\u0107 okupantom”). <\/p>\r\n

Ale dowodzenie wspomnianymi oddzia\u0142ami Moskwa powierza\u0142a ludziom zaufanym, zwykle przerzuconymi wcze\u015bniej na Litw\u0119 przez NKWD. Do tej ostatniej grupy zalicza\u0142 si\u0119 na przyk\u0142ad Konstantin Rodionow ps. Smirnow, kt\u00f3rego oddzia\u0142 „Śmier\u0107 okupantom” walnie przyczyni\u0142 si\u0119 do tragicznego losu wsi Koniuchy.<\/p>\r\n

Jednak znaczny rozrost sowieckich si\u0142 partyzanckich w rejonach Puszczy Rudnickiej nie spowodowa\u0142 wzrostu jej aktywno\u015bci. Brak wyszkolenia bojowego i broni, s\u0142aba dyscyplina i powszechna demoralizacja nie pozwala\u0142y na podj\u0119cie powa\u017cniejszych dzia\u0142a\u0144 przeciwko Niemcom. Z dokument\u00f3w Litewskiego Sztabu Partyzanckiego, a nawet sporz\u0105dzonych w latach 1944 – 1945 relacji samych partyzant\u00f3w wynika, \u017ce do ko\u0144ca niemieckiej okupacji wi\u0119kszo\u015b\u0107 ze wspomnianych oddzia\u0142\u00f3w wykona\u0142a do kilku akcji bojowych, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 mia\u0142a znikome znaczenie militarne.<\/p>\r\n

Jedyna szansa – uciec do lkasu<\/h3>\r\n

Rozmaite „wyczyny bojowe” sowieckich partyzant\u00f3w, wyolbrzymiane w oficjalnej sprawozdawczo\u015bci jeszcze w czasie wojny, zacz\u0119\u0142y lawinowo rosn\u0105\u0107 dopiero po wojnie. Ale wiele wskazuje na to, \u017ce efekt militarnych dzia\u0142a\u0144 nie by\u0142 dla Moskwy najistotniejszy. Wa\u017cna by\u0142a aktywno\u015b\u0107 wywiadowcza skierowana przeciwko niepodleg\u0142o\u015bciowym aspiracjom Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, a tak\u017ce zwalczanie (czy to poprzez likwidacj\u0119, czy to donos do gestapo) „antysowieckiego elementu”. <\/p>\r\n

Jest wi\u0119c kwesti\u0105 dyskusyjn\u0105, na ile by\u0142a to partyzantka „antyfaszystowska” (wzgl\u0119dnie „antynazistowska”), jak nazywa si\u0119 j\u0105 w Rosji i USA, a na ile by\u0142o to przed\u0142u\u017cenie sowieckich organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa dzia\u0142aj\u0105cych przeciwko interesom narod\u00f3w ujarzmionych przez Stalina.<\/p>\r\n

Dla ofiar eksterminacyjnej polityki niemieckiej ucieczka do lasu by\u0142a praktycznie jedyn\u0105 szans\u0105 na ocalenie \u017cycia. Brak \u015brodk\u00f3w utrzymania wymusza\u0142 zaopatrywanie si\u0119 u okolicznej ludno\u015bci. W okolicach Puszczy Rudnickiej by\u0142a ona cz\u0119sto niezwykle biedna, musia\u0142a oddawa\u0107 obowi\u0105zkowe kontyngenty oraz utrzymywa\u0107 polsk\u0105 partyzantk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. Trudno wi\u0119c oczekiwa\u0107, \u017ce by\u0142a zadowolona z konieczno\u015bci dodatkowego utrzymywania grup \u017cydowskich uciekinier\u00f3w. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce niemieckie w\u0142adze organizowa\u0142y r\u0119kami lokalnej policji i ch\u0142op\u00f3w ob\u0142awy na \u017byd\u00f3w ukrywaj\u0105cych si\u0119 w lasach. Zdobycie broni i utworzenie wi\u0119kszych grup partyzanckich na zalesionych obszarach dawa\u0142o szanse na przetrwanie i zdobycie \u017cywno\u015bci. Za wytworzenie si\u0119 takiego diabelskiego kr\u0119gu oczywi\u015bcie nie byli odpowiedzialni Polacy, Litwini ani \u017bydzi, tylko polityka III Rzeszy.<\/p>\r\n

