{"id":21404,"date":"2010-05-08T15:18:50","date_gmt":"2010-05-08T20:18:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=21404"},"modified":"2010-05-08T15:20:20","modified_gmt":"2010-05-08T20:20:20","slug":"zamazana-prawda-wywiad-z-prof-jackiem-trznadlem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=21404","title":{"rendered":"Zamazana prawda &#8211; <em>wywiad z prof. Jackiem Trznadlem<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Z prof. Jackiem Trznadlem o k\u0142amstwach, poprawno\u015bci my\u015blenia i  \u201ekorzy\u015bciach\u201d z katastrofy pod Smole\u0144skiem rozmawia Wies\u0142awa  Lewandowska.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n<p><strong>WIES\u0141AWA LEWANDOWSKA: &#8211; Panie Profesorze, swym \u201eListem  otwartym do Prezesa Rady Ministr\u00f3w Donalda Tuska\u201d wywo\u0142a\u0142 Pan spore  zamieszanie i dyskusj\u0119 o przyczynach smole\u0144skiej katastrofy. Pisze Pan:  \u201ezwracam si\u0119 do Pana, Panie Premierze, o powo\u0142anie niezale\u017cnej  Mi\u0119dzynarodowej Komisji Technicznej dla zbadania przyczyn katastrofy.  Wnioski takiej komisji, z udzia\u0142em najlepszych \u015bwiatowych ekspert\u00f3w,  mia\u0142yby podstawowe znaczenie dla opinii publicznej i dla historii\u201d.  Czy\u017cby nie wierzy\u0142 Pan w efekty pracy polskich i rosyjskich  prokurator\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p><strong>PROF. JACEK TRZNADEL:<\/strong> &#8211; Nie wierz\u0119. Wystarczy\u0142o  uwa\u017cnie obserwowa\u0107 to, co dzia\u0142o si\u0119 po katastrofie. Z dnia na dzie\u0144  pojawia\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej pyta\u0144 bez odpowiedzi. Decyzj\u0119 o napisaniu  tego listu, wbrew niekt\u00f3rym sugestiom, podj\u0105\u0142em najzupe\u0142niej  samodzielnie i, jak dot\u0105d, pozostaj\u0119 ca\u0142kowicie sam. Pada\u0142y zarzuty, \u017ce  za t\u0105 moj\u0105 inicjatyw\u0105 stoi jaka\u015b partia, jaka\u015b prawica\u2026 Nic podobnego!  Dla podkre\u015blenia mojego d\u0142ugoletniego zainteresowania sprawami  katy\u0144skimi podpisa\u0142em si\u0119 jako przewodnicz\u0105cy Rady Polskiej Fundacji  Katy\u0144skiej, do czego mam pe\u0142ne prawo. Wiele spo\u015br\u00f3d os\u00f3b, z kt\u00f3rymi  zak\u0142ada\u0142em t\u0119 Fundacj\u0119 w 1990 r., ju\u017c nie \u017cyje, a teraz pod Smole\u0144skiem  zgin\u0119\u0142a Bo\u017cena \u0141ojek\u2026 Nie mog\u0142em wi\u0119c milcze\u0107, nie mog\u0142em nie zareagowa\u0107  na t\u0119, moim zdaniem, gorsz\u0105c\u0105 bierno\u015b\u0107 polskich w\u0142adz w dochodzeniu  prawdy. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu kilku pierwszych dni podpisa\u0142o ten list  oko\u0142o 20 tys. os\u00f3b, a grupa ameryka\u0144skiej Polonii nawet wystosowa\u0142a  podobn\u0105 petycj\u0119 do prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Posypa\u0142y si\u0119 jednak i g\u0142osy oburzenia, \u017ce podwa\u017ca Pan  zaufanie do Rosjan i do polskiego rz\u0105du. <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Tego si\u0119 spodziewa\u0142em. Dosta\u0142em nawet kilka bardzo przykrych  list\u00f3w, w kt\u00f3rych napisano, i\u017c niewiarygodne jest to, \u017ce mam tytu\u0142  profesora, \u017ce jestem o krok od schizofrenii paranoidalnej, \u017ce powinienem  si\u0119 leczy\u0107. Nie sprawi\u0142o mi to specjalnej przykro\u015bci, a nasun\u0119\u0142o  skojarzenia z ca\u0142kiem niedawnymi jeszcze praktykami Zwi\u0105zku Sowieckiego,  gdy pod pretekstem schizofrenii bezobjawowej wi\u0119ziono i usuwano ludzi  niewygodnych dla w\u0142adzy.