{"id":2072,"date":"2008-06-05T15:39:11","date_gmt":"2008-06-05T15:39:11","guid":{"rendered":""},"modified":"2009-12-24T09:22:14","modified_gmt":"2009-12-24T14:22:14","slug":"w-kryjowce-anonimowosci-wystawa-twarze-radomskiej-bezpieki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2072","title":{"rendered":"W kryj\u00f3wce anonimowo\u015bci &#8211; Wystawa &#8222;Twarze Radomskiej Bezpieki&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Instytut Pami\u0119ci Narodowej przygotowa\u0142 kolejn\u0105 wystaw\u0119, tym razem  po\u015bwi\u0119con\u0105 radomskim funkcjonariuszom SB i UB. Wzbudza ona niema\u0142e  emocje i zainteresowanie. Cz\u0119sto osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce &#8222;opieki&#8221; UB i SB  maj\u0105 okazj\u0119 po raz pierwszy zobaczy\u0107, jak wygl\u0105dali ich prze\u015bladowcy,  kt\u00f3rzy w przesz\u0142o\u015bci za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieli pozosta\u0107 anonimowi. Dzi\u0119ki  wystawie wyszli z ukrycia. Nie pomog\u0142y nawet pr\u00f3by oskar\u017cania IPN o  \u0142amanie ustawy&#8230; o ochronie danych osobowych.<\/p>\r\n\r\n<p>Na wystawie  mo\u017cna obejrze\u0107 zdj\u0119cia i biogramy 78 wysokich funkcjonariuszy  bezpiecze\u0144stwa: komendant\u00f3w wojew\u00f3dzkich milicji w Radomiu, ich  zast\u0119pc\u00f3w ds. S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, a tak\u017ce dowiedzie\u0107 si\u0119, kto  piastowa\u0142 funkcje naczelnik\u00f3w i kierownik\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w oraz kierowa\u0142  strukturami powiatowymi najpierw Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, a potem S\u0142u\u017cby  Bezpiecze\u0144stwa na ziemi radomskiej.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Bezpieka pokazana<\/strong><br \/>\r\n Arkadiusz  Kutkowski z radomskiej delegatury IPN przyznaje, \u017ce podczas  przygotowywania wystawy trzeba by\u0142o dokona\u0107 selekcji materia\u0142u  archiwalnego. Nie mo\u017cna by\u0142o umie\u015bci\u0107 na niej os\u00f3b spoza kierownictwa  bezpieki, funkcjonariuszy ni\u017cszego szczebla zajmuj\u0105cych si\u0119  bezpo\u015brednio przes\u0142uchaniami zatrzymanych, inwigilacj\u0105, werbowaniem  tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, bo by\u0142o ich kilka tysi\u0119cy. Zreszt\u0105 i tak  dokumenty SB s\u0105 niekompletne, co te\u017c stanowi\u0142o dodatkowe ograniczenia  przy przygotowywaniu ekspozycji. <br \/>\r\n Kutkowski podkre\u015bla, \u017ce atutem  wystawy jest zaprezentowanie dokument\u00f3w wytworzonych przez sam\u0105  bezpiek\u0119: zdj\u0119\u0107, opinii prze\u0142o\u017conych, za\u015bwiadcze\u0144 z odbytych kurs\u00f3w czy  uko\u0144czonych szk\u00f3\u0142 dla funkcjonariuszy bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re by\u0142y  zawarte w ich teczkach personalnych. <br \/>\r\n &#8211; Jest to swego rodzaju  portret w\u0142asny UB i SB, kt\u00f3re infiltrowa\u0142y nie tylko obywateli, ale i  swoich pracownik\u00f3w &#8211; zaznacza Arkadiusz Kutkowski.