{"id":21457,"date":"2010-05-09T20:14:30","date_gmt":"2010-05-10T01:14:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=21457"},"modified":"2020-09-20T18:39:38","modified_gmt":"2020-09-20T22:39:38","slug":"dla-jednych-sondazowy-blef-dla-innych-oczekiwana-prawda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=21457","title":{"rendered":"Dla jednych – sonda\u017cowy blef, dla innych – oczekiwana prawda"},"content":{"rendered":"

Obszerny artyku\u0142 opisuj\u0105cy przebieg bada\u0144 sondazowych, wyja\u015bniaj\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci i odnosz\u0105cy si\u0119 do polemik. Mocno polecany uczestnikom pierwszej pr\u00f3by sonda\u017cowej, a szczeg\u00f3lnie zg\u0142aszaj\u0105cym si\u0119 nowym ankieterom<\/strong><\/em><\/p>\r\n

W komunikacie og\u0142oszonym 28 kwietnia w Radiu Maryja, zamieszczonym na stronie internetowej polskie-wici.pl, a tak\u017ce przes\u0142anym do agencji PAP i do redakcji Naszego Dziennika, poda\u0142em do publicznej wiadomo\u015bci wyniki badania opinii publicznej uzyskane w ramach koordynowanej przeze mnie spo\u0142ecznej inicjatywy sonda\u017cowej. Wyniki te zosta\u0142y zlekcewa\u017cone przez g\u0142\u00f3wne media, mimo \u017ce zwykle bardzo pasjonuj\u0105 si\u0119 one liczbami i s\u0142upkami prezentowanymi przez r\u00f3\u017cnorodne o\u015brodki sonda\u017cowe. Je\u015bli ju\u017c zamieszczono wzmiank\u0119 o tych wynikach, to zwykle w kpiarskim tonie i z konkluzj\u0105, \u017ce nie ma o czym m\u00f3wi\u0107.<\/p>\r\n

Jednak jest o czym m\u00f3wi\u0107! Powiem wi\u0119cej – nied\u0142ugo b\u0119dziemy wszyscy zmuszeni, by o tym m\u00f3wi\u0107 – sprawa jest powa\u017cna i na nic nie zda si\u0119 jej o\u015bmieszanie.<\/p>\r\n

Na kilku forach internetowych dosz\u0142o do ostrych polemik, w kt\u00f3rych g\u0142osy wyra\u017caj\u0105ce ulg\u0119, \u017ce wreszcie kto\u015b ujawni\u0142 prawd\u0119, zosta\u0142y zdominowane przez sceptycyzm i niewiar\u0119 w rzetelno\u015b\u0107 spo\u0142ecznych bada\u0144, a jeszcze cz\u0119\u015bciej przez g\u0142osy wykpiwaj\u0105ce wyniki, metodologi\u0119, a najcz\u0119\u015bciej drwi\u0105ce ze mnie. Mam do\u015b\u0107 dobrze ugruntowan\u0105 ocen\u0119 w\u0142asnej warto\u015bci i nie jestem szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy na wynurzenia ujawniaj\u0105ce frustracj\u0119 m\u0105drali internetowych, najcz\u0119\u015bciej zach\u0142ystuj\u0105cych si\u0119 wolno\u015bci\u0105 s\u0142owa i odwag\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 z anonimowo\u015bci. Znalaz\u0142a si\u0119 jednak w tym chaosie komentarzy jedna rzecz bardzo pozytywna. Mianowicie, wielu komentator\u00f3w zacz\u0119\u0142o zadawa\u0107 konkretne i ca\u0142kiem uprawnione pytania: Jak ten sonda\u017c robiono? Czy dobrano reprezentatywn\u0105 pr\u00f3bk\u0119? Czy poprawnie zastosowano metody statystyczne? Czy fizyk mo\u017ce si\u0119 takimi sprawami zajmowa\u0107? I wreszcie, kto to w og\u00f3le jest ten Rafa\u0142 Broda?<\/p>\r\n

Nagle, z w\u0105tpliwo\u015bci, lub z niewiary w wyniki, obudzi\u0142a si\u0119 w wielu ludziach potrzeba poznania szczeg\u00f3\u0142\u00f3w bada\u0144; potrzeba, kt\u00f3rej dotychczas w og\u00f3le nie odczuwali, naiwnie wierz\u0105c, \u017ce nad prawd\u0105 profesjonalnych o\u015brodk\u00f3w sonda\u017cowych czuwaj\u0105 specjali\u015bci, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, co robi\u0105 i nie pozwoliliby sobie na b\u0142\u0119dy. To przebudzenie, mam nadziej\u0119, nie ograniczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do naszego sonda\u017cu, ale dzisiaj z wielk\u0105 ch\u0119ci\u0105 wype\u0142ni\u0119 swoja powinno\u015b\u0107, udzielaj\u0105c pe\u0142nych wyja\u015bnie\u0144 w\u0105tpi\u0105cym.<\/p>\r\n