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; Na szcz\u0119\u015bcie, w wolnej Polsce zbyt uporczywe domaganie si\u0119  prawdy jest tylko nazywane oszo\u0142omstwem i co najwy\u017cej wy\u015bmiewane\u2026!<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; I to bywa bolesne! Ci, kt\u00f3rzy dzi\u015b staraj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b  niszczy\u0107 swych przeciwnik\u00f3w, niestety, maj\u0105 za sob\u0105 pot\u0119g\u0119 wolnych  medi\u00f3w. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce tak \u0142atwo osi\u0105gaj\u0105 odpowiedni efekt, skoro  spo\u0142ecze\u0144stwo pod wzgl\u0119dem \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej prezentuje si\u0119  raczej mizernie\u2026 Dlatego s\u0142owo \u201eoszo\u0142om\u201d robi w Polsce tak du\u017c\u0105 karier\u0119,  i to bynajmniej nie w\u015br\u00f3d ludzi s\u0142abiej wykszta\u0142conych. W szczeg\u00f3lny  spos\u00f3b zapanowa\u0142o u nas tzw. poprawne my\u015blenie, bardzo odpowiadaj\u0105ce tej  grupie opiniotw\u00f3rczej, kt\u00f3ra we w\u0142asnym interesie narzuca je szerszym  kr\u0119gom spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; A ci \u201eoszo\u0142omieni\u201d, czyli inaczej i bardziej samodzielnie  my\u015bl\u0105cy, bywaj\u0105 cz\u0119sto oskar\u017cani o snucie teorii spiskowych? <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Ma\u0142o tego, ci niesfornie my\u015bl\u0105cy s\u0105 uwa\u017cani za niebezpiecznych,  szkodliwych dla Polski. Sam kiedy\u015b znalaz\u0142em si\u0119 na takiej li\u015bcie,  sporz\u0105dzonej przez \u2026 pana Adama Michnika. A tymczasem w ka\u017cdej  krytycznej sytuacji &#8211; na przyk\u0142ad takiej, z jak\u0105 mamy obecnie do  czynienia &#8211; naturalne jest przecie\u017c rozwa\u017canie wszelkich mo\u017cliwych  scenariuszy, a nawet domniema\u0144. Historycy uwa\u017caj\u0105 to za normalne.  Zaprzeczanie i wykluczanie z g\u00f3ry jakiejkolwiek wersji niewyja\u015bnionych  zdarze\u0144 zamyka drog\u0119 dotarcia do prawdy. To tak, jakby np. Niemcy  zaprzeczali, \u017ce pu\u0142kownik Stauffenberg nie dokona\u0142 \u017cadnego zamachu na  Hitlera w Wilczym Sza\u0144cu\u2026<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Domaganie si\u0119 powo\u0142ania mi\u0119dzynarodowej komisji do zbadania  przyczyn katastrofy pod Smole\u0144skiem zosta\u0142o odczytane nie tylko jako  brak zaufania do rz\u0105d\u00f3w Rosji i Polski, ale tak\u017ce jako niepotrzebne i  pe\u0142ne z\u0142ej woli doszukiwanie si\u0119 sensacji.