{"id":22159,"date":"2010-05-28T23:04:51","date_gmt":"2010-05-29T04:04:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=22159"},"modified":"2010-05-28T23:04:51","modified_gmt":"2010-05-29T04:04:51","slug":"narodowy-socjalizm-jako-najbardziej-konsekwentna-socjaldemokracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=22159","title":{"rendered":"Narodowy socjalizm jako najbardziej konsekwentna socjaldemokracja"},"content":{"rendered":"

Fragment ksi\u0105\u017cki: Josef Sch\u00fc\u00c3\u0178lburner, „Czerwony, brunatny i zielony socjalizm”<\/em><\/strong>
\r\n prze\u0142. Tomasz Gabi\u015b, Wektory, Wroc\u0142aw 2009.<\/p>\r\n\r\n

\u015amier\u0107 ludzko\u015bci nie jest mo\u017cliwym do wyobra\u017cenia skutkiem zwyci\u0119stwa socjalizmu, lecz stanowi cel socjalizmu. <\/em>
\r\n (Igor Szafarewicz)<\/p>\r\n\r\n

Hitlera wcale nie tak \u0142atwo ulokowa\u0107 w politycznym spektrum na skrajnej prawicy, tak jak wielu ludzi przyzwyczai\u0142o si\u0119 robi\u0107.<\/em>
\r\n (Sebastian Haffner)<\/em><\/p>\r\n\r\n

„Co pi\u0105ty cz\u0142onek zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych ma pogl\u0105dy prawicowe” – tak brzmi podsumowanie wynik\u00f3w niedawno przeprowadzonych bada\u0144 nad \u201epotencja\u0142em prawicowego ekstremizmu\u201d w niemieckich zwi\u0105zkach zawodowych (bada si\u0119 wprawdzie \u201eprawicowy ekstremizm\u201d, ale zwykle m\u00f3wi o \u201eprawicy\u201d)<\/strong>[1]. Wed\u0142ug tych bada\u0144 ideologiczn\u0105 orientacj\u0119 19,1% cz\u0142onk\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako \u201eskrajnie prawicow\u0105\u201d, co zwykle oznacza \u201enarodowosocjalistyczn\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u201eU os\u00f3b nale\u017c\u0105cych do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re pochodz\u0105 z warstwy \u015bredniej i stanowi\u0105 po\u0142ow\u0119 wszystkich cz\u0142onk\u00f3w, postawy skrajnie prawicowe wyst\u0119puj\u0105 p\u00f3\u0142tora raza cz\u0119\u015bciej ni\u017c u os\u00f3b z tej samej warstwy nie b\u0119d\u0105cych cz\u0142onkami zwi\u0105zk\u00f3w\u201d<\/em><\/p>\r\n\r\n

– to twierdzenie nabiera szczeg\u00f3lnej wagi w obliczu faktu, \u017ce do tej warstwy nale\u017cy 43% dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych. W sumie badania pozwalaj\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 prosty wniosek, \u017ce, przy ok. 7,5 miliona cz\u0142onk\u00f3w Niemieckiego Zrzeszenia Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych DGB (Deutscher Gewerkschaftsbund), mamy oko\u0142o 1,5 miliona zwi\u0105zkowc\u00f3w-prawicowych ekstremist\u00f3w, co dalece przewy\u017csza liczb\u0119 cz\u0142onk\u00f3w wszystkich partii, kt\u00f3re w raportach tajnych s\u0142u\u017cb (Urz\u0119du Ochrony Konstytucji) urz\u0119dowo klasyfikowane s\u0105 jako \u201eskrajnie prawicowe\u201d!<\/p>\r\n\r\n

Jak powszechnie wiadomo, parti\u0105 polityczn\u0105, kt\u00f3rej, przynajmniej dotychczas, najbli\u017cej by\u0142o do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, jest Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (Sozialdemokratische Partei Deutschlands – SPD). Jej funkcjonariusze, cz\u0119sto i g\u0142o\u015bno, ostrzegaj\u0105 przed \u201eniebezpiecze\u0144stwem zapomnienia przesz\u0142o\u015bci i wyparcia jej z pami\u0119ci\u201d. Nie maj\u0105 jednak na my\u015bli tego, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142by zapomnie\u0107 o fakcie, i\u017c Adolfa Hitlera na pocz\u0105tku jego kariery uwa\u017cano za sympatyka socjaldemokracji (zob. Heinz H\u00f6hne, \u201eGebt mir vier Jahre Zeit”. Hitler und die Anf\u00c3\u00a4nge des Dritten Reichs, Berlin-Frankfurt 1996, s. 41n), kt\u00f3ry w mniej lub bardziej prywatnych wynurzeniach wyra\u017ca\u0142 si\u0119 o SPD – je\u015bli por\u00f3wna\u0107 to z jego ocenami pozosta\u0142ych konkurencyjnych partii i nurt\u00f3w – niemal wy\u0142\u0105cznie w ciep\u0142ych s\u0142owach. Na p\u0142aszczy\u017anie politycznej i ideologicznej wyra\u017anie rozpoznawalnym celem Hitlera by\u0142o pozyskanie elektoratu SPD i w\u0142\u0105czenie go do swojego re\u017cimu, co dzi\u0119ki socjalno-pa\u0144stwowo-socjalistycznej polityce gospodarczej tak dobrze si\u0119 uda\u0142o, \u017ce nawet emigracyjna SPD (Sopade) ju\u017c w 1934 roku musia\u0142a przyzna\u0107, i\u017c re\u017cim Hitlera mo\u017ce oprze\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na warstwach robotniczych, czyli na by\u0142ych wyborcach SPD. Co wi\u0119cej: zamierzona przez Hitlera integracja by\u0142ych wyborc\u00f3w SPD w ramach re\u017cimu narodowosocjalistycznego uda\u0142a si\u0119 w takim wymiarze, \u017ce mo\u017cna by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o \u201eczym\u015b na kszta\u0142t ci\u0105\u017cenia socjaldemokratycznych robotnik\u00f3w ku Hitlerowi\u201d, i odwrotnie – Hitlera ku socjaldemokratycznym robotnikom.<\/p>\r\n\r\n

O tych faktach ideologowie socjaldemokracji w Niemczech (i w innych krajach europejskich) uporczywie nie chc\u0105 pami\u0119ta\u0107 i usilnie staraj\u0105 si\u0119, aby i inni na dobre o nich zapomnieli. Jest to dla nich wa\u017cne szczeg\u00f3lnie dzisiaj, kiedy w obliczu globalnej kl\u0119ski socjalistycznych koncepcji gospodarczych, \u0142\u0105cznie z koncepcjami \u201eumiarkowanymi\u201d, w coraz wi\u0119kszym stopniu szukaj\u0105 oni uzasadnienia dla istnienia socjaldemokracji w \u201ewalce przeciwko prawicy\u201d, identyfikowanej ze \u201eskrajn\u0105 prawic\u0105\u201d, czyli w ostatecznym rozrachunku z \u201enarodowym socjalizmem\u201d (\u201efaszyzmem\u201d) (na temat SPD zob. Sch\u00fcsslburner, Diskussion \u00fcber Verbot der SPD? – W\u00fcrdigung der Sozialdemokratie nach VS-Methodik, [w:] Josef Sch\u00fc\u00c3\u0178lburner, Hans-Helmuth Kn\u00fctter, Was der Verfassungsschutz verschweigt. Bausteine f\u00fcr einen alternativen Verfassungsschutz-Bericht, Schnellroda 2007, s. 475n.).<\/p>\r\n\r\n