Najpierw jednak kilka s\u0142\u00f3w o sobie, bo wyrafinowane epitety w rodzaju „radiomaryjny profesor”, „wyk\u0142adowca w Rydzykowej szkole”, czy „z wykszta\u0142cenia fizyk-publicysta zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem Naszego Dziennika”..etc., dalece nie wyczerpuj\u0105 mojej charakterystyki, czy zawodowego \u017cyciorysu. Jestem fizykiem, rocznik 1944, absolwentem UJ (1966), zajmuj\u0105cym si\u0119 ju\u017c przez prawie 45 lat czysto poznawczymi, do\u015bwiadczalnymi badaniami struktury j\u0105der atomowych. Doktorat -1971, habilitacja-1981, tytu\u0142 profesora 1991. Pracuj\u0119 od pocz\u0105tku w Instytucie Fizyki J\u0105drowej PAN w Krakowie, kt\u00f3ry nie jest zwi\u0105zany z uczelni\u0105, a jest instytutem naukowo badawczym. Niezr\u0119cznie jest m\u00f3wi\u0107 o swoim dorobku naukowym i \u0142atwiej poleci\u0107 pozyskanie informacji o mnie u pierwszego z brzegu polskiego fizyka j\u0105drowego. Je\u015bli to nie wystarczy to prosz\u0119 zasi\u0119gn\u0105\u0107 takiej opinii w dowolnym \u015bwiatowym o\u015brodku, w kt\u00f3rym s\u0105 fizycy zajmuj\u0105cy si\u0119 badaniem struktury j\u0105der atomowych. Dla celu tej prezentacji wystarczy, gdy wyznam, \u017ce zar\u00f3wno dorobek naukowy, jak i wiek, sk\u0142aniaj\u0105 mnie do wielkiej ostro\u017cno\u015bci, by nie autoryzowa\u0107 swoim nazwiskiem jakiekolwiek w\u0105tpliwego twierdzenia, czy wynik\u00f3w bada\u0144. Dlatego mog\u0119 potwierdzi\u0107, \u017ce podaj\u0105c publicznie wyniki przeprowadzonych bada\u0144 sonda\u017cowych, kt\u00f3re zasadniczo kwestionuj\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107 wynik\u00f3w prezentowanych w mediach przez o\u015brodki sonda\u017cowe, mia\u0142em pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co firmuj\u0119 w\u0142asnym nazwiskiem.<\/p>\r\n

Pozostaje jeszcze wyja\u015bni\u0107 to, co szczeg\u00f3lnie „wnikliwi” krytycy okre\u015blaj\u0105 jako „radiomaryjno\u015b\u0107”. Gdyby na podstawie jednego tylko wyk\u0142adu, o dziwo, w\u0142a\u015bnie na temat manipulacji sonda\u017cami, kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142em na sympozjum organizowanym w WSKSiM w Toruniu, mo\u017cna by\u0142o zyska\u0107 zaszczytn\u0105 kwalifikacj\u0119 „wyk\u0142adowcy szko\u0142y Rydzyka”, to m\u00f3g\u0142bym wypisa\u0107 imponuj\u0105c\u0105 list\u0119 uniwersytet\u00f3w, szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych i o\u015brodk\u00f3w naukowych w Polsce i w \u015bwiecie, w kt\u00f3rych mam zaszczyt by\u0107 wyk\u0142adowc\u0105. Z Radiem Maryja jestem zwi\u0105zany od bardzo dawna, po wielekro\u0107 tam wyst\u0119powa\u0142em i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci zabieram g\u0142os na jego antenie na temat spraw publicznych, kt\u00f3re nie mog\u0105 pozosta\u0107 wy\u0142\u0105cznie domen\u0105 komentator\u00f3w wyselekcjonowanych przez dysponent\u00f3w wi\u0119kszo\u015bci medi\u00f3w w Polsce. Radio Maryja otworzy\u0142o niezwykle wa\u017cny fragment przestrzeni publicznej, kt\u00f3ry bez istnienia tego o\u015brodka by\u0142by ca\u0142kowicie nieobecny, a jest nie tylko wa\u017cnym fragmentem tej sfery, ale jest, jak s\u0105dz\u0119, dla przetrwania Polski najwa\u017cniejsz\u0105 jej cz\u0119\u015bci\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy Polak powinien interesowa\u0107 si\u0119 sprawami publicznymi i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci w nich uczestniczy\u0107. Bez Radia Maryja wiele os\u00f3b takich jak ja by\u0142oby pozbawionych mo\u017cliwo\u015bci uczestnictwa. Ha\u0142a\u015bliwe ataki na Radio Maryja niewiele m\u00f3wi\u0105 o Radiu, natomiast bardzo wiele m\u00f3wi\u0105 o ich autorach i wykonawcach. W jednym z moich tekst\u00f3w p.t. „Kim s\u0105 moherowe berety?” [Nasz Dziennik, 16.06.2009], podsumowuj\u0105cym analiz\u0119 osobowego sk\u0142adu aktywnych s\u0142uchaczy Radia Maryja, ujawni\u0142 si\u0119 obraz kompletnie nie przystaj\u0105cy do tego, kt\u00f3ry przez d\u0142ugie lata tworzono w monopolistycznych mediach. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Rodzina Radia Maryja to jest moje \u015brodowisko o wiele bardziej, ni\u017c to, w kt\u00f3rym p\u00f3\u0142-idioci i ich wykszta\u0142ceni sprzymierze\u0144cy, powtarzaj\u0105 bez ko\u0144ca wszczepione im robocze has\u0142a typu – „maybach”, czy pod innym adresem – „borubar”, a by\u0107 mo\u017ce od teraz te\u017c pod moim adresem -„radiomaryjny profesor”.<\/p>\r\n

Spr\u00f3buj\u0119 wyja\u015bni\u0107, dlaczego fizyk zajmuje si\u0119 spraw\u0105, kt\u00f3ra powinna by\u0107 domen\u0105 socjolog\u00f3w.<\/h4>\r\n