<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; W \u017cadnym razie nie staram si\u0119 szuka\u0107 sensacji! Normalne jest, \u017ce  gdy dochodzi do podobnej katastrofy, jedn\u0105 z pierwszych rozwa\u017canych  poszlak musi by\u0107 prawdopodobie\u0144stwo zamachu. Jak zapewniaj\u0105 nas polscy  prokuratorzy, \u017cadna hipoteza nie zosta\u0142a z g\u00f3ry wykluczona\u2026 Mo\u017cna jednak  mie\u0107 wiele w\u0105tpliwo\u015bci, skoro strona polska jest w tym \u015bledztwie tylko  petentem (do czego si\u0119 zreszt\u0105 oficjalnie przyznaje). Nie spos\u00f3b nie  zauwa\u017cy\u0107 wyj\u0105tkowej bierno\u015bci i spolegliwo\u015bci rz\u0105du polskiego! Wydaje mi  si\u0119, \u017ce Donald Tusk powinien by\u0142 w ci\u0105gu kilku godzin po katastrofie  wyg\u0142osi\u0107 or\u0119dzie do narodu polskiego, czego nie zrobi\u0142\u2026 Rz\u0105d powinien  by\u0142 wystosowa\u0107 do Rosji postulat, a nawet \u017c\u0105danie, aby dochodzenie by\u0142o  prowadzone przez polsk\u0105 Komisj\u0119; nale\u017ca\u0142o domaga\u0107 si\u0119 przekazania  wszystkich dowod\u00f3w rzeczowych, wszystkiego, co by\u0142o w\u0142asno\u015bci\u0105 RP.  Zastanawiam si\u0119 tak\u017ce, dlaczego cia\u0142a ofiar nie mog\u0142y by\u0107  przetransportowane bezpo\u015brednio do Polski\u2026<\/p>\r\n\r\n<div id=\"rekSrd05\"><\/div>\r\n\r\n<p>\r\n<script type=\"text\/javascript\">\/\/ <![CDATA[\r\n\/\/ < ![CDATA[\r\n\/\/ < ![CDATA[\/\/ <![CDATA[\r\nif (NJB('srodtekst') &#038;&#038; typeof isSrd05=='undefined'){document.getElementById('rekSrd05').style.display='block';var isSrd05=true;}\r\n\/\/ ]]&gt;\r\n\/\/ ]]><\/script>\r\n<strong>&#8211; Wyt\u0142umaczeniem by\u0142a tu najpierw dwustronna  umowa mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105, podpisana kilkana\u015bcie lat temu, wed\u0142ug  kt\u00f3rej &#8211; jak nam t\u0142umaczono &#8211; gospodarzem \u015bledztwa musi by\u0107 kraj, na  terenie kt\u00f3rego zdarzy\u0142 si\u0119 wypadek, a ostatnio premier Tusk powo\u0142uje  si\u0119 na konwencj\u0119 chicagowsk\u0105\u2026<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Tak, ale przecie\u017c nie jest to taki sobie zwyk\u0142y wypadek! Tu zgin\u0119\u0142o  kilkadziesi\u0105t najwa\u017cniejszych os\u00f3b naszego pa\u0144stwa, zosta\u0142o zagro\u017cone  bezpiecze\u0144stwo kraju. Zaistnia\u0142y nadzwyczajne okoliczno\u015bci! Mogli\u015bmy i  powinni\u015bmy domaga\u0107 si\u0119 niestandardowych procedur. Tymczasem mieli\u015bmy do  czynienia z wr\u0119cz gorsz\u0105c\u0105 postaw\u0105 polskich w\u0142adz. Uwa\u017cam, \u017ce rz\u0105d  polski zachowuje si\u0119 wobec Rosji w spos\u00f3b zbyt wiernopodda\u0144czy. Moralnie  obrzydliwe jest, moim zdaniem, podkre\u015blanie, m.in. przez marsza\u0142ka  Sejmu RP, \u201ekorzy\u015bci z tej katastrofy\u201d, kt\u00f3r\u0105 ma by\u0107 pojednanie Polski z  Rosj\u0105. Je\u015bli by nawet tak by\u0142o, w co w\u0105tpi\u0119, to tak\u0105 ocen\u0119 wolno wyrazi\u0107  w sto lat potem\u2026 Cho\u0107 wiem, \u017ce nara\u017c\u0119 si\u0119 tu na szale\u0144cz\u0105 krytyk\u0119,  uwa\u017cam, \u017ce za pope\u0142nione zaniechania i zaniedbania nale\u017ca\u0142oby premiera  Tuska postawi\u0107 przed Trybuna\u0142em Stanu.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; A mo\u017ce ta delikatno\u015b\u0107 polskich w\u0142adz rzeczywi\u015bcie  zaowocuje pojednaniem polsko-rosyjskim? Nadziej\u0119, \u017ce smole\u0144ska  katastrofa do tego\u017c pojednania doprowadzi, wyra\u017caj\u0105 tak\u017ce zachodni  komentatorzy.