{"id":20857,"date":"2010-04-23T23:01:55","date_gmt":"2010-04-24T04:01:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=20857"},"modified":"2010-04-23T23:04:25","modified_gmt":"2010-04-24T04:04:25","slug":"ekspert-od-systemow-nawigacji-satelitarnej-wykluczam-wersje-bledu-pilota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=20857","title":{"rendered":"Ekspert system\u00f3w nawigacji satelitarnej: Wykluczam wersj\u0119 b\u0142\u0119du pilota"},"content":{"rendered":"

Jest wysoce nieprawdopodobne, by pilot znaj\u0105cy lotnisko, opieraj\u0105c si\u0119 na ocenie wysoko\u015bci maszyny na systemie radarowym RW-5M, znajdowa\u0142 si\u0119 na 1500 m przed celem na wysoko\u015bci 0 metr\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z ekspertem od system\u00f3w nawigacji satelitarnej (imi\u0119 i nazwisko znane redakcji) rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler.
\r\n Nasz rozm\u00f3wca zastrzeg\u0142 poufno\u015b\u0107 swoich danych ze wzgl\u0119du na charakter wykonywanej pracy<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jak dzia\u0142a nowoczesny system ostrzegania przed przeszkodami TAWS, instalowany w samolotach?<\/strong>
\r\n – Wysoko\u015b\u0107 lotu samolotu jest stale por\u00f3wnywana z tr\u00f3jwymiarowym modelem Ziemi: gdy samolot traci wysoko\u015b\u0107 lub gdy znajduje si\u0119 nisko nad terenem, tzw. Low Level Flight, mapa za pomoc\u0105 trzech kolor\u00f3w informuje o niebezpiecze\u0144stwie. Czerwony – \u017c\u00f3\u0142ty – zielony pokazuj\u0105 pilotowi skal\u0119 zagro\u017cenia. Jednym rzutem oka mo\u017cna rozpozna\u0107 niebezpiecze\u0144stwo, tzw. Dead Ends. Jeszcze zanim zagro\u017cenie b\u0119dzie konkretne, mo\u017cna go unikn\u0105\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Odk\u0105d TAWS wprowadzono do u\u017cytku 20 lat temu, \u017caden z samolot\u00f3w nie rozbi\u0142 si\u0119, podchodz\u0105c do l\u0105dowania. Czy to oznacza, \u017ce ten system jest niezawodny? <\/strong>
\r\n – Urz\u0105dzenia elektroniczne produkowane na potrzeby lotnictwa i wojska s\u0105 konstruowane w taki spos\u00f3b, \u017ce s\u0105 praktycznie bezawaryjne. Do tego dochodz\u0105 liczne procedury kontrolne wykluczaj\u0105ce taki scenariusz.<\/p>\r\n\r\n

Prezydencki samolot Tu-154M wyposa\u017cony by\u0142 w system TAWS, co oznacza, \u017ce powinien bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107. Dlaczego, wed\u0142ug Pana, tak si\u0119 nie sta\u0142o?<\/strong>
\r\n – Samolot powinien by\u0142 bezpiecznie wyl\u0105dowa\u0107 nawet w z\u0142ych warunkach pogodowych. Je\u017celi widoczno\u015b\u0107 w p\u0142aszczy\u017anie horyzontalnej by\u0142a mniejsza ni\u017c 550 m, to panowa\u0142y przynajmniej warunki ILS CAT-1 – w takiej sytuacji wie\u017ca nie powinna by\u0142a zezwoli\u0107 na l\u0105dowanie. Poniewa\u017c znane s\u0105 warunki pogodowe, nale\u017cy wykluczy\u0107 wersj\u0119 o b\u0142\u0119dzie pilota. Mo\u017cliwo\u015bci zasadniczo s\u0105 dwie: atak elektroniczny z zewn\u0105trz b\u0105d\u017a dywersja na pok\u0142adzie samego samolotu.<\/p>\r\n\r\n