Gdy chodzi o polityk\u0119 \u201ezapomnienia i wyparcia\u201d, to SPD z pewno\u015bci\u0105 odnios\u0142a najwi\u0119kszy sukces spo\u015br\u00f3d wszystkich niemieckich nurt\u00f3w ideologicznych. Komu bowiem przyjdzie dzisiaj na my\u015bl \u201esocjaldemokracja\u201d, kiedy padn\u0105 has\u0142a typu \u201ehigiena rasowa\u201d czy \u201eeugenika\u201d? Nikomu. A przecie\u017c zesp\u00f3\u0142 idei i postulat\u00f3w okre\u015blanych zbiorczo mianem \u201eeugenika\u201d mie\u015bci\u0142 si\u0119 w centrum zainteresowania SPD od pocz\u0105tku XX wieku do lat 30. Dzia\u0142ali w\u00f3wczas socjaldemokratyczni zwolennicy eutanazji, czyli zabijania ludzi przez pa\u0144stwo w celu obni\u017cenia koszt\u00f3w polityki socjalnej lub uszlachetnienia rasy ludzkiej. Nawet ci socjaldemokraci, kt\u00f3rzy wzdragali si\u0119 przed propagowaniem \u201ezag\u0142ady ludzi\u201d, instynktownie rozpoznawali, \u017ce jest ona konsekwencj\u0105 – maj\u0105cego sprzyja\u0107 rozwojowi demokracji – procesu \u201eulepszania rodzaju ludzkiego\u201d. Celem tego procesu by\u0142o stworzenie nowego, germanopodobnego cz\u0142owieka przysz\u0142o\u015bci, o kt\u00f3rym roi\u0142 Karl Kautsky, swego czasu g\u0142\u00f3wny ideolog partii, wp\u0142ywaj\u0105cy na kszta\u0142t ca\u0142ego programu SPD. Ten\u017ce Kautsky stwierdza\u0142, z pe\u0142n\u0105 aprobat\u0105 dla tego faktu, \u017ce wraz z urzeczywistnianiem socjalizmu zaniknie \u017cydostwo, cho\u0107 oczywi\u015bcie z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142 na my\u015bli co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c to, co p\u00f3\u017aniej mieli zrealizowa\u0107 narodowi socjali\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Niemieccy (i europejscy) socjaldemokraci wyruszaj\u0105 dzi\u015b na b\u00f3j przeciwko \u201erasizmowi, ksenofobii i antysemityzmowi\u201d (albo \u201eantysemityzmowi, rasizmowi i ksenofobii\u201d, lub jeszcze m\u0105drzej, \u201eksenofobii, antysemityzmowi i rasizmowi\u201d). To bojowe has\u0142o, za kt\u00f3rym stoi si\u0142a kontrolowanego przez SPD Urz\u0119du Ochrony Konstytucji, pozwala wysuwa\u0107 \u017c\u0105dania delegalizacji partii konkuruj\u0105cych z lewic\u0105, uprawia\u0107 polityk\u0119 dyskryminacji wobec nie-socjalistycznych urz\u0119dnik\u00f3w itp. i w coraz wi\u0119kszym stopniu s\u0142u\u017cy jako uzasadnienie represji wobec politycznych przeciwnik\u00f3w lewicy. Zaciemnia ono ca\u0142kowicie fakt, \u017ce antysemityzm narodowego socjalizmu, stoj\u0105cy w centrum socjaldemokratycznych wezwa\u0144 do \u201erozrachunku z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d kierowanych do politycznej konkurencji, wyp\u0142ywa z tradycji socjalistycznej, z kt\u00f3r\u0105 wszak socjaldemokracja si\u0119 identyfikuje.<\/p>\r\n\r\n

Wida\u0107 tu wyra\u017anie, \u017ce nawo\u0142ywania SPD do rozrachunku z przesz\u0142o\u015bci\u0105 s\u0105 na wskro\u015b ob\u0142udne. Przewy\u017csza je w ob\u0142udzie jedynie polityka przezwyci\u0119\u017cania przesz\u0142o\u015bci uprawiana przez, mocno usadowionych w socjaldemokracji, aktywist\u00f3w \u201eruchu\u201d\u203a68\u201d, kt\u00f3rzy niegdy\u015b nie mieli \u017cadnych opor\u00f3w przed maszerowaniem pod portretami chi\u0144skiego narodowego socjalisty, co \u015bwiadczy o tym, \u017ce w\u0142a\u015bnie ich \u201ehistoria najmniej nauczy\u0142a\u201d. Wida\u0107 jasno, \u017ce w rutynowych lewicowych \u201erozrachunkach z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d musi tkwi\u0107 co\u015b zasadniczo fa\u0142szywego, je\u015bli podjudzaj\u0105 one wy\u0142\u0105cznie do walki \u201eprzeciwko prawicy\u201d. Tymczasem owa \u201eprawica\u201d reprezentuje te akurat idee i warto\u015bci, o kt\u00f3rych Adolf Hitler pod koniec swojej politycznej kariery wyrazi\u0142 si\u0119, \u017ce \u017ca\u0142uje, i\u017c nie zwalcza\u0142 ich bardziej zdecydowanie!<\/p>\r\n\r\n

Jako polityczne i \u015bwiatopogl\u0105dowe zjawisko dwudziestego wieku, kt\u00f3rego specyfika wyra\u017ca\u0142a si\u0119 m.in. w u\u017cyciu ca\u0142kowicie obcego niemieckiej tradycji narodowej znaku swastyki, mia\u0142 z pewno\u015bci\u0105 narodowy socjalizm tak\u017ce konserwatywn\u0105, a nawet narodowo-liberaln\u0105 prehistori\u0119. \u201eRozrachunek\u201d jedynie z t\u0105 cz\u0105stkow\u0105 prehistori\u0105, kt\u00f3ra tak\u017ce dzi\u015b ma rzekomo stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla demokracji, maj\u0105 na my\u015bli \u201emorali\u015bci\u201d z SPD i innych europejskich partii lewicowych, kiedy plot\u0105 o \u201eniebezpiecze\u0144stwie zapomnienia i wyparcia\u201d. A przecie\u017c narodowy socjalizm jedynie w nadzwyczaj ograniczonym sensie umiejscawia\u0142 sam siebie w nurcie tradycji konserwatywnej i liberalnej – o tyle tylko, o ile pokrywa\u0142a si\u0119 ona z tym, co \u201enarodowe\u201d. Natomiast czym\u015b oczywistym jest fakt wyboru przeze\u0144 tradycji socjalistycznej, przy czym okre\u015bla\u0142 si\u0119 on zar\u00f3wno jako \u201enacjonal-socjalistyczny\u201d jak i \u201esocjal-nacjonalistyczny\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Przyj\u0119cie nazwy Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza (Nationalsozialistische Arbeiterpartei Deutschlands – NSDAP) by\u0142o nawi\u0105zaniem – z pewn\u0105 modyfikacj\u0105 – do nazwy Socjalistyczna Partia Robotnicza Niemiec (Sozialistische Arbeiterpartei Deutschlands – [S(A)PD]), kt\u00f3r\u0105 socjaldemokracja nosi\u0142a w latach 1875-1890 po gotajskim zje\u017adzie zjednoczeniowym, na kt\u00f3rym porozumieli si\u0119 zwolennicy Lassalle\u2019a ze zwolennikami Marksa i Engelsa. \u201eRozrachunku\u201d z tym g\u0142\u00f3wnym nurtem socjalistycznej tradycji narodowego socjalizmu tak naprawd\u0119 nigdy nie przeprowadzono w spos\u00f3b metodyczny i pog\u0142\u0119biony, mimo i\u017c podj\u0119to pewne wst\u0119pne badania na ten temat. Tego typu \u201ezmierzenie si\u0119\u201d z przesz\u0142o\u015bci\u0105 wydaje si\u0119 zadaniem wprost nagl\u0105cym, je\u015bli chce si\u0119 \u201eupora\u0107\u201d z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 i z przysz\u0142o\u015bci\u0105, w kt\u00f3rej ujawni\u0107 si\u0119 mo\u017ce z wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 wspomniany wy\u017cej \u201epotencja\u0142 prawicowego ekstremizmu\u201d wykryty w socjaldemokratycznych i post(?)komunistycznych zwi\u0105zkach zawodowych w Niemczech.<\/p>\r\n\r\n

Socjalistyczna orientacja zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych sprawia, \u017ce pobudzenie tego potencja\u0142u mo\u017ce dokona\u0107 si\u0119 tylko poprzez odwo\u0142anie si\u0119 do socjalizmu w narodowej wersji, czyli socjalizmu narodowego. Je\u015bli bowiem socjalizm – owo wielkie nieszcz\u0119\u015bcie i z\u0142o, kt\u00f3re objawi\u0142o si\u0119 w XX wieku w r\u00f3\u017cnoraki, ale jednak w podobny i typowy spos\u00f3b – mia\u0142by zyska\u0107 jeszcze jedn\u0105 szans\u0119 na sukces w wieku XXI, to nie w swoim internacjonalistycznym wariancie, ale w\u0142a\u015bnie jako socjalizm narodowy. Cho\u0107by z tego powodu, \u017ce fundamentalna dla ideologii socjalistycznej obietnica r\u00f3wno\u015bci mo\u017ce si\u0119 (niestety) zi\u015bci\u0107 wy\u0142\u0105cznie w ograniczonych liczebnie zbiorowo\u015bciach, natomiast odniesiona do takiego mi\u0119dzynarodowego kolektywu, jakim jest \u201eludzko\u015b\u0107\u201d czy (mi\u0119dzynarodowa) \u201eklasa robotnicza\u201d, pozostaje w efekcie obietnic\u0105 ca\u0142kowicie utopijn\u0105. W tym te\u017c upatrywa\u0107 nale\u017cy przyczyny politycznego sukcesu narodowego socjalizmu, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 doj\u015b\u0107 do w\u0142adzy legalnie, co z punktu widzenia zasad demokracji dawa\u0142o mu znacznie mocniejsz\u0105 legitymizacj\u0119 ni\u017c mi\u0119dzynarodowemu socjalizmowi, kt\u00f3ry zdobywa\u0142 w\u0142adz\u0119 wy\u0142\u0105cznie przy pomocy terroru, zamachu stanu, rewolucji czy interwencji wojskowej.<\/p>\r\n\r\n

