{"id":22596,"date":"2010-06-06T09:16:32","date_gmt":"2010-06-06T13:16:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=22596"},"modified":"2010-06-06T09:16:32","modified_gmt":"2010-06-06T14:16:32","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=22596","title":{"rendered":"Euro i po euro"},"content":{"rendered":"

Upadek komunizmu w Europie dwadzie\u015bcia lat temu ujawni\u0142 pr\u00f3\u017cni\u0119 polityczn\u0105 wype\u0142nian\u0105 dotychczas przez p\u00f3\u0142wieczn\u0105 konfrontacj\u0119 sowiecko-ameryka\u0144sk\u0105. \u0179yj\u0105ca sobie w zaciszu ameryka\u0144skiego parasola Europa Zachodnia pierwszy raz od wojny skonfrontowana zosta\u0142a z donios\u0142\u0105 kwesti\u0105 geopolityczn\u0105 – co dalej z Niemcami? Niemcom szans\u0119 na zjednoczenie podzielonego od wojny kraju historia zaprezentowa\u0142a na tacy. By\u0142o jasne \u017ce bez wzgl\u0119du na koszty j\u0105 wykorzystaj\u0105. Z drugiej strony Francja i reszta Europy mia\u0142y swoje w\u0105tpliwo\u015bci. Tak lubi\u0119 Niemcy \u017ce niech lepiej pozostan\u0105 dwa pa\u0144stwa, mia\u0142a powiedzie\u0107 pani Thatcher.<\/strong><\/p>\n\n

Niemcy Zachodnie od\u017cegna\u0142y si\u0119 od wojennej przesz\u0142o\u015bci i po wojnie zosta\u0142y prymusem europejskiej tolerancji i ksi\u0105\u017ckowej wprost demokracji. Kraj odni\u00f3s\u0142 te\u017c niebywa\u0142y sukces gospodarczy kontynuuj\u0105c sw\u00f3j Wirtschaftswunder<\/em> w latach 50-tych i 60-tych, zanim w latach 70-tych zacz\u0105\u0142 trawi\u0107 go powoli socja\u0142. Niemcy by\u0142y wraz z Francj\u0105 wczesn\u0105 osi\u0105 porozumienia w Europie, kt\u00f3re tradycyjn\u0105 konfrontacj\u0119 przekszta\u0142ci\u0142o stopniowo w obejmuj\u0105cy p\u00f3\u0142 kontynentu blok wolnego handlu i licz\u0105ce si\u0119 mocarstwo gospodarcze – uni\u0119 europejsk\u0105.<\/p>\n\n

Odmawia\u0107 w takich warunkach prawa do zjednoczenia dotychczasowemu partnerowi oznacza\u0142oby obstrukcjonizm i niewiar\u0119 w trwa\u0142o\u015b\u0107 powojennych osi\u0105gni\u0119\u0107. Zgodzi\u0107 si\u0119 bezwarunkowo jednak oznacza\u0142o ryzyko \u017ce Niemcy zaj\u0119ci zjednoczeniem a potem pot\u0119\u017cniejsi ni\u017c kiedykolwiek mog\u0105 nie by\u0107 wi\u0119cej zainteresowani w roli przyk\u0142adnych Europejczyk\u00f3w; EU nie b\u0119dzie im wi\u0119cej potrzebna. Je\u017celi wi\u0119c Niemcy musz\u0105 si\u0119 jednoczy\u0107, a nic temu nie zapobiegnie, to niech przynajmniej robi\u0105 to przy gwarancji \u017ce pozostan\u0105 trzonem i motorem nap\u0119dowym unii europejskiej. A co zagwarantuje to lepiej ni\u017c wi\u0119zy wsp\u00f3lnej waluty…<\/p>\n\n

Taki by\u0142 podk\u0142ad historyczny euro i tak uzasadniali kanclerz Niemiec Kohl i prezydent Francji Mitterand, czo\u0142owi politycy w\u00f3wczas w Europie, pomys\u0142 wprowadzenia wsp\u00f3lnej waluty. Projekt by\u0142 wi\u0119c czysto polityczny stanowi\u0105c rodzaj ko\u0144skiego handlu. Francuzi zgodzili si\u0119 na zjednoczenie Niemiec pod warunkiem \u017ce zjednoczone Niemcy przykuj\u0105 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 do rydwanu Europy. Porzucenie w\u0142asnej waluty – chluby cudu gospodarczego – mia\u0142o by\u0107 kotwic\u0105 Niemiec w EU i r\u0119kojmi\u0105 przed recydyw\u0105 historycznego awanturnictwa.<\/p>\n\n