Do tej skomplikowanej uk\u0142adanki trzeba doda\u0107 jeszcze jeden element: Sowiet\u00f3w. Ch\u0119tnie przyjmowali \u017cydowskich uciekinier\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105c wszelkimi si\u0142ami do wzmocnienia swych szereg\u00f3w. \u017bydzi rzadko pe\u0142nili funkcje kierownicze, ale ich obecno\u015b\u0107 by\u0142a widoczna i pot\u0119gowa\u0142a stereotyp \u017cydokomuny. Nadto w powszechnym mniemaniu miejscowej ludno\u015bci sowieccy (a w\u015br\u00f3d nich i \u017cydowscy) partyzanci kojarzyli si\u0119 z okupacj\u0105 lat 1939 – 1941, z sowieckimi deportacjami i zbrodniami.<\/p>\r\n

Partyzanci \u017cydowscy, b\u0119d\u0105c cz\u0142onkami sowieckich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, realizowali zadania wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej polityki Moskwy: rozpracowywanie i likwidacja dzia\u0142aczy polskiego i litewskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, a tak\u017ce akcje typowo pacyfikacyjne. Warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o stosunku Sowiet\u00f3w do kwestii zaopatrzenia. Instrukcje przysy\u0142ane z Moskwy nakazywa\u0142y „zaopatrywanie si\u0119 w lokalnych organizacjach komsomolskich”. Wobec kompletnego braku takowych, polecenia te zakrawa\u0142y na fars\u0119 i de facto by\u0142o daniem wolnej r\u0119ki w rabunku miejscowej ludno\u015bci.<\/p>\r\n

Maruderstwo i bandytyzm<\/h3>\r\n

Sowieccy partyzanci nie czuli si\u0119 emocjonalnie zwi\u0105zani z polskimi czy litewskimi ch\u0142opami. Traktowali ich r\u00f3wnie brutalnie, co szczerze: jak ludno\u015b\u0107 podbit\u0105. O „akcjach zaopatrzeniowych” wobec miejscowej ludno\u015bci mo\u017cna znale\u017a\u0107 dziesi\u0105tki relacji z\u0142o\u017conych przez ich uczestnik\u00f3w. <\/p>\r\n

Jeden z nich Izrael Weiss wspomina\u0142 w 1962 r.: „Stoi mi wyj\u0105tkowo jasno przed oczyma jedna taka akcja. Oddzia\u0142 w sile kompanii pod dow\u00f3dztwem Szlomo Branda wyruszy\u0142 o zmroku tego zimowego dnia, aby zaopatrzy\u0107 si\u0119 w prowizj\u0119 w «bogatej» wiosce niedaleko miasteczka Ejszyszki. Do celu dotarli\u015bmy oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy. Wystawili\u015bmy czujki po obu stronach wioski, a ja wraz ze swymi lud\u017ami wszed\u0142em do pierwszego gospodarstwa. (…) Pracowali\u015bmy jak w gor\u0105czce przez ca\u0142\u0105 noc, zbieraj\u0105c jedzenie i byli\u015bmy gotowi do odwrotu, gdy za\u015bwita\u0142 ranek. Szlomo i 20 jego ludzi zosta\u0142o z ty\u0142u, aby os\u0142ania\u0107 nasz odwr\u00f3t. My odjechali\u015bmy na saniach. (…) W \u017cadnym wypadku nie by\u0142 to jaki\u015b wyj\u0105tek”.<\/p>\r\n