Od bardzo dawna zwraca\u0142em uwag\u0119 na w\u0105tpliw\u0105 warto\u015b\u0107 wynik\u00f3w sonda\u017cowych i ich manipulacyjny charakter, a pierwszy artyku\u0142 na ten temat [Arcana 3 (9) 1996] napisa\u0142em jeszcze zanim R.Dyoniziak wyda\u0142 znan\u0105 do\u015b\u0107 szeroko i niez\u0142\u0105, cho\u0107 rzadko przytaczan\u0105, ksi\u0105\u017ck\u0119 na ten temat [\u201eSonda\u017ce, a manipulowanie spo\u0142ecze\u0144stwem\u201d, wyd. TAiWPN Universitas, Krak\u00f3w 1997]. W kolejnych latach z narastaj\u0105cym niesmakiem przygl\u0105da\u0142em si\u0119 eksplozyjnie rozwijaj\u0105cej si\u0119 manii sonda\u017cowej, kt\u00f3ra w polskim wariancie przybra\u0142a szczeg\u00f3lnie karykaturaln\u0105 posta\u0107. To wszystko si\u0119 bezkarnie dzia\u0142o, socjologowie uczelniani milczeli, a socjologowie medialni zach\u0142ystywali si\u0119 wirtualnymi liczbami, stwarzaj\u0105c pozory naukowo\u015bci, a z drugiej strony ujawniaj\u0105c bez za\u017cenowania swoje pogl\u0105dy i zaanga\u017cowanie polityczno-ideologiczne, kt\u00f3re nie pozostawiaj\u0105 \u017cadnego miejsca na krytyczn\u0105 ocen\u0119 bezstronno\u015bci bada\u0144.<\/p>\r\n

Dla fizyka interesuj\u0105cego si\u0119 tymi sprawami i \u015bwiadomego niezwyk\u0142ej szkodliwo\u015bci zjawiska, obserwacja takiej praktyki jest nie do zniesienia. Niefrasobliwe \u017conglowanie ca\u0142kiem niepewnymi liczbami, a nawet u\u017cywanie ich jako przes\u0142anek w argumentacji nios\u0105cej zab\u00f3jcze skutki polityczne, to nadu\u017cycie, kt\u00f3remu \u017caden naukowiec nie powinien si\u0119 beztrosko przygl\u0105da\u0107, a tym bardziej w nim uczestniczy\u0107. Z drugiej strony zawsze zdawa\u0142em sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce \u017cadne argumenty nie przekonaj\u0105 tych, kt\u00f3rzy uprawiaj\u0105 taki proceder – dla jednych to du\u017ce pieni\u0105dze, dla drugich wyj\u0105tkowe korzy\u015bci polityczne. Jedyn\u0105 drog\u0105 do zmiany tego stanu rzeczy mog\u0142o by\u0107 praktyczne sprawdzenie wynik\u00f3w, tzn. przeprowadzenie w\u0142asnych i mo\u017cliwie rzetelnych bada\u0144 – oczywi\u015bcie z pe\u0142n\u0105 gotowo\u015bci\u0105 do przyj\u0119cia takiej prawdy, jak\u0105 ujawni uczciwy proces badawczy.<\/p>\r\n

Ca\u0142a strona techniczna i zastosowanie praw statystyki nie przedstawiaj\u0105 \u017cadnych trudno\u015bci dla przeci\u0119tnego fizyka. R\u00f3wnie\u017c nietrudne jest takie zdyscyplinowanie post\u0119powania, by wykluczy\u0107 w\u0142asny subiektywizm. Dwa elementy s\u0105 jednak mniej trywialne i bardzo istotne. Pierwszy jest stosunkowo \u0142atwy do pokonania i polega na takim sformu\u0142owaniu pyta\u0144 ankiety, by wykluczy\u0107 ich wp\u0142yw na wybory dokonywane przez badan\u0105 osob\u0119. Drugi, po stokro\u0107 trudniejszy i decyduj\u0105cy o rzetelno\u015bci wyniku, to wyb\u00f3r reprezentatywnej pr\u00f3bki, tzn. uzyskanie odpowiedzi od odpowiednio licznej grupy respondent\u00f3w, kt\u00f3rzy odzwierciedlaj\u0105 \u015bredni rozk\u0142ad opinii w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie. Tutaj natrafia si\u0119 na g\u0142\u00f3wn\u0105 trudno\u015b\u0107 i ona w gruncie rzeczy powstrzymuje przed podejmowaniem takich bada\u0144. Problem dotarcia do reprezentatywnej pr\u00f3bki jest zapewne najwa\u017cniejsz\u0105 przyczyn\u0105 deformacji wynik\u00f3w uzyskiwanych przez profesjonalne o\u015brodki sonda\u017cowe. Powr\u00f3c\u0119 do tego w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\r\n

Dlaczego, mimo takich trudno\u015bci, podj\u0105\u0142em inicjatyw\u0119 bada\u0144 opinii publicznej?<\/h4>\r\n

Sta\u0142o si\u0119 to w wyniku niezwyk\u0142ego splotu okoliczno\u015bci, kt\u00f3re podsumowa\u0142em we wcze\u015bniej wspomnianym artykule: „Kim s\u0105 moherowe berety?”. Sekwencja wydarze\u0144 by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: W marcu 2009 og\u0142osili\u015bmy wraz z kpt. Z.Sulatyckim ostro sformu\u0142owany list do najwy\u017cszych w\u0142adz RP, pot\u0119piaj\u0105cy szkodliwe dzia\u0142ania i zaniedbania rz\u0105du. Lawina zg\u0142osze\u0144 od os\u00f3b pragn\u0105cych podpisa\u0107 ten list rozpocz\u0119\u0142a d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 akcj\u0119 zbierania podpis\u00f3w, kt\u00f3rych w sumie zebrano ponad 35 tysi\u0119cy. Informacje przekazywane nam przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 podpisuj\u0105cych umo\u017cliwi\u0142y wykonanie szczeg\u00f3\u0142owej analizy sk\u0142adu osobowego sygnatariuszy. Okaza\u0142o si\u0119 sk\u0142ad ten obejmuje r\u00f3wnomiernie ca\u0142\u0105 Polsk\u0119, wszystkie \u015brodowiska spo\u0142eczne, cho\u0107 ze znaczn\u0105 przewag\u0105 ludzi wykszta\u0142conych i mieszka\u0144c\u00f3w du\u017cych miast; ta przewaga zapewne wynika\u0142a z udzia\u0142u w akcji ludzi bardziej aktywnych.<\/p>\r\n