Euro mia\u0142o te\u017c inn\u0105 polityczn\u0105 rol\u0119, bardziej subteln\u0105. Obu leader\u00f3w unijnych \u0142\u0105czy\u0142a wsp\u00f3lna niech\u0119\u0107 do hegemonii ameryka\u0144skiej. Uwa\u017cali \u017ce wraz z zej\u015bciem ZSRR ze sceny historii dalsza obecno\u015b\u0107 wojskowa USA w Europie, przedtem filar obrony kontynentu przed komunizmem, straci\u0142a zasadniczo racj\u0119 bytu. Innym z narz\u0119dzi dominacji daj\u0105cym przewag\u0119 Ameryce by\u0142 jej monopol na drukowanie dolara z powietrza w dowolnych ilo\u015bciach. Dor\u00f3wnuj\u0105ca gospodarczo Ameryce Europa Kohla i Mitteranda zacz\u0119\u0142a tego monopolu zazdro\u015bci\u0107 i postanowi\u0142a si\u0119gn\u0105\u0107 po swoj\u0105 po\u0142ow\u0119 tortu.<\/p>\n\n

St\u0105d szerszy kontekst planu Kohla i Mitteranda. Z jednej strony oparta na braterstwie teuto\u0144sko-franko\u0144skim idea przysz\u0142ej euro-armii zast\u0119puj\u0105cej powoli Amerykan\u00f3w w Europie. Z drugiej teuto\u0144sko-franko\u0144ska idea wsp\u00f3lnej waluty, \u0142\u0105cz\u0105cej partner\u00f3w a konkuruj\u0105cej z dolarem i zmuszenie tym Ameryki do podzielenia si\u0119 monopolem drukowania waluty „rezerwowej\u201d \u015bwiata. Entuzjazm ko\u0144ca „zimnej wojny\u201d i „dywidendy pokojowej\u201d by\u0142 wielki i wiele wydawa\u0142o si\u0119 wtedy mo\u017cliwe. O ile pomys\u0142 euro armii upad\u0142 jednak stosunkowo wcze\u015bnie, ujawniaj\u0105c europejsk\u0105 niemoc w wojnie na Ba\u0142kanach to projekt euro doczeka\u0142 si\u0119 realizacji. Debiut euro jako jednostki walutowej zast\u0119puj\u0105cej dawne ECU (european currency unit<\/em>) mia\u0142 miejsce z pocz\u0105tkiem 1999.\u00a0 W trzy lata p\u00f3\u017aniej euro wesz\u0142o do obiegu monetarnego.<\/p>\n\n

Problemem euro jest jego polityczny rodow\u00f3d. Ekonomicznie \u0142\u0105czenie wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0105 r\u00f3\u017cnych gospodarek nie mia\u0142o nigdy wi\u0119kszego sensu. Od samego pocz\u0105tku by\u0142o to jedynie zaproszeniem do problem\u00f3w. Gwarancj\u0105 problem\u00f3w sta\u0142o si\u0119 z momentem kiedy do rysuj\u0105cej si\u0119 pocz\u0105tkowo idei unii walutowej Niemiec, Francji i Beneluksu zacz\u0119to dodawa\u0107 coraz to nowych ch\u0119tnych. Znowu wzgl\u0119dy ekonomiczne ust\u0105pi\u0142y politycznemu oportunizmowi.<\/p>\n\n

