{"id":2240,"date":"2008-07-12T12:09:01","date_gmt":"2008-07-12T12:09:01","guid":{"rendered":""},"modified":"2018-07-12T12:04:28","modified_gmt":"2018-07-12T16:04:28","slug":"tego-wlasnie-mamy-o-sobie-nie-wiedziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2240","title":{"rendered":"Tego w\u0142a\u015bnie mamy o sobie nie wiedzie\u0107"},"content":{"rendered":"

Polacy maj\u0105 wierzy\u0107, \u017ce to nie zwykli ludzie obalili komunizm, lecz garstka opozycjonist\u00f3w, kt\u00f3rym za to nale\u017cy si\u0119 do\u017cywotnio rz\u0105d dusz i w\u0142adza<\/em><\/p>\r\n

Wielu komentator\u00f3w dostrzega w ksi\u0105\u017cce S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka oraz filmie \u201eTrzech kumpli\u201d Ewy Stankiewicz i Anny Ferens szans\u0119 na prze\u0142om w spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. Media zdaj\u0105 si\u0119 prorokowa\u0107 wielk\u0105 jako\u015bciow\u0105 zmian\u0119. Zdaniem jednych b\u0119d\u0105 to zmiany na gorsze, bo Polacy za\u0142amani plamami na \u017cyciorysie Wa\u0142\u0119sy na pewno przekre\u015bl\u0105 wszystkie (\u201eswoje\u201d?) osi\u0105gni\u0119cia, w tym demokracj\u0119, niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i wolny rynek, i wr\u00f3c\u0105 do PRL, wst\u0119puj\u0105c po drodze do ZBiR (Zwi\u0105zku Bia\u0142orusi i Rosji). Pisanie rzeczy nie do ko\u0144ca zgodnych z pos\u0105gowym wizerunkiem przyw\u00f3dcy \u201eSolidarno\u015bci\u201d musi, ich zdaniem, doprowadzi\u0107 do kl\u0119ski III RP. A wszystko z powodu jednej ksi\u0105\u017cki, napisanej przez (…) historyk\u00f3w. W wolne miejsce prosz\u0119 wstawi\u0107 ulubiony epitet ze s\u0142ownika Kalisza lub Niesio\u0142owskiego.<\/p>\r\n

Zdaniem drugich zmiany, je\u015bli w og\u00f3le nast\u0105pi\u0105, b\u0119d\u0105 ewolucyjne, ale na pewno pozytywne. Spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re dot\u0105d pasywnie funkcjonowa\u0142o w \u015bwiecie \u201ekilku autorytet\u00f3w\u201d o bohaterskiej przesz\u0142o\u015bci, zacznie my\u015ble\u0107 bardziej samodzielnie. Podejmie pr\u00f3b\u0119 szukania prawdziwych odpowiedzi na trudne pytania i z czasem b\u0119dzie wiedzia\u0142o wi\u0119cej o sobie i swoich przyw\u00f3dcach. Nawet je\u015bli ta nowa wiedza b\u0119dzie trudna do przyj\u0119cia, ostatecznie oka\u017ce si\u0119 tw\u00f3rcza. Jakkolwiek \u0142atwiej by\u0107 dzieckiem wierz\u0105cym w nieskazitelnych bohater\u00f3w, to w dojrza\u0142ym \u017cyciu taka wiara ju\u017c nie wystarcza. Trzeba rozumie\u0107 mechanizmy \u017cycia spo\u0142ecznego, wiedzie\u0107 mo\u017cliwie du\u017co o osobach i \u015brodowiskach sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 czy maj\u0105cych wp\u0142yw na \u201erz\u0105d dusz\u201d, by trafnie ocenia\u0107 i m\u0105drze wybiera\u0107.<\/p>\r\n