W bazie danych systemu TAWS zainstalowanego w Tu-154M mog\u0142o nie by\u0107 kompletnych cyfrowych map okolic Smole\u0144ska, jak sugeruj\u0105 niekt\u00f3rzy eksperci?<\/strong>
\r\n – Mapy s\u0105 produkcji ameryka\u0144skiej. \u0179adne miejsca nie by\u0142y od czasu „zimnej wojny” tak dok\u0142adnie sprawdzane i modelowane jak w\u0142a\u015bnie okolice rosyjskich lotnisk wojskowych, tak\u017ce tych najmniejszych. Poniewa\u017c za\u015b w Smole\u0144sku w ci\u0105gu ostatnich 50 lat nie by\u0142o trz\u0119sienia ziemi, pr\u00f3b j\u0105drowych ani dzia\u0142a\u0144 budowlanych zmieniaj\u0105cych ca\u0142kowicie powierzchni\u0119 terenu, wi\u0119c \u017caden ekspert nie traktuje tej tezy powa\u017cnie. Gdyby mapa by\u0142a z\u0142a, rozbi\u0142by si\u0119 trzy dni wcze\u015bniej wasz premier Donald Tusk.<\/p>\r\n\r\n

Wiemy, \u017ce istniej\u0105 techniki umo\u017cliwiaj\u0105ce fa\u0142szowanie danych, kt\u00f3re piloci odczytuj\u0105 z urz\u0105dze\u0144 pok\u0142adowych samolotu. Na czym one polegaj\u0105? <\/strong>
\r\n – Jedn\u0105 z technik, opisywanych zreszt\u0105 w polskich mediach, jest tzw. meaconing polegaj\u0105cy na przechwyceniu przez specjalne urz\u0105dzenie elektroniczne sygna\u0142u satelity o cz\u0119stotliwo\u015bci 1575.420 MHz i wys\u0142aniu go z op\u00f3\u017anieniem kilku milisekund z wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 ni\u017c sygna\u0142 oryginalny. Je\u015bli kto\u015b chce dokona\u0107 inteligentnego sabota\u017cu, manipuluje tylko jeden, s\u0142aby sygna\u0142 satelity znajduj\u0105cego si\u0119 horyzontalnie. Komputer pok\u0142adowy wierzy temu sygna\u0142owi, powstaje przek\u0142amanie po\u0142o\u017cenia i wysoko\u015bci w\u0142asnej pozycji. Sygna\u0142 taki mo\u017cna wys\u0142a\u0107 tak\u017ce z ziemi.<\/p>\r\n\r\n

Jak du\u017ce jest urz\u0105dzenie, kt\u00f3re go wysy\u0142a, i czy samolot musi znajdowa\u0107 si\u0119 nad nim, by sygna\u0142 zadzia\u0142a\u0142?<\/strong>
\r\n – Urz\u0105dzenie zak\u0142\u00f3caj\u0105ce sygna\u0142 jest bardzo ma\u0142e. Mo\u017cna je po prostu zostawi\u0107 w dowolnym miejscu w lesie. Sygna\u0142 ma znikom\u0105 moc, odpowiadaj\u0105c\u0105 energii wypromieniowywanej przez robaczka \u015bwi\u0119toja\u0144skiego. Jest on niezauwa\u017calny i nie do wykrycia. Co do zasi\u0119gu pracy urz\u0105dzenia: grupce m\u0142odych elektronik\u00f3w w Nowym Jorku uda\u0142o si\u0119 zak\u0142\u00f3ci\u0107 l\u0105dowanie samolotu na lotnisku w Bostonie! Tak wi\u0119c samolot nie musi si\u0119 znajdowa\u0107 bezpo\u015brednio nad \u017ar\u00f3d\u0142em zak\u0142\u00f3ce\u0144, nie potrzeba dzia\u0142 elektronicznych, kt\u00f3re zostawi\u0142yby \u015blad w postaci charakterystycznych uszkodze\u0144 elektroniki pok\u0142adowej. Jest to do tego stopnia niebezpieczne, \u017ce fachowcy od bezpiecze\u0144stwa lot\u00f3w \u015bwietnie zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z realnego zagro\u017cenia meaconingiem, kt\u00f3ry nie zostawia \u015blad\u00f3w. Dlatego te\u017c w samej tylko Unii Europejskiej rozwini\u0119to strategi\u0119 Navigation Warfare, kt\u00f3ra ma by\u0107 zrealizowana do 2018 roku i zostanie oddana do dyspozycji wojska. Powsta\u0142o specjalne konsorcjum przemys\u0142owe, kt\u00f3re otrzyma\u0142o zlecenia na rozwini\u0119cie tej technologii. Nikt nie wydaje dziesi\u0105tek milion\u00f3w euro z powodu czysto teoretycznego zagro\u017cenia…<\/p>\r\n\r\n