<br \/>\r\n Ale najwa\u017cniejsze  jest jednak to, \u017ce radomianie mog\u0105 po raz pierwszy zobaczy\u0107 twarze  esbek\u00f3w, kt\u00f3rzy &#8222;opiekowali si\u0119&#8221; nimi przez ca\u0142y okres PRL. Nie s\u0105 ju\u017c  oni anonimowi. &#8211; Nie wiedzia\u0142em o tym, \u017ce jeden z by\u0142ych esbek\u00f3w to  znany radomski komornik s\u0105dowy, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 spraw\u0119 mojej by\u0142ej  firmy. Z kolei inna osoba przez kilka lat by\u0142a moim s\u0105siadem. Nie  wiedzieli\u015bmy, jak si\u0119 okazuje, nic o jego przesz\u0142o\u015bci, m\u00f3wi\u0142, \u017ce jest  emerytem wojskowym &#8211; relacjonuje radomianin Andrzej Wasilewski. &#8211;  My\u015bl\u0119, \u017ce wiele os\u00f3b mo\u017ce dozna\u0107 podobnego szoku jak ja, gdy obejrzy  wystaw\u0119. Przecie\u017c kiedy\u015b esbecy nie chwalili si\u0119 swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105, nikt ich  nie zna\u0142, my\u015bla\u0142o si\u0119 co najwy\u017cej, \u017ce s\u0142u\u017cyli w milicji &#8211; dodaje.<br \/>\r\n Zerwanie  z anonimowo\u015bci\u0105 ludzi bezpieki to niew\u0105tpliwie najwa\u017cniejszy cel  ekspozycji, co wyt\u0142umaczy\u0142 Bronis\u0142aw Kaw\u0119cki, jeden z represjonowanych  w latach 80. ubieg\u0142ego wieku dzia\u0142aczy radomskiej &#8222;Solidarno\u015bci&#8221;.  Przypomnia\u0142 on, \u017ce UB i SB zachowywa\u0142y si\u0119 w podobny spos\u00f3b wobec  aresztowanych \u017co\u0142nierzy AK, WiN, NSZ czy w stosunku do opozycjonist\u00f3w z  lat p\u00f3\u017aniejszych. &#8211; Jak wspominaj\u0105 kombatanci i jak my to pami\u0119tamy,  kazali wszystkim stawa\u0107 twarz\u0105 do \u015bciany. Mieli\u015bmy by\u0107 odwr\u00f3ceni do  nich plecami, ich twarze mia\u0142y pozosta\u0107 anonimowe. My\u015bleli, \u017ce w ten  spos\u00f3b ukryj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 &#8211; stwierdzi\u0142 Kaw\u0119cki. &#8211; Teraz tej  anonimowo\u015bci zostali pozbawieni &#8211; podkre\u015bli\u0142.<br \/>\r\n A zale\u017cy na niej by\u0142ym  funkcjonariuszom ca\u0142y czas. Jeszcze zanim otwarto radomsk\u0105 wystaw\u0119,  organizatorzy odbierali dziwne, anonimowe telefony (lub kto\u015b  przedstawia\u0142 si\u0119, zapewne pod fa\u0142szywym nazwiskiem) z pytaniami o to,  jacy ubecy znajd\u0105 si\u0119 na ekspozycji, kto b\u0119dzie pokazany. By\u0142y te\u017c  telefony z oskar\u017ceniami, \u017ce pokazuj\u0105c sylwetki funkcjonariuszy, IPN  \u0142amie ustaw\u0119 o ochronie danych osobowych. Co ciekawe, argument taki  pojawia\u0142 si\u0119 w ka\u017cdym mie\u015bcie, gdzie Instytut przygotowywa\u0142 podobne  ekspozycje, ale na szcz\u0119\u015bcie ta ustawa nie daje podstaw do zablokowania  tego rodzaju wystaw, wszak pokazani tu funkcjonariusze pe\u0142nili w  przesz\u0142o\u015bci wysokie funkcje publiczne, nie byli za\u015b zwyk\u0142ymi  &#8222;Kowalskimi&#8221;.