{"id":21659,"date":"2010-05-15T16:38:38","date_gmt":"2010-05-15T21:38:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=21659"},"modified":"2010-05-15T16:50:19","modified_gmt":"2010-05-15T21:50:19","slug":"polskie-lupki-%e2%80%93-szanse-czy-lupienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=21659","title":{"rendered":"Polskie \u0142upki \u2013 szanse czy \u0142upienie"},"content":{"rendered":"

Gaz \u0142upkowy (shale gas<\/em>) podgrzewa wyobra\u017ani\u0119 nie tylko marzycieli; sk\u0105pe informacje, przerabiane na sensacyjn\u0105 papk\u0119 rozbudzaj\u0105 nadzieje na Polsk\u0119, jako europejskie gazowe mocarstwo.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W kwietniu we wsi \u0141ebie\u0144 pod L\u0119borkiem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze wiercenia w niekonwencjonalnych z\u0142o\u017cach gazu. Firmy poszukuj\u0105ce szacuj\u0105, \u017ce polski gaz mo\u017ce pokry\u0107 nasze zapotrzebowanie nawet na 200 lat. Wed\u0142ug nich, wydobycie jest mo\u017cliwe za lat 10.<\/p>\r\n\r\n

Co to jest?<\/h3>\r\n\r\n

Gaz uwi\u0119ziony w ska\u0142ach ilastych, czyli shale gas<\/em> oraz z\u0142o\u017ca zawieraj\u0105ce to paliwo w izolowanych, trudno dost\u0119pnych porach skalnych (tzw. tight gas<\/em>) sta\u0142y si\u0119 ju\u017c bardzo popularne. Gaz \u0142upkowy pozyskiwany jest ze ska\u0142y \u0142upkowej bogatej w organiczny w\u0119giel. \u0141upek za\u015b, to najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ca ska\u0142a osadowa, tak samo nieprzepuszczalna jak beton. Uwi\u0119zione tam cz\u0105stki gliny zawieraj\u0105 olej i gaz naturalny, kt\u00f3ry tworzy\u0142 si\u0119 przez miliony lat z rozk\u0142adu materii organicznej, jaka pozosta\u0142a w skale. \u0141upki mog\u0105 utrzymywa\u0107 tak ogromne ilo\u015bci gazu, bo ich \u017ar\u00f3d\u0142a produkuj\u0105 go powoli i stabilnie przez d\u0142ugie lata. Wyzwaniem jest przemieszczenie ogromnych ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w i gaz\u00f3w poprzez ska\u0142\u0119. Wielkie koncerny naftowe m.in. w USA, Kanadzie, Australii i Europie (Niemcy, Szwecja, W\u0119gry) ju\u017c od dawna interesuj\u0105 si\u0119 perspektywami wyst\u0119powania tego gazu i prowadz\u0105 poszukiwania jego z\u0142\u00f3\u017c. Szacuje si\u0119, \u017ce \u015bwiatowe zasoby gazu w z\u0142o\u017cach niekonwencjonalnych s\u0105 dziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksze od zasob\u00f3w konwencjonalnych.<\/p>\r\n\r\n

