{"id":2052,"date":"2018-01-21T21:19:48","date_gmt":"2018-01-22T02:19:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=2052"},"modified":"2021-12-24T11:32:53","modified_gmt":"2021-12-24T16:32:53","slug":"witynia-jerozolimska-a-czasy-ostateczne-hugon-hajducki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=2052","title":{"rendered":"\u015awi\u0105tynia jerozolimska a czasy ostateczne – Hugon Hajducki<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2008-05-10 9:19 am<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

„Na Bliskim Wschodzie rozpoczyna si\u0119 taniec \u015bmierci. Ca\u0142y Bliski Wsch\u00f3d siedzi na olbrzymiej beczce prochu. Wystarczy iskra, aby wysadzi\u0107 w powietrze nie tylko wzg\u00f3rze \u015bwi\u0105tynne, ale r\u00f3wnie\u017c okoliczne pa\u0144stwa. Zapewnienia polityk\u00f3w o budowie trwa\u0142ego pokoju lekcewa\u017c\u0105 si\u0142\u0119 przekona\u0144 religijnych walcz\u0105cych stron. \u017bydzi przekonani o realizacji Bo\u017cego planu zbawienia planuj\u0105 rzeczywiste wzniesienie Trzeciej \u015awi\u0105tyni, b\u0119d\u0105cej widomym znakiem nadej\u015bcia epoki mesjanistycznej. Ortodoksi oczekuj\u0105 mesjasza, kt\u00f3ry odbuduje pot\u0119g\u0119 Izraela, \u017bydzi reformowani marz\u0105 o nastaniu \u201emesja\u0144skiej epoki pokoju i sprawiedliwo\u015bci\u201d. Oba pogl\u0105dy wyrastaj\u0105 z przekonania, \u017ce powstanie pa\u0144stwa Izrael i Holocaust odwr\u00f3ci\u0142y \u201e\u015bwi\u0119t\u0105 histori\u0119 \u017byd\u00f3w\u201d.”
\r\n<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/h1>\r\n

\u015awi\u0105tynia jerozolimska a czasy ostateczne<\/h1>\r\n

 <\/p>\r\n

Kiedy w 1997 roku przy pomocy protestanckich ranczer\u00f3w uda\u0142o si\u0119 wyhodowa\u0107 w Izraelu pierwsz\u0105 czerwon\u0105 ja\u0142\u00f3wk\u0119, analitycy polityki bliskowschodniej potraktowali informacje serwis\u00f3w prasowych z przymru\u017ceniem oka, jako niegro\u017any dowcip ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w. Jedynie przera\u017cony Dawid Land, publikuj\u0105cy w lewicowym dzienniku izraelskim \u201eHa\u2019aretz\u201d oznajmia\u0142 \u015bwiatu, \u017ce to zapowied\u017a apokaliptycznego konfliktu, kt\u00f3ry mo\u017ce \u201epogr\u0105\u017cy\u0107 ca\u0142y region w ogniu<\/em>\u201d, oraz \u017ce ja\u0142\u00f3wka to \u201ebomba na czterech nogach<\/em>\u201d!<\/p>\r\n

\r\n

Ameryka\u0144ski profesor Uniwersytetu Bosto\u0144skiego Ryszard Landes, dyrektor Centrum Studi\u00f3w Millenijnych przyzna\u0142, \u017ce cech\u0105 ameryka\u0144skich elit politycznych jest pogarda, jak\u0105 darz\u0105 sprawy religijne, kt\u00f3re – wed\u0142ug nich – s\u0142u\u017c\u0105 jedynie p\u0142ytkiej instrumentalizacji, jednak zdaniem profesora s\u0105 one najwi\u0119kszym podsk\u00f3rnym czynnikiem nowoczesnej historii. Zdaniem Landesa elity bagatelizuj\u0105 wp\u0142yw czynnika religijnego w nieustaj\u0105cym konflikcie bliskowschodnim, odczytuj\u0105c go jako zderzenie pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 has\u0142ami religijnymi islamskiego fundamentalizmu, z broni\u0105cym swojego stanu posiadania \u015bwieckim pa\u0144stwem izraelskim. \u201eW istocie ma\u0142o rozumiej\u0105!<\/em>\u201d – twierdzi profesor z Bostonu1<\/sup><\/a>. W Europie r\u00f3wnie\u017c dominuje powy\u017csze przekonanie, sprowadzaj\u0105ce konflikt do racjonalnie interpretowanej rywalizacji o rop\u0119, do geopolityki czy walki Ameryki ze \u015bwiatowym terroryzmem. Politycy powo\u0142uj\u0105cy si\u0119 jednym tchem na tezy Samuela Huntingtona zapominaj\u0105, \u017ce zdaniem ameryka\u0144skiego analityka przysz\u0142e konflikty cywilizacyjne b\u0119d\u0105 powodowane poruszaj\u0105cymi masy zasadami religijnymi.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Historia poza czasem<\/h4>\r\n

Wyobra\u017cenia historyczne religijnych \u017byd\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 diametralnie od europejskich. Dla \u017byd\u00f3w czas to odtwarzanie Bo\u017cego planu wybra\u0144stwa wzgl\u0119dem \u201ewybranych dzieci Jahwe\u201d; natomiast historia jest \u201e\u015bwi\u0119tym opowiadaniem\u201d, jest haggad\u0105<\/em>, pouczaj\u0105c\u0105 Izraelit\u00f3w, a zarazem umacniaj\u0105c\u0105 spoisto\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty. \u017bydowskie poczucie czasu jest ca\u0142kowicie ahistoryczne, neguj\u0105ce prawid\u0142a chronologii – wydarzenia splataj\u0105 si\u0119, wzajemnie przenikaj\u0105 w planach przebywaj\u0105cego poza czasem Boga. Z tego powodu inskrypcje staro\u017cytnych faraon\u00f3w mog\u0105 by\u0107 przeczuciem XX-wiecznego holocaustu, \u017cydowska haggada<\/em> dotycz\u0105ca Judyty jest zapowiedzi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych prze\u015bladowa\u0144, Antioch IV Epifanes lub Haman (Es 9, 5) wcze\u015bniejszym wcieleniem Z\u0142a uosobionego ostatecznie w Hitlerze, a zburzenie \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej odbiciem politycznego upadku zmuszonych do \u017cycia w rozproszeniu \u017byd\u00f3w2<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Wszystkie wydarzenia zwi\u0105zane z histori\u0105 Hebrajczyk\u00f3w uzyskuj\u0105 w ten spos\u00f3b specjalny wymiar religijny, zwi\u0105zany z wy\u017cszym statusem ontologicznym \u201enarodu wybranego\u201d, a historia stanowi – od ucieczki z Egiptu, poprzez niewol\u0119 babilo\u0144sk\u0105 i zniszczenie Drugiej \u015awi\u0105tyni – drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do \u201epiec\u00f3w utrapienia\u201d II wojny \u015bwiatowej (Syr 2, 5), aby dzi\u0119ki ostatecznemu tryumfowi politycznemu Izraela odzyska\u0107 \u0142ask\u0119 Jahwe i otrzyma\u0107 upragnionego Mesjasza. Emil Fackenheim skonstatowa\u0142: \u201eWygl\u0105da to tak, jakby sam szatan przez cztery tysi\u0105ce lat knu\u0142 intrygi przeciw przymierzu Boga z Izraelem<\/em>\u201d3<\/sup><\/a>. Kulminacyjnym momentem prze\u015bladowa\u0144 by\u0142 Holocaust, w czasie kt\u00f3rego na mocy \u201eeschatologicznej decyzji\u201d niemal\u017ce dokona\u0142 si\u0119 \u201esakralny mord\u201d na \u201edzieciach wybranych przez Boga\u201d. Edward Piotr Koch twierdzi, \u017ce Holocaust by\u0142 ostatecznym wype\u0142nieniem si\u0119 mitu o wiecznym prze\u015bladowaniu i znakiem odkupienia oraz wype\u0142nienia Bo\u017cych obietnic danych Izraelowi4<\/a><\/sup>. Zdanie niemieckiego publicysty potwierdza fragment nauki wyg\u0142oszonej z okazji \u015bwi\u0119ta Rosch Haschana w Hamburgu (20\/21 IX 1990 r.):<\/p>\r\n