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>45 lat w s\u0142u\u017cbie w\u0142adzy ludowej<\/strong><br \/>\r\n Wystawa  w Resursie Obywatelskiej pokazuje pewien wycinek historii radomskiej  bezpieki, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 ju\u017c w styczniu 1945 roku. Niemcy zostali  wyparci z Radomia 1 stycznia, a ju\u017c cztery dni p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Miejski  Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, a 21 stycznia &#8211; powiatowy. Nie  zachowa\u0142y si\u0119, niestety, akta personalne pierwszych szef\u00f3w tych  jednostek: Henryka Konopki, Aleksandra Bulby i Stanis\u0142awa  Chru\u015bci\u0144skiego. Co ciekawe, bezpiek\u0119 w Radomiu organizowa\u0142 p\u0142k NKWD  Rus\u0142an Pimienow, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 zorganizowaniem prowokacji maj\u0105cej na  celu zatrzymanie przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Trzeba te\u017c  podkre\u015bli\u0107, \u017ce obok UB w Radomiu by\u0142a te\u017c siedziba NKWD &#8211; przy ul.  Mickiewicza, w budynku, gdzie podczas wojny mie\u015bci\u0142a si\u0119 niemiecka  \u017candarmeria. Zreszt\u0105 Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego zaj\u0105\u0142  by\u0142\u0105 siedzib\u0119 gestapo przy ul. Ko\u015bciuszki. Nowy okupant katowa\u0142 i  mordowa\u0142 Polak\u00f3w w tych samych miejscach, co niemieccy oprawcy&#8230;<br \/>\r\n Jednym  z pierwszych ubeckich kat\u00f3w, kt\u00f3rego zdj\u0119cie zamieszczono na wystawie,  by\u0142 Czes\u0142aw (Byk) Borecki, kierownik MUBP w Radomiu od sierpnia 1945 r.  do wrze\u015bnia 1946 roku. W teczce personalnej zachowa\u0142a si\u0119 fotografia  m\u0142odego, wydawa\u0142oby si\u0119, zwyczajnego cz\u0142owieka w mundurze wojskowym,  dlatego te\u017c zdj\u0119cie to ani przez chwil\u0119 nie sugeruje charakteru jego  &#8222;dokona\u0144&#8221;. Borecki, jak pisz\u0105 w swoich wspomnieniach kombatanci, kt\u00f3rzy  przeszli przez katowni\u0119 UB, odznacza\u0142 si\u0119 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 i  brutalno\u015bci\u0105, obrzuca\u0142 wi\u0119\u017ani\u00f3w wyzwiskami, grozi\u0142 im \u015bmierci\u0105, zwraca\u0142  si\u0119 do nich&#8230; po rosyjsku. Ale ta brutalno\u015b\u0107 by\u0142a z punktu widzenia  komunist\u00f3w skuteczna, bo Borecki doprowadzi\u0142 m.in. do aresztowania  Stefana Bembi\u0144skiego &#8222;Harnasia&#8221;, dow\u00f3dcy oddzia\u0142u, kt\u00f3ry najpierw bra\u0142  udzia\u0142 w rozbiciu wi\u0119zienia UB w Kielcach (dowodzi\u0142 tam Antoni Heda  &#8222;Szary&#8221;), a potem samodzielnie rozbi\u0142 wi\u0119zienie w Radomiu. Borecki  nast\u0119pnie awansowa\u0142, swoj\u0105 karier\u0119 zako\u0144czy\u0142 w MSW, spokojnie do\u017cywaj\u0105c  emerytury, nie niepokojony przez nikogo a\u017c do \u015bmierci w 1978 roku.<br \/>\r\n Co  ciekawe, wida\u0107 to zreszt\u0105 dobrze na podstawie biogram\u00f3w funkcjonariuszy  &#8211; kierownictwo radomskiej bezpieki tworzy\u0142y osoby urodzone poza  Radomiem, miejscowych funkcjonariuszy by\u0142o niewielu. Historycy s\u0105  zgodni, \u017ce by\u0142 to efekt braku zaufania szef\u00f3w do swoich podw\u0142adnych.  Ludzie przysy\u0142ani z innych region\u00f3w \u00f3wczesnego wojew\u00f3dztwa kieleckiego  wydawali si\u0119 pewniejsi. Wp\u0142yw na to mia\u0142a przede wszystkim du\u017ca  aktywno\u015b\u0107 zbrojnego podziemia antykomunistycznego na ziemi radomskiej.  