Gdyby partyzantka sowiecka ogranicza\u0142a si\u0119 do konfiskat wy\u0142\u0105cznie towar\u00f3w potrzebnych do prze\u017cycia i w umiarkowanych ilo\u015bciach, tak by prze\u017cy\u0107 mogli i miejscowi ch\u0142opi, problem by\u0142by mniej dramatyczny. Ale brak dyscypliny i kompletne nieliczenie si\u0119 z ludno\u015bci\u0105 powodowa\u0142y, \u017ce ch\u0142opi stawali si\u0119 obiektem maruderstwa i pospolitego bandytyzmu. Rabowano odzie\u017c damsk\u0105 i obr\u0105czki \u015blubne, poszukiwano kobiet, pieni\u0119dzy i w\u00f3dki. Litewski historyk Rimantas Zizas napisa\u0142: „Ze starostwa Dawciuny do Puszczy Rudnickiej co noc «idzie» 6 – 8 furmanek, sk\u0105d nigdy nie wracaj\u0105 wozy i konie «w porz\u0105dku»: jeden ko\u0144 wr\u00f3ci\u0142 siekier\u0105 pokaleczony. (…) W ci\u0105gu kr\u00f3tkiego czasu wi\u0119kszo\u015b\u0107 koni sta\u0142a si\u0119 niezdolna do pracy, wozy po\u0142amane, w okresie 1 – 1,5 miesi\u0105ca wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142a bez obuwia i ubra\u0144”.<\/p>\r\n

Miejscowa ludno\u015b\u0107 znajdowa\u0142a si\u0119 w coraz trudniejszej sytuacji. Dramatyzm sytuacji wzmacnia\u0142 \u0142atwy dost\u0119p do broni i powszechne, wojenne zdziczenie. W niekt\u00f3rych wsiach zacz\u0119to powa\u017cnie przemy\u015bliwa\u0107 o jakiej\u015b formie obrony. Konflikt z sowieckimi partyzantami by\u0142 wi\u0119c nieuchronny.<\/p>\r\n

Polska samoobrona<\/h3>\r\n

Wie\u015b Koniuchy (przedwojenny powiat Lida) le\u017cy dzi\u015b na Litwie, niedaleko granicy z Bia\u0142orusi\u0105. Wiosn\u0105 1943 roku w jej okolicy coraz cz\u0119\u015bciej zacz\u0119li pojawia\u0107 si\u0119 partyzanci sowieccy z Puszczy Rudnickiej. Pocz\u0105tkowo stosunki z miejscow\u0105 ludno\u015bci\u0105 nie by\u0142y najgorsze. Problem pojawi\u0142 si\u0119 z czasem, kiedy „odwiedziny” stawa\u0142y si\u0119 coraz cz\u0119stsze i coraz tragiczniejsze w skutkach.<\/p>\r\n

Wedle ustale\u0144 sowieckiej prokuratury z ko\u0144ca lat 40. podczas jednej z kolejnych „wizyt” mieszka\u0144cy wsi Franciszek i Adolf Radzikowscy, „uzbroiwszy si\u0119 w siekiery, nie wpu\u015bcili do swojego domu partyzant\u00f3w Wojny Ojczy\u017anianej”. Starosta gromady Koniuchy Stanis\u0142aw Bobin poprosi\u0142 o ochron\u0119 litewsk\u0105 policj\u0119. Bez efektu. Mieszka\u0144cy wsi powo\u0142ali wi\u0119c w\u0142asn\u0105 samoobron\u0119. Kierowana przez W\u0142adys\u0142awa Woronisa, uzbrojona w mniej wi\u0119cej 20 sztuk broni (karabiny, dubelt\u00f3wki i pistolety), mia\u0142a w nocy czuwa\u0107 nad bezpiecze\u0144stwem mieszka\u0144c\u00f3w wsi i odstrasza\u0107 wyruszaj\u0105cych wieczorem na na \u017cer sowieckich maruder\u00f3w.<\/p>\r\n