Przez dziesi\u0119\u0107 lat trwania wsp\u00f3lnej waluty euro, do samego obecnego kryzysu, ch\u00f3r klakier\u00f3w euro \u017cadnych problem\u00f3w w niej nie widzia\u0142. By\u0142 g\u0142uchy i \u015blepy na wbudowany w walut\u0119 mechanizm tikaj\u0105cej bomby zegarowej. Widzia\u0142 tylko cyferblat zegara – marginalne oszcz\u0119dno\u015bci z braku ryzyka kursowego, ulg\u0119 turyst\u00f3w nie musz\u0105cych wymienia\u0107 drachm na liry, ta\u0144sze finansowanie d\u0142ugu przez rz\u0105dy. Tak jakby socja\u0142 wsz\u0119dzie pali\u0142 si\u0119 tylko aby wykorzysta\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119 do redukcji zad\u0142u\u017cenia. Mia\u0142 g\u0142\u00f3wnie chrapk\u0119 na co innego – na te same pensje i te same apana\u017ce co w Niemczech kt\u00f3re wsp\u00f3lna waluta powinna u\u0142atwi\u0107. Dzi\u0119ki euro mia\u0142a te\u017c nast\u0105pi\u0107 eksplozja aktywno\u015bci gospodarczej, zasilanej kapita\u0142em swobodnie ju\u017c teraz kr\u0105\u017c\u0105cym przez granice.<\/p>\n\n

\"\"<\/a><\/div>\n\n

Po dziesi\u0119ciu latach jasne jest \u017ce obietnice euro okaza\u0142y si\u0119 zupe\u0142nym fiaskiem. Zamiast zmniejsza\u0107 dystans, wyr\u00f3wnywa\u0107 produktywno\u015b\u0107 pa\u0144stw i podci\u0105ga\u0107 maruder\u00f3w euro spowodowa\u0142o pog\u0142\u0119bienie si\u0119 r\u00f3\u017cnic na korzy\u015b\u0107 Niemiec. Zamiast rosn\u0105\u0107 rozw\u00f3j gospodarczy pa\u0144stw w strefie euro dramatycznie spad\u0142. W ostatniej dekadzie osi\u0105gn\u0105\u0142 powojenne minimum – \u015brednie roczne tempo wzrostu wynios\u0142o 1.1%. Jest to o po\u0142ow\u0119 mniej ni\u017c w dekadzie poprzedzaj\u0105cej wprowadzenie euro. Trudno chyba o bardziej przekonywuj\u0105cy werdykt.<\/p>\n\n

Nonsensowno\u015b\u0107 jednej centralnie zarz\u0105dzanej waluty dla p\u00f3\u0142tora tuzina r\u00f3\u017cnych gospodarek robi\u0105cych sw\u00f3j biznes odmiennie, maj\u0105cych inne tradycje, inne podatki, inn\u0105 etyk\u0119, wyznaj\u0105cych inne warto\u015bci unaocznia obecny kryzys. Z problemem gro\u017c\u0105cym ju\u017c kolapsem ca\u0142ej unii biuro polityczne imperium postanowi\u0142o w panice zala\u0107 problem morzem pieni\u0119dzy w nadziei \u017ce zniknie. Ale problem euro nie znikn\u0105\u0142. Zosta\u0142 jedynie odroczony.<\/p>\n\n

Jedyna racjonalna opcja nie jest nawet na stole. Imperium nie przyzna, przynajmniej nie w tej fazie, \u017ce pomys\u0142 euro by\u0142 po prostu chybiony. Nie odtr\u0105bi powrotu do walut krajowych, nie odpisze strat i nie zminimalizuje b\u00f3lu. Nie powr\u00f3ci do tego co by\u0142o najwi\u0119kszym sukcesem Europy – konstrukcja bloku wolnego handlu i swobodnego przep\u0142ywu os\u00f3b i kapita\u0142u.<\/p>\n\n

Do takiej utraty twarzy imperium nie mo\u017ce dopu\u015bci\u0107. B\u0119dzie trwa\u0142o w uporze i negacji \u015bl\u0105c astronomiczne sumy wyci\u015bni\u0119te z populacji na ratowanie bank\u00f3w umoczonych w obligacje po\u0142udniowych bankrut\u00f3w. Gdy nie starczy jeden bailout<\/em> – b\u0119dzie drugi. Gdy ratowanie Grecji nie wystarczy b\u0119dzie kolej na ratowanie Hiszpanii i reszty alfabetu. Niewykluczone \u017ce aby lepiej wyt\u0142umaczy\u0107 poddanym czemu maj\u0105 ratowa\u0107 cudze banki umoczone w cudzych obligacjach przyspieszona integracja polityczna imperium stanie si\u0119 nakazem chwili. \u0141atwiej wtedy zadekretowa\u0107 przymusow\u0105 solidarno\u015b\u0107 wszystkich narod\u00f3w i zrzutk\u0119 do kasy imperium. Wszystko w imi\u0119 ratowania „zainwestowanego kapita\u0142u politycznego\u201d.<\/p>\n\n

