{"id":2137,"date":"2008-06-21T08:37:45","date_gmt":"2008-06-21T08:37:45","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2137","title":{"rendered":"Polskie reakcje na Summorum Pontificum<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mija p\u00f3\u0142 roku od wej\u015bcia w \u017cycie papieskiego motu proprio<\/em> Summorum Pontificum<\/em>, uwalniaj\u0105cego Msz\u0119 \u015bw. Wszechczas\u00f3w. Praktycznie niemo\u017cliwe dotychczas uzyskanie tradycyjnej pos\u0142ugi liturgicznej i sakrament\u00f3w, obwarowane zezwoleniami poszczeg\u00f3lnych biskup\u00f3w, mia\u0142o ust\u0105pi\u0107 pe\u0142nej wolno\u015bci rytu \u015bw. Piusa V. Idea „indultu generalnego”, czyli ca\u0142kowitego uwolnienia tradycyjnej Mszy \u015bw., zg\u0142aszana przez prze\u0142o\u017conego Bractwa \u015bw. Piusa X jako jeden z warunk\u00f3w wst\u0119pnych podj\u0119cia rozm\u00f3w z Rzymem, mia\u0142a da\u0107 ksi\u0119\u017com i \u015bwieckim pe\u0142n\u0105 wolno\u015b\u0107 wyboru rytu Mszy – wyboru pomi\u0119dzy odartym z wielu element\u00f3w ortodoksji novus ordo Missae<\/em> a w pe\u0142ni katolickim rytem trydenckim. Reakcje, jakie wywo\u0142a\u0142 w naszym kraju papieski dokument, oraz wprowadzanie go w \u017cycie pozwalaj\u0105 na poczynienie interesuj\u0105cych obserwacji.<\/p>\r\n

Nak\u0142adanie kaga\u0144ca<\/h4>\r\n

Biskupi polscy postarali si\u0119 dokona\u0107 interpretacji papieskiego dokumentu w wygodnym dla siebie kierunku. W zwi\u0105zku z og\u0142oszeniem motu proprio<\/em> wydali o\u015bwiadczenie podpisane przez bp\u00f3w J\u00f3zefa Michalika i Piotra Liber\u0119, w kt\u00f3rym wytkni\u0119to kierunek dalszych wypowiedzi episkopatu. Podpieraj\u0105c si\u0119 ju\u017c tradycyjnie dzie\u0142ami „wielkiego poprzednika” Benedykta XVI, podkre\u015blono, \u017ce indult generalny zezwalaj\u0105cy na sprawowanie Mszy trydenckiej jest kontynuacj\u0105 motu proprio Ecclesia Dei<\/em> Jana Paw\u0142a II i potwierdza „wa\u017cno\u015b\u0107 soborowej odnowy liturgicznej”, a celem wydania dokumentu by\u0142o nie tyle zachowanie dziedzictwa liturgicznego, co wyp\u0142ywaj\u0105ce z ducha apostolskiego umo\u017cliwienie „powrotu do pe\u0142nej jedno\u015bci” z Ko\u015bcio\u0142em katolickim \u015brodowiskom przywi\u0105zanym do liturgii przedsoborowej. Dokument nie precyzuje, kogo rozumie si\u0119 pod enigmatycznym poj\u0119ciem „\u015brodowisk”, kt\u00f3re „oddali\u0142y si\u0119 od pe\u0142nej jedno\u015bci”. Czy chodzi o osoby walcz\u0105ce w polskich kuriach o pozwolenie na sprawowanie „starej Mszy”? Czy mo\u017ce dotyczy to katolik\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego Św. Piusa X? W pierwszym przypadku u\u017cyte stwierdzenie by\u0142oby przejawem ignorancji; w drugim – nie odzwierciedla\u0142oby stanu faktycznego i zaprzecza\u0142o okre\u015bleniom u\u017cytym w watyka\u0144skich dokumentach.<\/p>\r\n

Tymczasem na zebraniu plenarnym 2 i 3 pa\u017adziernika 2007 r. Konferencja Episkopatu Polski przyj\u0119\u0142a Wskazania dla polskich diecezji dotycz\u0105ce sprawowania Mszy \u015bw. wed\u0142ug og\u0142oszonego przez papie\u017ca<\/em> motu proprio Summorum Pontificum. Wskazania episkopatu nie stanowi\u0105 prawa nadrz\u0119dnego wobec papieskiego dekretu, nale\u017cy je traktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako reakcj\u0119 na dokument papieski oraz deklaracj\u0119 wsp\u00f3lnej polityki polskich biskup\u00f3w wobec uwolnienia Mszy trydenckiej.<\/p>\r\n