Do obrony polskiej ludno\u015bci zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 te\u017c oddzia\u0142y Armii Krajowej, rozbijaj\u0105c mniejsze grupy partyzant\u00f3w i rozstrzeliwuj\u0105c schwytanych maruder\u00f3w. Jak informowa\u0142 Moskw\u0119 jeden z sowieckich komisarzy odpowiadaj\u0105cy m.in. za rejon Koniuch\u00f3w Genrik Zimanas, sytuacja sowieckiej konspiracji stawa\u0142a si\u0119 coraz trudniejsza: „Samoobrona panoszy si\u0119, «biali» [Polacy – P.G.] gdzie nie spojrzysz, wsz\u0119dzie \u015blady, a kiedy wr\u00f3cisz, oczekuj\u0105, p\u00f3\u017aniej trzeba kogo\u015b grzeba\u0107 lub wykre\u015bla\u0107 z ewidencji. (…) Gdzie mamy si\u0119 podzia\u0107? Zaszy\u0107 si\u0119 we wsiach – znaczy zniszczy\u0107 aktyw i wcale nie dlatego, \u017ce wie\u015bniacy nas nienawidz\u0105. Je\u015bli oderwa\u0107 si\u0119 od uzbrojonej si\u0142y, to nawet w «rejonie partyzanckim» przyjdzie kilku «chuligan\u00f3w ku\u0142ak\u00f3w» z s\u0105siedniej wsi z samoobrony i zastrzel\u0105, nawet policji nie wezw\u0105. Na po\u0142udniu powiatu nie uda\u0142o si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 kwater – jesieni\u0105 1943 r. wys\u0142an\u0105 s\u0142abo uzbrojon\u0105 grup\u0119 rozp\u0119dzili Polacy”.<\/p>\r\n

Sowieci potraktowali postaw\u0119 miejscowej ludno\u015bci jak zwyk\u0142y bunt, kt\u00f3ry powa\u017cnie zagra\u017ca\u0142 wp\u0142ywom komunistycznej konspiracji. Zapad\u0142a decyzja o ataku na Koniuchy, by rozbi\u0107 tamtejsz\u0105 „samoobron\u0119”, a innym niepokornym wsiom, tak\u017ce stawiaj\u0105cym op\u00f3r, da\u0107 nauczk\u0119.<\/p>\r\n

Jeszcze w 1943 r. wie\u015b otrzyma\u0142a list od Sowiet\u00f3w: „Koniuchy! Przerwijcie walk\u0119 przeciwko partyzantom! Z\u0142\u00f3\u017ccie bro\u0144. Je\u015bli b\u0119dziecie kontynuowa\u0107 walk\u0119, spalimy wie\u015b i zniszczymy wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w”. Koniuchy broni nie z\u0142o\u017cy\u0142y.<\/p>\r\n

Nie darowa\u0107 \u017cycia nikomu<\/h3>\r\n

Wobec nieprzejednanej postawy ch\u0142op\u00f3w kierownictwo sowieckiej konspiracji zbrojnej zaanga\u017cowa\u0142o w akcj\u0119 represyjn\u0105 du\u017ce si\u0142y. Chaim Lazar napisa\u0142 we wspomnieniach: „Sztab brygady zdecydowa\u0142 zr\u00f3wna\u0107 Koniuchy z ziemi\u0105, aby da\u0107 przyk\u0142ad innym. Pewnego wieczoru 120 najlepszych partyzant\u00f3w ze wszystkich oboz\u00f3w, uzbrojonych w najlepsz\u0105 bro\u0144, wyruszy\u0142o w stron\u0119 tej wsi. Mi\u0119dzy nimi by\u0142o oko\u0142o 50 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rymi dowodzi Jaakow (Jakub) Prenner. O p\u00f3\u0142nocy dotarli w okolic\u0119 wioski i zaj\u0119li pozycje wyj\u015bciowe. Mieli rozkaz, aby nie darowa\u0107 nikomu \u017cycia. Nawet byd\u0142o i nierogacizna mia\u0142y by\u0107 wybite, a wszelka w\u0142asno\u015b\u0107 spalona”.<\/p>\r\n

