{"id":21954,"date":"2010-05-23T19:33:41","date_gmt":"2010-05-24T00:33:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=21954"},"modified":"2010-05-23T19:33:41","modified_gmt":"2010-05-24T00:33:41","slug":"jak-zgineli-polscy-przywodcy-rosja-ukrywa-dokumenty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=21954","title":{"rendered":"Jak zgin\u0119li polscy przyw\u00f3dcy? Rosja ukrywa dokumenty"},"content":{"rendered":"

G\u0142\u00f3wna Prokuratura Wojskowa Federacji Rosyjskiej, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na postanowienia Europejskiej konwencji o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z 20 kwietnia 1959 r. oraz umowy o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z 16 wrze\u015bnia 1996 r., odm\u00f3wi\u0142a realizacji wniosku o pomoc prawn\u0105 w sprawie tzw. procesu szesnastu.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Prokuratorzy z warszawskiego oddzia\u0142u IPN nie mog\u0105 wznowi\u0107 \u015bledztwa w sprawie moskiewskiego procesu 16 przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Pow\u00f3d? Rosja nie chce udost\u0119pni\u0107 ani jednego dokumentu zwi\u0105zanego z jednym z najbardziej barbarzy\u0144skich epizod\u00f3w w powojennej historii Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/strong>
\r\n
\r\n\u015aledztwo dotycz\u0105ce os\u0105dzenia w Moskwie przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego wszcz\u0119\u0142a Okr\u0119gowa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie 7 grudnia 2003 roku. G\u0142\u00f3wnym jego przedmiotem by\u0142o aresztowanie w dniach 27-28 marca 1945 roku w Pruszkowie przez funkcjonariuszy NKWD 16 przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego (m.in. gen. bryg. Leopolda Okulickiego „Nied\u017awiadka” – ostatniego dow\u00f3dcy Armii Krajowej, Jana Stanis\u0142awa Jankowskiego – delegata Rz\u0105du na Kraj, Kazimierza Pu\u017caka – przewodnicz\u0105cego Rady Jedno\u015bci Narodowej) oraz bezprawne i bezpodstawne os\u0105dzenie ich w areszcie NKWD w Moskwie, a tak\u017ce bezprawne poddanie pokrzywdzonych \u015bledztwu.<\/p>\r\n\r\n

IPN-owskie dochodzenie w sprawie procesu szesnastu by\u0142o prowadzone wielow\u0105tkowo. Jeden z w\u0105tk\u00f3w dotyczy\u0142 fizycznego i moralnego zn\u0119cania si\u0119 od maja 1945 r. do czerwca 1945 r. w Moskwie nad pozbawionymi wolno\u015bci i osadzonymi w areszcie NKWD: Franciszkiem Urba\u0144skim, Antonim Pajdakiem, Adamem Bieniem, J\u00f3zefem Stemler-D\u0105bskim, J\u00f3zefem Chaci\u0144skim i Stanis\u0142awem Micha\u0142owskim. W aktach \u015bledztwa prowadzonego przez prokurator\u00f3w z IPN czytamy, \u017ce ci polscy patrioci byli maltretowani „poprzez wielokrotne i przez wiele godzin kontynuowane przes\u0142uchania w systemie tzw. konwejeru, g\u0142\u00f3wnie w nocy, pozbawianie wi\u0119zionych w tym czasie snu, w trudnych warunkach bytowych obowi\u0105zuj\u0105cych w areszcie \u015bledczym w celu spowodowania u pokrzywdzonych za\u0142amania fizycznego i psychicznego”. Poprzez prowadzenie tych barbarzy\u0144skich metod \u015bledczych Rosjanie zmierzali do uzyskania przyznania si\u0119 przez bezprawnie wi\u0119zionych do pope\u0142niania przest\u0119pstw na ty\u0142ach Armii Czerwonej i szpiegostwa na szkod\u0119 ZSRS oraz do sk\u0142adania wyja\u015bnie\u0144 zgodnych z koncepcj\u0105 prowadzonego przeciwko nim \u015bledztwa.<\/p>\r\n\r\n

