W katowickim wydaniu Go\u015bcia Niedzielnego z dnia 1 czerwca 2008 r. na stronie XV mo\u017cemy zapozna\u0107 si\u0119 z wypowiedzi\u0105 abpa Damiana Zimonia, kt\u00f3ry odpowiada na pytanie wiernych brzmi\u0105ce „Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o Mszy \u015bwi\u0119tej sprawowanej w nadzwyczajnym rycie rzymskim?” Wypowied\u017a ta warta jest odnotowania, z uwagi na zaprezentowane w niej wielce charakterystyczne podej\u015bcie do liturgii, obecne w\u015br\u00f3d posoborowych biskup\u00f3w.
\r\n
\r\n+ D. Zimo\u0144: „Po \u015bwi\u0119ceniach kap\u0142a\u0144skich, kt\u00f3re przyj\u0105\u0142em 51 lat temu, sprawowa\u0142em Liturgi\u0119 eucharystycz\u0105 w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. By\u0142 to tzw. ryt trydencki, nazwany w taki spos\u00f3b od jednego z sobor\u00f3w. Owocem Soboru Watyka\u0144skiego II jest jednak odnowiona liturgia. Sprawujemy dzi\u015b Eucharysti\u0119 w j\u0119zykach ojczystych, co u\u0142atwia nie tylko zrozumienie tekst\u00f3w, ale przede wszystkim pog\u0142\u0119bienie \u015bwiadomo\u015bci teologicznego znaczenia tego sakramentu. Msza \u015bw. odprawiana twarz\u0105 do ludu ma swoj\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0119. Ukazuje ona poszerzon\u0105 wizj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest Ludem Bo\u017cym. Po soborze wida\u0107 te\u017c wyra\u017aniej, \u017ce osoby \u015bwieckie przez chrzest ciesz\u0105 si\u0119 godno\u015bci\u0105 kap\u0142a\u0144stwa powszechnego. Dawniej akcentowany by\u0142 nieco inny aspekt: kap\u0142an by\u0142 w centrum, prowadzi\u0142 ludzi do Boga. Dzi\u015b w centrum odnowionej liturgii jest o\u0142tarz wraz z Cia\u0142em i Krwi\u0105 Chrystusa, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego jednoczy si\u0119 ca\u0142y Lud Bo\u017cy.
\r\nJednak\u017ce pewna liczba wiernych przywi\u0105za\u0142a si\u0119 do poprzednich form liturgicznych, dlatego ju\u017c Jan Pawe\u0142 II w 1988 roku udzieli\u0142 zgody na korzystanie z Msza\u0142u Rzymskiego, wydanego przez b\u0142. Jana XXIII w 1962 r. Wezwa\u0142 te\u017c do korzystania z tej mo\u017cliwo\u015bci na rzecz wiernych, kt\u00f3rzy o to prosz\u0105. Wspomina o tym Benedykt XVI w dokumencie „Summorum pontificum” z ubieg\u0142ego roku. Biskupi polscy, odnosz\u0105c si\u0119 do tego listu, sformu\u0142owali praktyczne wskazania, jakimi nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107, czyni\u0105c zado\u015b\u0107 pro\u015bbie wiernych o sprawowanie Liturgii w rycie trydenckim. Zgodnie z tymi wskazaniami, zgoda na tak\u0105 celebracj\u0119 musi by\u0107 reakcj\u0105 na oddoln\u0105 pro\u015bb\u0119 grupy wiernych, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 takie pragnienie. Je\u015bli w sk\u0142ad takiej grupy wchodz\u0105 wierni wywodz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnych parafii, potrzebna jest w\u00f3wczas zgoda biskupa ordynariusza.
\r\nW warunkach zwyk\u0142ego duszpasterstwa nie ma potrzeby wraca\u0107 do dawnego rytu, cho\u0107 liturgi\u0119 posoborow\u0105 mo\u017cna oczywi\u015bcie sprawowa\u0107 po \u0142acinie. Szczeg\u00f3lnie je\u015bli towarzysz\u0105 jej \u015bpiewy gregoria\u0144skie, a wierni i duszpasterze s\u0105 do tego odpowiednio przygotowani. Nie ma bowiem sensu ucieka\u0107 si\u0119 do j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego bez wcze\u015bniejszego poznania jego s\u0142ownictwa i gramatyki. Ten wysi\u0142ek jednak by\u0142oby lepiej spo\u017cytkowa\u0107 w ubogaceniu liturgii posoborowej.”