<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Tego rodzaju kalkulacje s\u0105 po pierwsze obrzydliwe, a po drugie &#8211;  naiwne. Widok Donalda Tuska w obj\u0119ciach Putina budzi\u0142 we mnie raczej  niesmak ni\u017c nadziej\u0119\u2026 Obok dymi\u0142y szcz\u0105tki samolotu, le\u017ca\u0142y porozrzucane  zw\u0142oki, a do nas dociera\u0142 ten kiczowaty przekaz pojednania oraz  pierwsze, zadziwiaj\u0105co szybkie \u201ewyniki \u015bledztwa\u201d; \u017ce samolot by\u0142 na  pewno sprawny, \u017ce pewnie to by\u0142 b\u0142\u0105d pilota albo wymuszenie l\u0105dowania  przez prezydenta Kaczy\u0144skiego\u2026 I tych hipotez jako\u015b nikt nie kwapi\u0142 si\u0119  krytykowa\u0107, nikt ich nie wy\u015bmiewa\u0142, jakby by\u0142y z g\u00f3ry za\u0142o\u017cone do  przyj\u0119cia.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; Z biegiem dni pojawia\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej pyta\u0144, coraz  wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci i nowych hipotez, przez niekt\u00f3re media okre\u015blanych  jako nieuprawnione i fantastyczne.<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Mamy prawo mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci i zadawa\u0107 pytania. Mamy prawo do  przekonania, \u017ce wszystko w tej sprawie mo\u017ce by\u0107 zafa\u0142szowane, \u017ce nie  dowiemy si\u0119 prawdy. Pytam na przyk\u0142ad, dlaczego na miejsce katastrofy  nie przyjecha\u0142a \u017cadna karetka pogotowia, jakby ju\u017c z g\u00f3ry wiedziano, \u017ce  nikt nie prze\u017cy\u0142?\u2026 To mo\u017ce kluczowe pytanie, a mo\u017ce zbyt \u201espiskowe\u201d\u2026  Mo\u017ce szkodzi stosunkom polsko-rosyjskim, ale nie boj\u0119 si\u0119 go postawi\u0107.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Nad \u201eprawd\u0105 Katynia\u201d zawsze wisia\u0142o jakie\u015b fatum: nie mo\u017cna  by\u0142o o niej m\u00f3wi\u0107, bo grozi\u0142o to wi\u0119zieniem, a p\u00f3\u017aniej &#8211; ju\u017c w wolnej  Polsce &#8211; te\u017c w\u0142a\u015bciwie zajmowa\u0142a si\u0119 ni\u0105 garstka os\u00f3b bezpo\u015brednio  zainteresowanych (rodziny ofiar katy\u0144skich) lub takich jak Pan Profesor &#8211;  \u201enawiedzonych\u201d poszukiwaniem prawdy\u2026<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; W wolnej Polsce swoje badania katy\u0144skie oczywi\u015bcie mog\u0142em  prowadzi\u0107, cho\u0107 niewiele dawa\u0142o si\u0119 zrobi\u0107, poniewa\u017c nie by\u0142y  udost\u0119pniane podstawowe akta rosyjskie. Nie mieli do nich dost\u0119pu nawet  badacze rosyjscy staraj\u0105cy si\u0119 opisa\u0107 zbrodnie re\u017cimu stalinowskiego.  Dlaczego? Mo\u017ce dlatego, \u017ceby nie wysz\u0142a na jaw pora\u017caj\u0105ca skala represji  re\u017cimu komunistycznego? Z r\u0119k\u0105 na sercu mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce wydaje mi  si\u0119, i\u017c wi\u0119cej ludzi zgin\u0119\u0142o w Rosji Sowieckiej ni\u017c w wyniku przest\u0119pstw  hitlerowskich\u2026 W Polsce ci\u0105gle jeste\u015bmy bardziej \u015bwiadomi zbrodni  hitlerowskich, a wci\u0105\u017c mamy zablokowan\u0105 wiedz\u0119 o przest\u0119pstwach re\u017cimu  sowieckiego.