Wolno\u015b\u0107 zadawania pyta\u0144<\/h4>\r\n

Autorami ksi\u0105\u017cki i filmu s\u0105 m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy na serio potraktowali zdobycze III RP, uwierzyli, \u017ce cenzura naprawd\u0119 zosta\u0142a zlikwidowana, a s\u0142u\u017cba publiczna, d\u0105\u017cenie do prawdy, budzenie sumie\u0144 ma warto\u015b\u0107 samoistn\u0105, niekoniecznie przek\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 na sukces i pieni\u0105dze. Paradoksalnie to w\u0142a\u015bnie oni s\u0105 najlepszym dowodem sukcesu III RP, pa\u0144stwa demokratycznego, w kt\u00f3rym wolni ludzie powa\u017cnie traktuj\u0105 swoje prawa obywatela, badacza i artysty. Je\u015bli nie pytaj\u0105 mo\u017cnych tego \u015bwiata, czy wolno im zadawa\u0107 niewygodne pytania, to dow\u00f3d, \u017ce III RP naprawd\u0119 r\u00f3\u017cni si\u0119 zasadniczo od PRL.<\/p>\r\n

Dzisiaj odpowied\u017a na pytanie, czy ci m\u0142odzi naprawd\u0119 zmieni\u0105 \u015bwiat na lepsze, nie jest prosta. Bowiem o tym, kto skorzysta na emisji filmu i publikacji ksi\u0105\u017cki, b\u0119dziemy wiedzie\u0107 dopiero za kilka miesi\u0119cy. Kluczem do tej przysz\u0142o\u015bci jest los IPN. Dzisiaj na pytanie, czy ustawa o IPN zostanie zmieniona, prawie wszyscy gromko odpowiadaj\u0105 – ale\u017c na pewno nie! A ja, sceptyk i optymista realny, zastanawiam si\u0119, na ile mo\u017cliwa jest realizacja szczeg\u00f3lnego planu, kt\u00f3rego sygna\u0142y s\u0105 ju\u017c obecne w debacie publicznej.<\/p>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w PO w trosce o sw\u00f3j elektorat powstrzymuje si\u0119 od zapowiadania nowelizacji ustawy o IPN. Tacy zwolennicy swob\u00f3d obywatelskich, jak Jaros\u0142aw Gowin, Andrzej Czuma czy Antoni M\u0119\u017cyd\u0142o, zapewne nadal b\u0119d\u0105 broni\u0107 tej instytucji. Ale czy politycy PSL nie przygotuj\u0105 projektu stosownej nowelizacji, nie jestem ju\u017c taka pewna. Dla PSL nie b\u0119dzie to kosztowne, elektorat ludowc\u00f3w nie jest do IPN szczeg\u00f3lnie przywi\u0105zany.<\/p>\r\n

Po wyczerpuj\u0105cej i merytorycznej (a jak\u017ce) dyskusji rz\u0105d Tuska podda si\u0119 \u201epresji opinii publicznej\u201d, kt\u00f3rej uruchomienie na du\u017c\u0105 skal\u0119 nie jest trudne (przypominam bunt antylustracyjny) i oceni propozycje PSL pozytywnie. I znajdzie spos\u00f3b, by zrewan\u017cowa\u0107 si\u0119 nie tylko PSL, lecz tak\u017ce jego elektoratowi. Nie lubi\u0119 odgrywa\u0107 roli Kasandry, po prostu dmucham na zimne.<\/p>\r\n

Swojego czasu Igor Janke zaskoczony postaw\u0105 przeciwnik\u00f3w publikowania przez IPN ksi\u0105\u017cki o relacjach Lecha Wa\u0142\u0119sy z SB postawi\u0142 (\u201ePlus Minus\u201d 21 – 22 czerwca) wa\u017cne pytanie: dlaczego chcecie pozbawi\u0107 nas wiedzy o wsp\u00f3lnej bli\u017cszej i dalszej przesz\u0142o\u015bci? Przecie\u017c walczyli\u015bcie o wolno\u015b\u0107, demokracj\u0119, pluralizm i prawo do prawdy w \u017cyciu publicznym, a dzisiaj domagacie si\u0119 rezygnacji z ich praktykowania. Czego jeszcze mam nie wiedzie\u0107? – pyta\u0142 Igor Janke profesora Andrzeja Friszkego.<\/p>\r\n