Ze wzgl\u0119du na ob\u0142udne „przezwyci\u0119\u017canie przesz\u0142o\u015bci”, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 w RFN cz\u0119\u015bci\u0105 zinstytucjonalizowanej religii obywatelskiej, jest rzecz\u0105 pewn\u0105, i\u017c socjalizm narodowy – i to jest by\u0107 mo\u017ce jedyny sukces tej religii, cho\u0107 osi\u0105gni\u0119ty w\u0105tpliwymi metodami – nie zdob\u0119dzie politycznego wp\u0142ywu, je\u015bli nazwie si\u0119 go „narodowym socjalizmem”. Mo\u017ce go jednak zdoby\u0107 wyst\u0119puj\u0105c pod inn\u0105 etykiet\u0105, na przyk\u0142ad, tak jak to ju\u017c si\u0119 sta\u0142o w przypadku niemieckiego \u201eruchu\u201d\u203a68\u201d, pod nazw\u0105 \u201eantyfaszyzmu\u201d, przy czym tylko co bardziej inteligentni przedstawiciele tego nurtu zdaj\u0105 si\u0119 wiedzie\u0107, czego naprawd\u0119 s\u0105 kontynuatorami.<\/p>\r\n\r\n

Z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce zjawisko studenckiej rewolty 1968 roku, szczeg\u00f3lnie w tej formie, jak\u0105 przybra\u0142o w Republice Federalnej Niemiec, a mianowicie z zamachami terrorystycznymi, popieraniem Mao Tse Tunga i Pol Pota czy te\u017c polityzacj\u0105 seksualno\u015bci, nie zaistnia\u0142oby, gdyby \u201euporano si\u0119\u201d z fundamentalnym, socjalistycznym aspektem narodowego socjalizmu Adolfa Hitlera. Oczywi\u015bcie mo\u017cna by tutaj zg\u0142osi\u0107 zasadnicze zastrze\u017cenie, i\u017c \u201erozrachunek z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d jako polityczne, kolektywistyczne dzia\u0142anie jest sam w sobie niedorzeczno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105c\u0105 na to, by nazwa\u0107 j\u0105 \u201enarodowosocjalistyczn\u0105 niedorzeczno\u015bci\u0105\u201d, zw\u0142aszcza \u017ce nawet jednostka nie jest w stanie \u201eupora\u0107 si\u0119\u201d z w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, a co dopiero ca\u0142y nar\u00f3d. W pa\u0144stwie prawa alternatyw\u0105 zar\u00f3wno dla narodowego, jak i mi\u0119dzynarodowego socjalizmu nie jest ustanawianie urz\u0119dowej kontrideologii, poniewa\u017c staje si\u0119 ona nieuchronnie czym\u015b w rodzaju \u201enarodowego socjalizmu a rebours\u201d. I tak w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 w RFN. Dlatego nikogo nie powinna dziwi\u0107 obecno\u015b\u0107 narodowosocjalistycznych element\u00f3w w niemieckim politycznym prawie karnym oraz w prawie odnosz\u0105cym si\u0119 do ochrony pa\u0144stwa (zob. na ten temat Gerhard Wolf, Befreiung des Strafrechts vom nationalsozialistischen Denken?, \u201eJuristische Schulung\u201d 1996).<\/p>\r\n\r\n

Nale\u017ca\u0142oby w\u0142a\u015bciwie za\u017c\u0105da\u0107, aby zaniechano \u201eprzezwyci\u0119\u017cania przesz\u0142o\u015bci\u201d, przynajmniej w jego pa\u0144stwowo-urz\u0119dowej postaci, kt\u00f3ra z konieczno\u015bci przekszta\u0142ca si\u0119 w kolektywistyczn\u0105, zinstytucjonalizowan\u0105 religi\u0119 obywatelsk\u0105. Zniesienie uprawianego przez instytucje pa\u0144stwowe \u201erozrachunku z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d, jako sprzecznego z zasadami pa\u0144stwa prawa wydaje si\u0119 jednak trudne do osi\u0105gni\u0119cia na p\u0142aszczy\u017anie politycznej, poniewa\u017c jego motywem nap\u0119dowym jest ch\u0119\u0107 utrzymania przez szeroko poj\u0119t\u0105 lewic\u0119 niczym niezas\u0142u\u017conego przywileju sprawowania w\u0142adzy moralnej nad narodem niemieckim (czy mo\u017ce raczej, by u\u017cy\u0107 lewicowego wokabularza, nad \u201eludno\u015bci\u0105 Niemiec\u201d). By\u0107 mo\u017ce cel ten mo\u017cna by zrealizowa\u0107 w\u00f3wczas, gdyby wyci\u0105gni\u0119to odpowiednie wnioski z godnej uwagi tezy nieortodoksyjnego i oryginalnego marksistowskiego my\u015bliciela Willy\u2019ego Huhna:<\/p>\r\n\r\n

Fenomen \u201eTrzeciej Rzeszy\u201d daje si\u0119 wyja\u015bni\u0107 tylko jako wynik rozwoju ca\u0142ego niemieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa od prze\u0142omu wiek\u00f3w, szczeg\u00f3lnie po 1914 roku. Nie ma \u017cadnego segmentu narodu niemieckiego, kt\u00f3ry w trakcie pierwszego \u0107wier\u0107wiecza nie mia\u0142by jakiego\u015b udzia\u0142u w jego powstaniu, i kt\u00f3ry nie ponosi\u0142by \u017cadnej winy za jego dalsz\u0105 ideologiczn\u0105 i organizacyjn\u0105 ewolucj\u0119. Odnosi si\u0119 nawet do niemieckiego \u017cydostwa [2], kt\u00f3re w \u201eIII Rzeszy\u201d uleg\u0142o prawie ca\u0142kowitej eksterminacji\u2026 Byli nie tylko \u017bydzi, ale r\u00f3wnie\u017c liczni socjaldemokraci, kt\u00f3rym jedynie \u201erasa\u201d lub inne czynniki niemo\u017cliwe do zaakceptowanie przez NSDAP, przeszkodzi\u0142y w przej\u015bciu na stron\u0119 Hitlera. Tak samo jak niemieckiego \u017cydostwa, tak i niemieckiej socjaldemokracji nie mo\u017cna z g\u00f3ry uwalnia\u0107 od wsp\u00f3\u0142winy za powstanie i rozw\u00f3j narodowego socjalizmu, ba, zwa\u017cywszy na jej lassallowskie, a p\u00f3\u017aniej \u201ewi\u0119kszo\u015bciowo- socjaldemokratyczne\u201d skrzyd\u0142o, to w\u0142a\u015bnie socjaldemokracja najmniej zas\u0142uguje na uniewinnienie. Niemiecka socjaldemokracja dobrze by zrobi\u0142a, gdyby po 1945 roku samokrytycznie zbada\u0142a w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, nie tylko w odniesieniu do b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re w pierwszym rz\u0119dzie umo\u017cliwi\u0142y NSDAP zdobycie w\u0142adzy, ale przede wszystkim do tych ideologicznych pozycji, kt\u00f3re musia\u0142y stworzy\u0107 podatny ideologiczny grunt dla narodowego socjalizmu (zob. Willy Huhn, Der Etatismus der Sozialdemokratie. Zur Vorgeschichte des Nazifaschismus, przedmowa Clemensa Nachtmanna pt. \u201eDie deutsche Sozialdemokratie als Partei des \u00bbNationalsozialismus\u00ab\u201d oraz aneks biograficzny Ralfa Waltera, Freiburg 2003, s. 27n.; podkre\u015blenia w oryginale).<\/p>\r\n\r\n

W niniejszej ksi\u0105\u017cce idzie o to, aby zrekonstruowa\u0107 (w g\u0142\u00f3wnych zarysach) \u00f3w prymarny socjaldemokratyczny, wzgl\u0119dnie (mi\u0119dzynarodowo-)socjalistyczny kontekst, ideologii narodowosocjalistycznej i jej nieomal kongenialn\u0105 kontynuacj\u0119, jak\u0105 znalaz\u0142a po 1945 roku w socjalizmie \u201etrzecio\u015bwiatowym\u201d i ideologii \u201epokolenia 68\u201d. Oczywi\u015bcie autor wie doskonale – cho\u0107by na podstawie werbalnych rytua\u0142\u00f3w pa\u0144stwowych w Niemczech – \u017ce narodowy socjalizm posiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c inne aspekty, kt\u00f3re bez w\u0105tpienia warto zg\u0142\u0119bia\u0107. Ca\u0142\u0105 t\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 sytuacj\u0119 mo\u017cna w skr\u00f3cie przedstawi\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\r\n\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra wda\u0142a si\u0119 w narodowy socjalizm, uczyni\u0142a tak ze wzgl\u0119du na jeden z punkt\u00f3w m\u0119tnego programu. Jedni poszli za NSDAP, bo by\u0142a przeciwko Francji, temu odwiecznemu wrogowi, inni dlatego, \u017ce pa\u0144stwowe organizacje m\u0142odzie\u017cowe na masow\u0105 skal\u0119 zrywa\u0142y z tradycyjnymi zasadami moralnymi, katoliccy duchowni b\u0142ogos\u0142awili bro\u0144 na krucjat\u0119 przeciwko bezbo\u017cnemu komunizmowi\u2026; natomiast ci cz\u0142onkowie narodu, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej podlegali wp\u0142ywom socjalistycznym, entuzjazmowali si\u0119 antyklerykalnym i antyelitarnym obliczem narodowego socjalizmu (G\u00f6tz Aly, Hitlers Volksstaat, Raub, Rassenkrieg und nationaler Sozialismus, Frankfurt 2005, s. 355n.).<\/p>\r\n\r\n

