{"id":21454,"date":"2010-05-09T19:53:36","date_gmt":"2010-05-10T00:53:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=21454"},"modified":"2010-05-09T19:53:36","modified_gmt":"2010-05-10T00:53:36","slug":"dwie-polski-dwie-rosje-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=21454","title":{"rendered":"Dwie Polski, dwie Rosje – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Cho\u0107 w mediach s\u0142ycha\u0107 skrzek kar\u0142\u00f3w, musimy dawa\u0107 \u015bwiadectwo.<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n To by\u0142a dziwna noc. Pierwszy raz od wielu lat nie mog\u0142em ani pisa\u0107, ani spa\u0107. Siedzia\u0142em w swoim pokoju pe\u0142en niepokoju, s\u0142uchaj\u0105c \u201ePie\u015bni ciszy\u201d ukrai\u0144skiego kompozytora Valentina Silvestrova. Przy nostalgicznych d\u017awi\u0119kach fortepianu Siergiej Jakowienko wy\u015bpiewywa\u0142 barytonem wiersze rosyjskich poet\u00f3w: Aleksandra Puszkina, kt\u00f3ry najpierw za krytyk\u0119 carskiej tyranii trafi\u0142 na zes\u0142anie, by p\u00f3\u017aniej komentowa\u0107 wybuch powstania listopadowego s\u0142owami: \u201eNasi starzy wrogowie zostan\u0105 wyt\u0119pieni\u201d, Michai\u0142a Lermontowa, zes\u0142anego na Kaukaz, gdzie w 1841 roku zgin\u0105\u0142 w pojedynku zaaran\u017cowanym przez carsk\u0105 policj\u0119, Sergiusza Jesienina, kt\u00f3ry w 1925 roku mia\u0142 si\u0119 powiesi\u0107 na rurze grzewczej w leningradzkim hotelu Internacjona\u0142 (ale trumna z jego cia\u0142em zosta\u0142a zalana betonem w celu uniemo\u017cliwienia ewentualnej sekcji zw\u0142ok), wreszcie Osipa Mandelsztama, zmar\u0142ego w 1938 roku w \u0142agrze pod W\u0142adywostokiem, dok\u0105d trafi\u0142 za dzia\u0142alno\u015b\u0107 antyrewolucyjn\u0105. Na p\u0142ycie by\u0142y te\u017c dwa utwory do wierszy Fiodora Tiutczewa, kt\u00f3ry Polsk\u0119 nazywa\u0142 \u201eJudaszem S\u0142owia\u0144szczyzny\u201d, ze wzgl\u0119du na jej katolick\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i op\u00f3r wobec imperialnej Rosji. Dlaczego w\u0142a\u015bnie tej nocy ods\u0142oni\u0142a si\u0119 przede mn\u0105 szalona rosyjska dusza, niezr\u00f3wnowa\u017cona, rozdarta na cz\u0119\u015bci, upokarzana i upokarzaj\u0105ca? Czemu znalaz\u0142em si\u0119 w zakl\u0119tym kr\u0119gu rosyjskich dramat\u00f3w, tuszowanych zbrodni i rozpaczliwych bunt\u00f3w? Nie wiem. Wiem tylko, \u017ce przesiedzia\u0142em w tym stanie do rana. Do chwili, gdy na jednej ze stron internetowych zobaczy\u0142em informacj\u0119 o katastrofie polskiego samolotu pod Smole\u0144skiem.
\r\n
\r\n Dla mojego i – podejrzewam – dla kilku innych pokole\u0144 Polak\u00f3w tragedia, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 10 kwietnia 2010 roku, jest apokalips\u0105. Zmienia wszystko. Przywraca naszej \u015bwiadomo\u015bci do\u015bwiadczenie zbiorowej ofiary, kt\u00f3re mieli \u015bwiadkowie II wojny \u015bwiatowej. Wprowadzaj\u0105c eschatologiczny niepok\u00f3j, pozwala naprawd\u0119 zrozumie\u0107 uczestnik\u00f3w kampanii wrze\u015bniowej, powsta\u0144c\u00f3w warszawskich, \u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych. Ten powr\u00f3t \u017cywej pami\u0119ci narodowej, potwierdzony poch\u00f3wkiem prezydenckiej pary na Wawelu, buduje pomost mi\u0119dzy Polsk\u0105 dawn\u0105 a dzisiejsz\u0105. Jest potwierdzeniem wsp\u00f3lnoty polskiego losu, kt\u00f3ry jednoczy \u017cywych i umar\u0142ych. Ka\u017ce na nowo uwierzy\u0107, \u017ce wielkie wydarzenia z udzia\u0142em Boga nie odesz\u0142y bezpowrotnie w przesz\u0142o\u015b\u0107, ale dziej\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tu i teraz. I wymagaj\u0105 od nas zaj\u0119cia stanowiska.