\r\n

Dla nas, \u017byd\u00f3w, i to nie tylko \u017byd\u00f3w w Europie, Holocaust jest punktem centralnym egzystencji (…) Wielu \u017byd\u00f3w po Holocau\u015bcie \u017cy\u0142o w izolacji. Jednak taka postawa jest nie do przyj\u0119cia, poniewa\u017c jest ona na wskro\u015b nie\u017cydowska. Odosobnienie by\u0142oby fa\u0142szowaniem \u017cydostwa. Nasza nowina jest nie tylko nowin\u0105 dla Izraela, ale nauk\u0105 dla wszystkich narod\u00f3w, kt\u00f3re chc\u0105 nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Boga. Inn\u0105 pokus\u0105 po Holocau\u015bcie jest pr\u00f3ba asymilacji z nie\u017cydowskim otoczeniem. Zar\u00f3wno pierwsza, jak i druga postawa jest odpowiedzi\u0105 nie\u017cydowsk\u0105, bowiem ucieczka od \u017bydostwa oznacza\u0142aby samounicestwienie (…) B\u00f3g ci\u0105gle dopuszcza do m\u0119cze\u0144stwa, ale w ko\u0144cu nar\u00f3d zostanie uratowany. Jest to na dzisiaj dobra nowina: zatem \u017cadnych uk\u0142ad\u00f3w z niszczycielami, nawet pod przysi\u0119g\u0105 pokoju5<\/sup><\/a>.<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Holocaust jako punkt kulminacyjny historii odwraca dotychczasowy uk\u0142ad, jest wej\u015bciem w nowy porz\u0105dek wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry prowadzi do \u017cydowskiego the end of history<\/em>, czego zapowiedzi\u0105 jest \u015bwi\u0119ta liczba 6 milion\u00f3w ofiar z II wojny \u015bwiatowej. W koncepcjach teologicznych \u201ereligii Holocaustu\u201d liczba 6 – sefira tifereth<\/em> kabalist\u00f3w oznacza osi\u0105gni\u0119cie doskona\u0142o\u015bci, pi\u0119kna, chwa\u0142y, wspania\u0142o\u015bci materialnej i duchowej, kt\u00f3re jest nowym stworzeniem wszech\u015bwiata. Otwiera nowy rozdzia\u0142 w \u201e\u015bwi\u0119tej historii \u017byd\u00f3w\u201d, uruchamiaj\u0105c ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 przekona\u0144 eschatologicznych judaizmu. Droga \u017byd\u00f3w przed Holocaustem wiod\u0142a od wybrania do prze\u015bladowa\u0144, kt\u00f3rych symbolem by\u0142o zburzenie Drugiej \u015awi\u0105tyni, a kulminacyjnym momentem Holocaust w czasie II wojny \u015bwiatowej. Wraz z zako\u0144czeniem II wojny \u015bwiatowej – zdaniem holocaustyst\u00f3w – \u017bydzi otrzymali pa\u0144stwo w Palestynie, \u015bwiadcz\u0105ce o przyj\u0119ciu przez Jahwe ofiary z\u0142o\u017conej z 6 milion\u00f3w, teraz przyszed\u0142 czas na odbudow\u0119 \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej i wskrzeszenie kultu ofiarnego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu Izrael wkroczy w okres eschatologiczny swojej historii, w czym sprawdz\u0105 si\u0119 do ko\u0144ca Bo\u017ce obietnice. \u201eOto da\u0142em ci\u0119 na \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 narod\u00f3w, aby\u015b by\u0142 zbawieniem moim a\u017c do kra\u0144c\u00f3w ziemi<\/em>\u201d (Iz 49, 7); \u201ePrzeto oddziel\u0119 mu bardzo wielu i \u0142upy moczar\u00f3w dzieli\u0107 b\u0119dzie, poniewa\u017c wyda\u0142 na \u015bmier\u0107 dusz\u0119 swoj\u0105 i ze z\u0142oczy\u0144cami zosta\u0142 policzony<\/em>\u201d (Iz 53, 12). Cytaty te zaczerpni\u0119te z proroctw Izajasza, kt\u00f3re niew\u0105tpliwie dotycz\u0105 Jezusa Chrystusa, cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w odnosi do siebie jako zbiorowego mesjasza.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Wst\u0119p do czas\u00f3w ostatecznych<\/h4>\r\n

Przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wydarze\u0144 politycznych, rozgrywaj\u0105cych si\u0119 na Bliskim Wschodzie, mo\u017cna interpretowa\u0107 w kontek\u015bcie \u017cydowskiej \u015bwi\u0119tej historii. Po zako\u0144czeniu arabsko-izraelskiej wojny z 1967 roku, za propagand\u0105 syjonistyczn\u0105 powszechnie nazywanej \u201esze\u015bciodniow\u0105\u201d, Karol Barth stwierdzi\u0142: \u201eWydarzenia w Palestynie w roku 1948 s\u0105 powt\u00f3rzeniem tego, co Biblia m\u00f3wi o wej\u015bciu Izraela do Ziemi Obiecanej. Nawet w gazetach mo\u017cemy dzi\u015b przeczyta\u0107 o tym, jak B\u00f3g dotrzymuje swoich obietnic i pomaga swojemu ludowi<\/em>\u201d6<\/sup><\/a>. Autor mesjanistyczno-judaistycznej broszury Ernest Schrupp stwierdza wprost: \u201ePowr\u00f3t Izraela do swojej ziemi traktujemy jako wst\u0119p do czas\u00f3w ostatecznych i dow\u00f3d na trwa\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017cego wybrania<\/em>\u201d7<\/a><\/sup>. Odbudowa niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa \u017cydowskiego nie tylko by\u0142a zwie\u0144czeniem wieloletnich zabieg\u00f3w syjonist\u00f3w, ale odczytywana by\u0142a jako odzyskanie Bo\u017cej przychylno\u015bci zwi\u0105zanej z wybra\u0144stwem \u017byd\u00f3w. \u201eI b\u0119dzie dnia owego: przy\u0142o\u017cy Pan po wt\u00f3re r\u0119k\u0119 sw\u0105, aby posi\u0105\u015b\u0107 ostatek ludu swego, kt\u00f3ry pozostawiony b\u0119dzie od Asyryjczyk\u00f3w i od Egiptu, i od Petros, i od Etiopii i od Elami, i od Sennaar, i od Emat, i od wysp morskich. I podniesie chor\u0105giew mi\u0119dzy narodami, i zgromadzi wygna\u0144c\u00f3w Izraela i rozproszonych Judy zbierze z czterech stron ziemi. I zniesiona b\u0119dzie zawi\u015b\u0107 Efraima, a nieprzyjaciele Judy zgin\u0105<\/em>\u201d (Iz 11, 11-13)8<\/a><\/sup>. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o specyficznym zwi\u0105zku pomi\u0119dzy \u017cydowsk\u0105 religi\u0105 a ziemi\u0105, o \u201egeomistycznym zwi\u0105zku\u201d (Tovia Ben-Chorin) opartym na kulcie historii, ziemi i j\u0119zyka, kt\u00f3ra kszta\u0142tuje dzisiejszych Izraelczyk\u00f3w. \u201eWierno\u015b\u0107 wyro\u015bnie z ziemi, a sprawiedliwo\u015b\u0107 wyjrzy z niebios<\/em>\u201d – m\u00f3wi prorok Izajasz9<\/sup><\/a>. Powr\u00f3t do \u201eziemi obiecanej\u201d jest wa\u017cnym elementem wkroczenia przez \u017byd\u00f3w na eschatologiczne \u015bcie\u017cki Jahwe. W 1840 roku rabin Alkalay Semlin t\u0142umaczy\u0142 zawarte w Ksi\u0119dze Zachariasza (Zach 1, 3) s\u0142owo teschuwa<\/em>, czyli \u2019nawr\u00f3cenie\u2019, jako \u201ezbiorowy powr\u00f3t\u201d, kt\u00f3ry \u201eoznacza zgromadzenie si\u0119 Izraela w ziemi naszych przodk\u00f3w, by tam pozna\u0107 Bo\u017c\u0105 wol\u0119 i wzi\u0105\u0107 na siebie jarzmo niebia\u0144skie. Powr\u00f3t ten zapowiedziany zosta\u0142 przez naszych prorok\u00f3w, mimo i\u017c nie byli\u015bmy tego godni<\/em>\u201d10<\/sup><\/a>. Przekucie my\u015bli Boga, z kt\u00f3rego woli dochodzi do powstania \u017cydowskiego pa\u0144stwa w Palestynie, powoduje nadanie Izraelowi odr\u0119bnego, wy\u017cszego statusu od innych pa\u0144stw na \u015bwiecie. Izrael nie jest zwyk\u0142ym pa\u0144stwem, jest \u201eska\u0142\u0105 Izraela<\/em>\u201d (Powt 32, 18), jest \u201esuperpa\u0144stwem\u201d, pa\u0144stwem sakralnym, kt\u00f3re zdaniem samych \u017byd\u00f3w jako jedyne na \u015bwiecie posiada w swojej nazwie imi\u0119 Boga – \u201eEl\u201d (Israel<\/strong>), co uprawnia do nierespektowania jakichkolwiek praw: czy to praw cz\u0142owieka, czy praw mi\u0119dzynarodowych, ograniczaj\u0105c swoj\u0105 polityk\u0119 do bezwzgl\u0119dnego respektowania Bo\u017cych nakaz\u00f3w danych \u201enarodowi wybranemu\u201d, zachowania w\u0142asnej ziemi i rozszerzenia swojego stanu posiadania. W ten spos\u00f3b nakazy religijne tzw. mesjanizmu praktycznego (Juliusz Weil) przychodz\u0105 w sukurs politycznemu syjonizmowi.<\/p>\r\n