Bardzo wa\u017cnym w\u0105tkiem \u015bledztwa jest r\u00f3wnie\u017c ten dotycz\u0105cy przekroczenia uprawnie\u0144 i niedope\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w 21 czerwca 1945 r. w Moskwie przez cz\u0142onk\u00f3w sk\u0142adu orzekaj\u0105cego Kolegium Wojskowego S\u0105du Najwy\u017cszego ZSRS w sprawie karnej przeciwko gen. bryg. Leopoldowi Okulickiemu i innym razem z nim wi\u0119zionym w Moskwie. \u015aledczy wskazuj\u0105, i\u017c „jawnym bezprawiem by\u0142o d\u0142ugotrwa\u0142e pozbawienie pokrzywdzonych wolno\u015bci na mocy wyroku z dnia 21 czerwca 1945 r., pomimo oczywistego braku podstaw faktycznych i prawnych pozwalaj\u0105cych na przypisanie im winy pope\u0142nienia przest\u0119pstw na szkod\u0119 ZSRR”. Bezprawiem nazywaj\u0105 te\u017c zas\u0105dzenie przez sowiecki s\u0105d kar wi\u0119zienia dla 16 polskich przyw\u00f3dc\u00f3w. Prokuratorzy wskazuj\u0105, i\u017c wyroki te zosta\u0142y wydane na nich „w sytuacji, gdy ich zachowania nie wype\u0142nia\u0142y przypisanych im znamion czyn\u00f3w zabronionych z sowieckiego kodeksu karnego”.<\/p>\r\n\r\n

Okr\u0119gowa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie do tej pory nie dysponuje ca\u0142o\u015bci\u0105 dokument\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych wytworzonych w ZSRS w sprawie tzw. procesu szesnastu, przy czym zastrzega, \u017ce „zebrana i szczeg\u00f3\u0142owo opisana w decyzji ko\u0144cowej cz\u0119\u015b\u0107 tego materia\u0142u jest na tyle obszerna, i\u017c umo\u017cliwi\u0142a merytoryczne rozstrzygni\u0119cie we wszystkich w\u0105tkach prowadzonego \u015bledztwa”. Chc\u0105c jednak mie\u0107 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 o sprawie, Komisja w toku prowadzonego \u015bledztwa wyst\u0105pi\u0142a do odpowiednich w\u0142adz Federacji Rosyjskiej z wnioskiem o udzielenie mi\u0119dzynarodowej pomocy prawnej, zmierzaj\u0105c do uzyskania ca\u0142o\u015bci dokumentacji \u017ar\u00f3d\u0142owej dotycz\u0105cej zatrzymania i procesu przeciwko 16 przyw\u00f3dcom Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Bez skutku G\u0142\u00f3wna Prokuratura Wojskowa Federacji Rosyjskiej, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na postanowienia Europejskiej Konwencji o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z dnia 20 kwietnia 1959 r. oraz umowy zawartej pomi\u0119dzy Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 a Polsk\u0105 o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z dnia 16 wrze\u015bnia 1996 r., odm\u00f3wi\u0142a realizacji wniosku o pomoc prawn\u0105. Podnosz\u0105c przy tym, \u017ce przest\u0119pstwa, w kierunku kt\u00f3rych Komisja prowadzi\u0142a \u015bledztwo, zgodnie z kodeksem karnym Federacji Rosyjskiej uleg\u0142y przedawnieniu, skutkiem czego sprawy karne dotycz\u0105ce tych kategorii przest\u0119pstw nie mog\u0105 by\u0107 wszczynane.<\/p>\r\n\r\n