Wedle jednego z meldunk\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego: „W ostatnich dniach stycznia [1944 r.] wie\u015b Koniuchy zosta\u0142a otoczona przez band\u0119 \u017cydowsk\u0105-bolszewick\u0105 w sile oko\u0142o 2 tys. Po otoczeniu wie\u015b podpalono. Do uciekaj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w strzelano. Uj\u0119tych, tak doros\u0142ych, jak i dzieci \u017cywcem rzucano do ognia. Wynik: 34 zabitych, 14 rannych, ilo\u015bci os\u00f3b spalonych \u017cywcem nie ustalono. Z 50 budynk\u00f3w pozosta\u0142o tylko cztery. Powodem by\u0142 fakt, \u017ce wie\u015b by\u0142a cz\u0119\u015bciowo uzbrojona przez Litwin\u00f3w i do czasu opisanego wypadku opiera\u0142a si\u0119 grabie\u017com”.<\/p>\r\n

W licznych wspomnieniach i opracowaniach wydawanych po wojnie w USA i Izraelu akcja na Koniuchy uros\u0142a do rozmiar\u00f3w du\u017cej bitwy z Niemcami. Jeden z partyzant\u00f3w nazwiskiem Gelpern napisa\u0142: „Otrzymawszy posi\u0142ki z kowie\u0144skiego getta, zgrupowanie «Śmier\u0107 okupantom» mia\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczy\u0107 w du\u017cej akcji wraz z innymi zgrupowaniami z Puszczy Rudnickiej. W wiosce Koniuchy, jakie\u015b 30 kilometr\u00f3w od bazy partyzanckiej, usadowi\u0142 si\u0119 niemiecki garnizon. Faszy\u015bci \u015bcigali partyzant\u00f3w; zastawiali na nich zasadzki na drogach. Kilka zgrupowa\u0144 partyzanckich, a w tym «Śmier\u0107 okupantom» otrzyma\u0142o wi\u0119c rozkaz zniszczenia tej plac\u00f3wki bandyt\u00f3w. Na pocz\u0105tku rozkazano Niemcom wstrzyma\u0107 ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 i odda\u0107 bro\u0144. Gdy odm\u00f3wili, ludowi m\u015bciciele zdecydowali dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug prawa: «Je\u015bli wr\u00f3g si\u0119 nie podda, wroga trzeba wyeliminowa\u0107». (…) Niemcy zajmowali kilka dom\u00f3w i otworzyli ogie\u0144 kulami dum-dum ze swych pistolet\u00f3w maszynowych i karabin\u00f3w maszynowych. Trzeba by\u0142o szturmowa\u0107 ka\u017cdy dom. Zastosowano kule zapalaj\u0105ce, granaty r\u0119czne oraz race \u015bwietlne, aby eksterminowa\u0107 Niemc\u00f3w”.<\/p>\r\n

Ale inni partyzanci nie ukrywali, \u017ce zaatakowano nie „niemiecki garnizon”, tylko cywiln\u0105 wiosk\u0119: „p\u00f3\u0142nadzy ludzie skakali przez okna, pr\u00f3buj\u0105c ucieka\u0107, ale nikt nie wymkn\u0105\u0142 si\u0119 z okr\u0105\u017cenia. Niekt\u00f3rzy skakali wprost do rzeki, ale ich te\u017c zastrzelono”.<\/p>\r\n

Kontrowersje<\/h3>\r\n

W pochowaniu ofiar pacyfikacji polskiej ludno\u015bci Koniuch\u00f3w pomogli litewscy policjanci z posterunku w Rakiszkach. Los ocala\u0142ych by\u0142 dramatyczny. W \u015brodku zimy ich gospodarstwa sp\u0142on\u0119\u0142y wraz z ubraniami, \u017cywno\u015bci\u0105, inwentarzem. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wyjecha\u0142a od razu, reszta przetrwa\u0142a do wiosny w napr\u0119dce wykopanych ziemiankach. Nied\u0142ugo potem wielu z nich repatriowa\u0142o si\u0119 do Polski i rozjecha\u0142o po \u015bwiecie. Tymi, kt\u00f3rzy zostali na miejscu, zaj\u0119\u0142y si\u0119 organa NKWD. Zidentyfikowani cz\u0142onkowie „samoobrony” zostali aresztowani w 1947 r. za „zwalczanie partyzant\u00f3w Wojny Ojczy\u017anianej”, a to oznacza\u0142o mniej wi\u0119cej tyle, co kolaboracja z okupantem. Po jednodniowym procesie, w kt\u00f3rym ich nawet nie przes\u0142uchano (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o mo\u017cliwo\u015bci skorzystania z obro\u0144c\u00f3w), zostali skazani na dziesi\u0119\u0107 lat \u0142agr\u00f3w i konfiskat\u0119 mienia.<\/p>\r\n