Wraz z utworzeniem pa\u0144stwa izraelskiego zako\u0144czy\u0142 si\u0119 historyczny okres \u017cydowskiej diaspory, poniewa\u017c \u017bydzi uzyskali cel polityczny swoich d\u0105\u017ce\u0144. Powr\u00f3t \u201enarodu wybranego\u201d do Erec Israel, po osi\u0105gni\u0119ciu punktu kulminacyjnego w \u201e\u015bwi\u0119tej historii\u201d, ma du\u017co wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c dotychczasowe historyczno-mityczne tryumfy \u017byd\u00f3w, np. powr\u00f3t z niewoli egipskiej lub babilo\u0144skiej. Holocaust i utworzenie pa\u0144stwa Izrael jest powrotem \u017byd\u00f3w z \u201eRzymu\u201d, powrotem z wsp\u00f3\u0142istnienia pomi\u0119dzy narodami zespolonymi uniwersalistycznymi d\u0105\u017ceniami, do stanu wybra\u0144stwa opartego na zsakralizowanym partykularyzmie. Holocausty\u015bci i mesjani\u015bci \u017cydowscy s\u0105 pewni, \u017ce \u201epowr\u00f3t z Rzymu jest ostateczny – na wieki<\/em>\u201d, jest zwi\u0105zany z \u201edoskona\u0142ym mesja\u0144skim zbawieniem<\/em>\u201d11<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Ju\u017c w 1916 roku Marcin Buber, syjonista, filozof religii i jeden z autorytet\u00f3w Karola Wojty\u0142y odczytywa\u0142 utworzenie pa\u0144stwa \u017cydowskiego w Palestynie jako otwarcie czas\u00f3w ostatecznych, w kt\u00f3rych nast\u0105pi ca\u0142kowita judaizacja narod\u00f3w na \u015bwiecie, a powsta\u0142e pa\u0144stwo stanie si\u0119 \u201ecentrum ziemi, g\u0142\u00f3wnym miejscem \u017carliwych modlitw<\/em>\u201d12<\/sup><\/a>. Aby mog\u0142o si\u0119 to ostatecznie dokona\u0107, \u017bydzi musz\u0105 wskrzesi\u0107 sw\u00f3j kult ofiarny w Jerozolimie. W tym celu musi w Jerozolimie powsta\u0107 Trzecia \u015awi\u0105tynia.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Mesjanizm a \u015awi\u0105tynia<\/h4>\r\n

\u015awi\u0105tynia w Jerozolimie posiada\u0142a i posiada nadal olbrzymie znaczenie dla mesjanistycznych pogl\u0105d\u00f3w charakterystycznych dla ortodoksyjnego judaizmu, kt\u00f3ry podaje swoistej interpretacji s\u0142owa zawarte w proroctwach Micheasza i Izajasza. Rabin Shalom Ben-Chorin wyja\u015bnia\u0142 miejsce \u015awi\u0105tyni w \u201e\u015bwi\u0119tej historii \u017byd\u00f3w\u201d w oparciu o tradycj\u0119 talmudyczn\u0105. Odbudowa granic pa\u0144stwa \u017cydowskiego w Palestynie – \u201eDzie\u0144, aby by\u0142y budowane p\u0142oty twoje<\/em>\u201d (Mich 11, 7) – wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnolegle z podj\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu odbudow\u0119 \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej, zniszczonej przez Rzymian, co jest otwarciem czas\u00f3w ostatecznych – \u201ew ostateczne dni b\u0119dzie g\u00f3ra domu Pa\u0144skiego przygotowana na wierzchu g\u00f3r i wynios\u0142a nad pag\u00f3rki, a pop\u0142yn\u0105 do niej ludy<\/em>\u201d (Mich 4, 1); odbudowa \u015awi\u0105tyni wi\u0105za\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z rozrostem granic Izraela – \u201eRozprzestrze\u0144 miejsce namiotu twego i sk\u00f3ry przybytk\u00f3w twych rozci\u0105gnij, nie oszcz\u0119dzaj; uczy\u0144 d\u0142ugie powr\u00f3zki twoje, a ko\u0142ki twoje umocnij!<\/em>\u201d (Izaj 54, 2-3)13<\/a><\/sup>; b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo sp\u0142ywaj\u0105ce na \u017byd\u00f3w przerodzi si\u0119 w tryumf nad wrogami – \u201eWsta\u0144 a m\u0142\u00f3\u0107 c\u00f3rko Syjo\u0144ska! Bo r\u00f3g tw\u00f3j uczyni\u0119 \u017celaznym, a kopyta twoje uczyni\u0119 miedzianymi, i zetrzesz narody mnogie, i pobijesz Panu \u0142upy ich i moc ich Panu wszystkiej ziemi<\/em>\u201d (Mich 4, 13); w takiej atmosferze nadejdzie mesjasz, kt\u00f3ry ostatecznie wytraci wrog\u00f3w – \u201ePodniesie si\u0119 r\u0119ka twoja na przeciwnik\u00f3w twoich, a wszyscy nieprzyjaciele wygin\u0105<\/em>\u201d (Mich 5, 9) – Mesjasz \u017cydowski rozstrzygnie o zwyci\u0119stwie w krwawej bitwie jak\u0105 stocz\u0105 Izraelici pod jego wodz\u0105 broni\u0105c Jerozolimy, w kt\u00f3rej zasi\u0105dzie antymesjasz – \u201eI ramiona od niego sta\u0107 b\u0119d\u0105, i zgwa\u0142c\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 mocy, i odejm\u0105 ustawiczn\u0105 ofiar\u0119, a dadz\u0105 obrzyd\u0142o\u015b\u0107 na spustoszenie<\/em>\u201d (Dan 11, 31); \u201eI b\u0119dzie: dnia onego uczyni\u0119 Jeruzalem kamieniem ci\u0119\u017caru dla wszystkich narod\u00f3w; wszyscy, kt\u00f3rzy go b\u0119d\u0105 podnosi\u0107, ci\u0119\u017cko zranieni b\u0119d\u0105; i zbior\u0105 si\u0119 przeciw niemu wszystkie kr\u00f3lestwa ziemi<\/em>\u201d (Zach 12, 3)14<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Wzniesiona na miejscu ofiary Izaaka \u015bwi\u0105tynia zbudowana z rozkazu Salomona by\u0142a od samego pocz\u0105tku centralnym miejscem ofiarnego kultu \u017cydowskiego. Wzrost jej znaczenia nast\u0105pi\u0142 po 621 r. przed Chr., kiedy to zosta\u0142a przeprowadzona przez arcykap\u0142ana Helkiasza reforma kultu w oparciu o zapiski Ksi\u0119gi Powt\u00f3rzonego Prawa. Reforma zakazywa\u0142a dotychczasowych ofiar \u201ena wy\u017cynach\u201d sprawowanych przez Lewit\u00f3w, ograniczaj\u0105c sk\u0142adanie ofiary Jahwe wy\u0142\u0105cznie w \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej. Tradycja p\u00f3\u017aniejsza motywowa\u0142a przeprowadzenie reformy stwierdzeniem, \u017ce dla jedynego Boga ofiara powinna by\u0107 sprawowana w jednym miejscu. W ten spos\u00f3b Jerozolima ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 Salomona sta\u0142a si\u0119 centrum \u017cycia religijnego \u017byd\u00f3w, a wiara stapiaj\u0105c si\u0119 z mesjanizmem \u017cydowskiej monolatrii czyni\u0142a z Jerozolimy r\u00f3wnie\u017c centrum \u017cycia politycznego. Zburzenie Pierwszej \u015awi\u0105tyni przez Nabuchodonozora w 586 r. przed Chr. i rozpocz\u0119cie odbudowy po 48 latach za zgod\u0105 kr\u00f3la Persji Cyrusa nie odcisn\u0119\u0142o du\u017cego pi\u0119tna na \u017cydowskiej tradycji religijnej. Dopiero wydarzenia zwi\u0105zane z upadkiem Drugiej \u015awi\u0105tyni spowodowa\u0142y fal\u0119 mesjanizmu.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Losy Drugiej \u015awi\u0105tyni<\/h4>\r\n