Nap\u0142ywa\u0142y do mnie liczne sugestie, by t\u0119 nadzwyczajn\u0105 mobilizacj\u0119 sygnatariuszy przeku\u0107 w utworzenie jakiego\u015b ruchu spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142by uzdrowi\u0107 sytuacj\u0119 Polski. Moje w\u0142asne wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia i rozczarowania zwi\u0105zane z takimi inicjatywami nie sk\u0142ania\u0142y do takiego zaanga\u017cowania Zamiast tego, za\u015bwita\u0142a mi my\u015bl, \u017ce by\u0107 mo\u017ce uda si\u0119 wykorzysta\u0107 ten potencja\u0142 ludzi dobrej woli do uruchomienia niezale\u017cnej inicjatywy badania opinii publicznej.<\/p>\r\n

Istota pomys\u0142u polega\u0142a na pr\u00f3bie zorganizowania mo\u017cliwie licznej grupy ankieter\u00f3w, kt\u00f3rzy w swoich miejscach zamieszkania podejm\u0105 si\u0119 uzyskania odpowiedzi na pytania przekazanej im ankiety od losowo wybranych respondent\u00f3w. Potencjalnym ankieterom zakre\u015blono warunki, na jakich przyj\u0119te b\u0119dzie ich uczestnictwo w akcji. Chodzi\u0142o o zobowi\u0105zanie si\u0119 do wsp\u00f3lnego i uczciwego poszukiwania prawdy o opiniach Polak\u00f3w, przez rygorystyczne przyj\u0119cie zasad umo\u017cliwiaj\u0105cych dotarcie do reprezentatywnej pr\u00f3bki badanych. Wykluczono badanie najbli\u017cszego otoczenia, rodziny, czy grona znajomych, kt\u00f3rych pogl\u0105dy ankieter zna, a tak\u017ce zorganizowanych \u015brodowisk, kt\u00f3re mog\u0105 faworyzowa\u0107 jak\u0105kolwiek grup\u0119 pogl\u0105d\u00f3w. Zalecane by\u0142o sk\u0142anianie badanych do samodzielnego wype\u0142niania ankiety i takie zbieranie wype\u0142nionych formularzy, by maksymalnie zapewni\u0107 badanemu komfort anonimowo\u015bci. Ankieterzy musieli tak\u017ce poda\u0107 pe\u0142n\u0105 identyfikacj\u0119 swojej osoby i umie\u0107 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 internetem, by zapewni\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego kontaktu. Pomys\u0142 przedstawi\u0142em w Radiu Maryja, bo oczywi\u015bcie nie ma \u017cadnego innego miejsca, w kt\u00f3rym taka inicjatywa mog\u0142aby by\u0107 dostatecznie szeroko podana do publicznej wiadomo\u015bci.<\/p>\r\n

Mimo bardzo pozytywnej reakcji, zg\u0142oszenia ankieter\u00f3w nap\u0142ywa\u0142y mniejszym strumieniem, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142em, ale z inicjatywy in\u017c. Zbigniewa Wysockiego zg\u0142osi\u0142a si\u0119 te\u017c do wsp\u00f3\u0142pracy liczna grupa cz\u0142onk\u00f3w Stowarzyszenia Morskiego i Gospodarczego im. E. Kwiatkowskiego. Gdy liczba ankieter\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a pu\u0142ap 85 os\u00f3b, zadecydowa\u0142em o rozpocz\u0119ciu pierwszej pr\u00f3by sonda\u017cu. W mi\u0119dzyczasie utworzyli\u015bmy stron\u0119 internetow\u0105 polskie-wici.pl, na kt\u00f3rej przekazywa\u0142em wszelkie informacje i instrukcje, jak przeprowadza\u0107 badania. Sygna\u0142 do rozpocz\u0119cia bada\u0144 i odpowiednie materia\u0142y zosta\u0142y przekazane ankieterom 21 marca, a termin odes\u0142ania raport\u00f3w o uzyskanych wynikach zosta\u0142 ustalony na 11 kwietnia.<\/p>\r\n

Tragiczna sobota 10 kwietnia czasowo wyhamowa\u0142a akcj\u0119. Kolejne dwa tygodnie min\u0119\u0142y na gromadzeniu raport\u00f3w od ankieter\u00f3w; oczywi\u015bcie od 10 kwietnia ju\u017c nie prowadzili oni bada\u0144. Podsumowanie uzyskanych liczb by\u0142o trywialne.<\/p>\r\n

Badania i wyniki.<\/h4>\r\n

Badania prowadzi\u0142o 37 ankieter\u00f3w, a wielu z nich korzysta\u0142o z pomocnik\u00f3w przy zbieraniu danych; w sumie zaanga\u017cowanych by\u0142o 69 os\u00f3b. Z przedstawionych mi w raportach dodatkowych informacji o badanych \u015brodowiskach wynika\u0142 bardzo klarowny obraz pozwalaj\u0105cy uzna\u0107 pr\u00f3bk\u0119 za wystarczaj\u0105co reprezentatywn\u0105.<\/p>\r\n