UB ba\u0142 si\u0119, \u017ce podziemie mo\u017ce nawi\u0105za\u0107 z nimi wsp\u00f3\u0142prac\u0119. \u0179e nie by\u0142y  to tylko czcze obawy, najlepiej \u015bwiadczy przyk\u0142ad PUBP w Kozienicach,  gdzie komendantem w lutym 1945 r. zosta\u0142 Stefan Osi\u0144ski, porucznik w  oddziale Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich. Bezpieka szybko zorientowa\u0142a si\u0119 w  &#8222;wywrotowej dzia\u0142alno\u015bci&#8221; komendanta, kt\u00f3ry nie tylko \u0142agodnie  traktowa\u0142 aresztowanych, ale tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z &#8222;le\u015bnymi&#8221;,  przekazuj\u0105c im wiele cennych informacji. W kwietniu, gdy grozi\u0142o mu  aresztowanie i najpewniej \u015bmier\u0107, por. Osi\u0144ski po prostu z kilkoma  podkomendnymi zdezerterowa\u0142 i przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do zbrojnego podziemia, a  w Kozienicach nasta\u0142 czas terroru.<br \/>\r\n To by\u0142 jednak chlubny wyj\u0105tek, bo UB wsz\u0119dzie sia\u0142 postrach, podobnie zreszt\u0105 jak potem jego nast\u0119pczyni &#8211; SB.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Bronimy socjalizmu<\/strong><br \/>\r\n Funkcjonariusze  bezpieki sami siebie nazywali &#8222;tarcz\u0105 i mieczem w\u0142adzy ludowej&#8221;. W  Radomskiem ta tarcza i miecz by\u0142y bardzo mocno widoczne, zw\u0142aszcza w  latach 70. i 80. ubieg\u0142ego wieku, kt\u00f3re by\u0142y czasem najwi\u0119kszej  aktywno\u015bci bezpieki, wy\u0142\u0105czaj\u0105c oczywi\u015bcie okres powojenny (lata  1945-1956).<br \/>\r\n Formalnymi szefami bezpieki byli w\u00f3wczas, pokazani na  wystawie, komendanci wojew\u00f3dzcy MO (Radom sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa  w 1975 roku). Pierwszy &#8211; Marian Mozgawa, zanim trafi\u0142 do Radomia,  przeszed\u0142 wszystkie szczeble kariery w UB i SB w wojew\u00f3dztwie  lubelskim. By\u0142 nawet I zast\u0119pc\u0105 komendanta wojew\u00f3dzkiego MO ds. SB.  Radomsk\u0105 milicj\u0105 kierowa\u0142 do 1981 roku. Jego dwaj nast\u0119pcy &#8211; Henryk  Walczy\u0144ski i Jerzy Maj &#8211; tak\u017ce wywodzili si\u0119 z bezpieki, jedynie  Kazimierz Ot\u0142owski ca\u0142\u0105 karier\u0119 zwi\u0105za\u0142 z r\u00f3\u017cnymi jednostkami MO. <br \/>\r\n Ale  dla esbek\u00f3w najwa\u017cniejsz\u0105 osob\u0105 w komendzie wojew\u00f3dzkiej by\u0142 zast\u0119pca  komendanta ds. SB. W wielu sprawach to by\u0142a tak naprawd\u0119 pierwsza osoba  w kierownictwie MO, bo SB zachowa\u0142a przecie\u017c odr\u0119bno\u015b\u0107 i niezale\u017cno\u015b\u0107.  Jeden z by\u0142ych radomskich policjant\u00f3w (w s\u0142u\u017cbie by\u0142 od lat 70.  ubieg\u0142ego wieku, na emerytur\u0119 odszed\u0142 kilka lat temu) opowiada\u0142 nam o  animozjach, a wr\u0119cz konfliktach mi\u0119dzy milicjantami a esbekami. &#8211;  Lepiej zarabiali, szybciej dostawali mieszkania, a ich najgorsze  dzia\u0142ania zawsze sz\u0142y na konto milicjant\u00f3w, bo przecie\u017c oni te\u017c  przedstawiali si\u0119 np. podczas rewizji w mieszkaniu jako &#8222;milicja&#8221; &#8211;  opowiada. &#8211; Ja do tej wystawy dorzuci\u0142bym jeszcze kilka nazwisk, ale  by\u0107 mo\u017ce nie zachowa\u0142y si\u0119 ich teczki personalne &#8211; dodaje.<br \/>\r\n Byli  dzia\u0142acze &#8222;Solidarno\u015bci&#8221; i innych organizacji opozycyjnych z uwag\u0105  ogl\u0105daj\u0105 zw\u0142aszcza biogramy i zdj\u0119cia os\u00f3b kieruj\u0105cych SB w latach 70.  