Wyra\u017cone wcze\u015bniej przez polskich hierarch\u00f3w deklaracje i gesty rado\u015bci nie wygl\u0105daj\u0105 szczerze przy wskazaniach traktuj\u0105cych papieskie motu proprio<\/em> jako dokument przedstawiaj\u0105cy jedynie „ramowe warunki” dla sprawowania Mszy trydenckiej. Stoi to w wyra\u017anej sprzeczno\u015bci z papieskim rozporz\u0105dzeniem, kt\u00f3re jako specjalny akt prawny (lex specialis<\/em>) Stolicy Apostolskiej sytuuje si\u0119 ponad zwyk\u0142ym prawem ko\u015bcielnym. W papieskim dekrecie czytamy:<\/p>\r\n

\r\n

Nakazujemy, aby wszystko to, co przez Nas zosta\u0142o postanowione w tym li\u015bcie apostolskim wydanym w formie motu proprio<\/em>, zosta\u0142o uznane za postanowione i zarz\u0105dzone i by\u0142o przestrzegane od dnia 14 wrze\u015bnia bie\u017c\u0105cego roku, uroczysto\u015bci Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca Świ\u0119tego, bez wzgl\u0119du na wszelkie przeciwne zarz\u0105dzenia.<\/p>\r\n <\/blockquote>\r\n

Papieski dokument wyznacza\u0142 biskupom rol\u0119 instancji pomocniczej i rozstrzygaj\u0105cej w sytuacjach spornych – rol\u0119, z kt\u00f3r\u0105 polscy biskupi nie chcieli si\u0119 pogodzi\u0107. Ju\u017c przygotowania do przyj\u0119cia wskaza\u0144 dla polskich diecezji dowodzi\u0142y negatywnego nastawienia niekt\u00f3rych hierarch\u00f3w. Podpisany pod dokumentem przewodnicz\u0105cy Komisji Episkopatu ds. Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w bp Stefan Cichy podzieli\u0142 si\u0119 z zebranymi negatywnymi do\u015bwiadczeniami dotycz\u0105cymi tradycyjnych \u015brodowisk indultowych, wyrastaj\u0105cymi (jak si\u0119 wydaje) z osobistego uprzedzenia. Jego g\u0142os by\u0142 szczeg\u00f3lnie wa\u017cny, zwa\u017cywszy na fakt, i\u017c jako jedyny z polskich hierarch\u00f3w by\u0142 osobi\u015bcie odpowiedzialny za odprawianie Mszy za indultem biskupa. W efekcie powsta\u0142 dokument episkopatu, kt\u00f3ry mo\u017cna bez przesady nazwa\u0107 antytradycyjnym kaga\u0144cem.<\/p>\r\n

Tw\u00f3rcy dokumentu nie podj\u0119li starania o wykonanie jasnych rozporz\u0105dze\u0144 Benedykta XVI, ale postanowili za wszelk\u0105 cen\u0119 zablokowa\u0107 ewentualne inicjatywy \u015bwieckich i obwarowa\u0107 warunkami przyznane wszystkim kap\u0142anom prawo do odprawiania Mszy trydenckiej. Stwierdzono zatem – wbrew papieskiemu dokumentowi – \u017ce zdolno\u015b\u0107 do odprawiania Mszy przez ksi\u0119dza „powinny weryfikowa\u0107 diecezjalne komisje liturgiczne” (pkt 6). Aby pomy\u015blnie przej\u015b\u0107 tak\u0105 weryfikacj\u0119, ksi\u0105dz musi mie\u0107 przygotowanych ministrant\u00f3w oraz „przyjmowa\u0107 ca\u0142\u0105 liturgi\u0119 w formie zwyczajnej i nadzwyczajnej” (pkt 6). W odniesieniu do \u015bwieckich r\u00f3wnie\u017c zastosowano restrykcje, wspominaj\u0105c o „wniosku o zezwolenie na Msz\u0119 \u015bw. w formie nadzwyczajnej” sk\u0142adanemu proboszczowi, a w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w biskupowi (pkt 4). Biskupi diecezjalni maj\u0105 rzekomo prawo okre\u015bla\u0107, jaki „rodzaj i wielko\u015b\u0107” powinna mie\u0107 grupa, „kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 stara\u0107 o odprawianie (…) Mszy \u015bw. wed\u0142ug formy nadzwyczajnej” (pkt 5). Tego ograniczenia nie znajdziemy jednak w papieskim dokumencie.<\/p>\r\n