\r\n
\r\nNie mo\u017cemy oczywi\u015bcie pomin\u0105\u0107 komentarza do powy\u017cszego tekstu. Na wst\u0119pie Ksi\u0105dz Biskup zaznacza, \u017ce w pierwszych latach swojego kap\u0142a\u0144stwa sprawowa\u0142 Liturgi\u0119 eucharystyczn\u0105 w tzw. rycie trydenckim, aby potem zaznaczy\u0107, \u017ce liturgia ta pochodzi od jednego z sobor\u00f3w, tak jak nowa liturgia pochodzi od Soboru Watyka\u0144skiego II. W wypowiedzi tej zawarte jest przek\u0142amanie i manipulacja. Ot\u00f3\u017c za m\u0142odych lat Ksi\u0119dza Biskupa nikomu nie przysz\u0142oby do g\u0142owy nazywa\u0107 liturgii Ko\u015bcio\u0142a przymiotnikiem „trydencka”, gdy\u017c nikt nie kojarzy\u0142 tej liturgii z „jednym z sobor\u00f3w”. Przed reform\u0105 liturgiczn\u0105 w 1969 r. liturgia ta by\u0142a po prostu g\u0142\u00f3wn\u0105 liturgi\u0105 Ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego. Liturgia ta, w niemal\u017ce niezmienionej postaci, wyrasta ze staro\u017cytno\u015bci i pami\u0119ta de facto pierwsze wieki chrze\u015bcija\u0144stwa. Sob\u00f3r Trydencki w niczym nie zmieni\u0142 jej formy, a jedynie ujednolici\u0142 uk\u0142ad niekt\u00f3rych modlitw, odmawianych w jej trakcie. Powi\u0105zanie liturgii sprzed reformy w 1969 r. z Soborem Trydenckim wydaje si\u0119 w ustach Ksi\u0119dza Biskupa jedynie wybiegiem, kt\u00f3ry usprawiedliwi\u0107 ma wp\u0142yw Soboru Watyka\u0144skiego II na stworzenie zupe\u0142nie nowej formy liturgii. W rzeczywisto\u015bci jedno do drugiego ma si\u0119 tak jak przystrzy\u017cenie \u017cywop\u0142otu do zaorania go i postawienia w jego miejsce muru.<\/p>\r\n
W dalszej cz\u0119\u015bci tekstu mowa jest o rzekomej zalecie liturgii odprawianej w j\u0119zyku polskim, kt\u00f3ra „u\u0142atwia nie tylko zrozumienie tekst\u00f3w, ale przede wszystkim pog\u0142\u0119bienie \u015bwiadomo\u015bci teologicznego znaczenia tego sakramentu” oraz, \u017ce „ukazuje ona poszerzon\u0105 wizj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest Ludem Bo\u017cym”. Trzeba mie\u0107 nie lada odwag\u0119, aby stwierdzi\u0107, \u017ce liturgia Ko\u015bcio\u0142a przez dwadzie\u015bcia wiek\u00f3w by\u0142a niezrozumia\u0142a, nie pozwala\u0142a na w\u0142a\u015bciwe u\u015bwiadomienie sobie znaczenia Sakramentu Eucharystii i zawiera\u0142a jak\u0105\u015b zaw\u0119\u017con\u0105 wizj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Je\u017celi jednak na trze\u017awo zechcemy por\u00f3wna\u0107 te dwie formy sprawowania Mszy \u015bw. i spojrzymy zaledwie powierzchownie na rol\u0119 jak\u0105 w dziejach \u015awiata odegra\u0142a Msza \u015bw. od staro\u017cytno\u015bci do XX wieku, to u\u015bwiadomimy sobie przede wszystkim, \u017ce tak naprawd\u0119 tradycyjnej liturgii Mszy \u015bw. nie ma z czym por\u00f3wnywa\u0107. Z jednej strony mamy bowiem pokarm duchowy dla wszystkich \u015awi\u0119tych Pa\u0144skich ery nowo\u017cytnej, mamy natchnienie dla niezliczonej rzeszy artyst\u00f3w – architekt\u00f3w, malarzy, muzyk\u00f3w, kompozytor\u00f3w, poet\u00f3w, itp…, mamy – m\u00f3wi\u0105c wprost – wyraz wiary, kt\u00f3ra stworzy\u0142a ca\u0142\u0105 zachodni\u0105 cywilizacj\u0119 i kultur\u0119. A co mamy z drugiej strony? M\u00f3wi\u0105c szczerze – nic. Po prostu nic, co ma wp\u0142yw na cokolwiek. Liturgia odnowiona w latach 70-tych XX wieku to epizod, z kt\u00f3rym co niedziel\u0119, w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich i ameryka\u0144skich, do czynienia ma zaledwie 5 %<\/a> i tak mocno przerzedzonych wiernych. W zasadzie wi\u0119c, to nie ma czego por\u00f3wnywa\u0107. Jest to po prostu nieuczciwe.