Milczenie prokuratury rosyjskiej doprowadzi\u0142o do utkni\u0119cia \u015bledztwa w martwym punkcie, tak jak w przypadku sprawy katy\u0144skiej czy ob\u0142awy augustowskiej. Jak poinformowa\u0142 nas Piotr D\u0105browski, naczelnik Oddzia\u0142owej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie: „Dalsze czynno\u015bci w niniejszej sprawie wymaga\u0142yby realizacji wy\u017cej opisanej pomocy prawnej przez G\u0142\u00f3wn\u0105 Prokuratur\u0119 Wojskow\u0105 Federacji Rosyjskiej. Wobec jednak stanowiska organ\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci Federacji Rosyjskiej oraz faktu, i\u017c akty prawne, kt\u00f3re strona rosyjska powo\u0142a\u0142a jako podstaw\u0119 odmowy realizacji pomocy prawnej, nadal pozostaj\u0105 w obrocie prawnym, obecnie nie ma mo\u017cliwo\u015bci wykonywania dalszych czynno\u015bci w niniejszej sprawie”. Dlatego te\u017c \u015bledztwo zosta\u0142o 31 sierpnia 2009 r. umorzone. Jak wynika z informacji przekazanych nam przez IPN, dotychczas \u017cadna z uprawnionych os\u00f3b pokrzywdzonych nie z\u0142o\u017cy\u0142a za\u017calenia na t\u0119 decyzj\u0119.
\r\nProces polityczny 16 przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego toczy\u0142 si\u0119 w dniach 18-21 czerwca 1945 r. w Moskwie przed Kolegium Wojskowego S\u0105du Najwy\u017cszego ZSRS. Przed s\u0105dem sowieckim stan\u0119li przyw\u00f3dcy pa\u0144stwa i Narodu Polskiego aresztowani podst\u0119pnie przez NKWD w marcu 1945 r. w Pruszkowie pod Warszaw\u0105, gdzie zostali zaproszeni przez genera\u0142a Iwana Sierowa w celu odbycia rozm\u00f3w politycznych.<\/p>\r\n\r\n

Proces by\u0142 jawnym pogwa\u0142ceniem prawa mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3re nie uznaje s\u0105dzenia w\u0142adz pa\u0144stwowych jednego pa\u0144stwa przez organa s\u0105dowe innych pa\u0144stw. W tym samym czasie prowadzone by\u0142y w Moskwie rozmowy w sprawie utworzenia Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej, zgodnie z decyzjami zwyci\u0119skich mocarstw podj\u0119tymi na konferencji w Ja\u0142cie. W akcie oskar\u017cenia stwierdzono arbitralnie nielegalno\u015b\u0107 AK i Rady Jedno\u015bci Narodowej (RJN), wskazuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie na prawo do sprawowania w\u0142adzy przez komunistyczny Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego i Krajow\u0105 Rad\u0119 Narodow\u0105. Oskar\u017conym przedstawiono fikcyjne zarzuty, niemaj\u0105ce najmniejszego pokrycia w rzeczywisto\u015bci.
\r\nPo niedbale i szybko przeprowadzonym procesie, pe\u0142nym inwektyw i oszczerstw, wydano wyrok, w kt\u00f3rym na kar\u0119 wi\u0119zienia zostali skazani: Leopold Okulicki – dow\u00f3dca AK (10 lat), Jan Stanis\u0142aw Jankowski – delegat Rz\u0105du na Kraj, wicepremier (8 lat), Adam Bie\u0144 i Stanis\u0142aw Jasiukowicz – zast\u0119pcy delegata rz\u0105du, ministrowie (5 lat), Kazimierz Pu\u017cak – przewodnicz\u0105cy RJN (1,5 roku), Aleksander Zwierzy\u0144ski – wiceprzewodnicz\u0105cy RJN, Kazimierz Bagi\u0144ski – wiceprzewodnicz\u0105cy RJN, E. Czarnowski, J\u00f3zef Chaci\u0144ski, Stanis\u0142aw Mierzwa, Zbigniew Stypu\u0142kowski i Franciszek Urba\u0144ski – cz\u0142onkowie RJN (4-18 miesi\u0119cy). Uniewinnieni zostali Kazimierz Kobyla\u0144ski, Stanis\u0142aw Micha\u0142owski i J\u00f3zef Stemler-D\u0105bski. Antoni Pajdak zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony z procesu i wkr\u00f3tce potem skazany na 5 lat wi\u0119zienia. Okresu odbywania kary nie prze\u017cyli (najpewniej zamordowani) gen. L. Okulicki, S. Jankowski, S. Jasiukowicz.<\/p>\r\n\r\n