Poszukajmy odpowiedzi na to pytanie w ksi\u0105\u017cce Cenckiewicza i Gontarczyka oraz filmie \u201eTrzech kumpli\u201d. Co takiego zawiera ksi\u0105\u017cka IPN, \u017ce uznano j\u0105 za \u201epowa\u017cne zagro\u017cenie\u201d? Czy znakomity film o Pyjasie, Wildsteinie i Maleszce tak\u017ce niesie podobne niebezpiecze\u0144stwo?<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka pozwala lepiej zrozumie\u0107 koleje losu Lecha Wa\u0142\u0119sy. Poznajemy go w grudniu 1970 roku, gdy pomimo m\u0142odego wieku jest cz\u0142onkiem stoczniowego Komitetu Strajkowego aktywnie uczestnicz\u0105cym w wydarzeniach na terenie Stoczni Gda\u0144skiej, pod gmachem Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR i pod Komend\u0105 Wojew\u00f3dzk\u0105 MO. W tamtych czasach wymaga\u0142o to nie lada odwagi i obywatelskiej postawy. Z dokument\u00f3w SB wynika, \u017ce Wa\u0142\u0119sa, id\u0105c na czele protestuj\u0105cego t\u0142umu pod gmachy KW PZPR i KW MO, wchodzi\u0142 do \u015brodka, by negocjowa\u0107 \u201epokojowe\u201d rozwi\u0105zanie sytuacji. M\u0142ody robotnik, po szkole zawodowej, poszukuj\u0105cy rozwi\u0105zania beznadziejnej w gruncie rzeczy sytuacji, to moim zdaniem dow\u00f3d talentu przyw\u00f3dczego, silnej wiary w siebie i sporej naiwno\u015bci. Wierzy\u0107 w 1970 roku, \u017ce komunistyczna w\u0142adza da si\u0119 przekona\u0107 i zrezygnuje z przemocy pod wp\u0142ywem kogo\u015b tak bardzo bez znaczenia – by\u0142o to zachowaniem bardzo m\u0142odzie\u0144czym, ale na sw\u00f3j spos\u00f3b niezwyk\u0142ym.<\/p>\r\n

Co doprowadzi\u0142o Wa\u0142\u0119s\u0119 do rozm\u00f3w z funkcjonariuszami SB, nie wiemy. Jednak autorzy przekonali mnie, \u017ce Lech Wa\u0142\u0119sa co najmniej dwa lata by\u0142 TW \u201eBolkiem\u201d. Z dokument\u00f3w wynika, \u017ce w tym samym okresie, czuj\u0105c si\u0119 do\u015b\u0107 bezpiecznie, krytykowa\u0142 na zebraniach kierownictwo stoczni. Ale nie po to, by robi\u0107 w stoczni karier\u0119. Nie s\u0142ucha\u0142 ostrze\u017ce\u0144 funkcjonariuszy SB i zosta\u0142 za krytyczne wyst\u0105pienie na zwi\u0105zkowym zebraniu wyrzucony z pracy w kwietniu 1976 roku.<\/p>\r\n