Skomplikowane stosunki polityczne pomi\u0119dzy \u017bydami a Rzymianami by\u0142y w du\u017cym stopniu kontynuacj\u0105 dawniejszego konfliktu judaizmu z hellenizmem. \u017bydzi pozostali negatywnie ustosunkowani do w\u0142\u0105czenia swojego narodu w obr\u0119b rzymskiego \u201ekr\u00f3lestwa narod\u00f3w\u201d, w ramach kt\u00f3rego posiadaliby status r\u00f3wny Grekom, Trakom, Syryjczykom czy Iberom. Ernest Schrupp twierdzi, \u017ce by\u0142o to niemo\u017cliwe, poniewa\u017c \u201eIzrael nie by\u0142 (…) narodem jednym z wielu, ale szczeg\u00f3lnym, wybranym przez Boga, kt\u00f3ry mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem dla innych narod\u00f3w<\/em>\u201d15<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Tereny Palestyny zaj\u0119te przez Rzymian by\u0142y jednymi z najbardziej niespokojnych w olbrzymim Imperium. Wzrost znaczenia ekstremistycznie nastawionych mesjanistycznych zelot\u00f3w, doprowadzi\u0142 do wybuchu w 66 roku powstania, kt\u00f3re przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w trwaj\u0105c\u0105 kilka lat I wojn\u0119 \u017cydowsk\u0105. Jednym z pierwszych zarz\u0105dze\u0144 buntownik\u00f3w by\u0142o wybicie specjalnej srebrnej monety, kt\u00f3r\u0105 p\u0142acono podatek na \u015awi\u0105tyni\u011916<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Wst\u0105pienie na tron Wespazjana oraz wys\u0142anie do Palestyny Tytusa na czele rzymskich legion\u00f3w spowodowa\u0142o przesilenie polityczne. Rzymianie szybko przyst\u0105pili do obl\u0119\u017cenia miasta, w kt\u00f3rym wybuch\u0142y za\u017carte walki pomi\u0119dzy zwalczaj\u0105cymi si\u0119 bezlito\u015bnie stronnictwami \u017cydowskimi. W sierpniu roku 70 Rzymianie oblegli umocnion\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119, w kt\u00f3rej zamkn\u0119li si\u0119 zeloci i kap\u0142ani. Pomimo nalega\u0144 Tytusa, aby oszcz\u0119dzi\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 Salomona (wed\u0142ug relacji J\u00f3zefa Flawiusza), w trakcie walk dosz\u0142o do po\u017caru, kt\u00f3ry ostatecznie zako\u0144czy\u0142 desperack\u0105 obron\u0119. J\u00f3zef opisuje ostatnie chwile obro\u0144c\u00f3w:<\/p>\r\n

\r\n

\u017bydzi stawiali op\u00f3r z wi\u0119ksz\u0105 zaciek\u0142o\u015bci\u0105 ni\u017c zwykle, jak gdyby jedynym szcz\u0119\u015bciem dla nich by\u0142o zgin\u0105\u0107 blisko \u015bwi\u0105tyni i w jej obronie. Lud by\u0142 ustawiony w przedsionku, rada na stopniach, kap\u0142ani w samym sanktuarium. Chocia\u017c byli nieliczni, nie poddawali si\u0119 a\u017c do chwili, gdy nagle cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni stan\u0119\u0142a w ogniu. Wtedy jedni rzucali si\u0119 dobrowolnie na rzymskie miecze, inni zabijali siebie wzajemnie, przebijali si\u0119 lub skakali w p\u0142omienie. Wszyscy, a zw\u0142aszcza ci ostatni uwa\u017cali, \u017ce zgin\u0105\u0107 razem ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 to nie jest kl\u0119ska, ale zwyci\u0119stwo, zbawienie i szcz\u0119\u015bcie17<\/sup><\/a>.<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Rzymianie w odwecie za bunt zr\u00f3wnali Jerozolim\u0119 z ziemi\u0105, za wyj\u0105tkiem wie\u017c pa\u0142acu kr\u00f3lewskiego, kt\u00f3re Tytus poleci\u0142 pozostawi\u0107 jako ostrze\u017cenie dla przysz\u0142ych buntownik\u00f3w. Wype\u0142ni\u0142o si\u0119 proroctwo zawarte w Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza: \u201eI polegn\u0105 od ostrza miecza, i zap\u0119dz\u0105 ich w niewol\u0119 mi\u0119dzy wszystkie narody, a Jeruzalem deptane b\u0119dzie przez pogan, a\u017c si\u0119 wype\u0142ni\u0105 czasy narod\u00f3w<\/em>\u201d (\u0141k 21, 24).<\/p>\r\n

W koncepcjach holocaustycznych zburzenie Drugiej \u015awi\u0105tyni jest otwarciem okresu prze\u015bladowa\u0144 w \u201e\u015bwi\u0119tej historii \u017byd\u00f3w\u201d, nastaniem \u201epierwszej fazy antysemityzmu<\/em>\u201d18<\/sup><\/a>. Jest to wsp\u00f3\u0142czesna wersja \u017cydowskiego przekonania o powtarzalno\u015bci wydarze\u0144 historycznych. Talmud babilo\u0144ski zalicza\u0142 zburzenie Drugiej \u015awi\u0105tyni do kolejno nast\u0119puj\u0105cych dla \u017byd\u00f3w tragicznych wydarze\u0144 historycznych, maj\u0105cych miejsce 9 dnia miesi\u0105ca ab19<\/sup><\/a>. Zdaniem holocaustyst\u00f3w, zburzenie Jerozolimy przez Rzymian spowodowa\u0142o \u201educhowe wydziedziczenie\u201d Izraela, kt\u00f3rego \u201emiejsce zaj\u0105\u0142 bezprawnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski\u201d – jak pisze Ernest Schrupp20<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dwie pr\u00f3by odbudowy<\/h4>\r\n

Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w pogodzi\u0142a si\u0119 z utrat\u0105 \u015bwi\u0119tego miejsca kultu Boga21<\/sup><\/a>. Przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra uto\u017csamia\u0142a pot\u0119g\u0119 swojego narodu z istnieniem \u015awi\u0105tyni, od samego pocz\u0105tku rozmy\u015bla\u0142a o odbudowie Domu Bo\u017cego Jahwe. Opieraj\u0105c si\u0119 na prawie powtarzalno\u015bci wydarze\u0144 pierwotnie s\u0105dzono, \u017ce \u015awi\u0105tynia zostanie odbudowana po 48 latach, tak jak to si\u0119 sta\u0142o za panowania Cyrusa. St\u0105d liczne zapiski \u017ar\u00f3d\u0142owe przypisuj\u0105ce Hadrianowi rozpocz\u0119cie prac budowlanych lub wydanie zgody na odbudow\u0119 \u015awi\u0105tyni przez \u017byd\u00f3w. Przekazy te nie maj\u0105 jednak \u017cadnego potwierdzenia w materiale archeologicznym22<\/sup><\/a>. Niew\u0105tpliwie pierwsze pr\u00f3by odbudowy \u015awi\u0105tyni nast\u0105pi\u0142y w czasie mesjanistycznego powstania Szymona bar Kochba w latach 131-135. Uwa\u017canemu za Mesjasza Szymonowi, do kt\u00f3rego odnoszono fragment niezwykle silnie zwi\u0105zanej z tradycj\u0105 odbudowy \u015bwi\u0105tyni Ksi\u0119gi Liczb (Lb 24, 17) – \u201eWschodzi Gwiazda z Jakuba, a z Izraela podnosi si\u0119 ber\u0142o<\/em>\u201d, uda\u0142o si\u0119 na kilka lat zdestabilizowa\u0107 sytuacj\u0119 w Imperium23<\/a><\/sup>. Po zaj\u0119ciu Jerozolimy przez powsta\u0144c\u00f3w dosz\u0142o prawdopodobnie do pr\u00f3by odbudowy \u015awi\u0105tyni, czego po\u015bwiadczenie znajduje historia w bogatym materiale numizmatycznym. W celu zebrania podatku \u015bwi\u0105tynnego przyst\u0105piono szybko do emisji specjalnej srebrnej monety (z wizerunkiem \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej), potrzebnej do uiszczania podatku. Ponadto \u017ar\u00f3d\u0142a pisane zawieraj\u0105 informacj\u0119 o wyborze przez Szymona arcykap\u0142ana, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 opiekunem \u015awi\u0105tyni. R\u00f3wnie\u017c \u00f3wczesna Chronikon Paschale<\/em> przekazuje informacj\u0119 o zdobyciu i ponownym zburzeniu \u015awi\u0105tyni przez Hadriana24<\/sup><\/a>. Nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, Szymon bar Kochba m\u00f3g\u0142 by\u0107 prawdziwym Mesjaszem – wed\u0142ug tradycji \u017cydowskiej – wy\u0142\u0105cznie w zwi\u0105zku z restytucj\u0105 kultu religijnego. Wszystkie jednak te informacje historyczne nie daj\u0105 nam wystarczaj\u0105cego powodu, aby przyj\u0105\u0107, \u017ce powsta\u0144cy \u017cydowscy odbudowali w\u00f3wczas \u015awi\u0105tyni\u0119.<\/p>\r\n