Warto dla przyk\u0142adu przytoczy\u0107 fragment raportu przekazanego mi przez ankietuj\u0105c\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra wraz z trzema pomocnikami zebra\u0142a wyj\u0105tkowo du\u017c\u0105 liczb\u0119 (109) danych.<\/p>\r\n

………. Dane zbierane by\u0142y w \u015brodowiskach: – doktorant\u00f3w Wydzia\u0142u Geologii, Geofizyki i Ochrony \u015arodowiska AGH w Krakowie (17 os\u00f3b), – student\u00f3w Geofizyki Poszukiwawczej na tym samym wydziale AGH w Krakowie (18 os\u00f3b) – mieszka\u0144c\u00f3w Sidziny i pracuj\u0105cych w Sidzinie (oko\u0142o 45 os\u00f3b) – mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa, Trzebini i innych (reszta – oko\u0142o 26 os\u00f3b) …………….<\/p>\r\n

Wa\u017cn\u0105 informacj\u0105, o kt\u00f3r\u0105 prosi\u0142em ankieter\u00f3w by\u0142y liczby os\u00f3b, kt\u00f3re odm\u00f3wi\u0142y udzia\u0142u w sonda\u017cu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce na 1318 os\u00f3b, 1152 zgodzi\u0142o si\u0119 odpowiedzie\u0107, a zaledwie 166 (12.6 %) odm\u00f3wi\u0142o. Mo\u017ce nasun\u0105\u0107 si\u0119 podejrzenie, \u017ce by\u0107 mo\u017ce ankieterzy, wbrew zaleceniom, zwracali si\u0119 do os\u00f3b z najbli\u017cszego sobie kr\u0119gu. Jednak relacje z akcji pozwoli\u0142y ustali\u0107, \u017ce tak nie by\u0142o. Kontakt z badanym poprzedzony by\u0142 kr\u00f3tkim przedstawieniem si\u0119 ankietera i wyt\u0142umaczeniem, \u017ce jest to og\u00f3lnopolski spo\u0142eczny sonda\u017c, motywowany ch\u0119ci\u0105 sprawdzenia wynik\u00f3w o\u015brodk\u00f3w sonda\u017cowych, podawanych nam w mediach, a tak\u017ce pro\u015bb\u0105, by uczciwie odnotowa\u0107 w ankiecie swoje prawdziwe pogl\u0105dy. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce kultura i w\u0142a\u015bciwe podej\u015bcie naszych ankieter\u00f3w do badanych os\u00f3b przyczyni\u0142y si\u0119 do pozytywnych reakcji. Z relacji tak\u017ce wynika\u0142o, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci ankieterzy nie zetkn\u0119li si\u0119 z negatywnymi reakcjami, cho\u0107 wiele os\u00f3b wyra\u017ca\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci pytaniami – Czy to ma sens?, Dla kogo to jest? Dla kogo Pan\/Pani naprawd\u0119 pracuje?<\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy krytycy, poszukuj\u0105cy \u201edziury w ca\u0142ym\u201d, stwierdzali, \u017ce pr\u00f3bka nie jest reprezentatywna, bo w\u015br\u00f3d odpowiadaj\u0105cych by\u0142a nieznaczna przewaga kobiet (56 % kobiet 44 % m\u0119\u017cczyzn). Bo\u017ce drogi! Nikt nie podaje takich danych, a nawet nie zapytuje o to profesjonalne o\u015brodki sonda\u017cowe. Te proporcje s\u0105 z pewno\u015bci\u0105 zupe\u0142nie wystarczaj\u0105ce dla reprezentatywno\u015bci, a je\u015bli kto\u015b chce t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 potraktowa\u0107 powa\u017cnie, to mo\u017ce wysnuwa\u0107 wnioski na temat bardziej pozytywnego podej\u015bcia kobiet do takich inicjatyw, lub generalnie do kontakt\u00f3w z lud\u017ami, w tym przypadku z ankieterami.<\/p>\r\n

W badaniach zapytano o dwa tematy, kt\u00f3re by\u0142y neutralne politycznie, a w dalszej cz\u0119\u015bci zbadano temat stricte polityczny tzn. prognozy wyborcze. Pe\u0142ne wyniki zamieszczone s\u0105 na podanej wcze\u015bniej stronie internetowej. Pytanie dotycz\u0105ce poparcia legalizacji eutanazji w Polsce poprzedzono dwoma neutralnymi pytaniami, skupiaj\u0105cymi uwag\u0119 i ustalaj\u0105cymi czy odpowiadaj\u0105cy wie, czego dotyczy pytanie. Odpowied\u017a na zasadnicze pytanie wykaza\u0142a 14.5 % poparcia dla legalizacji eutanazji i 19.8 % odpowiedzi – nie wiem, a 65.7 % opowiedzia\u0142o si\u0119 przeciw legalizacji. Uzyskano wynik drastycznie r\u00f3\u017cny od niedawno nag\u0142o\u015bnionego ha\u0142a\u015bliwie w mediach 53% poparcia dla legalizacji.<\/p>\r\n