Gdy SB pr\u00f3bowa\u0142a wznowi\u0107 kontakty z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105, ten okaza\u0142 si\u0119 \u201earogancki wobec naszego pracownika\u201d i o\u015bwiadczy\u0142, \u201e\u017ce na \u017cadne spotkanie nie przyjdzie, gdy\u017c nie chce naszych organ\u00f3w zna\u0107\u201d, wi\u0119c w tym samym 1976 roku \u201ewyeliminowano go z czynnej sieci agenturalnej\u201d. Wyrzucony z pracy i wyrejestrowany z sieci na w\u0142asne \u017cyczenie – to w tamtych latach mia\u0142o warto\u015b\u0107. Tym bardziej \u017ce Wa\u0142\u0119sa nie wycofa\u0142 si\u0119, szuka\u0142 kontakt\u00f3w w Wolnych Zwi\u0105zkach Zawodowych. Jego wypowiedzi, na podstawie kt\u00f3rych komentatorzy buduj\u0105 dowody potwierdzaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SB, s\u0105 dla mnie znakiem czego\u015b innego, \u201edelikatnego\u201d dawania do zrozumienia kolegom, \u017ce nie wszystko w jego grudniowej przesz\u0142o\u015bci by\u0142o w porz\u0105dku. Przecie\u017c nie m\u00f3g\u0142 w 1978 roku powiedzie\u0107: przepraszam, donosi\u0142em, jestem by\u0142ym agentem, ale chc\u0119 dzia\u0142a\u0107. Nikt by mu nie zaufa\u0142. Mam wra\u017cenie, \u017ce poczucie winy sprawia\u0142o, \u017ce \u201edawa\u0142 do zrozumienia\u201d, \u017ce nie jest \u201ebohaterem\u201d Grudnia 1970.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka Cenckiewicza i Gontarczyka pokazuje tak\u017ce, \u017ce w latach 80., nawet je\u015bli Wa\u0142\u0119sa gra\u0142 z SB, to gra\u0142 w dru\u017cynie \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Nie zawsze lojalnie wobec swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, cz\u0119sto sprytnie, ale skutecznie, bo gra\u0142 w imieniu setek tysi\u0119cy Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych dzisiaj m\u00f3wi, \u017ce ich nie by\u0142o. Dokumenty \u015bwiadcz\u0105, \u017ce w tej sprawie si\u0119 myli. Z wielu zapis\u00f3w jego wyst\u0105pie\u0144 w 1980\/1981 roku, tak\u017ce w latach stanu wojennego i z \u201etajnych\u201d rozm\u00f3w z w\u0142adz\u0105 jasno wynika, \u017ce zna\u0142 spo\u0142eczne nastroje i mia\u0142 pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u201emusi\u201d by\u0107 z nimi w zgodzie, by przewodzi\u0107. By\u0142 samotny, jak ka\u017cdy lider, ale by\u0142 liderem wielomilionowego ruchu, bez kt\u00f3rego niczego by \u201enie ugra\u0142\u201d.<\/p>\r\n

Gdy w 1982 roku SB podrzuci\u0142a Annie Walentynowicz i Markowi M\u0105drzejewskiemu kopie doniesie\u0144 TW \u201eBolka\u201d i pokwitowania odbioru pieni\u0119dzy, by zdyskredytowa\u0107 Wa\u0142\u0119s\u0119, nie dali si\u0119 sprowokowa\u0107. Walentynowicz podar\u0142a kserokopie, bo jak zanotowa\u0142a, \u201eto prowokacja… nie wolno nam teraz sprzymierza\u0107 si\u0119 z wrogiem\u201d.<\/p>\r\n

Zaw\u0119\u017cony kr\u0105g uprawnionych<\/h4>\r\n

Dlaczego wi\u0119c ksi\u0105\u017cka IPN wywo\u0142a\u0142a a\u017c takie zamieszanie i op\u00f3r? Mo\u017ce dlatego, \u017ce jest nie tylko przyczynkiem do biografii Lecha Wa\u0142\u0119sy, lecz tak\u017ce kronik\u0105 wydarze\u0144 z lat 1970, 1977, 1980\/1981 i p\u00f3\u017aniejszych, zapisan\u0105 przez funkcjonariuszy SB. Pokazuje, \u017ce legenda o nielicznej garstce opozycjonist\u00f3w jest nie do ko\u0144ca prawdziwa. Nie dlatego, \u017ce w opozycji lat 70. by\u0142y tysi\u0105ce Polak\u00f3w, bo tak oczywi\u015bcie nie by\u0142o. Jednak sukces opozycji by\u0142by niemo\u017cliwy, gdyby nie sta\u0142o za ni\u0105 (wida\u0107 to w raportach pisanych po rozmowach z TW \u201eBolkiem\u201d) aktywne spo\u0142ecze\u0144stwo. Liderzy nie byli doskonali, elity opozycji myli\u0142y si\u0119 w swoich decyzjach, zdrajcy donosili, a mimo to i oni, i popieraj\u0105ce ich tysi\u0105ce, a nawet miliony zwolennik\u00f3w poradzili sobie z sytuacj\u0105 bez wyj\u015bcia. Wsp\u00f3lnie maj\u0105 na swoim koncie zdobycze Sierpnia, NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d i obalenie komunizmu. To wielki sukces Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Mam wra\u017cenie, \u017ce to tej w\u0142a\u015bnie wiedzy nie mamy prawa posiada\u0107. Mog\u0142oby si\u0119 nam przewr\u00f3ci\u0107 w g\u0142owie od tego sukcesu. A przecie\u017c w \u015bwiadomo\u015bci europejskiej opinii publicznej to Gorbaczow, Niemcy i Czesi zdemontowali komunizm w Europie. To bardzo szczeg\u00f3lny paradoks; symbolem upadku komunizmu w Niemczech jest zburzenie berli\u0144skiego muru, w Czechach – aksamitna rewolucja. Tamtejsze zwyci\u0119stwa uwa\u017cane s\u0105 za dzie\u0142o zwyk\u0142ych ludzi.<\/p>\r\n