Biskupi tak naprawd\u0119 nie zrobili nic, aby u\u0142atwi\u0107 dotarcie wiernych do Mszy \u015bw. Piusa V, zrobili natomiast wiele, aby to uniemo\u017cliwi\u0107. Gdyby dos\u0142ownie zastosowa\u0107 przepisy zakazuj\u0105ce odprawiania Mszy trydenckiej zamiast nowej Mszy (pkt 1), zaczerpni\u0119te zreszt\u0105 z analogicznego zarz\u0105dzenia episkopatu niemieckiego (gdzie jednak odnosi\u0142y si\u0119 do parafii, w kt\u00f3rych sprawuje si\u0119 tylko jedn\u0105 Msz\u0119 niedzieln\u0105!), powr\u00f3t rytu trydenckiego by\u0142by bardzo utrudniony. W polskich parafiach miejskich, gdzie Msze nast\u0119puj\u0105 jedna po drugiej przez niemal ca\u0142y dzie\u0144, znalezienie czasu na „form\u0119 nadzwyczajn\u0105” tak, aby nie utrudnia\u0142a pozosta\u0142ym wiernym uczestnictwa we Mszy w formie zwyczajnej (pkt 2), mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 w praktyce niemo\u017cliwe. W ten spos\u00f3b episkopat do\u0142o\u017cy\u0142 swoje trzy grosze do indultu generalnego, bardziej zwracaj\u0105c uwag\u0119 na zgodno\u015b\u0107 kaza\u0144 w czasie ewentualnych Mszy trydenckich z nauczaniem II Soboru Watyka\u0144skiego (pkt. 7), ni\u017c na samo umo\u017cliwienie jej odprawiania.<\/p>\r\n

„Mszy Wszechczas\u00f3w wst\u0119p wzbroniony!” – tak mo\u017cna by zatytu\u0142owa\u0107 dokument wyprodukowany przez polski episkopat. Tyle, \u017ce ten dokument nie posiada \u017cadnej mocy wi\u0105\u017c\u0105cej i mo\u017cna go po prostu zignorowa\u0107.<\/p>\r\n

Reakcje tradycyjnych \u015brodowisk w Polsce<\/h4>\r\n

Uwolnienie Mszy trydenckiej spowodowa\u0142o wzrost aktywno\u015bci \u015brodowisk tradycyjnych, jak r\u00f3wnie\u017c opowiedzenie si\u0119 po stronie Tradycji wielu do tej pory niezdecydowanych katolik\u00f3w. W r\u00f3\u017cnych miejscach w Polsce powsta\u0142y grupy wiernych domagaj\u0105cych si\u0119 Mszy wszechczas\u00f3w. Do kilkunastu ko\u015bcio\u0142\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a Msza \u015bw. Piusa V, kt\u00f3r\u0105 sprawuj\u0105 ksi\u0119\u017ca na podstawie papieskiego motu proprio<\/em>. Wydanie w pa\u017adzierniku przez polski episkopat kuriozalnego dokumentu spowodowa\u0142o jednak koniec euforii, ostudzenie emocji, a od pewnego momentu r\u00f3wnie\u017c \u0142atw\u0105 do zaobserwowania polaryzacj\u0119 postaw. Ju\u017c podanie do publicznej wiadomo\u015bci informacji o planowanej konferencji polskiego episkopatu, na kt\u00f3rej biskupi mieli przedyskutowa\u0107 papieski dekret i wyda\u0107 dokument w tej sprawie, spowodowa\u0142o nie tylko wyczekiwanie, ale niepewno\u015b\u0107 i obawy. By\u0142y one \u0142atwe do zrozumienia w kontek\u015bcie podobnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 modernistycznych hierarch\u00f3w w ca\u0142ej niemal Europie, kt\u00f3re niemal zawsze ko\u0144czy\u0142y si\u0119 utrudnianiem dost\u0119pu do Mszy trydenckiej. Niekt\u00f3re \u015brodowiska zacz\u0119\u0142y przygotowywa\u0107 si\u0119 do przewidywanej batalii o literalne przestrzeganie papieskiego dekretu. Do jawnego przeciwstawienia si\u0119 niemaj\u0105cemu mocy prawnej dokumentowi episkopatu jednak nie dosz\u0142o ze wzgl\u0119du na sprzeciw cz\u0119\u015bci dawnych \u015brodowisk indultowych, postrzegaj\u0105cych inicjatywy przeciwnik\u00f3w wskaza\u0144 episkopatu jako nieodpowiedzialne, awanturnicze, tworz\u0105ce atmosfer\u0119 nieufno\u015bci wobec polskiej hierarchii, w kt\u00f3rej „nie ma przeciwnik\u00f3w Mszy trydenckiej”.<\/p>\r\n