O ile jednak nie potrzeba by\u0142o wcale by\u0107 socjalist\u0105, aby by\u0107 przeciwko Francji lub bolszewizmowi, wi\u0119c tego typu motywacje dla poparcia narodowego socjalizmu wydaj\u0105 si\u0119 akcydentalne, o tyle koniecznie trzeba by\u0142o by\u0107 socjalist\u0105, aby np. pozytywnie ocenia\u0107 odej\u015bcie od tradycyjnej moralno\u015bci (seksualnej); a przede wszystkim musia\u0142 by\u0107 socjalist\u0105 ten, komu w narodowym socjalizmie szczeg\u00f3lnie podoba\u0142a si\u0119 obietnica socjalnej r\u00f3wno\u015bci, cho\u0107by mia\u0142a to by\u0107 \u201espo\u0142eczna r\u00f3wno\u015b\u0107, kt\u00f3ra za nic ma r\u00f3wno\u015b\u0107 ludzi wobec prawa\u201d.<\/p>\r\n\r\n

I to ten w\u0142a\u015bnie aspekt w pierwszym rz\u0119dzie wymaga, aby si\u0119 z nim \u201erozliczy\u0107\u201d, co jest szczeg\u00f3lnie pilne w sytuacji, kiedy uaktywnienie pokrewnych tendencji w \u0142onie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych doprowadzi\u0142o w ostatnich wyborach parlamentarnych do wzmocnienia postkomunizmu poprzez dodanie element\u00f3w \u201ekoncepcji \u00bbsocjalizmu narodowego\u00ab\u201d, jak to okre\u015bli\u0142 Aly tak Aly, odnosz\u0105c si\u0119 do propagandy wyborczej by\u0142ego przewodnicz\u0105cego SPD i kandydata na kanclerza z ramienia SPD Oskara Lafontaine`a, znanego z wybielania enerdowskiego komunizmu, dzia\u0142aj\u0105cego obecnie w Partii Lewicy.<\/p>\r\n\r\n

A to naprawd\u0119 zagra\u017ca – przynajmniej na p\u0142aszczy\u017anie ideologiczno-teoretycznej – okre\u015blanemu zwykle jako \u201eliberalny\u201d, konstytucyjnemu porz\u0105dkowi Republiki Federalnej Niemiec, albowiem milcz\u0105co zak\u0142ada przewarto\u015bciowanie na mod\u0142\u0119 socjalistyczn\u0105 koncepcji r\u00f3wno\u015bci (wobec prawa) i wolno\u015bci, a w konsekwencji podwa\u017cenie fundamentalnego \u0142adu wolno\u015bciowo-demokratycznego. D\u0105\u017cno\u015bci kolektywistyczne powoduj\u0105 dewaluacj\u0119 wolno\u015bci indywidualnych: niemiecka socjaldemokracja i podstarzali rewolucjoni\u015bci z 68 roku, do kt\u00f3rych przy\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 postkomunistyczni zarz\u0105dcy by\u0142ego \u201epowszechnego socjalistycznego wi\u0119zienia\u201d (jak w swoim czasie Otto von Bismarck nazwa\u0142 rezultat ewentualnego wprowadzenia w \u017cycie programu socjaldemokracji), coraz intensywniej dyskryminuj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy nie \u017cycz\u0105 sobie urawni\u0142owki my\u015blenia, to znaczy nie uznaj\u0105 \u201edemokratycznie\u201d ustalonej jedno\u015bci pogl\u0105d\u00f3w i wykraczaj\u0105, szczeg\u00f3lnie gdy chodzi o interpretacj\u0119 przesz\u0142o\u015bci, poza ten zesp\u00f3\u0142 prawd, kt\u00f3re socjaldemokratyczny Urz\u0105d Ochrony Konstytucji zachce jeszcze \u201etolerowa\u0107\u201d. A to ponownie pokazuje, jak bardzo pal\u0105ca jest potrzeba rozrachunku z socjalizmem. Republika Federalna Niemiec dopiero w\u00f3wczas stanie si\u0119 normaln\u0105 liberaln\u0105 demokracj\u0105, kiedy przezwyci\u0119\u017cony zostanie pa\u0144stwowy \u201erozrachunek z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d, kt\u00f3ry jest elementem etatyzmu, socjalizmu i kolektywizmu. Autor niniejszej ksi\u0105\u017cki ma nadziej\u0119, \u017ce, podejmuj\u0105c w niej rozliczenie z socjalizmem, dostarczy \u201eantysocjalistom ze wszystkich partii\u201d argument\u00f3w na rzecz liberalnego \u0142adu spo\u0142ecznego i przeciw socjalizmowi we wszystkich postaciach.<\/p>\r\n\r\n

W ksi\u0105\u017cce Droga do niewolnictwa, czyli do socjalizmu, Friedrich August von Hayek zamie\u015bci\u0142 rozdzia\u0142 zatytu\u0142owany, \u201eSocjalistyczne korzenie narodowego socjalizmu\u201d. Ju\u017c sam tytu\u0142 tego rozdzia\u0142u m\u00f3g\u0142by spowodowa\u0107, \u017ce w Republice Federalnej Niemiec ten wybitny uczony by\u0142by podejrzany o to, \u017ce jest \u201ewrogiem konstytucji\u201d: W opinii SPD tak\u017ce pogl\u0105dy, kt\u00f3re nie cofaj\u0105 si\u0119 przed przesuwaniem socjalizmu w pobli\u017ce narodowego socjalizmu nale\u017c\u0105 do szarej strefy, gdzie panuje mentalny klimat zagra\u017caj\u0105cy demokracji (Christiane Hubo, Verfassungsschutz des Staates durch geistig-politische Auseinandersetzung, G\u00f6ttingen 1998, s. 96).<\/p>\r\n\r\n

Wida\u0107 jasno, \u017ce konfrontowana z pytaniem o zwi\u0105zek pomi\u0119dzy narodowym socjalizmem i socjalizmem (zwi\u0105zek, kt\u00f3ry narzuca si\u0119 ju\u017c cho\u0107by ze wzgl\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych) SPD – tak dzi\u015b wp\u0142ywowa w RFN pod wzgl\u0119dem ideologiczno-politycznym – czuje si\u0119 zepchni\u0119ta do defensywy. Jak powszechnie wiadomo, SPD ma jednak co\u015b wsp\u00f3lnego z socjalizmem, a to co\u015b – w zale\u017cno\u015bci od oportunistycznej taktyki wyborczej dostosowanej do wymog\u00f3w ducha czasu – socjaldemokraci raz chowaj\u0105 gdzie\u015b za plecami, a innym razem machaj\u0105 obywatelom przed oczyma.<\/p>\r\n\r\n