W Polsce strajkowa\u0142o w 1980 roku tysi\u0105ce pracownik\u00f3w, powsta\u0142 wielomilionowy niezale\u017cny zwi\u0105zek zawodowy, a pod jego parasolem setki innych niezale\u017cnych organizacji i stowarzysze\u0144. Po wprowadzeniu stanu wojennego kolejne tysi\u0105ce rozproszonych, ale wsp\u00f3lnie dzia\u0142aj\u0105cych w solidarno\u015bciowym podziemiu ludzi podtrzymywa\u0142o nadziej\u0119 i wiar\u0119 w nieuchronno\u015b\u0107 zmian. Jednak w odr\u00f3\u017cnieniu od Niemc\u00f3w i Czech\u00f3w tylko Polacy maj\u0105 wierzy\u0107, \u017ce komunizm obali\u0142a \u201egarstka opozycjonist\u00f3w\u201d, kt\u00f3rym za to nale\u017cy si\u0119 do\u017cywotnio rz\u0105d dusz i w\u0142adza.<\/p>\r\n

Ledwie kilka os\u00f3b, Adam Michnik, Tadeusz Mazowiecki, Leszek Balcerowicz, Lech Wa\u0142\u0119sa, maj\u0105 prawo do pe\u0142nienia roli symbolu, bo samotnie, bez spo\u0142ecznego wsparcia odzyskali dla marnego, biernego spo\u0142ecze\u0144stwa zar\u00f3wno wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107, jak i obecno\u015b\u0107 w strukturach NATO oraz UE.<\/p>\r\n

Czy taki spos\u00f3b my\u015blenia to przypadek, szczeg\u00f3lna intelektualna u\u0142omno\u015b\u0107 elit? Nic podobnego, to racjonalne dzia\u0142anie zaw\u0119\u017caj\u0105ce grono os\u00f3b uprawnionych dzi\u0119ki opozycyjnej dzia\u0142alno\u015bci do uczestnictwa w szeroko rozumianej w\u0142adzy (pojmowanej jako zdolno\u015b\u0107 do wp\u0142ywania na zachowania innych) i decydowania o tym, kto zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie na kooptacj\u0119 do tego elitarnego grona.<\/p>\r\n

Demokracja, oczywi\u015bcie, ma swoje prawa, ale grono, z kt\u00f3rego mo\u017cemy wybiera\u0107, powinno by\u0107 uprzednio zatwierdzone przez najwy\u017csze autorytety. Pozostali mog\u0105 zosta\u0107 co najwy\u017cej populistami i zdoby\u0107 poparcie wyborc\u00f3w w granicach maksimum 10 – 15 proc. Do realnej w\u0142adzy w pa\u0144stwie, mediach, gospodarce i oczywi\u015bcie – w s\u0142u\u017cbach specjalnych – prawa mie\u0107 nie powinni. Wci\u0105\u017c obowi\u0105zuj\u0105ca wizja polskich przemian zbudowana jest na trzech aksjomatach:<\/p>\r\n

1. grono os\u00f3b zas\u0142u\u017conych dla demokracji i wolno\u015bci jest bardzo nieliczne<\/p>\r\n

2. tylko cz\u0142onkowie tego grona maj\u0105 moralne prawo kooptacji nowych os\u00f3b, decyduj\u0105c, kt\u00f3re s\u0105 wystarczaj\u0105co zas\u0142u\u017cone<\/p>\r\n