Czy istnieje prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142 u\u017cy\u0107 meaconingu w przypadku prezydenckiego samolotu? Co mog\u0142oby na to wskazywa\u0107?<\/strong>
\r\n – Wskazuje na to przesuni\u0119cie horyzontalne i wertykalne w stosunku do prawid\u0142owego lotu samolotu. Samolot lecia\u0142 nad drzewami pozbawionymi li\u015bci, zahaczaj\u0105c o nie. Mog\u0142o si\u0119 sta\u0107, \u017ce miernik wysoko\u015bci mierzy\u0142 wysoko\u015b\u0107 do pod\u0142o\u017ca lasu, a nie do czubk\u00f3w drzew. Nie wiemy jeszcze, czy TAWS w rejonie Smole\u0144ska – a tamtejsze regionalne lotnisko nie ma znaczenia mi\u0119dzynarodowego i nie posiada systemu precyzyjnego naprowadzania ILS – podaje wysoko\u015b\u0107 terenu nad poziomem zera z uwzgl\u0119dnieniem wysoko\u015bci drzew, czy nie. Jest to pytanie do producenta systemu, kt\u00f3re nale\u017cy wyja\u015bni\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Z jakich instrument\u00f3w korzysta\u0142 pilot?<\/strong>
\r\n – Je\u015bli u\u017cywa\u0142 GPS, odbi\u00f3r zosta\u0142 zak\u0142\u00f3cony, co technicznie umo\u017cliwia meaconing. Typowa dla GPS dok\u0142adno\u015b\u0107 jest bardzo dobra, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wynosi kilka metr\u00f3w – je\u015bli spojrze\u0107 na specyfikacje GPS Standard Positioning Service (SPS), osi\u0105gana dok\u0142adno\u015b\u0107 obliczania wysoko\u015bci wynosi plus minus 25 m (przez 95 proc. czasu). Wed\u0142ug TSO-C129A pomiar GPS u\u017cywany jest wy\u0142\u0105cznie do horyzontalnego prowadzenia maszyny do wysoko\u015bci powy\u017cej 500 st\u00f3p nad poziomem terenu, a wysoko\u015b\u0107 jest mierzona miernikiem barometrycznym. W zwi\u0105zku z tym jest czyst\u0105 spekulacj\u0105, czy pilot lecia\u0142 wed\u0142ug radiowego miernika wysoko\u015bci, na wzrok, czy GPS z pomiarem barometrycznym. Oboj\u0119tnie jednak, czy u\u017cywa\u0142 pomiaru barometrycznego czy altimetra radiowego: je\u015bli nie zna\u0142 wysoko\u015bci czubk\u00f3w drzew, by\u0142o to fatalne. By\u0107 mo\u017ce pilot ignorowa\u0142 wysoko\u015b\u0107 lasu, z kt\u00f3rym nie mia\u0142by kolizji, gdyby samolot nie znajdowa\u0142 si\u0119 w b\u0142\u0119dnej pozycji w wyniku odchylenia wskaza\u0144 przyrz\u0105d\u00f3w, lecz lecia\u0142 dok\u0142adnie wed\u0142ug tzw. Runway. B\u0142\u0105d po\u0142o\u017cenia horyzontalnego rz\u0119du 25 m wykracza poza ramy profilu b\u0142\u0119du systemu GPS.<\/p>\r\n\r\n

By\u0142y dow\u00f3dca 36. Specjalnego Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego p\u0142k Tomasz Pietrzak twierdzi, \u017ce system TAWS by\u0142 prawdopodobnie zblokowany w samolocie prezydenckim. Ma tak nakazywa\u0107 w pewnych okoliczno\u015bciach instrukcja tego urz\u0105dzenia… <\/strong>
\r\n – To oboj\u0119tne, czy system TAWS by\u0142 w\u0142\u0105czony, czy nie i w odniesieniu do jakiej wysoko\u015bci mierzy\u0142 wysoko\u015b\u0107. Pomiar pozycji GPS odbywa si\u0119 nadal innymi \u017ar\u00f3d\u0142ami, kt\u00f3re s\u0105 z regu\u0142y zdublowane, gdyby jeden z nich nie dzia\u0142a\u0142. System radarowy RW-5M znajduj\u0105cy si\u0119 na pok\u0142adzie maszyny prezydenckiej umo\u017cliwia pomiar wysoko\u015bci z dok\u0142adno\u015bci\u0105 do 5 metr\u00f3w. Jest wysoce nieprawdopodobne, by pilot znaj\u0105cy lotnisko, opieraj\u0105c si\u0119 na ocenie wysoko\u015bci maszyny na tym wy\u0142\u0105cznie urz\u0105dzeniu, znajdowa\u0142 si\u0119 na 1500 m przed celem na wysoko\u015bci 0 metr\u00f3w!<\/p>\r\n\r\n