Kolejne pr\u00f3by mia\u0142y rzekomo by\u0107 podj\u0119te w czasach Juliana Apostaty. Za jego panowania, kt\u00f3re powszechnie pojmuje si\u0119 jako powr\u00f3t do czystego poga\u0144stwa, a kt\u00f3re by\u0142o tworzeniem religijnej syntezy – synkretyzmu – z\u0142o\u017conego z element\u00f3w hellenistycznych, judaistycznych, a nawet chrze\u015bcija\u0144skich, \u017bydzi podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 odbudowy swojej \u015bwi\u0105tyni. Korzystaj\u0105c z czynnego poparcia cesarza Juliana, otrzymawszy od niego pieni\u0105dze ze skarbu publicznego, robotnik\u00f3w i wszelkie potrzebne materia\u0142y, przyst\u0105piono do budowy25<\/sup><\/a>. Wed\u0142ug \u00f3wczesnych \u017ar\u00f3de\u0142 Julian Apostata sam zainteresowa\u0142 si\u0119 \u017cydowskim kultem religijnym, co zosta\u0142o umiej\u0119tnie wykorzystane przez \u017byd\u00f3w26<\/sup><\/a>. Sozomen opisuje wydarzenia z IV wieku:<\/p>\r\n

\r\n

A kiedy odrzekli, \u017ce po zburzeniu \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej ani si\u0119 nie godzi, ani nie pasuje do ojczystego obyczaju, aby utraciwszy swoj\u0105 stolic\u0119 praktykowa\u0107 to wszystko na innym ju\u017c miejscu, wtedy cesarz da\u0142 pieni\u0105dze z sum pa\u0144stwowych i rozkaza\u0142 im podnie\u015b\u0107 z gruz\u00f3w \u015awi\u0105tyni\u0119; mieli sprawowa\u0107 kult tak, jak to czynili przodkowie, i sk\u0142ada\u0107 ofiary wed\u0142ug dawnego obrz\u0119du. (…) I zebrawszy mistrz\u00f3w budownictwa zacz\u0119li gromadzi\u0107 materia\u0142y i oczyszcza\u0107 teren budowy. Z tak za\u015b wielk\u0105 ochot\u0105 nad tym si\u0119 trudzili, \u017ce nawet ich niewiasty wynosi\u0142y w zapaskach na \u0142onie ziemi\u0119 z gruzem, a naszyjniki i wszelkie inne niewie\u015bcie ozdoby ch\u0119tnie sk\u0142ada\u0142y na pokrycie koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z budow\u0105. Wszelkie inne sprawy zesz\u0142y na drugi plan wobec tego przedsi\u0119wzi\u0119cia (…)27<\/sup><\/a>.<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

W czasie prac, wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skich kronikarzy, odgruzowano i uprz\u0105tni\u0119to plac budowy, po\u0142o\u017cono kamie\u0144 w\u0119gielny i przyst\u0105piono do pracy. Jednak \u017bydom nie dane by\u0142o jej zako\u0144czy\u0107. Trz\u0119sienie ziemi, wybuch ognia, kt\u00f3ry wed\u0142ug Cyryla biskupa Jerozolimy spe\u0142nia\u0142 proroctwo Daniela, powt\u00f3rzone przez Chrystusa w Ewangelii \u015bw. Mateusza (Mt 24, 2), a w ko\u0144cu znaki krzy\u017ca, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na ubraniach robotnik\u00f3w, a kt\u00f3rych nie da\u0142o si\u0119 usun\u0105\u0107, spowodowa\u0142y ostateczny upadek \u017cydowskich plan\u00f3w28<\/sup><\/a>. \u201eA \u015awi\u0105tynia w tych warunkach nie tylko \u017ce nie zosta\u0142a w\u00f3wczas odbudowana, ale uleg\u0142a ostatecznej zag\u0142adzie<\/em>\u201d – podsumowa\u0142 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 kronikarz Sokrates29<\/sup><\/a>. Od tego czasu \u017bydzi nie byli w stanie rozpocz\u0105\u0107 odbudowy. Nasta\u0142 czas tryumfu Ko\u015bcio\u0142a i zmierzchu \u015bwietno\u015bci Synagogi.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Trzecia \u015awi\u0105tynia<\/h4>\r\n

Wraz z ponownym pojawieniem si\u0119 na mapie politycznej pa\u0144stwa Izrael (1948), kt\u00f3re niejako wpisuje si\u0119 w ze\u015bwiecczon\u0105 formu\u0142\u0119 powtarzalno\u015bci wydarze\u0144 historycznych, od\u017cy\u0142y judaistyczne przekonania mesjanistyczne. Pr\u00f3ba ponownej odbudowy \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej jest faktem, kt\u00f3rego polityczny i religijny wymiar nast\u0119puj\u0105co uj\u0105\u0142 profesor Tadeusz Zieli\u0144ski.<\/p>\r\n

\r\n

(…) nieistniej\u0105ca \u015bwi\u0105tynia nadal pozostawa\u0142a o\u015brodkiem, dooko\u0142a kt\u00f3rego kr\u0105\u017cy\u0142y my\u015bli wygnanego ludu; i nie by\u0142o w\u0105tpienia, \u017ce skoro ten lud powr\u00f3ci do swej dawnej siedziby, to \u015bwi\u0105tynia – trzecia \u015bwi\u0105tynia – powstanie na tym miejscu, gdzie sta\u0142y pierwsze dwie, i jej kult – kult ofiarny – b\u0119dzie wskrzeszony30<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Fryderyk May, podsumowuj\u0105c uparte wysi\u0142ki \u017byd\u00f3w maj\u0105ce na celu utrzymanie za wszelk\u0105 cen\u0119 wp\u0142yw\u00f3w w Jerozolimie i wyrzucenie muzu\u0142man\u00f3w z wzg\u00f3rza \u015bwi\u0105tynnego, pisze:<\/p>\r\n

\r\n

Ich (tzn. \u017byd\u00f3w – przyp. H. H.) zrozumia\u0142\u0105 t\u0119sknot\u0105 jest, by m\u00f3c modli\u0107 si\u0119 tam wysoko, na wzg\u00f3rzu \u015bwi\u0105tynnym. Lecz nie na tym koniec. Wkr\u00f3tce r\u00f3wnie\u017c mog\u0142aby zosta\u0107 zbudowana \u015bwi\u0105tynia i pojawi\u0142by si\u0119 Mesjasz. Z tymi faktami zwi\u0105zana jest nadzieja na prawdziwy i trwa\u0142y pok\u00f3j w przysz\u0142ym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym wiara w Boga i Jego S\u0142owo b\u0119dzie centralnym punktem ludzkiego my\u015blenia i post\u0119powania31<\/sup><\/a>.<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Przygotowania do odbudowy \u015awi\u0105tyni w istocie trwaj\u0105 od d\u0142u\u017cszego czasu. Ortodoksyjne grupy \u017cydowskie przygotowuj\u0105 szaty i naczynia \u015bwi\u0105tynne. Prowadzi si\u0119 skrupulatny nab\u00f3r do przysz\u0142ej kasty kap\u0142an\u00f3w. Wszystkim tym dzia\u0142aniom patronuje powo\u0142any w tym celu Instytut \u015awi\u0105tynny w Jerozolimie. Prace te podsumowuje Werner de Boor pisz\u0105c, \u017ce \u015bwiat b\u0119dzie prze\u017cywa\u0107 powstanie \u015awi\u0105tyni w Jerozolimie, \u201etak jak prze\u017cywali\u015bmy powstanie \u00abpa\u0144stwa Izrael\u00bb – wbrew wszelkim ludzkim przewidywaniom<\/em>\u201d32<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Warunkiem wst\u0119pnym rozpocz\u0119cia prac nad budow\u0105 Trzeciej \u015awi\u0105tyni z religijnego i politycznego punktu widzenia jest odebranie muzu\u0142manom teren\u00f3w na wzg\u00f3rzu \u015bwi\u0105tynnym i okolicznych terenach, w celu rozpocz\u0119cia wst\u0119pnych rytua\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z \u201eoczyszczeniem\u201d miejsca. Tradycja przekazywana przez Talmud m\u00f3wi, \u017ce w stosie drewna w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 Dziedziniec Kobiet w \u015awi\u0105tyni, znaleziono niepogrzebane ko\u015bci ludzkie, co powoduje automatycznie nieczysto\u015b\u0107 rytualn\u0105 wzg\u00f3rza \u015bwi\u0105tynnego. Gersham Gorenberg, dziennikarz i autor apokaliptycznego thrillera The End of Days<\/em> (2000) podkre\u015bla, \u017ce prawo rabinackie zakazuje wst\u0119pu \u017bydom na G\u00f3r\u0119 \u015awi\u0105tynn\u0105 bez uprzedniego rytua\u0142u oczyszczenia33<\/sup><\/a>. Aby rozpocz\u0105\u0107 prace budowlane, rabini musz\u0105 oczy\u015bci\u0107 miejsce pod \u015bwi\u0105tyni\u0119. Do tego celu potrzebna jest \u201eczerwona ja\u0142\u00f3wka bez skazy\u201d, opisana w Ksi\u0119dze Liczb.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u201eNajpierw ja\u0142\u00f3wka, potem Mesjasz<\/em>\u201d<\/h4>\r\n