Jak si\u0119 do tego dobra\u0107?<\/h3>\r\n\r\n

Technologi\u0119 wydobycia opracowali Amerykanie. Horyzontalne (poziome) wiercenia oraz hydrauliczne rozwarstwianie \u0142upk\u00f3w gazono\u015bnych to g\u0142\u00f3wne jej elementy. Najpierw jest klasyczne wiercenie pionowe. Nast\u0119pnie rur\u0119 wiertnicz\u0105 i wiert\u0142o wyjmuje si\u0119 i w to miejsce wprowadza opraw\u0119 w celu zabezpieczenia otworu przed zasypaniem i zalaniem wod\u0105. Potem wpompowuje si\u0119 specjalny beton, kt\u00f3ry przet\u0142aczany jest mi\u0119dzy \u015bciany otworu a zewn\u0119trzn\u0105 \u015bcian\u0119 oprawy uszczelniaj\u0105c wywiercony otw\u00f3r, co zapobiega r\u00f3wnie\u017c zanieczyszczaniu warstw wodono\u015bnych (1).<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Taki otw\u00f3r wierci si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 od 3\u00a0tys. m do 100 m nad planowanym odga\u0142\u0119zieniem horyzontalnym. W tym miejscu zaczyna si\u0119 zakr\u0119t i wprowadzany jest silnik wierc\u0105cy z instrumentami pomiarowymi (MWD) w celu rozpocz\u0119cia budowania \u0142uku. Odleg\u0142o\u015b\u0107 od punktu zako\u0144czenia pionowego wiercenia do ko\u0144ca zakr\u0119tu to oko\u0142o 500 m (2). Kiedy zakr\u0119t b\u0119dzie kompletny, rozpoczyna si\u0119 wiercenie sekcji poziomej (3). Jedna u\u017cyta do tego celu rura ma ok. 6,5 m d\u0142ugo\u015bci i wa\u017cy ok. 250 kg. By wydr\u0105\u017cy\u0107 kana\u0142 d\u0142ugi na ok. 2,5 tys. metr\u00f3w, trzeba u\u017cy\u0107 ponad 350 rur wa\u017c\u0105cych blisko 87 ton (4).<\/p>\r\n\r\n

Gdy okre\u015blona d\u0142ugo\u015b\u0107 kana\u0142u zostanie uzyskana, zaczyna si\u0119 budowa os\u0142ony, podobnie jak na pocz\u0105tku (5). Nast\u0119pnie do odwiertu poziomego wprowadza si\u0119 dzia\u0142o perforuj\u0105ce – rur\u0119 z \u0142adunkami wybuchowymi, kt\u00f3re odpala si\u0119 za pomoc\u0105 detonatora elektrycznego. \u0141adunki naruszaj\u0105 lit\u0105 struktur\u0119 \u0142upk\u00f3w gazono\u015bnych (6). Po wycofaniu dzia\u0142a wt\u0142aczana jest tam pod bardzo wysokim ci\u015bnieniem woda z piaskiem i specjalnymi dodatkami chemicznymi. Gdy mieszanka dostanie si\u0119 do perforacji, ci\u015bnienie spowoduje rozszczelnienie i sp\u0119kanie ska\u0142y \u0142upkowej (7). Utworzy to kana\u0142y pozwalaj\u0105ce na wypuszczanie gazu do przewodu (8). Takie \u201ewyrobisko\u201d dzieli si\u0119 na trzy segmenty i cofaj\u0105c si\u0119 zatyka kolejno uruchomione sekcje, rozszczelniaj\u0105c kolejne (9). Po zako\u0144czeniu tego etapu pozostawione \u201ekorki\u201d usuwa si\u0119 za pomoc\u0105 wiercenia.
\r\n Proces ten mo\u017ce by\u0107 powtarzany wiele razy w celu obj\u0119cia promieni\u015bcie ca\u0142ego poziomego z\u0142o\u017ca \u0142upk\u00f3w wok\u00f3\u0142 pionowego przewodu wiertniczego. W tym miejscu stawia si\u0119 szyb i montuje inne urz\u0105dzenia pozwalaj\u0105ce na uj\u0119cie i odtransportowanie gazu do ruroci\u0105g\u00f3w lub cystern.<\/p>\r\n\r\n

Shale gas w Polsce<\/h3>\r\n\r\n

Wed\u0142ug szacunk\u00f3w takich firm jak Exxon Mobil czy Chevron nasze zasoby gazu \u0142upkowego wahaj\u0105 si\u0119 od 1,4 do 3 bilion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych. Z kolei San Leon Energy szacuje zasoby tylko trzech z\u0142\u00f3\u017c na 113 mld m sze\u015bc. Wynika z tego, \u017ce Polska mo\u017ce mie\u0107 niekonwencjonalne z\u0142o\u017ca gazu ziemnego, kt\u00f3re wystarcz\u0105 nawet na 100-200 lat. Prawdopodobne z\u0142o\u017ca gazu \u0142upkowego ci\u0105gn\u0105 si\u0119 szerokim pasem od Pomorza po Rzeszowszczyzn\u0119 (tam w\u0142a\u015bnie sprzedano najwi\u0119cej koncesji) i w rejonach monokliny przedsudeckiej. Obszar obj\u0119ty planowanymi pracami wynosi ponad 37 tys. km2, co stanowi prawie 12 proc. obszaru Polski.<\/p>\r\n\r\n