SPD nie zadowala si\u0119 tabuizacj\u0105 – jawnie dla niej k\u0142opotliwej – relacji pomi\u0119dzy socjalizmem a narodowym socjalizmem, lecz uprawia pa\u0144stwow\u0105 polityk\u0119 ideologiczn\u0105, kt\u00f3ra polega na tym, \u017ce zwi\u0105zani z socjaldemokracj\u0105, wyst\u0119puj\u0105cy jawnie pracownicy tajnych s\u0142u\u017cb, czyli funkcjonariusze tzw. Urz\u0119du Ochrony Konstytucji, oficjalnie (urz\u0119dowo) klasyfikuj\u0105 na u\u017cytek \u201edojrza\u0142ych obywateli\u201d Republiki Federalnej Niemiec narodowy socjalizm jako \u201eskrajnie prawicowy\u201d. A zatem, z definicji, nie mo\u017ce on mie\u0107 nic wsp\u00f3lnego z socjalizmem, klasyfikowanym rutynowo jako \u201elewicowy\u201d. Rzecz jasna w przypadku tych manipulacji poj\u0119ciami ideologiczno-politycznymi, nie chodzi o stworzenie poj\u0119\u0107 mo\u017cliwych do u\u017cycia w ramach pa\u0144stwa prawa, ale o narzucan\u0105 przez pa\u0144stwo kategori\u0119 ideologiczn\u0105, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do znies\u0142awiania przeciwnik\u00f3w politycznych. Mo\u017cna to odczyta\u0107 z uzasadnienia wniosku z\u0142o\u017conego niedawno przez Bundesrat o delegalizacj\u0119 jednej z partii politycznych. Zdaniem \u201eekspert\u00f3w\u201d od ideologii, zawiera ono najlepsz\u0105 jak do tej pory definicj\u0119 \u201eprawicowego ekstremizmu\u201d. Jego autorzy wahaj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy szerok\u0105 definicj\u0105 prawicowego ekstremizmu, w kt\u00f3rej nacisk po\u0142o\u017cony jest na elementy nacjonalizmu i rasizmu, a w\u0105sk\u0105, zawieraj\u0105c\u0105 klasyczne elementy hitleryzmu, takie jak antysemityzm i socjaldarwinizm. Ale b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a stawia si\u0119 tutaj tez\u0119, \u017ce scena \u201eskrajnej prawicy\u201d jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana; st\u0105d \u201ewszyscy neonazi\u015bci to prawicowi ekstremi\u015bci, natomiast nie wszyscy prawicowi ekstremi\u015bci to neonazi\u015bci\u201d (Mathias Brodkorb, Metamorphosen von rechts. Eine Einf\u00fchrung in Strategie und Ideologie des modernen Rechtsextremismus, M\u00fcnster 2003, s. 128n).<\/p>\r\n\r\n

Z tego wynika, \u017ce klasyczny narodowy socjalizm jest jednoznacznie kwalifikowany jako nurt \u201eskrajnie prawicowy\u201d. Kto wyra\u017ca jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, lub jest innego zdania, ten – w obliczu administrowanej i nadzorowanej przez Urz\u0105d Ochrony Konstytucji pa\u0144stwowej ortodoksji ideologicznej – nara\u017ca si\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce b\u0119dzie dyskryminowany w \u201ewolno\u015bciowej\u201d Republice Federalnej Niemiec, gdzie \u201eochrona konstytucji\u201d jest wyrazem tzw. niemieckiej odr\u0119bnej drogi (Sonderweg), sprzecznej z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 na Zachodzie klasyczn\u0105 koncepcj\u0105 liberalnej demokracji. Istnieje zatem ca\u0142kiem realna gro\u017aba, \u017ce kto\u015b, nawet nie b\u0119d\u0105c \u201enazist\u0105\u201d, zostanie oficjalnie znies\u0142awiony jako \u201eprawicowy ekstremista\u201d lub ten, w przypadku kt\u00f3rego \u201ewyst\u0119puj\u0105 oznaki wskazuj\u0105ce na to, \u017ce mo\u017ce zachodzi\u0107 podejrzenie, i\u017c jest prawicowym ekstremist\u0105\u201d. A zatem prof. Friedrich August von Hayek, kt\u00f3ry nie zgodzi\u0142by si\u0119 z, wypracowan\u0105 przez tajne s\u0142u\u017cby chroni\u0105ce konstytucji, definicj\u0105 narodowego socjalizmu jako ideologii skrajnie prawicowej, obj\u0119ty zosta\u0142by podejrzeniem o wrogi stosunek do konstytucji i jako \u201eprawicowy ekstremista\u201d umieszczony w corocznym raporcie wydawanym przez tajne s\u0142u\u017cby.<\/p>\r\n\r\n

Wierz\u0105cym w dogmaty pa\u0144stwowej ideologii, na kt\u00f3rych stra\u017cy stoj\u0105 tajne s\u0142u\u017cby, nale\u017ca\u0142oby zada\u0107 pytanie, jaka posta\u0107 z najnowszej historii, pod koniec swojej zawodowej kariery za przyczyn\u0119 kl\u0119ski swojego, zakrojonego na wielk\u0105 skal\u0119, politycznego przedsi\u0119wzi\u0119cia, uzna\u0142a, z pewn\u0105 rezygnacj\u0105, fakt, \u017ce walcz\u0105c przeciwko lewicowym zwolennikom walki klasowej, zapomnia\u0142a \u201ezada\u0107 cios tak\u017ce prawicy\u201d? Czy m\u00f3wi\u0142 tak szef Urz\u0119du Ochrony Konstytucji w ko\u0144cowej fazie prze\u015bladowania komunist\u00f3w w RFN? Czy te\u017c chodzi\u0107 mo\u017ce o przewodnicz\u0105cego jakiej\u015b \u201epartii demokratycznej\u201d po druzgocz\u0105cej kl\u0119sce wyborczej? Nie! Prawda jest o wiele bardziej straszna: chodzi o przewodnicz\u0105cego NSDAP Adolfa Hitlera we w\u0142asnej osobie, kt\u00f3ry wyznanie to poczyni\u0142 – wed\u0142ug relacji jego adiutanta Nicolausa von Belowa – na naradzie reichsleiter\u00f3w i gauleiter\u00f3w 24 lutego 1945 roku (zob. Rainer Zitelmann, Hitler. Selbstverst\u00c3\u00a4ndnis eines Revolution\u00c3\u00a4rs, Stuttgart 1993, s. 457).<\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cna by domniemywa\u0107, \u017ce w tym przypadku jaki\u015b \u201eszczeg\u00f3lny prawicowiec\u201d, czyli \u201eprawicowy ekstremista\u201d, chcia\u0142 uderzy\u0107 w umiarkowan\u0105 prawic\u0119. Sprzeczna z takim przypuszczeniem jest opinia, z pewno\u015bci\u0105 nieposzlakowanego politycznie autora, emigranta z Trzeciej Rzeszy Sebastiana Haffnera (1907-1999), kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na to, \u017ce jedyna opozycja, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie mog\u0142aby by\u0107 gro\u017ana dla Hitlera, czyli opozycja wojskowa, przysz\u0142a z prawicy: \u201ez jej punktu widzenia Hitler by\u0142 na lewicy. To daje do my\u015blenia. Hitlera wcale nie tak \u0142atwo ulokowa\u0107 w politycznym spektrum na skrajnej prawicy, tak jak wielu ludzi przyzwyczai\u0142o si\u0119 robi\u0107\u201d. Ale je\u015bli Hitler, wbrew oficjalnym ideologiczno-politycznym kategoriom poj\u0119ciowym obowi\u0105zuj\u0105cym w Niemczech, nie by\u0142 prawicowym ekstremist\u0105 – gdyby by\u0142, to spiskowc\u00f3w z 1944 roku znajduj\u0105cych si\u0119 \u201ena prawo od Hitlera\u201d trzeba by zaklasyfikowa\u0107 jako \u201eultraprawicowych ekstremist\u00f3w\u201d (co \u201edemokratycznym\u201d politykom niemieckim zaanga\u017cowanym w \u201ewalk\u0119 przeciwko prawicy\u201d nie pozwoli\u0142oby nawet przez sekund\u0119 czci\u0107 pami\u0119ci oficer\u00f3w z 20 lipca 1944 roku) – to by\u0142by\u017c on lewicowcem czy – jako wr\u00f3g konstytucji – wr\u0119cz lewicowym ekstremist\u0105?<\/p>\r\n\r\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce Hitler, jak cz\u0119sto robi\u0105 to obecni niemieccy politycy, sam umiejscawia\u0142 si\u0119 \u201epoza lewic\u0105 i prawic\u0105\u201d. Jednak\u017ce, kiedy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b odcina\u0142 si\u0119 on od niemieckiego mieszcza\u0144stwa (uwa\u017canego tradycyjnie za mniej lub bardziej \u201eprawicowe\u201d) i od niemieckich partii mieszcza\u0144skich, to wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce tak naprawd\u0119 lokowa\u0142 si\u0119 na lewicy. W przem\u00f3wieniu z 20 listopada 1929 roku o\u015bwiadczy\u0142: \u201eRozumiem ka\u017cdego socjaldemokrat\u0119 i komunist\u0119 w jego wewn\u0119trznym obrzydzeniu do partii mieszcza\u0144skich (\u2026) gdybym nie by\u0142 narodowym socjalist\u0105, to – poniewa\u017c nie potrafi\u0142em by\u0107 marksist\u0105 – nie nale\u017ca\u0142bym do \u017cadnej partii\u201d. Gdyby Hitler zalicza\u0142 siebie do tradycyjnej prawicy i mia\u0142 nadziej\u0119 na pozyskanie wyborc\u00f3w z tych \u015brodowisk, to jego wypowied\u017a powinna brzmie\u0107 nast\u0119puj\u0105co: \u201eRozumiem wewn\u0119trzne obrzydzenie kr\u0119g\u00f3w mieszcza\u0144skich do socjalist\u00f3w; gdybym nie by\u0142 narodowym socjalist\u0105, to nie nale\u017ca\u0142bym do \u017cadnej partii, poniewa\u017c nie potrafi\u0142bym by\u0107 monarchist\u0105\u201d (w okresie Republiki Weimarskiej niekt\u00f3rzy zwolennicy partii mieszcza\u0144skich bywali monarchistami, co nota bene pokazuje, jak szerokie by\u0142o w\u00f3wczas spektrum opcji w odniesieniu do ustroju konstytucyjnego). Ale tak akurat Hitler nie m\u00f3wi\u0142.<\/p>\r\n\r\n