Po pacyfikacji Koniuch\u00f3w Sowieci triumfowali. Do Moskwy wys\u0142ano depesz\u0119 o sprawnym przeprowadzeniu akcji. Po kilku miesi\u0105cach na te tereny wkroczy\u0142a ju\u017c Armia Czerwona. Dow\u00f3dca oddzia\u0142u „Śmier\u0107 okupantom” Konstantin Rodionow ps. Smirnow by\u0142 po wojnie funkcjonariuszem partyjnej nomenklatury na Litwie. Byli partyzanci trafili do milicji, wojska, oraz, jak Icchak Arad, do NKWD. Wielu z nich traktuje to jako pow\u00f3d do chluby, kontynuacj\u0119 walki z czas\u00f3w wojny, udzia\u0142 w rozgromieniu faszyzmu. Ich opis tamtych wydarze\u0144 wydaje si\u0119 mocno uproszczony: Sowieci zwalczali „nazist\u00f3w”, a wi\u0119c „nazist\u0105 i kolaborantem” jest ka\u017cdy, kto walczy\u0142 z Sowietami.<\/p>\r\n

Ale w takim uj\u0119ciu nie ma problemu istoty komunistycznego totalitaryzmu ani pr\u00f3by zrozumienia niepodleg\u0142o\u015bciowych aspiracji Litwin\u00f3w czy Polak\u00f3w. A ci widz\u0105 histori\u0119 inaczej. Pisz\u0105 o prawdziwym obliczu sowieckiej partyzantki, o rabunkach, mordach i pacyfikacjach, zwalczaniu AK i litewskiej konspiracji zar\u00f3wno w czasie wojny, jak i po 1944 r.<\/p>\r\n

Czarno-bia\u0142a, wy\u0142\u0105cznie heroiczna wizja dzia\u0142alno\u015bci partyzant\u00f3w \u017cydowskich na Kresach Wschodnich tkwi g\u0142\u0119boko w \u015bwiadomo\u015bci \u017byd\u00f3w. By\u0142a przecie\u017c jednym z mit\u00f3w za\u0142o\u017cycielskich Pa\u0144stwa Izrael. Zamiary naukowej rekonstrukcji skomplikowanej przesz\u0142o\u015bci czy te\u017c pr\u00f3by przes\u0142uchania uczestnik\u00f3w tych dramatycznych wydarze\u0144 przyjmowane s\u0105, tak jak w wypadku prof. Arada, z oburzeniem jako przejaw antysemityzmu. O wsp\u00f3lnej wizji skomplikowanej historii na razie nie mo\u017ce by\u0107 mowy. Co b\u0119dzie w przysz\u0142o\u015bci, zobaczymy. <\/p>\r\n

Piotr Gontarczyk<\/strong>
Autor jest historykiem, pracuje, w Biurze Lustracyjnym IPN<\/em><\/p>\r\n

Rzeczpospolita | Piotr Gontarczyk \t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t26-07-2008, ostatnia aktualizacja 26-07-2008 01:00 <\/div>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wojenna przesz\u0142o\u015b\u0107 powszechnie szanowanego profesora Icchaka Arada pokazuje, \u017ce Polacy i Litwini inaczej postrzegaj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 sowieckiej partyzantki na Wile\u0144szczy\u017anie ni\u017c \u017bydzi. A problem\u00f3w, w\u0105tpliwo\u015bci i kwestii spornych jest znacznie wi\u0119cej. Do nich nale\u017cy mi\u0119dzy innymi sprawa tragicznego losu polskiej wsi Koniuchy Ju\u017c od pierwszych dni konfliktu niemiecko-sowieckiego Armia Czerwona i NKWD pr\u00f3bowa\u0142y budowa\u0107 ruch partyzancki […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2324"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2324"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2324\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}