3. kooptacja mo\u017ce obejmowa\u0107 zas\u0142u\u017conych reformator\u00f3w z PZPR, fachowc\u00f3w ze s\u0142u\u017cb specjalnych, ale nie jest wskazane poszerzanie tego kr\u0119gu o osoby z \u201esolidarno\u015bciowego\u201d podziemia, poniewa\u017c s\u0105 one nieprofesjonalne a poza tym niewiarygodne. (patrz pkt 1).<\/p>\r\n

Innymi s\u0142owy, odpowied\u017a na pytanie Igora Jankego brzmi: nie powinni\u015bmy wiedzie\u0107 wszystkiego tego, co pozwala poszerzy\u0107 kr\u0105g ludzi uprawnionych dzi\u0119ki swoim r\u00f3\u017cnym zas\u0142ugom do uczestnictwa w \u017cyciu publicznym, w strukturach w\u0142adzy, w procesie podejmowania wa\u017cnych dla Polski decyzji.<\/p>\r\n

Wiedza o ludziach zaanga\u017cowanych w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 pomog\u0142aby wyborcom samodzielnie, bez pomocy autorytet\u00f3w, ocenia\u0107 kandydat\u00f3w do w\u0142adzy i r\u00f3wnie samodzielnie wybiera\u0107 swoich przedstawicieli. \u0179eby ocenia\u0107 i \u015bwiadomie wybiera\u0107, trzeba wiedzie\u0107 mo\u017cliwie du\u017co. Im wi\u0119cej wiedzy o faktach, tym mniejsze mo\u017cliwo\u015bci manipulowania wyborcami przez pijarowc\u00f3w.<\/p>\r\n

Postulaty zabetonowania archiw\u00f3w i zapomnienia przesz\u0142o\u015bci s\u0105 w gruncie rzeczy wezwaniem do utrwalenia demokracji ledwie fasadowej, w kt\u00f3rej \u201epolitycy przechodni\u201d z partii do partii graj\u0105 na teatralnej scenie polityczne pogl\u0105dy, programy i podzia\u0142y, ale w rzeczywisto\u015bci obs\u0142uguj\u0105 wci\u0105\u017c ten sam establishment.<\/p>\r\n

To on wybiera sobie najskuteczniejsz\u0105 na danym etapie parti\u0119, na pocz\u0105tku transformacji Uni\u0119 Demokratyczn\u0105, Uni\u0119 Wolno\u015bci, potem SLD. Dzisiaj, gdy na samodzielne rz\u0105dy nie ma ju\u017c szans ani partia Kwa\u015bniewskiego, ani Geremka czy Millera, rol\u0119 t\u0119 przeznaczono Platformie Obywatelskiej.<\/p>\r\n

Prawda nie jest jak oliwa<\/h4>\r\n

Film \u201eTrzech kumpli\u201d opowiada histori\u0119 przyja\u017ani, zdrady i wierno\u015bci. Ale tak\u017ce on wprowadza do naszej \u015bwiadomo\u015bci wiedz\u0119, kt\u00f3rej w fasadowej demokracji obywatele posiada\u0107 nie powinni. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce niekwestionowane autorytety myli\u0142y si\u0119, opowiadaj\u0105c nam bajki o z\u0142amanych sercach tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Na w\u0142asne oczy zobaczyli\u015bmy, \u017ce byli w\u015br\u00f3d nich (i nadal s\u0105) ludzie identyfikuj\u0105cy si\u0119 z prowadz\u0105cymi ich swojego czasu funkcjonariuszami SB. Oni nie maj\u0105 prawa do swoich \u201eopozycyjnych zas\u0142ug\u201d, przynale\u017c\u0105 do innego \u015bwiata, kt\u00f3ry nazwa\u0142abym \u201eesbeckim\u201d. To \u015bwiat bez norm i warto\u015bci. K\u0142amstwo jest w nim dok\u0142adnie tyle warte co prawda, a przyja\u017a\u0144, wierno\u015b\u0107 i solidarno\u015b\u0107 po prostu nie istniej\u0105.<\/p>\r\n