W toku prowadzonego \u015bledztwa prokuratorzy w teczce osobowej gen. Leopolda Okulickiego odnale\u017ali m.in. jego akt zgonu wystawiony przez lekarza wi\u0119ziennego. Na podstawie tego i innych dokument\u00f3w odtworzono ostatnie godziny \u017cycia genera\u0142a. Do szpitala wi\u0119ziennego Butyrki w Moskwie trafi\u0142 on 23 grudnia 1946 r. z powodu ostrej niedro\u017cno\u015bci jelit. Operowany zosta\u0142 tego dnia o godzinie 23.00. Zmar\u0142 24 grudnia 1946 r. o godz. 13.15. Po sekcji zw\u0142ok stwierdzono, \u017ce \u015bmier\u0107 gen. bryg. Leopolda Okulickiego nast\u0105pi\u0142a na skutek pora\u017cenia serca na pod\u0142o\u017cu zatrucia w zwi\u0105zku z rozleg\u0142ym zap\u0119tleniem dolnego odcinka jelita cienkiego. 28 grudnia 1946 r. wydano na pi\u015bmie zezwolenie na kremacj\u0119 zw\u0142ok pokrzywdzonego. Nie wiadomo jednak do dzi\u015b, gdzie spocz\u0119\u0142y jego prochy.
\r\nNa podstawie posiadanych rosyjskich dokument\u00f3w \u015bledczy podaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c oficjalne okoliczno\u015bci \u015bmierci Jana Stanis\u0142awa Jankowskiego oraz Stanis\u0142awa Jasiukowicza, kt\u00f3rzy tak jak gen. Okulicki zmarli w rosyjskich wi\u0119zieniach. Wed\u0142ug poczynionych przez prokurator\u00f3w ustale\u0144, Jan Stanis\u0142aw Jankowski odbywa\u0142 orzeczon\u0105 mu kar\u0119 wi\u0119zienia w starym carskim etapowym wi\u0119zieniu we W\u0142odzimierzu nad Kla\u017am\u0105, gdzie ci\u0119\u017cko chory zmar\u0142 13 marca 1953 roku. Cia\u0142o z\u0142o\u017cono do grobu na przywi\u0119ziennym cmentarzu razem z innym wi\u0119\u017aniem, kt\u00f3rego skazano za „czyn kontrrewolucyjny”. Miejsce ich poch\u00f3wku oznaczono jedynie numerem. Natomiast Stanis\u0142aw Jasiukowicz zmar\u0142 na serce 22 pa\u017adziernika 1946 r. o godz. 17.00 w szpitalu wi\u0119ziennym w Butyrkach w Moskwie. Dzi\u015b w symbolicznych miejscach poch\u00f3wku Jankowskiego, Jasiukowicza i gen. Okulickiego na cmentarzu Do\u0144skim wisz\u0105 tablice pami\u0105tkowe.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Adam Bia\u0142ous<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u0142\u00f3wna Prokuratura Wojskowa Federacji Rosyjskiej, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na postanowienia Europejskiej konwencji o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z 20 kwietnia 1959 r. oraz umowy o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z 16 wrze\u015bnia 1996 r., odm\u00f3wi\u0142a realizacji wniosku o pomoc prawn\u0105 w sprawie tzw. procesu szesnastu. Prokuratorzy z warszawskiego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[66,98,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21954"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21954\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}