Pierwsze informacje o narodzeniu si\u0119 w Izraelu czerwonej ja\u0142\u00f3wki pojawi\u0142y si\u0119 w \u015brodkach masowego przekazu w 1997 roku. Zdaniem izraelskich massmedi\u00f3w narodziny zwierz\u0119cia z czarno-bia\u0142ej krowy i ciemnobr\u0105zowego byka \u201ew granicach biblijnego Izraela\u201d, nast\u0119puj\u0105ce niezwykle rzadko, by\u0142y \u201egenetycznym przypadkiem\u201d34<\/a><\/sup>. Wed\u0142ug Klaudiusza Lotta z Missisipi, ameryka\u0144skiego hodowcy byd\u0142a, krow\u0119 uzyskano poprzez interwencj\u0119 genetyczn\u0105 – \u201esztuczn\u0105 hodowl\u0119\u201d35<\/sup><\/a>. Zesp\u00f3\u0142 rabinistycznych ekspert\u00f3w, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 do kibucu Kfar Hassidim pod Hajf\u0105 orzek\u0142, w kwietniu 1997 roku, koszerno\u015b\u0107 zwierz\u0119cia. Obecny przy ogl\u0119dzinach Yehudah Etzion przyznawa\u0142, \u017ce rabini byli zaniepokojeni niewielk\u0105 liczb\u0105 bia\u0142ych w\u0142os\u00f3w u badanego zwierz\u0119cia, niemniej uznali, \u017ce jest to ja\u0142\u00f3wka opisywana w Biblii. \u201eWyczekiwali\u015bmy przez dwa tysi\u0105ce lat na znak Boga i teraz otrzymali\u015bmy go poprzez narodziny czerwonej ja\u0142\u00f3wki<\/em>\u201d – powiedzia\u0142 Etzion36<\/sup><\/a>. Jednak we wrze\u015bniu 1998 roku ostatecznie stwierdzono, \u017ce zwierze jest nieczyste… Izraelskie w\u0142adze wojskowe i cywilne – zdaniem publicyst\u00f3w \u201eNational Review\u201d – mog\u0142y odetchn\u0105\u0107 z ulg\u0105 po ostatecznym orzeczeniu rabin\u00f3w, poniewa\u017c wybuch apokaliptycznego konfliktu z muzu\u0142manami zosta\u0142 odsuni\u0119ty w bli\u017cej nieokre\u015blon\u0105 przysz\u0142o\u015b\u010737<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Na ponowne narodziny kolejnej czerwonej ja\u0142\u00f3wki czekano do marca 2002 roku. Wed\u0142ug informacji w miesi\u0105c po narodzeniu w\u0142a\u015bciciel zwierz\u0119cia porozumia\u0142 si\u0119 z Instytutem \u015awi\u0105tynnym, prosz\u0105c ekspert\u00f3w rabinackich o ogl\u0119dziny. W pi\u0105tek 5 IV 2002 roku rabini Menachem Mahover i Chaim Richman zbadali zwierz\u0119 stwierdzaj\u0105c, \u017ce spe\u0142nia wszystkie wymagania i nadaje si\u0119 do rytua\u0142u oczyszczenia, b\u0119d\u0105cego wst\u0119pnym warunkiem odbudowy. Jak podsumowa\u0142 ameryka\u0144ski \u201eNewsweek\u201d w 1997 roku: \u201enajpierw ja\u0142\u00f3wka, potem Mesjasz<\/em>\u201d38<\/sup><\/a>. Dzi\u0119ki ja\u0142\u00f3wce, odpowiadaj\u0105cej rytualnym wymogom, mo\u017cliwe jest wkroczenie \u017byd\u00f3w w er\u0119 mesjanistyczn\u0105. Mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 rozpocz\u0119cie szeroko zakrojonych przygotowa\u0144 do odbudowy \u015awi\u0105tyni, a zarazem rozpocz\u0119cie przygotowa\u0144 do maj\u0105cych po tym nast\u0105pi\u0107 wydarze\u0144 politycznych. Mo\u017cemy jedynie domniemywa\u0107, jaki jest zwi\u0105zek aktualnych zdarze\u0144 w Izraelu z dzia\u0142aniami Instytutu \u015awi\u0105tynnego.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug przekazywanej ustnie ortodoksyjnej tradycji, narodziny czerwonej ja\u0142\u00f3wki bez skazy zwiastuj\u0105 zapowiadane przez wieki nadej\u015bcie Pomaza\u0144ca Bo\u017cego, narodziny \u017cydowskiego przyw\u00f3dcy religijnego lub politycznego.<\/p>\r\n

Ostatnia ja\u0142\u00f3wka bez skazy przysz\u0142a na \u015bwiat – zdaniem ortodoks\u00f3w – wiek przed zburzeniem Drugiej \u015awi\u0105tyni39<\/sup><\/a>. Cechy zwierz\u0119cia i przeprowadzenie obrz\u0119du oczyszczenia okre\u015blaj\u0105 dok\u0142adnie przepisy rozdzia\u0142u 19. Ksi\u0119gi Liczb. Wed\u0142ug tekstu Biblii zwierz\u0119 musi by\u0107 ma\u015bci czerwonej, nie mo\u017ce by\u0107 nigdy pokryte przez byka ani nie mog\u0142o zosta\u0107 nigdy u\u017cyte do pracy w polu (Lb 19, 2). Ofiara mo\u017ce by\u0107 dope\u0142niona dopiero wtedy, gdy zwierze b\u0119dzie mia\u0142o minimum trzy lata – czytamy w artykule opublikowanym w \u201eThe Sunday Telegraph\u201d40<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Rytua\u0142 b\u0119dzie polega\u0142 na zabiciu krowy ofiarnej i skropieniu jej krwi\u0105 miejsca pod budow\u0119 \u015awi\u0105tyni; p\u00f3\u017aniej kap\u0142ani spal\u0105 ca\u0142e zwierz\u0119, a z popio\u0142\u00f3w sporz\u0105dz\u0105 specjaln\u0105 mikstur\u0119 (tzw. wod\u0119 oczyszczenia), s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do rytua\u0142u fundacyjnego \u015bwi\u0105tyni (Lb 19, 3-7), kt\u00f3ry w tym przypadku jest to\u017csamy z rytua\u0142em oczyszczenia opisywanym w Ksi\u0119dze Liczb41<\/sup><\/a>. Dla \u017byd\u00f3w zako\u0144czenie ofiary b\u0119dzie automatycznym wej\u015bciem w now\u0105 epok\u0119 w stanie rytualnej czysto\u015bci – czytamy we wspomnianym artykule42<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Instytut \u015awi\u0105tynny z Jerozolimy poszukuje ju\u017c teraz ma\u0142ych ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy – za zgod\u0105 rodzic\u00f3w – mogliby przygotowywa\u0107 si\u0119 do spe\u0142nienia krwawej ofiary. Rabin J\u00f3zef Elboim w wywiadzie udzielonym dziennikowi \u201eHa\u2019aretz\u201d powiedzia\u0142: \u201ePotrzebujemy trzynastu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 potrafili zabi\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 krow\u0119 i spali\u0107 j\u0105 w ofierze, z kt\u00f3rej popio\u0142y pos\u0142u\u017c\u0105 nam do oczyszczenia rytualnego, kt\u00f3re spe\u0142ni biblijne przepowiednie<\/em>\u201d43<\/a><\/sup>.<\/p>\r\n