Koncesje, ceny, koszty<\/h3>\r\n\r\n

Ministerstwo \u015arodowiska wyda\u0142o ju\u017c ok. 60 pi\u0119cioletnich koncesji na poszukiwania gazu \u0142upkowego, w tym dla Exxon Mobil, Chevron, Conocophillips czy Marathon. Musz\u0105 one wnosi\u0107 op\u0142aty si\u0119gaj\u0105ce nawet kilku milion\u00f3w z\u0142otych, p\u0142aci\u0107 za wydobycie oraz ponosi\u0107 op\u0142aty administracyjne i g\u00f3rnicze.<\/p>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

S\u0105 dwa rodzaje koncesji – na poszukiwanie oraz na eksploatacj\u0119 zasob\u00f3w. Otrzymuj\u0105 je firmy zarejestrowane w Polsce. Ubiegaj\u0105c si\u0119 o koncesj\u0119 eksploatacyjn\u0105, trzeba przedstawi\u0107 wyniki prac poszukiwawczych, plan zagospodarowania z\u0142\u00f3\u017c i raport o skutkach dla \u015brodowiska.
\r\n – Mi\u0119dzynarodowe koncerny petrochemiczne b\u0119d\u0105 p\u0142aci\u0142y gigantyczne kwoty za niekonwencjonalne z\u0142o\u017ca gazu i ropy naftowej – uwa\u017ca John Watson, szef ameryka\u0144skiej firmy paliwowej Chevron. – Ceny takich z\u0142\u00f3\u017c p\u00f3jd\u0105 w g\u00f3r\u0119, poniewa\u017c konwencjonalnych zasob\u00f3w w\u0119glowodor\u00f3w jest coraz mniej.<\/p>\r\n\r\n

Co mo\u017ce PGNiG<\/h3>\r\n\r\n

PGNiG ma 11 samodzielnych koncesji na gaz z \u0142upk\u00f3w i stara si\u0119 o dalsze. W kwietniu powsta\u0142 ju\u017c otw\u00f3r w Markowoli w woj. lubelskim, kt\u00f3ry potwierdzi\u0142 wyst\u0119powanie w\u0119glowodor\u00f3w. Prawdopodobnie w drugiej po\u0142owie tego roku powinny by\u0107 znane pierwsze wyniki test\u00f3w. Sp\u00f3\u0142ka zaznacza, \u017ce poza pracami na swoich koncesjach PGNiG zainteresowane jest wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z innymi firmami, kt\u00f3re prowadz\u0105 w Polsce poszukiwania gazu z \u0142upk\u00f3w. Z Marathonem podpisano list intencyjny o wsp\u00f3\u0142pracy w rejonie P\u0142o\u0144ska, a z Chevronem prowadzone s\u0105 rozmowy.<\/p>\r\n\r\n