By\u0142 raczej wdzi\u0119czny SPD za to, \u017ce jej listopadowa rewolucja obali\u0142a monarchi\u0119, dzi\u0119ki czemu, inaczej ni\u017c faszysta Mussolini we W\u0142oszech, nie musia\u0142 zawiera\u0107 zbyt daleko id\u0105cych kompromis\u00f3w z \u201ereakcj\u0105\u201d, czyli z Ko\u015bcio\u0142em, domem kr\u00f3lewskim i rojalistycznym wojskiem. Wiarygodnie zatem brzmi\u0105 relacje (zob. Werner Maser, Der Sturm auf die Republik. Fr\u00fchgeschichte der NSDAP, Stuttgart 1973, s. 132), wed\u0142ug kt\u00f3rych przed likwidacj\u0105 Republiki Rad w Monachium w 1919 roku, Hitler bezskutecznie stara\u0142 si\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0107 czy to do Niezale\u017cnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (Unabh\u00c3\u00a4ngige Sozialdemokratische Partei Deutschlands, USPD), czy to do komunist\u00f3w. Dlatego te\u017c Hitlera na pocz\u0105tku jego politycznej dzia\u0142alno\u015bci uwa\u017cano za sympatyka SPD. \u201eW ka\u017cdym razie w lutym 1919 roku zosta\u0142 m\u0119\u017cem zaufania demobilizowanego II pu\u0142ku piechoty, szkolonym przez wydzia\u0142 propagandy tzw. wi\u0119kszo\u015bciowych socjaldemokrat\u00f3w i dzia\u0142aj\u0105cym na jego zlecenie. \u00d3wczesne zbli\u017cenie Hitlera do rz\u0105dz\u0105cej SPD potwierdzaj\u0105 r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a, r\u00f3wnie\u017c informacje prasowe\u201d (zob. M\u00fcnchen – Hauptstadt der \u201eBewegung\u201d, M\u00fcnchen 1993, s. 71).<\/p>\r\n\r\n

Kto\u015b m\u00f3g\u0142by tu wnie\u015b\u0107 zastrze\u017cenie, \u017ce Hitler p\u00f3\u017aniej, z takich czy innych powod\u00f3w, m\u00f3g\u0142 zmieni\u0107 swoje \u015bwiatopogl\u0105dowo-polityczne stanowisko i jako lider Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej przeszed\u0142 \u201ena prawo\u201d, przeobra\u017caj\u0105c si\u0119 w \u201eprawicowego ekstremist\u0119\u201d, co oficjalnie stwierdzaj\u0105 dzi\u015b eksperci zatrudnieni w niemieckich tajnych s\u0142u\u017cbach sprawuj\u0105cych nadz\u00f3r ideologiczny nad obywatelami Niemiec. Je\u015bli s\u0142u\u017cby te, prowadz\u0105ce jawn\u0105 propagand\u0119 ideologiczn\u0105, dzi\u0119ki swojej tajnej wiedzy tak klasyfikuj\u0105 Hitlera, to \u201edoros\u0142emu obywatelowi\u201d wolno\u015bciowej Republiki Federalnej Niemiec nie pozostaje nic innego, jak uzna\u0107 t\u0119 interpretacj\u0119 za obowi\u0105zuj\u0105c\u0105, niezale\u017cnie od tego, co na ten temat m\u00f3g\u0142 pisa\u0107 wybitny liberalny my\u015bliciel i laureat Nagrody Nobla. Za oficjalnym umiejscowieniem Hitlera na \u201eskrajnej prawicy\u201d m\u00f3g\u0142by w oczach niemieckiego \u201edemokraty\u201d (kt\u00f3ry pos\u0142usznie akceptuje urz\u0119dowe kategoryzacje ideologiczne) przemawia\u0107 fakt, \u017ce Hitler – co jest bezsporne – o wiele bardziej zdecydowanie (przynajmniej przed lipcem 1944 roku) zwalcza\u0142 socjaldemokrat\u00f3w i komunist\u00f3w ni\u017c politycznych przeciwnik\u00f3w z obozu mieszcza\u0144sko-konserwatywnego.<\/p>\r\n\r\n

By\u0142o to jednak zwi\u0105zane z tym, \u017ce odczuwa\u0142 on o wiele wi\u0119kszy respekt, a wi\u0119c i l\u0119k, przed klasyczn\u0105 niemieck\u0105 lewic\u0105 ni\u017c przed mieszcza\u0144sko-konserwatywn\u0105 prawic\u0105, z g\u00f3ry zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce nie b\u0119dzie dla niego gro\u017ana. Analogicznie, jak nie b\u0119dziemy klasyfikowa\u0107 na przyk\u0142ad Komunistycznej Partii Niemiec (Kommunistische Partei Deutschlands, KPD) jako \u201epartii prawicowej\u201d z tego powodu, \u017ce w latach 30. u\u017cywaj\u0105c sloganu \u201esocjalfaszyzm\u201d zwalcza\u0142a przed wszystkim SPD, tak samo nie mamy \u017cadnego powodu, aby umiejscowi\u0107 NSDAP \u201ena prawicy\u201d z tego tylko wzgl\u0119du, \u017ce ostrzej zwalcza\u0142a KPD i SPD ni\u017c ob\u00f3z mieszcza\u0144ski. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 fakt, \u017ce Hitler, kiedy m\u00f3wi\u0142 o swoich prawdziwych zamiarach w\u0142a\u015bciwie zawsze – niezale\u017cnie od swojego wrogiego stosunku do \u201e\u017cydowskiej warstwy przyw\u00f3dczej\u201d w SPD – wyra\u017ca\u0142 si\u0119 pozytywnie o socjaldemokratach (zob. Zitelmann, Hitler. Selbstverst\u00c3\u00a4ndnis eines Revolution\u00c3\u00a4rs, s. 484).<\/p>\r\n\r\n

W okresie \u201epanowania Systemu\u201d (Systemzeit), kiedy prowadzi\u0142 walk\u0119 wyborcz\u0105 z SPD, Hitler nie m\u00f3g\u0142 okazywa\u0107 na zewn\u0105trz swojej sympatii do tej partii. Natomiast po \u201ezdobyciu w\u0142adzy\u201d bardzo zdecydowanie zabiega\u0142 o w\u0142\u0105czenie socjaldemokratycznych robotnik\u00f3w do swojej \u201eTrzeciej Rzeszy\u201d. Dzi\u0119ki zastosowaniu \u015brodk\u00f3w polityki socjalnej uda\u0142o mu si\u0119 to tak znakomicie, \u017ce, jak pisali\u015bmy wy\u017cej, mo\u017cna wr\u0119cz m\u00f3wi\u0107 o swego rodzaju wzajemnym przyci\u0105ganiu Hitlera i socjaldemokratycznych robotnik\u00f3w. Emigracyjna SPD (Sopade) zmuszona by\u0142a ju\u017c w 1934 roku przyzna\u0107: \u201eNajwi\u0119ksze emocjonalne poparcie ma rz\u0105d w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w\u201d. W\u0142a\u015bnie postawa robotnik\u00f3w \u201epozwala faszyzmowi coraz mocniej si\u0119 na nich opiera\u0107\u201d. Warto w tym kontek\u015bcie przypomnie\u0107, \u017ce w okresie \u201epanowania Systemu\u201d narodowi socjali\u015bci cz\u0119sto g\u0142osowali razem z socjaldemokratami i komunistami w kwestiach gospodarczych: \u201eW 241 imiennych g\u0142osowaniach w Reichstagu i w pruskim parlamencie krajowym pomi\u0119dzy rokiem 1929 a ko\u0144cem roku 1932 KPD i NSDAP 140 razy g\u0142osowa\u0142y tak samo. W pi\u0105tej kadencji na 102 g\u0142osowania obie ekstremistyczne partie nie zgadza\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 tylko w o\u015bmiu\u201d (Christian Striefler, Kampf um die Macht. Kommunisten und Nationalsozialisten am Ende der Weimarer Republik, Berlin 1993, s. 142).<\/p>\r\n\r\n