Tzw. \u015brodowiska indultowe nigdy nie stanowi\u0142y monolitu. Zawsze w ich obr\u0119bie mo\u017cna by\u0142o wyr\u00f3\u017cni\u0107 katolik\u00f3w podejmuj\u0105cych walk\u0119 o restytucj\u0119 Tradycji, staraj\u0105cych si\u0119 „robi\u0107 swoje” na wi\u0119ksz\u0105 chwa\u0142\u0119 Boga. Mo\u017cna by\u0142o jednak spotka\u0107 tak\u017ce tych, dla kt\u00f3rych Msza trydencka posiada\u0142a znaczenie wy\u0142\u0105cznie estetyczne. Dla pierwszych „kaganiec” na\u0142o\u017cony przez Konferencj\u0119 Episkopatu Polski na Msz\u0119 trydenck\u0105 by\u0142 czym\u015b oburzaj\u0105cym, sprzecznym z duchem papieskiego dekretu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich potraktowa\u0142a wskazania episkopatu jako sprzeczne z prawem i nieobowi\u0105zuj\u0105ce, a w niekt\u00f3rych ko\u015bcio\u0142ach zast\u0105piono now\u0105 Msz\u0119 – Msz\u0105 trydenck\u0105, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na dokument biskup\u00f3w. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce wobec interwencji Benedykta XVI w zwi\u0105zku z podobnym dokumentem episkopatu niemieckiego by\u0142y to dzia\u0142ania uzasadnione i ca\u0142kowicie legalne.<\/p>\r\n

Pojawili si\u0119 jednak r\u00f3wnie\u017c tacy, dla kt\u00f3rych papieski dokument obwarowany wskazaniami episkopatu jest zwie\u0144czeniem ich wysi\u0142k\u00f3w i stara\u0144. Ich zdaniem wojna zosta\u0142a zako\u0144czona, Tradycja powr\u00f3ci\u0142a do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, a wszelkie inne dzia\u0142ania mog\u0105 tylko pogorszy\u0107 spraw\u0119. Wygospodarowanie kawa\u0142ka przestrzeni parafialnej obok charyzmatyk\u00f3w jest szczytem ich marze\u0144, stanowi d\u0142ugo oczekiwany sukces. Podj\u0119cie stara\u0144 o literalne przestrzeganie papieskiego dokumentu jest przez nich traktowane jako niepos\u0142usze\u0144stwo wobec biskup\u00f3w, natomiast kontynuacja walki o integralne nauczanie katolickie, pozbawione element\u00f3w modernistycznych, stanowi niebezpieczn\u0105 kontestacj\u0119 nauczania II Soboru Watyka\u0144skiego. Środowiska tradycyjnych katolik\u00f3w stan\u0119\u0142y przed powa\u017cnym problemem: jaki jest cel ich dzia\u0142alno\u015bci? Zbawienie dusz za po\u015brednictwem nieska\u017conego herezj\u0105 nauczania katolickiego, a wi\u0119c kontynuacja walki – czy te\u017c rola listka figowego modernist\u00f3w? (RyM) Ω<\/p>\r\n\r\n

Przypisy:<\/h4>\r\n
    \r\n
  1. Wskazania Konferencji Episkopatu Polski mo\u017cna znale\u017a\u0107 w serwisie opoka.org.pl.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n


    \r\nZa: Zawsze Wierni<\/a>, nr 4\/2008<\/a> (107<\/a>)
    \r\n    „Polskie reakcje na Summorum Pontificum<\/em>„<\/a><\/p>\r\n

     <\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mija p\u00f3\u0142 roku od wej\u015bcia w \u017cycie papieskiego motu proprio Summorum Pontificum, uwalniaj\u0105cego Msz\u0119 \u015bw. Wszechczas\u00f3w. Praktycznie niemo\u017cliwe dotychczas uzyskanie tradycyjnej pos\u0142ugi liturgicznej i sakrament\u00f3w, obwarowane zezwoleniami poszczeg\u00f3lnych biskup\u00f3w, mia\u0142o ust\u0105pi\u0107 pe\u0142nej wolno\u015bci rytu \u015bw. Piusa V. Idea „indultu generalnego”, czyli ca\u0142kowitego uwolnienia tradycyjnej Mszy \u015bw., zg\u0142aszana przez prze\u0142o\u017conego Bractwa \u015bw. Piusa X jako jeden […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2137"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}