Tak\u017ce pytanie o stopie\u0144 zadowolenia z integracji Polski z UE poprzedzone by\u0142o pytaniami pobudzaj\u0105cymi do \u015bwiadomej odpowiedzi na pytanie zasadnicze. W odpowiedzi na te pomocnicze pytania stwierdzono, \u017ce 55.0 % respondent\u00f3w uznaje, \u017ce Polska odnios\u0142a korzy\u015bci z integracji, ale tylko 36.8 % stwierdza, \u017ce sam osobi\u015bcie takie korzy\u015bci odni\u00f3s\u0142. Sumuj\u0105c liczb\u0119 odpowiedzi na g\u0142\u00f3wne pytanie o stopie\u0144 zadowolenia (\u201ebardzo\u201d, \u201eraczej\u201d), okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 46.2 % respondent\u00f3w jest zadowolonych z integracji, 33.6 % niezadowolonych, a 19.0 % ma w\u0105tpliwo\u015bci, przy znikomym 1.8 % os\u00f3b, kt\u00f3re nie udzieli\u0142y odpowiedzi. Mamy zatem poka\u017an\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi zadowolonych z integracji, ale jest to blisko dwukrotnie mniejsza grupa, ni\u017c liczby 80-85 % podawane regularnie przez r\u00f3\u017cne o\u015brodki sonda\u017cowe, a nast\u0119pnie wzmacniane politycznymi has\u0142ami o rekordowym euro-entuzjazmie Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Wyniki dotycz\u0105ce tych dw\u00f3ch, neutralnych politycznie temat\u00f3w, pozostaj\u0105 wa\u017cne tak\u017ce dzisiaj i zdecydowanie podwa\u017caj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 wcze\u015bniejszych sonda\u017cy. S\u0105 to, moim zdaniem, bardzo \u0142atwe sprawy do zbadania, chocia\u017c ich weryfikacja wymaga\u0142aby przeprowadzenia referendum. Ka\u017cdy jednak, kto w miar\u0119 uczciwie oceni metodyk\u0119 naszych bada\u0144 i uzna ich wiarygodno\u015b\u0107, musi stwierdzi\u0107, \u017ce skala nieprawdy jest wprost osza\u0142amiaj\u0105ca.<\/p>\r\n

Ca\u0142kiem inaczej maj\u0105 si\u0119 sprawy z wynikami dotycz\u0105cymi prognoz wyborczych. W nowej rzeczywisto\u015bci po 10 kwietnia wyniki te s\u0105 dzisiaj ca\u0142kowicie nieaktualne. Ich warto\u015b\u0107 polega g\u0142\u00f3wnie na mo\u017cliwo\u015bci por\u00f3wnania z wynikami sonda\u017cy z tego samego okresu, kt\u00f3re by\u0142y publikowane w mediach. Sytuacji sprzed katastrofy nie da si\u0119 ju\u017c odtworzy\u0107, s\u0105 to wi\u0119c wyniki nieweryfikowalne. Trzeba zrobi\u0107 nowe badania, a je\u015bli rezultat te\u017c b\u0119dzie tak bardzo odmienny od wynik\u00f3w podawanych w mediach, weryfikacja odb\u0119dzie si\u0119 w dobrze kontrolowanych, uczciwych wyborach. Takie badania wkr\u00f3tce zrobimy, natomiast, kontrol\u0105 uczciwo\u015bci wybor\u00f3w musi si\u0119 zaj\u0105\u0107 kto\u015b inny.<\/p>\r\n

W pytaniu dotycz\u0105cym wyborczego poparcia poszczeg\u00f3lnych partii politycznych nie podali\u015bmy nazw partii, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce ka\u017cda osoba dokonuj\u0105ca \u015bwiadomego wyboru powinna zna\u0107 nazw\u0119 partii, na kt\u00f3r\u0105 chce g\u0142osowa\u0107. W innym pytaniu, dotycz\u0105cym wybor\u00f3w prezydenckich wymienili\u015bmy alfabetycznie wszystkie nazwiska potencjalnych kandydat\u00f3w, kt\u00f3rych rozwa\u017cano przed 21 marca, w momencie rozpocz\u0119cia naszych bada\u0144. To by\u0142o jeszcze przed prawyborami w PO, st\u0105d obecno\u015b\u0107 tak\u017ce R.Sikorskiego na tej li\u015bcie.<\/p>\r\n

Najbardziej istotna i dla wielu zaskakuj\u0105ca, a nawet niewiarygodna r\u00f3\u017cnica w por\u00f3wnaniu do wynik\u00f3w o\u015brodk\u00f3w sonda\u017cowych polega na odwr\u00f3ceniu prognoz dla najwa\u017cniejszych konkurent\u00f3w w wyborach. Je\u017celi w sonda\u017cach medialnych PO cieszy\u0142a si\u0119 poparciem ponad 50 %, a PIS tylko 24 %, to w naszych PIS wygrywa\u0142 – 49.8 %, a poparcie PO by\u0142o znacz\u0105co ni\u017csze – 31.0 %.<\/p>\r\n

Podobne odwr\u00f3cenie prognoz ujawni\u0142o si\u0119 w wyborach prezydenckich. Bronis\u0142aw Komorowski uzyskuj\u0105cy \u015brednio w dotychczasowych sonda\u017cach ok. 35 %, wygrywa\u0142 w ka\u017cdym sonda\u017cu ze \u015b.p. Lechem Kaczy\u0144skim – ok.22 %, natomiast w naszym L. Kaczy\u0144ski osi\u0105gn\u0105\u0142 a\u017c 30.6 %, a B.Komorowski zaledwie 16.9 %. \u0141atwo tak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nawet dodanie prognozy dla R.Sikorskiego (7.6 %), da\u0142o te\u017c mniejsze sumaryczne poparcie kandydat\u00f3w PO – 24.5 %. Fenomen tego odwr\u00f3cenia wynik\u00f3w dla g\u0142\u00f3wnych konkurent\u00f3w jest bardzo dziwny, zwa\u017cywszy, \u017ce prognozy dla pozosta\u0142ych kandydat\u00f3w nie wykazywa\u0142y wielkich r\u00f3\u017cnic naszego sonda\u017cu z tymi, publikowanymi w mediach.<\/p>\r\n