Sprawi\u0142o to, \u017ce NSDAP zosta\u0142a przez ob\u00f3z mieszcza\u0144sko-konserwatywny zaklasyfikowana jako partia \u201elewicowa\u201d. Na przyk\u0142ad w przededniu wybor\u00f3w do Reichstagu w 1930 roku czasopismo Zwi\u0105zku Pracodawc\u00f3w skrytykowa\u0142o NSDAP za jej \u201eagresywn\u0105 wrogo\u015b\u0107 do przedsi\u0119biorc\u00f3w\u201d i ostrzeg\u0142o, i\u017c narodowy socjalizm nale\u017cy do najbardziej wywrotowych, demagogicznych i terrorystycznych \u017cywio\u0142\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego socjalizmu. Z kolei dla niemieckiej opozycji wojskowej, z kt\u00f3rej wyszli potem zamachowcy z 1944 roku, rekrutuj\u0105cej si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z prusko-konserwatywnej warstwy wy\u017cszej, narodowy socjalizm i bolszewizm by\u0142y praktycznie identycznymi zjawiskami, ale nie w rozumieniu p\u00f3\u017aniejszej teorii totalitaryzmu (H. Arendt, C. J. Friedrich, Z. Brzezi\u0144ski), kt\u00f3ra uto\u017csamia\u0142a je ze sob\u0105 jako r\u00f3wnowarto\u015bciowe ekstrema politycznych kierunk\u00f3w prawicy i lewicy, lecz jako dwa ma\u0142o odr\u00f3\u017cnialne od siebie warianty lewicy, aczkolwiek dostrzegano r\u00f3\u017cnice w stopniu lewicowo\u015bci, na przyk\u0142ad Adam von Trott zu Solz uwa\u017ca\u0142 bolszewizm z jego \u201eazjatyck\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 i brutalno\u015bci\u0105\u201d za gorszy od narodowego socjalizmu. Ulrich von Hase z kolei wyra\u017ca\u0142 obaw\u0119, i\u017c \u201esocjalizm w hitlerowskiej formie\u201d nieuchronnie, na drodze \u201ewewn\u0119trznej bolszewizacji\u201d, zmierza ku \u201ewyniszczeniu warstw wy\u017cszych\u201d. Te l\u0119ki m\u00f3g\u0142 potwierdza\u0107 fakt, \u017ce wed\u0142ug opinii samego Hitlera przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywist\u00f3w NSDAP sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z \u201eludzi lewicy\u201d: Moja \u00f3wczesna partia sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z w 90% z ludzi z lewicy. Potrzebowa\u0142em tylko takich ludzi, kt\u00f3rzy potrafili si\u0119 bi\u0107 (zob. Monologe im Hauptquartier, zapis z 30. 11. 1941).<\/p>\r\n\r\n

Kryterium, kt\u00f3re bez w\u0105tpienia – co obserwowa\u0107 mo\u017cna by\u0142o w Republice Federalnej Niemiec zar\u00f3wno w latach 1968-78 lat, jak dzi\u015b – o wiele lepiej spe\u0142niaj\u0105 lewicowi terrory\u015bci i boj\u00f3wkarze ni\u017c ci, kt\u00f3rych uwa\u017ca si\u0119 za prawic\u0119. Spo\u015br\u00f3d tych \u201eludzi z lewicy\u201d, kt\u00f3rych potrzebowa\u0142 Hitler, wybija si\u0119 ikona narodowego socjalizmu Horst Wessel. \u00d3w\u017ce aktywista ruchu m\u00f3g\u0142by prima facie pos\u0142u\u017cy\u0107 jako dow\u00f3d na prawicowy charakter narodowego socjalizmu: pochodzi\u0142 mianowicie z konserwatywnej rodziny protestanckiego pastora i przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do nacjonalistycznych grup obronnych, kt\u00f3re nale\u017cy – w tym wzgl\u0119dzie aktualna niemiecka ideologia pa\u0144stwowa ma racj\u0119 – zaklasyfikowa\u0107 jako \u201eprawicowe\u201d, a dok\u0142adniej \u201eprawicowo-radykalne\u201d lub \u201eskrajnie prawicowe\u201d. W tych organizacjach Wessel nie znalaz\u0142 jednak zaspokojenia swoich politycznych nami\u0119tno\u015bci i dlatego w 1926 roku wst\u0105pi\u0142 do enesdeapowskiej SA. W swoim dzienniku jako motyw tej zmiany pozycji politycznej poda\u0142, \u017ce narodowi socjali\u015bci (Nationalsozialisten) to nie radykalno-prawicowa, volkistowska grupa, ale socjali\u015bci narodowi (nationale Sozialisten). Uwa\u017ca\u0142 te\u017c, \u017ce pod pewnymi wzgl\u0119dami komuni\u015bci bli\u017csi mu s\u0105 ni\u017c prawicowi nacjonali\u015bci (Deutschnationalen), od kt\u00f3rych odszed\u0142:<\/p>\r\n\r\n

Jedno spostrze\u017cenie by\u0142o dla mnie szczeg\u00f3lnie cenne: pr\u00f3bowa\u0142em zrozumie\u0107 ka\u017cdy kierunek polityczny, i przekona\u0142em si\u0119, \u017ce w obozie Czerwonych jest tylu samo, a mo\u017ce nawet jeszcze wi\u0119cej, fanatycznych idealist\u00f3w co po przeciwnej stronie (\u2026). Ja sta\u0142em si\u0119 socjalist\u0105. Nie socjalist\u0105 z serca, jak niekt\u00f3rzy w obozie mieszcza\u0144skim, lecz przede wszystkim socjalist\u0105 z rozumu. W por\u00f3wnaniu z organizacjami, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142em wcze\u015bniej, ta partia by\u0142a zasadniczo odmienna. (\u2026) Rozmach m\u0142odego ruchu by\u0142 ogromny. Najlepszym tego miernikiem s\u0105 przej\u015bcia z obozu marksistowskiego.<\/p>\r\n\r\n

Polityczno-ideologiczn\u0105 samoocen\u0119 tej wa\u017cnej postaci narodowego socjalizmu tak mo\u017cna obja\u015bni\u0107: przekonany prawicowy radyka\u0142 wyznaje swoje ca\u0142kowicie \u015bwiadome (\u201ez rozumu\u201d), a nie tylko emocjonalne, nawr\u00f3cenie na socjalizm. Jednak\u017ce po swojej ideologicznej konwersji nie wst\u0119puje ani do SPD, ani do KPD, lecz podejmuje w pe\u0142ni \u015bwiadom\u0105 i przemy\u015blan\u0105 decyzj\u0119 o przy\u0142\u0105czeniu si\u0119 do NSDAP, kt\u00f3r\u0105, kiedy por\u00f3wnuje j\u0105 z prawicowymi ugrupowaniami, do kt\u00f3rych wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142, postrzega jako odmienn\u0105 od nich, \u201elewicow\u0105\u201d w\u0142a\u015bnie. A t\u0119 lewicowo\u015b\u0107 potwierdza w jego oczach fakt przechodzenia do NSDAP ludzi z \u201eobozu marksistowskiego\u201d – zapewne w przewa\u017caj\u0105cej mierze od komunist\u00f3w, ale i od socjaldemokracji – przy czym nie traktuje on tych konwersji jako przej\u015bcia z lewa na prawo. Autoidentyfikacja Horsta Wessela jest dlatego tak istotna, poniewa\u017c jako \u201em\u0119czennik ruchu\u201d pe\u0142ni\u0142 dla NSDAP rol\u0119 centralnej kultowej postaci, a zatem trudno przypuszcza\u0107, aby jego postawa i pogl\u0105dy nie by\u0142y reprezentatywne dla dzia\u0142aczy i funkcjonariuszy partyjnych. Ta autoidentyfikacja jako \u201ecz\u0142owieka lewicy\u201d znajduje potwierdzenie u jeszcze jednego aktywisty, kt\u00f3ry w ko\u0144cowej fazie Republiki Weimarskiej, wraz z wieloma innymi p\u00f3\u017aniejszymi funkcjonariuszami NSDAP, zbiera\u0142 socjalistyczno-komunistyczne do\u015bwiadczenia, a mianowicie u Adolfa Eichmanna.<\/p>\r\n\r\n

Ten (w p\u00f3\u017aniejszym okresie) os\u0142awiony organizator mordu na \u017bydach mia\u0142 wielokrotnie podkre\u015bla\u0107 w swoich wspomnieniach: \u201eMoje polityczne uczucia lokowa\u0142em na lewicy, k\u0142ad\u0105c co najmniej taki sam nacisk na to, co socjalistyczne, jak i na to, co nacjonalistyczne\u201d. W okresie walki o w\u0142adz\u0119 (Kampfzeit) Eichmann i jego przyjaciele uwa\u017cali narodowy socjalizm i komunizm za \u201erodzaj kuzyn\u00f3w\u201d. Ale z pewno\u015bci\u0105 najbardziej miarodajna autodefinicja pochodzi od naczelnego propagandysty NSDAP Josepha Goebbelsa (zob. Ulrich H\u00f6ver, Joseph Goebbels. Ein nationaler Sozialist, Bonn-Berlin 1992), kt\u00f3ry w 1931 roku bardzo jasno wyrazi\u0142 ideologiczne roszczenie narodowych socjalist\u00f3w: \u201eZgodnie z ide\u0105 NSDAP to my jeste\u015bmy niemieck\u0105 lewic\u0105\u201d, by jednym tchem odci\u0105\u0107 si\u0119 od \u201eprawicy\u201d; \u201eNiczego bardziej nie nienawidzimy ni\u017c prawicowego narodowego bloku posiadaj\u0105cego mieszcza\u0144stwa\u201d (tak wyrazi\u0142 si\u0119 Goebbels na \u0142amach pisma \u201eDer Angriff\u201d z 6.12.1931; cyt. za: Wolfgang Venohr, Stauffenberg – Symbol der deutschen Einheit. Eine politische Biographie, Frankfurt 1990, s. 80).<\/p>\r\n\r\n