Aby odrodzi\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie lewit\u00f3w, potrzeba \u017cmudnych przygotowa\u0144 i wielkich ofiar, z kt\u00f3rymi zapoznaje Izraelczyk\u00f3w rabin Elboim. Dziecko musi pochodzi\u0107 z rodziny, w kt\u00f3rej nie mog\u0142o by\u0107 nara\u017cone na kontakt ze zmar\u0142ymi, nawet w czasie przypadkowej wizyty w szpitalu, ca\u0142e przygotowanie do odrodzenia kasty kap\u0142a\u0144skiej odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie w ca\u0142kowitej izolacji od \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesnego i przy zachowaniu wszystkich przepis\u00f3w o czysto\u015bci rytualnej, zawartych w Ksi\u0119dze Liczb i Ksi\u0119dze Ezechiela. W oparciu o analiz\u0119 Tory rabini dok\u0142adnie okre\u015blili miejsce dokonania krwawej ofiary. W tym przypadku kwestie religijne wpisuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119boko w polityczny sp\u00f3r izraelsko-palesty\u0144ski. Miejsce wyznaczone w oparciu o wersy Ksi\u0119gi Nehemiasza (Neh 3, 31 – \u201eA mi\u0119dzy sal\u0105 naro\u017cn\u0105 w bramie Trzody budowali z\u0142otnicy i kupcy<\/em>\u201d) i Ksi\u0119gi Ezechiela (Ez 43, 21 – \u201eI we\u017amiesz cielca, kt\u00f3ry b\u0119dzie ofiarowany za grzech, i spalisz go na miejscu od\u0142\u0105czonym domu za \u015bwi\u0105tyni\u0105<\/em>\u201d), jest to\u017csame z mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 blisko szczytu G\u00f3ry Oliwnej Bram\u0105 Miphkad44<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Problem polega na tym, \u017ce G\u00f3ra Oliwna znajduje si\u0119 w r\u0119kach Palesty\u0144czyk\u00f3w, a dop\u00f3ki w nich pozostanie, o \u017cadnych rytua\u0142ach oczyszczenia raczej mowy by\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Po trupach do celu?<\/h4>\r\n

Muzu\u0142manie wszelkie dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do rozpocz\u0119cia odbudowy \u015bwi\u0105tyni odbieraj\u0105 jako zapowiedz przej\u0119cia przez \u017byd\u00f3w G\u00f3ry \u015awi\u0105tynnej, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 meczet el-Aqsa i tzw. Kopu\u0142a Ska\u0142y, stanowi\u0105ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 dla muzu\u0142man\u00f3w. Tradycyjna islamska wizja ko\u0144ca dziej\u00f3w utrzymuje, \u017ce wst\u0119pem do apokalipsy b\u0119dzie odebranie tych miejsc wiernym proroka przez \u017byd\u00f3w, co spowoduje powt\u00f3rne przyj\u015bcie \u201eproroka Jezusa\u201d i ostateczne rozstrzygni\u0119cie konfliktu pomi\u0119dzy Dobrem a Z\u0142em. Wszelkie dzia\u0142ania ortodoks\u00f3w zwi\u0105zane z odbudow\u0105 \u015bwi\u0105tyni powoduj\u0105 nerwowe reakcje muzu\u0142man\u00f3w. W 1990 roku w Jerozolimie wybuch\u0142y rozruchy w zwi\u0105zku z pojawieniem si\u0119 informacji o planowanym wniesieniu na G\u00f3r\u0119 \u015awi\u0105tynn\u0105 kamienia w\u0119gielnego45<\/sup><\/a>. Podczas pr\u00f3by jego wniesienia w lipcu 2001 roku, co ortodoksi pr\u00f3bowali zrobi\u0107 pod os\u0142on\u0105 policji i wojska, wybuch\u0142y zamieszki, w kt\u00f3rych rannych zosta\u0142o kilkudziesi\u0119ciu Palesty\u0144czyk\u00f3w oraz \u017byd\u00f3w46<\/sup><\/a>. Otwarcie i udost\u0119pnienie turystom tunelu biegn\u0105cego pod Kopu\u0142\u0105 Ska\u0142y w ubieg\u0142ym roku wywo\u0142a\u0142o kolejn\u0105 fal\u0119 niepokoj\u00f3w w strefie Jerozolimy, ze wzgl\u0119du na potwierdzane przez wywiad wojskowy Izraela informacje, \u017ce jest to najprostszy spos\u00f3b zniszczenia meczetu. W 1985 roku w ten spos\u00f3b zamachu chcia\u0142o dokona\u0107 terrorystyczne ugrupowanie ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w \u201eKomando \u201980\u201d, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 cytowany ju\u017c Yehudah Etzion. S\u0142u\u017cby specjalne zamach udaremni\u0142y47<\/sup><\/a>. Ugrupowania ortodoksyjne nie daj\u0105 za wygran\u0105. Na wiecu zorganizowanym przez ugrupowanie religijne Wiernych G\u00f3ry \u015awi\u0105tynnej 7 pa\u017adziernika 2001 roku Gershon Salomon stwierdzi\u0142: \u201eZebrali\u015bmy si\u0119, aby powiedzie\u0107 ca\u0142emu \u015bwiatu, \u017ce arabska w\u0142adza nad G\u00f3r\u0105 \u015awi\u0105tynn\u0105 sko\u0144czy\u0142a si\u0119 raz na zawsze<\/em>\u201d. Przyw\u00f3dca wezwa\u0142 \u017byd\u00f3w do przygotowa\u0144 maj\u0105cych na celu odbudow\u0119 \u015awi\u0105tyni, domagaj\u0105c si\u0119 zniszczenia meczetu el-Aqsa. \u201eWiemy, \u017ce \u017cyjemy w specjalnych i ostatecznych czasach odkupienia ludu i ziemi Izraela, G\u00f3ry \u015awi\u0105tynnej i Jerozolimy. Robimy i b\u0119dziemy robi\u0107 wszystko aby Trzecia \u015awi\u0105tynia zosta\u0142a niebawem odbudowana dla chwa\u0142y Boga Izraela<\/em>\u201d – powiedzia\u0142 Salomon48<\/sup><\/a>. I tym razem ortodoksom nie uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 celu ze wzgl\u0119du na op\u00f3r muzu\u0142man\u00f3w. Planowane wy\u0142adowanie 4,5 ton marmurowych blok\u00f3w do budowy \u015awi\u0105tyni zosta\u0142o zablokowane przez policj\u0119 i Palesty\u0144czyk\u00f3w. Izraelski socjolog Menachem Friedman nazwa\u0142 dzia\u0142ania podejmowane przez ortodoks\u00f3w \u201eigraniem z ogniem<\/em>\u201d. Szejk Ahmed Yassin, duchowy przyw\u00f3dca Hamasu ostrzega, \u017ce \u201epr\u00f3ba przechwycenia G\u00f3ry przez \u017cydowskich fanatyk\u00f3w wznieci ogie\u0144, kt\u00f3ry ich wszystkich razem poch\u0142onie<\/em>\u201d49<\/sup><\/a>.<\/p>\r\n