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Dlaczego Rosjanie tak niech\u0119tnie udost\u0119pniaj\u0105 te akta? <\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Trudno na to odpowiedzie\u0107. Chyba nie dlatego, \u017ce \u017cyj\u0105 jeszcze  nieliczni sprawcy tej zbrodni\u2026 By\u0107 mo\u017ce chodzi o ci\u0119\u017car ewentualnych  odszkodowa\u0144\u2026 A moim zdaniem, decyduje o tym tylko niezmiennie imperialna  postawa: za nic nie b\u0119dziemy odpowiada\u0107, za nic nikomu nie zap\u0142acimy,  wara od naszych archiw\u00f3w!<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; A my jednak mamy nadziej\u0119 na pojednanie!<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Pisarz J\u00f3zef Mackiewicz, wielki znawca Rosji, zawsze przestrzega\u0142:  nie wychod\u017acie z za\u0142o\u017cenia, \u017ce s\u0105 tylko Rosjanie jednego pokroju, \u017ce  jest tylko jedna Rosja. W tym nasza nadzieja, \u017ce jest jeszcze i ta  nieimperialna, niesowiecka. Teraz wspominam, \u017ce jeszcze tak niedawno, 2  czy 3 lata temu, z Bo\u017cen\u0105 \u0141ojek wr\u0119czali\u015bmy odznaczenia Polskiej  Fundacji Katy\u0144skiej przewodnicz\u0105cemu \u201eMemoria\u0142u\u201d &#8211; rosyjskiej  organizacji zas\u0142u\u017conej w dochodzeniu prawdy o Katyniu.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; Prezydent Kaczy\u0144ski mia\u0142 m\u00f3wi\u0107, \u017ce ukrywanie prawdy o  zbrodni katy\u0144skiej by\u0142o \u201ek\u0142amstwem za\u0142o\u017cycielskim PRL-u\u201d, i o tym, jak  niezb\u0119dne jest dzi\u015b &#8211; w\u0142a\u015bnie w imi\u0119 pojednania &#8211; pe\u0142ne ukazanie tej  prawdy. Nie zd\u0105\u017cy\u0142\u2026<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; O tym, jak okrutne by\u0142o to k\u0142amstwo, najlepiej wiedz\u0105 te rodziny,  kt\u00f3re musia\u0142y ukrywa\u0107 fakt, \u017ce ich krewni byli ofiarami zbrodni  katy\u0144skiej, bo ta prawda utrudnia\u0142a im \u017cycie, a czasem wr\u0119cz  uniemo\u017cliwia\u0142a. W minionym 20-leciu, cho\u0107 by\u0142a to ju\u017c prawda ujawniona,  to jednak te\u017c w jaki\u015b spos\u00f3b ograniczona.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; W jaki spos\u00f3b i dlaczego?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Na pytanie \u201edlaczego\u201d nie odpowiem, by nie by\u0107 pos\u0105dzonym o teorie  spiskowe. Szkoda na to czasu\u2026 Powiem tylko, \u017ce od 20 lat postulowa\u0142em  dzia\u0142ania, kt\u00f3re nigdy nie zosta\u0142y dope\u0142nione, bo nie zyskiwa\u0142y  odpowiedniego wsparcia. W 1952 r. zako\u0144czy\u0142y si\u0119 badania zbrodni  katy\u0144skiej prowadzone przez komisje Kongresu USA, powsta\u0142o wielkie,  siedmiotomowe opracowanie wynik\u00f3w tych bada\u0144. W Polsce znalaz\u0142y si\u0119  bodaj tylko dwa egzemplarze tego dokumentu, z kt\u00f3rych jeden jest w moim  posiadaniu &#8211; skserowany dla mnie przez Jerzego Giedroycia i przywieziony  do Polski jeszcze przed 1989 r. Niestety, do tej pory nie uda\u0142o si\u0119  zorganizowa\u0107 przet\u0142umaczenia tych akt na j\u0119zyk polski. Fundacja Katy\u0144ska  nie posiada\u0142a odpowiednich funduszy, a pomocy znik\u0105d nie uda\u0142o si\u0119  doprosi\u0107. Szansa pojawi\u0142a si\u0119 dopiero niedawno, gdy prezes Janusz  Kurtyka wyrazi\u0142 zainteresowanie wydaniem tych dokument\u00f3w przez IPN.  