S\u0105 w tym filmie tak\u017ce przyk\u0142ady TW, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 si\u0119 rozumie\u0107 swoj\u0105 win\u0119. Ka\u017cdy przypadek mo\u017ce by\u0107 inny. Mamy prawo do tej wiedzy, szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy dawni TW odgrywaj\u0105 dzisiaj w \u017cyciu publicznym wa\u017cne role jako politycy, dziennikarze, prawnicy, naukowcy, eksperci etc.<\/p>\r\n

Ewa Stankiewicz, komentuj\u0105c sw\u00f3j w\u0142asny film, przypomnia\u0142a, \u017ce ok. 100 tysi\u0119cy tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w do dzisiaj nie odzyska\u0142o swobody, bo wci\u0105\u017c zale\u017cy od swoich esbeckich zwierzchnik\u00f3w. Ma racj\u0119, ale nie do ko\u0144ca. Do\u015bwiadczenia z lustracj\u0105 pokazuj\u0105, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 dawnych TW na sw\u00f3j spos\u00f3b ceni sobie to uzale\u017cnienie, bo przyspieszy\u0142o ono ich karier\u0119, da\u0142o poczucie bezpiecze\u0144stwa lub, co te\u017c pokaza\u0142 film, na trwa\u0142e (?) zmieni\u0142o \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Przyk\u0142ad tw\u00f3rc\u00f3w filmu i ksi\u0105\u017cki pokazuje, \u017ce \u017cadna prawda sama (jak oliwa) \u201ena wierzch nie wyp\u0142ywa\u201d. Wymaga odwa\u017cnych, pracowitych tw\u00f3rc\u00f3w i badaczy, kt\u00f3rzy na jej ujawnienie potrzebuj\u0105 kilku lat ci\u0119\u017ckiej pracy. Je\u015bli zatrzymamy proces gromadzenia i publikowania wiedzy o naszej przesz\u0142o\u015bci, a filmom podobnym do \u201eTrzech kumpli\u201d b\u0119d\u0105 stawiane bariery, to nasz \u015bwiat stanie si\u0119 Dolin\u0105 Nico\u015bci z powie\u015bci Bronis\u0142awa Wildsteina.<\/p>\r\n

Gdy niewielkie grono os\u00f3b ma nieformalny, zbudowany na swojej wyj\u0105tkowej \u201eopozycyjnej przesz\u0142o\u015bci\u201d monopol na wa\u017cne decyzje, pogl\u0105dy i obsad\u0119 stanowisk, a konkurencyjno\u015b\u0107 i pluralizm s\u0105, jak w medialnej Dolinie Nico\u015bci, pozorne, to degrengolada etyczna ca\u0142ego \u015brodowiska, brak profesjonalizmu i zamiana dziennikarzy w propagandyst\u00f3w staje si\u0119 norm\u0105. Podobnie mo\u017ce by\u0107 wsz\u0119dzie, w prokuraturze, s\u0142u\u017cbie zdrowia, pi\u0142ce no\u017cnej czy nauce. System polityczny zbudowany na dominacji jednego \u015brodowiska, jednego pogl\u0105du i wiecznie tych samych s\u0142u\u017cb specjalnych rodem z PRL demokracj\u0105 nie jest i nigdy nie b\u0119dzie.<\/p>\r\n

Barbara Fedyszak-Radziejowska<\/em><\/strong>
\r\nAutorka jest doktorem socjologii zwi\u0105zanym z Polsk\u0105 Akademi\u0105 Nauk i Politechnik\u0105 Warszawsk\u0105<\/em><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o : Rzeczpospolita | Barbara Fedyszak-Radziejowska 12-07-2008, ostatnia aktualizacja 12-07-2008 01:57<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polacy maj\u0105 wierzy\u0107, \u017ce to nie zwykli ludzie obalili komunizm, lecz garstka opozycjonist\u00f3w, kt\u00f3rym za to nale\u017cy si\u0119 do\u017cywotnio rz\u0105d dusz i w\u0142adza Wielu komentator\u00f3w dostrzega w ksi\u0105\u017cce S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka oraz filmie \u201eTrzech kumpli\u201d Ewy Stankiewicz i Anny Ferens szans\u0119 na prze\u0142om w spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. Media zdaj\u0105 si\u0119 prorokowa\u0107 wielk\u0105 jako\u015bciow\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2240"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2240\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}