\r\n
\r\n Czes\u0142aw Mi\u0142osz napisa\u0142 kiedy\u015b: \u201eWolno nam by\u0142o odzywa\u0107 si\u0119 skrzekiem kar\u0142\u00f3w i demon\u00f3w\/ Ale czyste i dostojne s\u0142owa by\u0142y zakazane\/ Pod tak surow\u0105 kar\u0105, \u017ce kto jedno z nich \u015bmia\u0142 wym\u00f3wi\u0107\/ Ju\u017c sam uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za zgubionego\u201d. Tak \u017cyli\u015bmy. W obawie przed intelektualn\u0105 kompromitacj\u0105 stronili\u015bmy od s\u0142\u00f3w takich jak B\u00f3g, prawda, dobro, honor, ojczyzna. Kiedy zdemoralizowani politycy przy wt\u00f3rze cynicznych medi\u00f3w zwalczali Instytut Pami\u0119ci Narodowej, pluli na urz\u0105d prezydenta, a w polityce zagranicznej sprowadzali Polsk\u0119 do poziomu przestraszonej panienki, my w poczuciu bezsilno\u015bci machali\u015bmy r\u0119k\u0105. Ale smole\u0144ska tragedia wyzwoli\u0142a w nas nowe si\u0142y. Przynagleni duchowo, wyszli\u015bmy z podziemia, \u017ceby wsp\u00f3lnie si\u0119 modli\u0107, \u015bpiewa\u0107 pie\u015bni i pali\u0107 znicze. Tego zbiorowego do\u015bwiadczenia nie wolno nam zaprzepa\u015bci\u0107. Cho\u0107 w mediach zn\u00f3w s\u0142ycha\u0107 skrzek kar\u0142\u00f3w, musimy wci\u0105\u017c dawa\u0107 \u015bwiadectwo. W codziennym \u017cyciu i przy urnach wyborczych.
\r\n
\r\n Og\u00f3lnonarodowe pojednanie? Nic takiego nigdy nie nast\u0105pi. Ma racj\u0119 Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz, kiedy powtarza za Mickiewiczem, \u017ce s\u0105 \u201eDwie Polski – ta o kt\u00f3rej wiedzieli prorocy\/ I ta kt\u00f3r\u0105 w obj\u0119cia bierze car p\u00f3\u0142nocy\/ Dwie Polski – jedna chce si\u0119 podoba\u0107 na \u015bwiecie\/ I ta druga – ta kt\u00f3r\u0105 wioz\u0105 na lawecie\u201d.
\r\n
\r\n Nie ma sensu traci\u0107 si\u0142 na przekonywanie tych, dla kt\u00f3rych Polska jest tylko miejscem do mieszkania, a jej dziejow\u0105 misj\u0105 ma by\u0107 upodobnienie si\u0119 do sprawnej firmy, koncernu pomna\u017caj\u0105cego maj\u0105tek i \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j. Trzeba raczej zadba\u0107 o to, by w sobie ocali\u0107 rozbudzon\u0105 w ostatnich tygodniach pasj\u0119, \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczn\u0105 i eschatologiczn\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Nie mo\u017cemy ponownie da\u0107 si\u0119 u\u015bpi\u0107 medialnymi peanami na cze\u015b\u0107 materializmu, pragmatyzmu, wygodnictwa. Tym bardziej \u017ce – wedle wszelkich znak\u00f3w na niebie i ziemi – jeszcze raz zostali\u015bmy wydani na pastw\u0119 Rosji.
\r\n
\r\n Prawda jest bowiem taka, \u017ce dla \u015bwiata, kt\u00f3ry przez miesi\u0105c zd\u0105\u017cy\u0142 zapomnie\u0107 o Smole\u0144sku, wci\u0105\u017c jeste\u015bmy k\u0142opotliwym pa\u0144stewkiem, komplikuj\u0105cym stosunki ze wschodnim mocarstwem. Je\u015bli zwyci\u0119\u017cy u nas \u201epolityka mi\u0142o\u015bci\u201d, automatycznie znajdziemy si\u0119 w strefie rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w. Je\u015bli nie – zn\u00f3w b\u0119dziemy musieli toczy\u0107 nier\u00f3wn\u0105 walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107; niekoniecznie zbrojn\u0105, na pewno jednak polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105. Co lepsze? Dobrowolnie podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 Rosji i cieszy\u0107 si\u0119 jej protekcjonalnym uznaniem czy zdecydowa\u0107 si\u0119 na trudn\u0105, ale godn\u0105 kontynuacj\u0119 historycznego konfliktu? Niestety, zawsze znajd\u0105 si\u0119 w Polsce ludzie, dla kt\u00f3rych to pytanie pozostaje otwarte.
\r\n
\r\n K\u0142opot z Rosj\u0105 polega na jej rozdwojeniu ja\u017ani, kt\u00f3rego symboliczn\u0105 figur\u0105 jest dwug\u0142owy orze\u0142. Mo\u017cna uwielbia\u0107 przeci\u0119tnych Rosjan za ich biesiadn\u0105 natur\u0119 i niezwyk\u0142\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, ale nigdy nie wiadomo, co im strzeli do g\u0142owy. Cyniczna w\u0142adza i duszoszczipatielnyj lud od wiek\u00f3w pozostaj\u0105 bowiem w tym kraju w chorobliwym zwi\u0105zku. Tylko tam poczucie krzywdy nagle potrafi si\u0119 przerodzi\u0107 w \u015blep\u0105 wierno\u015b\u0107 bezdusznemu imperium. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie przed tak\u0105 Rosj\u0105 usi\u0142owa\u0142y mnie przestrzec niespokojne duchy dawnych poet\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Felieton z tygodnika „Go\u015b\u0107 Niedzielny” nr 18\/2010<\/a><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cho\u0107 w mediach s\u0142ycha\u0107 skrzek kar\u0142\u00f3w, musimy dawa\u0107 \u015bwiadectwo. To by\u0142a dziwna noc. Pierwszy raz od wielu lat nie mog\u0142em ani pisa\u0107, ani spa\u0107. Siedzia\u0142em w swoim pokoju pe\u0142en niepokoju, s\u0142uchaj\u0105c \u201ePie\u015bni ciszy\u201d ukrai\u0144skiego kompozytora Valentina Silvestrova. Przy nostalgicznych d\u017awi\u0119kach fortepianu Siergiej Jakowienko wy\u015bpiewywa\u0142 barytonem wiersze rosyjskich poet\u00f3w: Aleksandra Puszkina, kt\u00f3ry najpierw za krytyk\u0119 carskiej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21454"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21454"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21454\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}