i 80. ubieg\u0142ego wieku. Wszak to oni odpowiadaj\u0105 za represje wobec  rzeczywistych i domniemanych uczestnik\u00f3w radomskiego Czerwca \u201976, a  potem wobec legalnej i podziemnej &#8222;S&#8221;.<br \/>\r\n Obok wspomnianego wy\u017cej  Mariana Mozgawy jest te\u017c jego zast\u0119pca ds. SB Tadeusz Szczygie\u0142  (1975-1980), kt\u00f3ry s\u0142u\u017cb\u0119 zako\u0144czy\u0142 dopiero w kwietniu 1990 r. w  stopniu genera\u0142a brygady jako dyrektor departamentu studi\u00f3w i analiz  MSW. To w\u0142a\u015bnie Szczygie\u0142, zdaniem historyk\u00f3w, odpowiada za zniszczenie  wielu akt dawnej SB na prze\u0142omie 1989 i 1990 roku. Z kolei w 1976 r.  podlegli mu esbecy z wielk\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 wzi\u0119li udzia\u0142 w pacyfikowaniu  Radomia. Odpowiadaj\u0105 te\u017c najpewniej za \u015bmier\u0107 ks. Romana Kotlarza.<br \/>\r\n Gdy  Szczygie\u0142 w 1980 r. odszed\u0142 do MSW, jego miejsce zajmowali kolejno:  Kazimierz \u015aled\u017a, Jerzy Okraj, Stefan Ostapi\u0144ski, Miros\u0142aw Rogalski i  Antoni Kopij (ostatni szef SB w wojew\u00f3dztwie radomskim, zwolniony ze  s\u0142u\u017cby w maju 1990 r., gdy likwidowano SB, kt\u00f3r\u0105 zast\u0105pi\u0142 UOP). <br \/>\r\n Uczestnicy  radomskiego Czerwca \u201976 doskonale pami\u0119taj\u0105 tak\u017ce nazwisko Kazimierza  Rojewskiego, w\u00f3wczas szefa specjalnej grupy \u015bledczej, kt\u00f3ra aresztowa\u0142a  i przes\u0142uchiwa\u0142a osoby podejrzane o udzia\u0142 w &#8222;antypa\u0144stwowych  rozruchach&#8221;. Grupa odznacza\u0142a si\u0119 brutalno\u015bci\u0105, wielu przes\u0142uchiwanych  by\u0142o bitych, poni\u017canych. Niestety, na razie niewiele os\u00f3b uda\u0142o si\u0119  skaza\u0107 za te przest\u0119pstwa.<\/p>\r\n\r\n<p><strong>Dokumenty przemawiaj\u0105<\/strong><br \/>\r\n Gdy  postronny obserwator obejrzy ekspozycj\u0119, mo\u017ce na w\u0142asne oczy si\u0119  przekona\u0107, \u017ce &#8222;z\u0142o jest banalne&#8221;. Twarze funkcjonariuszy UB i SB to  twarze przeci\u0119tnych, zwyk\u0142ych ludzi. Zazwyczaj ich zdj\u0119cia pochodz\u0105 z  pocz\u0105tkowych lat s\u0142u\u017cby, gdy wszyscy byli m\u0142odzi. Nie mieli na twarzy  wypisane: &#8222;jestem z bezpiecze\u0144stwa&#8221;. Historycy przypominaj\u0105, \u017ce w  pierwszych latach powojennych do UB przyjmowano rzeczywi\u015bcie w  zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci prostych ludzi, cz\u0119sto niewykszta\u0142conych,  maj\u0105cych k\u0142opoty z czytaniem i pisaniem. Ale byli z &#8222;awansu  spo\u0142ecznego&#8221; i wiernie s\u0142u\u017cyli komunistom. Marcin Krzysztofik i  Arkadiusz Kutkowski w katalogu do wystawy przypominaj\u0105, \u017ce ich  prze\u0142o\u017ceni narzekali na poziom wykszta\u0142cenia swoich ludzi, kt\u00f3rych pod  tym wzgl\u0119dem znacznie przewy\u017cszali dow\u00f3dcy podziemia  niepodleg\u0142o\u015bciowego. Wymowny jest cho\u0107by pokazany na wystawie dokument  podpisany w latach 50. ubieg\u0142ego wieku przez Henryka Rokickiego,  jednego z szef\u00f3w PUBP w Radomiu. Gdy w 1945 r. sk\u0142ada\u0142 on