Podobnie stara\u0142em si\u0119 o przek\u0142ad oficjalnego dokumentu niemieckiego o  zbrodni w Katyniu, do kt\u00f3rego jest do\u0142\u0105czona lista rozpoznanych i  zidentyfikowanych ofiar zbrodni. Nie uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Jednak spod Pana r\u0119ki wysz\u0142o kilka cennych publikacji na  temat Katynia.<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Opr\u00f3cz publikacji w\u0142asnych, w 1996 r. zebra\u0142em wszystko, co o  Katyniu napisa\u0142 J\u00f3zef Mackiewicz, zdoby\u0142em tak\u017ce niewydan\u0105 nigdy po  polsku, a przet\u0142umaczon\u0105 ju\u017c wtedy na wiele j\u0119zyk\u00f3w ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3rej  polski maszynopis le\u017ca\u0142 w nowojorskim archiwum. Skutek tego jest  niestety taki, \u017ce do dzi\u015b musz\u0119 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 przed s\u0105dem jako oskar\u017cony  o naruszenie praw autorskich nale\u017c\u0105cych do niejakiej pani Niny Karsov  (kt\u00f3ra przej\u0119\u0142a je od \u017cony Mackiewicza w po\u0142owie lat 80.). Przed s\u0105dem  stan\u0119\u0142a te\u017c Polska Fundacja Katy\u0144ska, reprezentowana przez Bo\u017cen\u0119 \u0141ojek,  wydawnictwo \u201eAntyk\u201d, oraz Halina Mackiewicz, c\u00f3rka pisarza\u2026 Takie to s\u0105  trudne koleje sprawy katy\u0144skiej\u2026 Mimo k\u0142opot\u00f3w, nie \u017ca\u0142uj\u0119. Zawsze  uwa\u017ca\u0142em, \u017ce wydania tej ksi\u0105\u017cki domaga\u0142a si\u0119 polska racja stanu. To  przecie\u017c Mackiewicz by\u0142 w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy stali nad otwartymi grobami w  lesie katy\u0144skim w 1943 r\u2026<\/p>\r\n\r\n<p><strong>&#8211; Faktem wi\u0119c pozostaje, \u017ce o prawd\u0119 katy\u0144sk\u0105 do ko\u0144ca bili  si\u0119 tylko najodwa\u017cniejsi, gotowi na wszystko desperaci. Panie  Profesorze, czy na kanwie tej walki o prawd\u0119 nie mog\u0142aby powsta\u0107 nowa  \u201eHa\u0144ba domowa\u201d?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Pomys\u0142 napisania \u201eHa\u0144by domowej\u201d przyszed\u0142 mi w 1980 r. By\u0142a to  ocena zachowa\u0144 i czyn\u00f3w spe\u0142nianych przez osoby (z dziedziny  literatury), kt\u00f3re przyczynia\u0142y si\u0119 do rozprzestrzeniania idei i  struktur uwa\u017canych przeze mnie za ha\u0144bi\u0105ce. Mo\u017cna by dzi\u015b oczywi\u015bcie  rozszerza\u0107 opis pewnych zjawisk, ale chyba dalszego ci\u0105gu nie chcia\u0142bym  ju\u017c pisa\u0107\u2026 Cho\u0107 rzeczywi\u015bcie, mo\u017ce warto by si\u0119 zastanowi\u0107, co dzi\u015b mo\u017ce  by\u0107 nasz\u0105 ha\u0144b\u0105 domow\u0105\u2026<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; A mo\u017ce na przyk\u0142ad to, \u017ce tak p\u00f3\u017ano powsta\u0142 polski film o  Katyniu?