Bo te\u017c i euro jest projektem politycznym, a nie ekonomicznym gdzie liczy\u0142yby si\u0119 koszty. W projekcie politycznym koszty si\u0119 nie licz\u0105. Jeden bilionowy bailout<\/em>, dwa, trzy, who cares<\/em>. Liczy si\u0119 cel. Stalingrad by\u0142 te\u017c projektem politycznym. Te\u017c koszty si\u0119 nie liczy\u0142y, liczy\u0142 si\u0119 tylko cel. I je\u017celi Niemcy nie opami\u0119taj\u0105 si\u0119 na czas to i tym razem efekt mo\u017ce by\u0107 podobny.<\/p>\n\n

Podejrzewamy \u017ce wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej kto\u015b si\u0119 jednak opami\u0119ta i zda sobie spraw\u0119 z tego i\u017c koniec strefy euro w obecnym kszta\u0142cie jest przes\u0105dzony. \u0179e straty s\u0105 zbyt wielkie a koszt utrzymania fikcji przewy\u017csza benefisy. Niemcy wyci\u0105gn\u0105 w\u00f3wczas wtyczk\u0119 z kontaktu przerywaj\u0105c bezsensowny upust krwi i wyjd\u0105 z listkiem figowym sugestii usuni\u0119cia paru PIIGS ze strefy euro. A poniewa\u017c dobrowolny czy przymusowy exodus kraju z euro z wielu wzgl\u0119d\u00f3w wydaje si\u0119 nierealny i jest organizacyjnie prawie niewykonalny za bardziej prawdopodobne uzna\u0107 nale\u017cy perspektyw\u0119 opuszczenia strefy euro przez same Niemcy.<\/p>\n\n

Gdyby towarzyszy\u0142 temu projekt kameralnej strefy „neuer<\/em> Euro<\/em>\u201d, du\u017co mniejszej i zarz\u0105dzanej bezpo\u015brednio przez Bundesbank nowa waluta prawdopodobnie zyska\u0142aby szybko zaufanie rynk\u00f3w. Jednocze\u015bnie „stare euro\u201d pozbawione wsparcia Niemiec, i d\u0142ugi w nim wyra\u017cone, dozna\u0142yby zasadniczej przeceny co by\u0142oby pomocne dla zad\u0142u\u017conych po uszy PIIGS.<\/p>\n\n

Czy tak si\u0119 akurat rzeczy potocz\u0105, drogi czytelniku, nie wiemy ale przypuszczamy. Jedno jest tylko pewne w tym scenariuszu. To \u017ce biliony zrabowane podatnikom na ratowanie bank\u00f3w nie maj\u0105 szansy trafi\u0107 do nich z powrotem. Maj\u0105 natomiast spor\u0105 szans\u0119 wyp\u0142yn\u0105\u0107 w bilansach bank\u00f3w strefy „Neuer Euro<\/em>\u201d, zdrowszych ni\u017c kiedykolwiek i gotowych do biznesu w zmienionej Europie.<\/p>\n\n

cynik9<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Upadek komunizmu w Europie dwadzie\u015bcia lat temu ujawni\u0142 pr\u00f3\u017cni\u0119 polityczn\u0105 wype\u0142nian\u0105 dotychczas przez p\u00f3\u0142wieczn\u0105 konfrontacj\u0119 sowiecko-ameryka\u0144sk\u0105. \u0179yj\u0105ca sobie w zaciszu ameryka\u0144skiego parasola Europa Zachodnia pierwszy raz od wojny skonfrontowana zosta\u0142a z donios\u0142\u0105 kwesti\u0105 geopolityczn\u0105 – co dalej z Niemcami? Niemcom szans\u0119 na zjednoczenie podzielonego od wojny kraju historia zaprezentowa\u0142a na tacy. By\u0142o jasne \u017ce bez […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,106,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22596"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22596\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}