Rozwa\u017cania ko\u0144cowe.<\/h4>\r\n

W badaniach opinii publicznej nikt nie mo\u017ce uczciwie gwarantowa\u0107 prawdziwo\u015bci uzyskanych wynik\u00f3w. Ich wiarygodno\u015b\u0107 uzyskuje si\u0119 przez powtarzalno\u015b\u0107 osi\u0105gan\u0105 w badaniach nowych grup os\u00f3b, ale prawdziwym testem jest weryfikacja wyborcza, lub w referendum. Tak\u017ce ja nie mog\u0119 gwarantowa\u0107 prawdziwo\u015bci naszych wynik\u00f3w. Mog\u0119 tylko zapewni\u0107, \u017ce nasz sonda\u017c przeprowadzili\u015bmy uczciwie i z najwi\u0119ksz\u0105 staranno\u015bci\u0105. W gruncie rzeczy wszystkie aspekty bada\u0144 mo\u017cna dobrze kontrolowa\u0107 i post\u0119powa\u0107 zgodnie z rygorami wytyczaj\u0105cymi drog\u0119 do prawdy, ale jednej rzeczy nie da si\u0119 skontrolowa\u0107 do ko\u0144ca – jest ni\u0105 praca ankieter\u00f3w, od kt\u00f3rej prawie wszystko zale\u017cy.<\/p>\r\n

W naszym sonda\u017cu ankieterzy pracowali spo\u0142ecznie, motywowani wy\u0142\u0105cznie ch\u0119ci\u0105 poszukiwania prawdy. Nie jest \u0142atwo uwolni\u0107 si\u0119 od subiektywizmu i dlatego w kontaktach z ankieterami k\u0142ad\u0142em szczeg\u00f3lny nacisk na uczciwe poszukiwanie prawdy i za wszelk\u0105 cen\u0119 unikanie tych wszystkich krok\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby sprzyja\u0107 jakiejkolwiek tendencji, bo by\u0142oby to oszukiwaniem samych siebie. Wnikliwie czyta\u0142em przekazywane mi przez ankieter\u00f3w raporty i znajdywa\u0142em w nich g\u0142\u0119bokie zrozumienie ca\u0142ego procesu bada\u0144, a tak\u017ce ogromny, wr\u0119cz zachwycaj\u0105cy \u0142adunek dobrej woli i po\u015bwi\u0119cenia.<\/p>\r\n

Chwa\u0142a i gor\u0105ce podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 wszystkim uczestnikom naszej pierwszej pr\u00f3by spo\u0142ecznego sonda\u017cu. Dzi\u0119ki pracy ankieter\u00f3w mog\u0119 z czystym sumieniem powiedzie\u0107, \u017ce nasze wyniki uzyskano w najbardziej rzetelny spos\u00f3b, jak by\u0142o to mo\u017cliwe. Stwierdzaj\u0105c to, nie mog\u0119 unikn\u0105\u0107 odniesienia si\u0119 do bada\u0144 prowadzonych przez profesjonalne o\u015brodki badania opinii publicznej, a m\u00f3wi\u0105c wprost, nie mog\u0119 nie wskaza\u0107 potencjalnej przyczyny fa\u0142szywo\u015bci ich wynik\u00f3w. Moim zdaniem g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em ich b\u0142\u0119d\u00f3w jest trwa\u0142a niemo\u017cno\u015b\u0107 dotarcia z pytaniami do reprezentatywnej pr\u00f3bki.<\/p>\r\n

Mo\u017cna niezwykle starannie zaplanowa\u0107 badania, pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 danymi GUS i skierowa\u0107 ankieter\u00f3w do \u015bci\u015ble wyznaczonych respondent\u00f3w, ale i tak jedynymi wa\u017cnymi elementami s\u0105 odpowiedzi na pytania: kim s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy nie odm\u00f3wili udzia\u0142u w badaniach i odpowiedzieli na pytania ankiety? Czy warunki, w jakich odpowiadali sk\u0142ania\u0142y ich do uczciwej odpowiedzi? Czy praca ankieter\u00f3w by\u0142a w pe\u0142ni uczciwa?<\/p>\r\n