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; P\u00f3\u017ano i w dodatku, moim zdaniem, nie najlepszy, bo zbyt  podporz\u0105dkowany owej poprawno\u015bci my\u015blenia. Gdy pan Wajda og\u0142osi\u0142 zamiar  kr\u0119cenia tego\u017c filmu, napisa\u0142em do niego list, oferuj\u0105c sw\u0105 pomoc, jako  \u017ce przecie\u017c jestem naocznym \u015bwiadkiem tamtych czas\u00f3w, doskonale pami\u0119tam  okupacyjny Krak\u00f3w, pami\u0119tam zdarzenia, nastroje, komentarze, a ponadto  jestem posiadaczem cennych dokument\u00f3w. Nie dosta\u0142em odpowiedzi\u2026 By\u0107 mo\u017ce  dlatego, \u017ce wcze\u015bniej bardzo krytykowa\u0142em \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, jako  zafa\u0142szowanie historii i ch\u0119\u0107 przypodobania si\u0119 establishmentowi  komunistycznemu.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; Co nie podoba si\u0119 Panu w filmie \u201eKaty\u0144\u201d?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; To, \u017ce jest w nim &#8211; o\u015bmielam si\u0119 twierdzi\u0107 &#8211; zbyt wiele  tendencyjnych uproszcze\u0144, a nawet przek\u0142ama\u0144. To, \u017ce podkre\u015bla  brutalno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w, a wyra\u017anie \u0142agodzi okrucie\u0144stwo Sowiet\u00f3w. W spos\u00f3b  niezwykle ostry pokazuje na przyk\u0142ad aresztowanie pracownik\u00f3w  Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Z tego filmu nieu\u015bwiadomiony historycznie  widz mo\u017ce wywnioskowa\u0107, \u017ce wszyscy profesorowie zostali wymordowani, a  przecie\u017c wielu po paru miesi\u0105cach wr\u00f3ci\u0142o do Krakowa, dzi\u0119ki czemu  mog\u0142em w mieszkaniu mojej ciotki s\u0142ucha\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w z historii\u2026 Mord  katy\u0144ski ilustruje w filmie tylko jedna mocna scena rozstrzelania, kt\u00f3ra  jednak\u017ce odbywa si\u0119 jakby dodatkowo, bezosobowo, jakby na marginesie\u2026  Takie odnios\u0142em wra\u017cenie. Nie ma w tym filmie okrucie\u0144stwa Sowiet\u00f3w,  cho\u0107 pokazuje on miejsca i czas, w kt\u00f3rym do nich nagminnie dochodzi\u0142o.  Jedynym Rosjaninem z krwi i ko\u015bci w filmie Wajdy jest \u201edobry Rosjanin\u201d\u2026  Moim zdaniem, film jest zbyt u\u0142adzony, niewyra\u017any i nie odegra roli,  jak\u0105 mu si\u0119 przypisuje: nie odkrywa prawdy, lecz j\u0105 zamazuje.<\/p>\r\n\r\n<p><strong> &#8211; Panie Profesorze, a czy kiedykolwiek poznamy prawd\u0119 o  katastrofie pod Smole\u0144skiem i czy w ni\u0105 uwierzymy?<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>&#8211; Podejrzewam tu spore i nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 trudno\u015bci, a prawda b\u0119dzie  wiecznie zamazana. Podzieli los tamtej sprzed 70 lat.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. Jackiem Trznadlem o k\u0142amstwach, poprawno\u015bci my\u015blenia i \u201ekorzy\u015bciach\u201d z katastrofy pod Smole\u0144skiem rozmawia Wies\u0142awa Lewandowska. WIES\u0141AWA LEWANDOWSKA: &#8211; Panie Profesorze, swym \u201eListem otwartym do Prezesa Rady Ministr\u00f3w Donalda Tuska\u201d wywo\u0142a\u0142 Pan spore zamieszanie i dyskusj\u0119 o przyczynach smole\u0144skiej katastrofy. Pisze Pan: \u201ezwracam si\u0119 do Pana, Panie Premierze, o powo\u0142anie niezale\u017cnej Mi\u0119dzynarodowej Komisji Technicznej [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21404"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21404\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}