podanie o  przyj\u0119cie do UB, napisa\u0142 m.in.: &#8222;Za czas\u00f3w okupacji niemieckiej nie  nale\u017ca\u0142em do \u017cadnej organizacji z powodu tego bo nie by\u0142em rozwiniety  politycznie. Po wkroczeniu Wojsk Rosyjskich rozwino\u0142em sie i zapisa\u0142em  sie do organizacji PPR w J\u0119drzejowie&#8221; (pisownia oryginalna). <br \/>\r\n S\u0105  tak\u017ce fotokopie za\u015bwiadcze\u0144 o odbytych kursach, szkoleniach i nauce w  akademiach dla &#8222;bezpieczniak\u00f3w&#8221;, tak\u017ce w Zwi\u0105zku Sowieckim (wtedy  funkcjonariusze otrzymywali \u015bwiadectwa w j\u0119zyku rosyjskim). Ale nie  mniej ciekawe s\u0105 dokumenty pokazuj\u0105ce prac\u0119 operacyjn\u0105 SB. IPN pokaza\u0142  m.in. raport z inwigilacji uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci koronacji obrazu  Matki Bo\u017cej z B\u0142otnicy ko\u0142o Radomia (1977 r.), kt\u00f3rym przewodniczy\u0142  \u00f3wczesny ks. kard. Karol Wojty\u0142a. By\u0142o to ledwie rok od protestu  radomskich robotnik\u00f3w i metropolita krakowski przypomnia\u0142 wtedy w  kazaniu tamte wydarzenia. Inny przyk\u0142ad to raport z wtargni\u0119cia esbek\u00f3w  na plebani\u0119 w Zbroszy Du\u017cej ko\u0142o Gr\u00f3jca, gdzie proboszcz ks. Czes\u0142aw  Sad\u0142owski zorganizowa\u0142 podziemny punkt poligraficzny. SB zarekwirowa\u0142a  wtedy powielacz, farby drukarskie, papier i &#8222;antysocjalistyczn\u0105  literatur\u0119&#8221;. Poni\u017cej jest lista o\u015bmiu funkcjonariuszy SB, kt\u00f3rzy za t\u0119  akcj\u0119 zostali nagrodzeni kwotami od 2 do 3 tys. z\u0142otych. W\u015br\u00f3d nich  zosta\u0142 na wystawie pokazany Tadeusz \u0179abi\u0144ski, w\u00f3wczas zast\u0119pca  naczelnika wydzia\u0142u III KW MO w Radomiu.<br \/>\r\n Wiele z takich dokument\u00f3w  esbecy zd\u0105\u017cyli jeszcze spali\u0107 w 1989 i 1990 roku. Ale nawet te, kt\u00f3re  si\u0119 zachowa\u0142y, pokazuj\u0105, jakim tak naprawd\u0119 celom s\u0142u\u017cy\u0142a bezpieka.<br \/>\r\n <strong>Krzysztof Losz<\/strong><\/p>\r\n\r\n<p>Za: Nasz Dziennik, Czwartek, 5 czerwca 2008, Nr 130 (3147)<\/p>\r\n\r\n<p><br \/>\r\n<br \/>\r\n <strong>W kryj\u00f3wce anonimowo\u015bci<\/strong><br \/>\r\n<br \/>\r\n W Resursie Obywatelskiej w Radomiu mo\u017cna obejrze\u0107 wystaw\u0119 &#8222;Twarze Radomskiej Bezpieki&#8221;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Instytut Pami\u0119ci Narodowej przygotowa\u0142 kolejn\u0105 wystaw\u0119, tym razem po\u015bwi\u0119con\u0105 radomskim funkcjonariuszom SB i UB. Wzbudza ona niema\u0142e emocje i zainteresowanie. Cz\u0119sto osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce &#8222;opieki&#8221; UB i SB maj\u0105 okazj\u0119 po raz pierwszy zobaczy\u0107, jak wygl\u0105dali ich prze\u015bladowcy, kt\u00f3rzy w przesz\u0142o\u015bci za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieli pozosta\u0107 anonimowi. Dzi\u0119ki wystawie wyszli z ukrycia. Nie pomog\u0142y nawet pr\u00f3by [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2072"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2072"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2072\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}