Stawiam te mocne pytania i w\u0105tpliwo\u015bci, bo o\u015brodki sonda\u017cowe nigdy nie zdradzaj\u0105 swojej \u201ekuchni\u201d, natomiast, mo\u017cna dotrze\u0107 do wyzna\u0144 ich by\u0142ych ankieter\u00f3w, kt\u00f3rych opowie\u015bci budz\u0105 zdumienie. Zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do mnie kilka by\u0142ych ankieter\u00f3w, kt\u00f3rzy oferowali swoj\u0105 pomoc w naszych badaniach. Nie skorzysta\u0142em z oferty, bo ba\u0142em si\u0119 rutyny wynikaj\u0105cej z ich wcze\u015bniejszego zaanga\u017cowania motywowanego materialnymi korzy\u015bciami. Wykorzysta\u0142em, natomiast, te kontakty do rozmowy o tym, jak odbywa\u0142y si\u0119 ich badania na zam\u00f3wienie. Otrzyma\u0142em tak\u017ce kilka po\u015brednich relacji od ludzi, kt\u00f3rzy zetkn\u0119li si\u0119 z opowie\u015bciami by\u0142ych ankieter\u00f3w. Pomin\u0119 drastyczne, ale wcale nierzadkie przyk\u0142ady, gdy ankieterzy obci\u0105\u017ceni niewdzi\u0119czn\u0105 i wymagaj\u0105c\u0105 prac\u0105, zirytowani niskim wynagrodzeniem i zdeprymowani licznymi odmowami uczestnictwa w badaniach, sami wype\u0142niali ankiety wymy\u015blonymi przez siebie danymi. Poprzestan\u0119 na opowie\u015bci ankietera, kt\u00f3ry wed\u0142ug wyznaczonego klucza, zgodnie z instrukcj\u0105, chodzi\u0142 od mieszkania, do mieszkania, by w spos\u00f3b naruszaj\u0105cy ca\u0142kowicie anonimowo\u015b\u0107 odpowiadaj\u0105cego sk\u0142ania\u0107 ludzi do odpowiedzi. Oczywi\u015bcie tylko ma\u0142y u\u0142amek ludzi zgadza si\u0119 na takie warunki i ci, kt\u00f3rzy si\u0119 zgadzaj\u0105 stanowi\u0105 specyficznie wybran\u0105 grup\u0119. Trzeba nie mie\u0107 zupe\u0142nie wyobra\u017ani, by w dzisiejszej Polsce, ze wszystkimi patologiami organ\u00f3w pa\u0144stwowych, z niekontrolowan\u0105 jawno\u015bci\u0105 danych osobowych, z wykorzystywaniem prawniczej i biurokratycznej machiny do gn\u0119bienia ludzi, liczy\u0107 na to, \u017ce normalni ludzie zdradz\u0105 swoje preferencje wyborcze nieznanemu ankieterowi. Mo\u017cna z g\u00f3ry przewidzie\u0107, \u017ce tak badane osoby b\u0119d\u0105 cz\u0119\u015bciej faworyzowa\u0107 polityk\u00f3w i partie w\u0142adzy, trzymaj\u0105cej wszystkie nici w r\u0119ce. Rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 momenty tej odwagi wyzwolonej do prawdy, kt\u00f3ra ujawni\u0142a si\u0119 takim obrazem, jak w owym dokumencie \u201eSolidarni 2010\u201d, kt\u00f3ry swoim autentyzmem porazi\u0142 wszystkich beneficjent\u00f3w sonda\u017cowej i medialnej demokracji bez warto\u015bci.<\/p>\r\n

Obserwowa\u0142em przez d\u0142ugie lata polityczne sonda\u017ce wyborcze. Nie maj\u0105 one wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Prawid\u0142owo\u015b\u0107 akcji jest zawsze taka sama – w d\u0142ugim okresie przed wyborami liczbami z po\u017c\u0105danym wynikiem wybor\u00f3w ustawia si\u0119 cel manipulacji. P\u00f3\u017aniej, w miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 terminu weryfikacji wyborczej, wyniki zmierzaj\u0105 w stron\u0119 prawdy, ale tylko na tyle ile trzeba, by unikn\u0105\u0107 kompromitacji. Dzieje si\u0119 tak zawsze i bez wyra\u017anego zwi\u0105zku z wydarzeniami na scenie politycznej, czy z jakimi\u015b wa\u017cnymi elementami kampanii wyborczej. Dzieje si\u0119 tak, a\u017c do ko\u0144ca, chocia\u017c cz\u0119sto o\u015brodki sonda\u017cowe nie zd\u0105\u017c\u0105 si\u0119 \u201epoprawi\u0107\u201d, a operacja \u201ew\u0142a\u015bciwego\u201d liczenia g\u0142os\u00f3w nie ca\u0142kiem si\u0119 uda. Wtedy nast\u0119puje kompromitacja, taka jak w wyborach prezydenckich 2005.<\/p>\r\n

Przeprowadzona pierwsza pr\u00f3ba spo\u0142ecznego sonda\u017cu opinii publicznej wykaza\u0142a, \u017ce inicjatywa wykorzystuj\u0105ca ideowe zaanga\u017cowanie ludzi w szukanie prawdy ma wielkie perspektywy. Zwi\u0119kszanie liczby ankieter\u00f3w jest najlepsz\u0105 drog\u0105 do poprawy wiarygodno\u015bci wynik\u00f3w. Nie dlatego, by potrzebna by\u0142a wi\u0119ksza liczba badanych os\u00f3b, ale dlatego, by poprzez docieranie do r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk poprawia\u0142a si\u0119 reprezentatywno\u015b\u0107 badanej grupy. Je\u015bli spojrzymy optymistycznie na rozw\u00f3j naszej inicjatywy, to warto ju\u017c teraz poszuka\u0107 dla niej nazwy. Moj\u0105 robocz\u0105 propozycj\u0105 jest skr\u00f3t -SIS – Spo\u0142eczna Inicjatywa Sonda\u017cowa.<\/p>\r\n

Zapraszam wszystkich do uczestnictwa – w roli ankieter\u00f3w SIS, ale tak\u017ce w roli badanych. Prawda ma moc wyzwalaj\u0105c\u0105 i Polska jej potrzebuje, a<\/p>\r\n

Polska jest najwa\u017cniejsza!!!<\/p>\r\n

Rafa\u0142 Broda<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Krak\u00f3w, 7 maja 2010<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obszerny artyku\u0142 opisuj\u0105cy przebieg bada\u0144 sondazowych, wyja\u015bniaj\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci i odnosz\u0105cy si\u0119 do polemik. Mocno polecany uczestnikom pierwszej pr\u00f3by sonda\u017cowej, a szczeg\u00f3lnie zg\u0142aszaj\u0105cym si\u0119 nowym ankieterom W komunikacie og\u0142oszonym 28 kwietnia w Radiu Maryja, zamieszczonym na stronie internetowej polskie-wici.pl, a tak\u017ce przes\u0142anym do agencji PAP i do redakcji Naszego Dziennika, poda\u0142em do publicznej wiadomo\u015bci wyniki badania […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21457"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21457"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118529,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21457\/revisions\/118529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}