W ka\u017cdym razie znany p\u00f3\u017aniej pod nazwiskiem Willy Brandt zachodnioniemiecki polityk zaakceptowa\u0142 swego czasu to roszczenie do bycia socjalistyczn\u0105 lewic\u0105, kiedy wezwa\u0142 swoich towarzyszy z Socjalistycznej Partii Robotniczej (Sozialistische Arbeiterpartei – odprysk SPD), aby uznali istnienie \u201esocjalistycznego pierwiastka\u201d w bazie narodowego socjalizmu: \u201eMusimy uzna\u0107 socjalistyczny pierwiastek w narodowym socjalizmie, w my\u015bleniu jego zwolennik\u00f3w, subiektywn\u0105 rewolucyjno\u015b\u0107 obecn\u0105 w jego bazie\u201d.<\/p>\r\n\r\n

W obliczu ocen wyra\u017canych przez obserwator\u00f3w z zewn\u0105trz oraz ocen, jakie narodowi socjali\u015bci odnosili do samych siebie, przyszed\u0142 chyba nareszcie czas, aby zgodnie z rzeczywisto\u015bci\u0105 historyczn\u0105 rozpozna\u0107 podstawowy cel narodowego socjalizmu takim, jakim by\u0142 on naprawd\u0119, cel wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 ju\u017c w nazwie wybranej przez za\u0142o\u017cycieli partii. Doprowadzi\u0107 mianowicie do stopienia w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 socjalizmu i nacjonalizmu. Jej socjalistyczn\u0105 po\u0142\u00f3wk\u0105 jest bezwzgl\u0119dne reprezentowanie interes\u00f3w narodu wewn\u0105trz pa\u0144stwa zgodnie z zasad\u0105 \u201eKorzy\u015b\u0107 wsp\u00f3lna przed korzy\u015bci\u0105 w\u0142asn\u0105\u201d (Gemeinnutz vor Eigennutz), za\u015b po\u0142\u00f3wk\u0105 nacjonalistyczn\u0105 – bezwzgl\u0119dne realizowanie interes\u00f3w narodu na zewn\u0105trz. W ten spos\u00f3b narodowy socjalizm podchwyci\u0142 i uczyni\u0142 swoim ideologicznym j\u0105drem postulat od dawna obecny u socjaldemokracji i w spos\u00f3b najwyrazistszy reprezentowany przez nurt, kt\u00f3ry w niedawno opublikowanej pracy (Stefan Vogt, Nationaler Sozialismus und Soziale Demokratie. Die sozialdemokratische Junge Rechte 1918-1945, Bonn 2006) okre\u015blony zosta\u0142 jako \u201esocjaldemokratyczna M\u0142oda Prawica\u201d. Przy czym taka klasyfikacja nie odpowiada ani samo\u015bwiadomo\u015bci tego nurtu, ani wsp\u00f3\u0142czesnej mu ideologicznej klasyfikacji, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a o \u201elewicowym socjalizmie pod narodowym znakiem\u201d – okre\u015blenie r\u00f3wnie dobrze oddaj\u0105ce ideologiczn\u0105 tre\u015b\u0107 narodowego socjalizmu.<\/p>\r\n\r\n

Na tym przyk\u0142adzie wida\u0107 wyra\u017anie, jak dalece pokr\u0119tna ideologiczna siatka poj\u0119ciowa wypracowana przez niemieckie tajne s\u0142u\u017cby – a szczeg\u00f3lnie jej projektowanie wstecz na minion\u0105 epok\u0119 – ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwia w miar\u0119 obiektywn\u0105 ocen\u0105 zjawiska, kt\u00f3re \u201estanowi cz\u0119\u015b\u0107 ideologicznego kontinuum rozci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 od wyobra\u017ce\u0144 liberalnych i socjalistycznych do neokonserwatywnych i faszystowskich\u201d (Stefan Vogt, Nationaler Sozialismus.., s. 18). A tego typu zjawiska – wbrew za\u0142o\u017ceniom oficjalnego \u201erozrachunku z przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d – pokazuj\u0105 jasno, \u017ce \u201egranice pomi\u0119dzy ideologi\u0105 socjalistyczn\u0105 i faszystowsk\u0105\u201d s\u0105 \u201ep\u0142ynne\u201d (tak uwa\u017ca Vogt powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Zeeva Sternhella, Ni Droite ni Gauche. L\u2019ideologie fasciste en France, Paris 1983).<\/p>\r\n\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n


\r\n <\/a>[1] Zob. \u201eSpiegel-online\u201d, 28 czerwca 2005. W Republice Federalnej Niemiec lewicy uda\u0142o si\u0119 de facto zdelegitymizowa\u0107 ideologicznie i politycznie okre\u015blenia typu \u201eprawicowy\u201d czy \u201eprawica\u201d. Termin \u201eprawica\u201d u\u017cywany jest wymiennie z okre\u015bleniem \u201eskrajna prawica\u201d, \u201eskrajna prawica\u201d za\u015b identyfikowana jest z grupami polityczno-kryminalnymi.<\/p>\r\n\r\n

[2] Jak to nale\u017cy rozumie\u0107, lepiej ni\u017c Huhn, wyja\u015bni\u0142 chyba liberalny laureat Nagrody Nobla Friedrich August von Hayek w swojej s\u0142ynnej i znakomitej ksi\u0105\u017cce, stwierdzaj\u0105c: Nie powinni\u015bmy nigdy zapomina\u0107, \u017ce hitlerowski antysemityzm wygna\u0142 z kraju lub nastawi\u0142 wrogo do siebie wiele os\u00f3b, kt\u00f3re pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem by\u0142y zaprzysi\u0119g\u0142ymi zwolennikami totalitaryzmu niemieckiego typu. W przypisie dodaje Hayek: Szczeg\u00f3lnie bior\u0105c pod uwag\u0119, jak wielu spo\u015br\u00f3d dawnych socjalist\u00f3w sta\u0142o si\u0119 nazistami, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce proporcje te maj\u0105 naprawd\u0119 znaczenie tylko wtedy, gdy analizujemy nie \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 by\u0142ych socjalist\u00f3w, lecz liczb\u0119, kt\u00f3rych \u201enawr\u00f3ceniu\u201d nie przeszkodzi\u0142oby w \u017cadnym wypadku ich pochodzenie. To rzeczywi\u015bcie zastanawiaj\u0105ce, \u017ce emigracj\u0119 polityczn\u0105 z Niemiec cechuje stosunkowo ma\u0142a liczba uchod\u017ac\u00f3w z lewicy, kt\u00f3rzy nie s\u0105 \u201e\u017bydami\u201d w niemieckim rozumieniu tego s\u0142owa. Jak\u017ce cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 pochwa\u0142y niemieckiego systemu, poprzedzone takimi stwierdzeniami jak to, kt\u00f3re stanowi\u0142o na pewnej konferencji wst\u0119p do om\u00f3wienia godnych uwagi w\u0142a\u015bciwo\u015bci totalitarnej techniki mobilizacji gospodarczej: \u201eHerr Hitler nie jest – bro\u0144 Bo\u017ce – moim idea\u0142em. Istnieje wiele wa\u017cnych, osobistych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Herr Hitler nie powinien by\u0107 moim idea\u0142em, ale\u2026\u201d (Friedrich August Hayek, Droga do niewolnictwa, Wroc\u0142aw 1988, s. 89).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fragment ksi\u0105\u017cki: Josef Sch\u00fc\u00c3\u0178lburner, „Czerwony, brunatny i zielony socjalizm” prze\u0142. Tomasz Gabi\u015b, Wektory, Wroc\u0142aw 2009. \u015amier\u0107 ludzko\u015bci nie jest mo\u017cliwym do wyobra\u017cenia skutkiem zwyci\u0119stwa socjalizmu, lecz stanowi cel socjalizmu. (Igor Szafarewicz) Hitlera wcale nie tak \u0142atwo ulokowa\u0107 w politycznym spektrum na skrajnej prawicy, tak jak wielu ludzi przyzwyczai\u0142o si\u0119 robi\u0107. (Sebastian Haffner) „Co pi\u0105ty cz\u0142onek […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,29],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22159"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22159"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22159\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}