Czy mo\u017cna udowodni\u0107, gdyby tak si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wskazania urz\u0105dze\u0144 samolotu prezydenckiego zosta\u0142y przek\u0142amane? <\/strong>
\r\n – Wiadomo, \u017ce wszelkie niezb\u0119dne ku temu informacje znajduj\u0105 si\u0119 w czarnych skrzynkach. Umieszczone w nich no\u015bniki elektromagnetyczne mo\u017cna niestety skutecznie zmanipulowa\u0107. Ka\u017cd\u0105 informacj\u0119 mo\u017cna z nich przegra\u0107, rozkodowa\u0107, a dysponuj\u0105c odpowiednim sprz\u0119tem, wpisa\u0107 nowe, wiarygodnie wygl\u0105daj\u0105ce informacje i nikt nie b\u0119dzie w stanie tego sprawdzi\u0107. Jako dow\u00f3d w \u015bledztwie z punktu widzenia interes\u00f3w suwerennego pa\u0144stwa polskiego s\u0105 one ju\u017c niewiarygodne.<\/p>\r\n\r\n

Mo\u017cna wykry\u0107, \u017ce kto\u015b majstrowa\u0142 przy czarnych skrzynkach?<\/strong>
\r\n – Jest to niestety nie do wykrycia. Je\u015bli manipulacji dokonuje amator, to mo\u017cna to sprawdzi\u0107, inaczej jest, gdy dokonuje tego profesjonalista.<\/p>\r\n\r\n

Profesor Jacek Trznadel, przewodnicz\u0105cy Rady Polskiej Fundacji Katy\u0144skiej, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w li\u015bcie otwartym do premiera Donalda Tuska o powo\u0142anie niezale\u017cnej Mi\u0119dzynarodowej Komisji Technicznej do zbadania przyczyn katastrofy samolotu prezydenckiego ko\u0142o Katynia. Wnioski takiej komisji z udzia\u0142em najlepszych \u015bwiatowych ekspert\u00f3w mia\u0142yby podstawowe znaczenie dla opinii publicznej i dla historii. Co Pan s\u0105dzi o tym pomy\u015ble?<\/strong>
\r\n – Oczywi\u015bcie popieram t\u0119 propozycj\u0119. By\u0107 mo\u017ce komisja b\u0119dzie dysponowa\u0142a technikami \u015bledczymi, kt\u00f3re nie s\u0105 nam dost\u0119pne. Poza tym to dobra mo\u017cliwo\u015b\u0107, by na podstawie tych szcz\u0105tkowych informacji, kt\u00f3rych nie da si\u0119 zafa\u0142szowa\u0107, odpowiedzie\u0107 na cz\u0119\u015b\u0107 pyta\u0144 w tej sprawie. Takiej komisji trudno b\u0119dzie te\u017c postawi\u0107 zarzuty politycznej stronniczo\u015bci, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 ju\u017c teraz zmor\u0105 niekt\u00f3rych polskich fachowc\u00f3w. Niestety, znaj\u0105c dotychczasowy przebieg \u015bledztwa, obawiam si\u0119, \u017ce na wi\u0119kszo\u015b\u0107 pyta\u0144 postawionych przez komisj\u0119 nie otrzymamy ju\u017c odpowiedzi. Wa\u017cne jest jednak obiektywne usystematyzowanie w\u0105tpliwo\u015bci w tej sprawie, by setki milion\u00f3w ludzi na ca\u0142ej ziemi mog\u0142y same wyrobi\u0107 sobie zdanie na temat katastrofy.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Panu za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jest wysoce nieprawdopodobne, by pilot znaj\u0105cy lotnisko, opieraj\u0105c si\u0119 na ocenie wysoko\u015bci maszyny na systemie radarowym RW-5M, znajdowa\u0142 si\u0119 na 1500 m przed celem na wysoko\u015bci 0 metr\u00f3w Z ekspertem od system\u00f3w nawigacji satelitarnej (imi\u0119 i nazwisko znane redakcji) rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler. Nasz rozm\u00f3wca zastrzeg\u0142 poufno\u015b\u0107 swoich danych ze wzgl\u0119du na charakter wykonywanej pracy Jak […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[84,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20857"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20857"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20857\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}