Dla Rosji – zagwozdka<\/h3>\r\n\r\n

Dziennikarka Julia \u0141atynina m\u00f3wi wprost: \u201eWiosn\u0105 2010 r. na Kremlu nagle zrozumiano, \u017ce gaz \u0142upkowy powoduje zerwanie ze \u015bwiatowym gazoci\u0105giem i \u017ce je\u017celi nie podejmie si\u0119 dzia\u0142a\u0144, to by\u0107 mo\u017ce Polska b\u0119dzie eksportowa\u0107 gaz do Europy oraz \u017ce polskie w\u0142adze nale\u017cy natychmiast przeci\u0105gn\u0105\u0107 na nasz\u0105 stron\u0119\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Gazprom przyzna\u0142, \u017ce wzrost wydobycia gazu \u0142upkowego w USA mo\u017ce radykalnie zmieni\u0107 ca\u0142y \u015bwiatowy rynek gazowy i zagrozi\u0107 projektom rosyjskiego koncernu oraz uderza w konkurencyjno\u015b\u0107 tego surowca w UE. Je\u015bli potwierdz\u0105 si\u0119 szacunki w Polsce, to Europa mo\u017ce zmniejszy\u0107 sw\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 energetyczn\u0105 od Rosji. Rosyjski dziennik \u201eKommiersant\u201d ocenia, \u017ce gdyby zasoby Polski potwierdzi\u0142y si\u0119, to oznacza\u0142oby wzrost potwierdzonych zasob\u00f3w gazu ziemnego w Europie o 47 procent. Analityk rynku gazowego Michai\u0142 Krutichin uwa\u017ca, \u017ce je\u015bli dojdzie do przemys\u0142owego wydobycia szacowanych polskich zasob\u00f3w gazu to Gazprom mo\u017ce szybko straci\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 w Europie.<\/p>\r\n\r\n

Kontrakt w cieniu katastrofy<\/h3>\r\n\r\n

Niedawno wicepremier Waldemar Pawlak zapowiedzia\u0142, \u017ce w maju dojdzie do podpisania rz\u0105dowej umowy gazowej mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105. Umowa ta przewiduje zwi\u0119kszenie dostaw gazu do Polski do 10,3 mld m sze\u015bc. rocznie i wyd\u0142u\u017cenia kontraktu do roku 2037. Warto\u015b\u0107 transakcji to ok. 100 miliard\u00f3w dolar\u00f3w, czyli 288 mld z\u0142otych. Dlaczego zawierana jest akurat teraz, skoro do roku 2022 zawarto inn\u0105 umow\u0119 pomi\u0119dzy Gazpromem i PGNiG pozwalaj\u0105c\u0105 importowa\u0107 gaz po uzgodnionych cenach? Jeszcze przed katastrof\u0105 w Smole\u0144sku politycy opozycyjnego PiS grozili postawieniem Donalda Tuska przed Trybuna\u0142em Stanu, je\u015bli zawar\u0142by t\u0119 godz\u0105c\u0105 w interes Polski umow\u0119. Dodatkowo, na dwa dni przed katastrof\u0105 \u015bwiatowe media donosi\u0142y o odkryciu w Polsce ogromnych zasob\u00f3w gazu \u0142upkowego.
\r\n Gazowe interesy Putina za\u0142atwiane by\u0142y z polskim premierem nad grobami oficer\u00f3w w Katyniu i dziwi\u0142y nawet rosyjskich dziennikarzy. Dwie godziny p\u00f3\u017aniej w jednym ze smole\u0144skich hoteli mia\u0142a miejsce konferencja prasowa premiera Rosji na temat zaspokojenia polskiego popytu na gaz do roku 2037. Zmar\u0142y tragicznie prezydent Lech Kaczy\u0144ski ostro i g\u0142o\u015bno wskazywa\u0142 na szkody, jakie ta umowa mo\u017ce przynie\u015b\u0107 Polsce. Tak\u017ce Komisja Europejska nie jest skora do wydania zgody na taki kontrakt.<\/p>\r\n\r\n