<\/p>\r\n Kontynuuj\u0105c swoj\u0105 wypowied\u017a, Ksi\u0105dz Biskup omawia funkcjonowanie przepis\u00f3w motu proprio Summorum Pontificum Benedykta XVI. Od razu autor tekstu stara si\u0119 tutaj uto\u017csami\u0107 problem tradycyjnej liturgii z jedynie niewielk\u0105 grup\u0105 „nieprzystosowanych”. Zdanie Papie\u017ca, \u017ce „Wszystkim wyjdzie na dobre zachowanie bogactw, kt\u00f3re wzrasta\u0142y w wierze i modlitwie Ko\u015bcio\u0142a i przyznanie im nale\u017cytego miejsca”, zosta\u0142o najwyra\u017aniej przeoczone. Podobnie zreszt\u0105 jak najwa\u017cniejsza zmiana dokonana przez Ojca \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 z zezwoleniem udzielonym ka\u017cdemu kap\u0142anowi na celebrowanie Mszy \u015bw. w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego bez jakiejkolwiek zgody papie\u017cy, biskup\u00f3w i proboszcz\u00f3w. Niestety dla niekt\u00f3rych, nawet do\u015b\u0107 wykszta\u0142conych os\u00f3b w Polsce, nie jest to takie jasne. Tekst Ksi\u0119dza Biskupa naje\u017cony jest zastrze\u017ceniami, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnego odzwierciedlenia w papieskim dokumencie. Summorum Pontificum stanowi: „W Mszy sprawowanej bez ludu ka\u017cdy kap\u0142an katolicki obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, tak diecezjalny, jak i zakonny, mo\u017ce korzysta\u0107 z Msza\u0142u Rzymskiego, wydanego przez b\u0142ogos\u0142awionego Papie\u017ca Jana XXIII w 1962” oraz „W parafiach, w kt\u00f3rych istnieje sta\u0142a grupa wiernych, przywi\u0105zanych do wcze\u015bniejszej tradycji liturgicznej, proboszcz powinien ch\u0119tnie przysta\u0107 na ich pro\u015bby”. W rozumieniu Biskupa zapis ten oznacza: „zgoda na tak\u0105 celebracj\u0119 musi by\u0107 reakcj\u0105 na oddoln\u0105 pro\u015bb\u0119 grupy wiernych, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 takie pragnienie” albo „je\u015bli w sk\u0142ad takiej grupy wchodz\u0105 wierni wywodz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnych parafii, potrzebna jest w\u00f3wczas zgoda biskupa ordynariusza.” Nie bez przyczyny wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce Ksi\u0105dz Biskup m\u00f3wi o Summorum Pontificum Benedykta XVI, tak jakby by\u0142o ono zaledwie wspomnieniem dokumentu Ecclesia Dei Jana Paw\u0142a II z 1988 r. Tymczasem obecny Papie\u017c ca\u0142kowicie uchyla akt swojego poprzednika i wprowadza ca\u0142kiem nowe rozporz\u0105dzenia. Mam wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, czy w og\u00f3le Ksi\u0105dz Biskup wypowiada si\u0119 tutaj o tym samym dokumencie Benedykta XVI, kt\u00f3ry znamy pod nazw\u0105 Summorum Pontificum.<\/p>\r\n Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 wypowiedzi Ksi\u0119dza Biskupa to jedno wielkie k\u0142\u0119bowisko sprzeczno\u015bci. Konia z rz\u0119dem temu, kto w przeci\u0119tnej polskiej parafii s\u0142ysza\u0142 kiedykolwiek \u015bpiewy gregoria\u0144skie. W opinii autora tekstu „Nie ma bowiem sensu ucieka\u0107 si\u0119 do j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego bez wcze\u015bniejszego poznania jego s\u0142ownictwa i gramatyki”. Oto wiec przez XX wiek\u00f3w w Ko\u015bciele wszyscy uczestniczyli o wiele liczniej w Mszy \u015bw. nieznaj\u0105c s\u0142ownictwa i gramatyki \u0142aci\u0144skiej, a w epoce najwi\u0119kszego rozkwitu edukacji jest to z g\u00f3ry wykluczone! Sk\u0105d zreszt\u0105 i kto ma zna\u0107 t\u0119 \u0142acin\u0119, skoro nawet klerycy w seminarium nie s\u0105 jej w zasadzie w og\u00f3le uczeni? Zastrze\u017cenie Ksi\u0119dza Biskupa o konieczno\u015bci znajomo\u015bci \u0142aciny do uczestnictwa w tradycyjnej liturgii Mszy \u015bw. jest zrozumia\u0142e, gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 panuj\u0105c\u0105 w naszym kraju og\u00f3ln\u0105 niech\u0119\u0107 do tradycji liturgicznej Ko\u015bcio\u0142a oraz k\u0142ody zewsz\u0105d rzucane pod nogi jej obro\u0144com. Tylko po co Ksi\u0105dz Biskup zach\u0119ca w ostatnim zdaniu do spo\u017cytkowania wysi\u0142ku nauki \u0142aciny do ubogacenia liturgii posoborowej, skoro wcze\u015bniej tak zachwyca\u0142 si\u0119 tym, \u017ce jest ona odprawiana w j\u0119zyku narodowym?<\/p>\r\n