Gazowe kleszcze<\/h3>\r\n\r\n

Odkrycie tak olbrzymich pok\u0142ad\u00f3w gazu w Polsce stawia r\u00f3wnie\u017c pod znakiem zapytania inwestycje niemieckie, eksploatacj\u0119 z\u0142\u00f3\u017c na Morzu Barentsa czy budow\u0119 gazoci\u0105gu pod dnem Ba\u0142tyku. Polacy otrzymuj\u0105 unikaln\u0105 szans\u0119 rozwarcia gn\u0119bi\u0105cego nas historycznego u\u015bcisku Rosji i Niemiec. Mamy z\u0142oty r\u00f3g i wszystko wskazuje na to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 nas nie zdaje sobie z tego sprawy. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, bo media w Polsce nie nale\u017c\u0105 do Polak\u00f3w, wi\u0119c informacje o tym, \u017ce Amerykanie dzi\u0119ki nowej technologii stali si\u0119 g\u0142\u00f3wnym producentem gazu ziemnego na \u015bwiecie, wyprzedzaj\u0105c Rosj\u0119, \u017ce udokumentowali z\u0142o\u017ca zdolne zaspokoi\u0107 potrzeby Polski na ponad 100 lat i \u017ce Polska mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 eksporterem gazu, nie znajduj\u0105 tam miejsca.<\/p>\r\n\r\n

Odkrycia te mocno niepokoj\u0105 Rosjan i Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy obawiaj\u0105 si\u0119 strategicznej nier\u00f3wnowagi i zagro\u017cenia interes\u00f3w swych korporacji. W zwi\u0105zku z tym Berlin naciska na Warszaw\u0119 w celu ograniczenia eksploatacji \u0142upk\u00f3w oraz dopuszczenia Rosjan do kupna z\u0142\u00f3\u017c i udzia\u0142u w wydobyciu. Ponadto Niemcy naciskaj\u0105 na Tuska, aby ograniczy\u0107 rol\u0119 ameryka\u0144skich firm. Jedn\u0105 z pierwszych ustaw podpisanych przez nowego p.o. prezydenta by\u0142a ustawa zezwalaj\u0105ca ministrowi skarbu na ingerencj\u0119 i zrywanie podpisanych um\u00f3w \u201eze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo strategiczne\u201d. Jednak zaanga\u017cowanie w Polsce firm ameryka\u0144skich oznacza\u0142oby rzeczywiste, a nie egzotyczne gwarancje bezpiecze\u0144stwa, bowiem USA troszcz\u0105 si\u0119 o swoje koncerny naftowe.<\/p>\r\n\r\n

W tym kontek\u015bcie niewa\u017cne jest, czy prezydent Kaczy\u0144ski zosta\u0142 zamordowany, czy te\u017c nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek spowodowa\u0142 jego \u015bmier\u0107 – niewa\u017cne, czy \u201estawia\u0142 si\u0119\u201d pewnej opcji. Gazowe sprawy nie mog\u0105 by\u0107 rozstrzygane poza naszymi plecami przez politycznych towarzyszy. Je\u015bli Polacy zostawi\u0105 ich bez kontroli i bez spo\u0142ecznego nacisku to stracimy t\u0119 szans\u0119 a Pa\u0142ac Namiestnikowski wr\u00f3ci do swojej roli, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0142 przez 123 lata. Teraz rozstrzyga si\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 na kolejne kilkadziesi\u0105t lat.<\/p>\r\n\r\n

Wsp\u00f3\u0142praca Bartosz Orlicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: http:\/\/naturalgasforeurope.com, http:\/\/wnp.pl, http:\/\/blogmedia24.pl, PAP, materia\u0142y na konferencj\u0119 \u201eBezpiecze\u0144stwo energetyczne i rola gazu \u0142upkowego\u201d – Warszawa 8 IV 2010.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gaz \u0142upkowy (shale gas) podgrzewa wyobra\u017ani\u0119 nie tylko marzycieli; sk\u0105pe informacje, przerabiane na sensacyjn\u0105 papk\u0119 rozbudzaj\u0105 nadzieje na Polsk\u0119, jako europejskie gazowe mocarstwo. W kwietniu we wsi \u0141ebie\u0144 pod L\u0119borkiem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze wiercenia w niekonwencjonalnych z\u0142o\u017cach gazu. Firmy poszukuj\u0105ce szacuj\u0105, \u017ce polski gaz mo\u017ce pokry\u0107 nasze zapotrzebowanie nawet na 200 lat. Wed\u0142ug nich, wydobycie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98,137,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21659"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21659\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}