Na Bliskim Wschodzie rozpoczyna si\u0119 taniec \u015bmierci. Ca\u0142y Bliski Wsch\u00f3d siedzi na olbrzymiej beczce prochu. Wystarczy iskra, aby wysadzi\u0107 w powietrze nie tylko wzg\u00f3rze \u015bwi\u0105tynne, ale r\u00f3wnie\u017c okoliczne pa\u0144stwa. Zapewnienia polityk\u00f3w o budowie trwa\u0142ego pokoju lekcewa\u017c\u0105 si\u0142\u0119 przekona\u0144 religijnych walcz\u0105cych stron. \u017bydzi przekonani o realizacji Bo\u017cego planu zbawienia planuj\u0105 rzeczywiste wzniesienie Trzeciej \u015awi\u0105tyni, b\u0119d\u0105cej widomym znakiem nadej\u015bcia epoki mesjanistycznej. Ortodoksi oczekuj\u0105 mesjasza, kt\u00f3ry odbuduje pot\u0119g\u0119 Izraela, \u017bydzi reformowani marz\u0105 o nastaniu \u201emesja\u0144skiej epoki pokoju i sprawiedliwo\u015bci<\/em>\u201d. Oba pogl\u0105dy wyrastaj\u0105 z przekonania, \u017ce powstanie pa\u0144stwa Izrael i Holocaust odwr\u00f3ci\u0142y \u201e\u015bwi\u0119t\u0105 histori\u0119 \u017byd\u00f3w<\/em>\u201d. W \u017cydowskich przekonaniach eschatologicznych nadej\u015bcie Mesjasza spowoduje pot\u0119\u017cny konflikt \u015bwiata prowadzonego przez antymesjasza a \u017bydami, kt\u00f3ry rozstrzygnie si\u0119 ostatecznie na polach Armageddonu. Dla mahometan apokalipsa rozpocznie si\u0119 wraz z zagarni\u0119ciem G\u00f3ry \u015awi\u0105tynnej przez \u017byd\u00f3w, kiedy powt\u00f3rnie przyjdzie \u201eprorok Jezus\u201d, by poprowadzi\u0107 islam przeciw poganom i ba\u0142wochwalcom. W tradycji eschatologicznej Ko\u015bcio\u0142a pierwsza bestia b\u0119dzie budowa\u0142a swoj\u0105 pot\u0119g\u0119 (Ap 13, 1; 13, 3-5) i uleczy swoj\u0105 ran\u0119 (Ap 13, 3; 13, 12), a bestia druga zmusi narody by oddawa\u0142y jej cze\u015b\u0107 (Ap 13, 12) i wszyscy otrzymaj\u0105 znami\u0119, a jest to \u201eliczba cz\u0142owieka\u201d, kt\u00f3r\u0105 jest 666 (Ap 13, 18). Bestie zgromadz\u0105 wielk\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra stanie na miejscu zwanym Armagedon (Ap 16,16), gdzie stoczona zostanie bitwa, b\u0119d\u0105ca zapowiedzi\u0105 zniszczenia \u201eBabilonu\u201d (Ap 18), otwieraj\u0105c tryumf Chrystusa na ziemi. \u03a9<\/strong><\/p>\r\n

Hugon Hajducki<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. \u201eNational Review\u201d z 11 IV 2002 r.<\/li>\r\n\t
  2. Przyk\u0142ady z pracy znanego holocaustycznego teologa Klemensa Thoma podaj\u0119 za Religia Holocaustu<\/em> – maszynopisem niepublikowanej pracy T. Gabisia.<\/li>\r\n\t
  3. Ibidem<\/em>.<\/li>\r\n\t
  4. Zob. E. P. Koch, Begriffskl\u00c3\u00a4rung<\/em>, \u201eSleipnir\u201d III-IV 1996, s. 33-35; idem<\/em>, Zur Viktimologie des Antisemitismus<\/em>, \u201eSleipnir\u201d V-VI 1996, s. 38-39; E. Schrupp, Izrael w czasach ostatecznych. Dzieje zbawienia i aktualne wydarzenia<\/em>, Krak\u00f3w b.r.w., s. 18.<\/li>\r\n\t
  5. Ibidem<\/em>, s. 63.<\/li>\r\n\t
  6. Ibidem<\/em>, s. 10; Rachimel Frydland, Co rabini wiedz\u0105 o mesjaszu?<\/em>, Krak\u00f3w 1997, s. 140-143, uto\u017csamia np. dzisiejszy sp\u00f3r o Jerozolim\u0119 (zob. rezolucja ONZ nr 2255) z fragmentem Ksi\u0119gi Zachariasza: \u201ednia Onego uczyni\u0119 Jeruzalem kamieniem ci\u0119\u017caru dla wszystkich narod\u00f3w<\/em>\u201d (Zach. 12, 3), w podobnym tonie wypowiada si\u0119 ekspremier Izraela Szymon Peres, kt\u00f3ry broni\u0105c izraelskiej okupacji Jerozolimy powo\u0142uje si\u0119 na Ksi\u0119g\u0119 Zachariasza: \u201eJerozolima pozostanie bez mur\u00f3w<\/em>\u201d (Zach 2, 5 – cyt. za ksi\u0105\u017ck\u0105 Peresa), czego gwarantem wype\u0142nienia mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie armia izraelska. Muzu\u0142manie jako potomkowie su\u0142tana Sulejmana, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 mury jerozolimskie, utracili prawo do miasta. Zob. S. Peres, Nowy Bliski Wsch\u00f3d<\/em>, Warszawa 1995, s. 155. Wojna sze\u015bciodniowa, zdaniem Frydlanda, by\u0142a zapowiedziana przez proroka Ezechiela (Ez 36, 1-2). Nawet osi\u0105gni\u0119cia rolnicze w Izraelu (Ez 36, 9), ponowne zalesianie Palestyny (Ez 36, 8) czy osi\u0105gni\u0119cia socjalne (Zach 8, 4-5) s\u0105 – zdaniem \u017cyd\u00f3w – przepowiedziane w Biblii. Dla \u017cyd\u00f3w wszystkie te wydarzenia maj\u0105 potwierdzenie w proroctwach, s\u0105 znakiem ich wybra\u0144stwa, odtwarzaj\u0105 \u201e\u015bwi\u0119t\u0105 histori\u0119\u201d, nie stanowi\u0105 za\u015b pod\u015bwiadomej realizacji zawartych mesjanistycznych tre\u015bci.<\/li>\r\n\t
  7. Ibidem<\/em>, s. 40; Dawid Ben Gurion, \u201eojciec za\u0142o\u017cyciel\u201d Izraela, powiedzia\u0142: \u201e\u017bydzi nie otrzymali prawa do Palestyny od Wielkiej Brytanii, USA, czy ONZ. Politycznie tak, ale historycznie i prawnie mandat ten w ostateczno\u015bci pochodzi z Biblii<\/em>\u201d. Schrupp stwierdza: \u201eIzrael jest pa\u0144stwem, kt\u00f3rego chcia\u0142 B\u00f3g<\/em>\u201d (s. 46).<\/li>\r\n\t
  8. Granice nowopowsta\u0142ego pa\u0144stwa mia\u0142y by\u0107 wed\u0142ug zapowiedzi polityk\u00f3w syjonistycznych dok\u0142adnym odzwierciedleniem tzw. \u201ebiblijnego Izraela\u201d, kt\u00f3ry si\u0119ga do Turcji i obejmuje po\u0142ow\u0119 terytori\u00f3w Jordanii, Egiptu oraz Syrii. Zob. na ten temat: R. Garaudy, The Founding Myths of Israeli Politics<\/em>, cz. 1: Theological Myths<\/em> (wersja internetowa); I. Szahak, Tel Awiw za zamkni\u0119tymi drzwiami<\/em>, Chicago-Warszawa 1998. Zob. te\u017c: 1 Moj\u017c 15, 7; Joz 24, 3; Dz. 7, 3. Proroctwo Zachariasza g\u0142osi: \u201eZagwizdn\u0119 na nich i zgromadz\u0119 ich, bom ich odkupi\u0142; a rozmno\u017c\u0119 ich, jak przedtem byli rozmno\u017ceni. I rozsiej\u0119 ich mi\u0119dzy narody, a z daleka wspomn\u0105 na mnie i \u017cy\u0107 b\u0119d\u0105 z synami swymi, i wr\u00f3c\u0105 si\u0119. I przywiod\u0119 ich z ziemi Egipskiej, i od Asyryjczyk\u00f3w zgromadz\u0119 ich, i do ziemi Galaad i Libanu przywiod\u0119 ich, a zabraknie dla nich miejsca. I przejdzie przez morze w\u0105skie, i rozbije fale na morzu, i zawstydz\u0105 si\u0119 wszystkie g\u0142\u0119biny rzeki, i b\u0119dzie poni\u017cona pycha Assuru, a ber\u0142o Egiptu ust\u0105pi<\/em>\u201d (Zach 10, 8-11).<\/li>\r\n\t
  9. Cytat podany za t\u0142umaczeniem \u017cydowskim z pracy E. Schruppa – Iz 45, 8; Ps 85, 12.<\/li>\r\n\t
  10. Zob. E. Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 62; R. Frydland, op. cit.<\/em>, s. 141, twierdzi, \u017ce powr\u00f3t do Palestyny zosta\u0142 zapowiedziany w Ksi\u0119dze Jeremiasza i Ezechiela (Jer 31, 10; Ez 36, 22-24). Termin teschuwa<\/em> zrobi\u0142 zawrotn\u0105 karier\u0119 w \u015brodowiskach holocaustycznych judeochrze\u015bcijan.<\/li>\r\n\t
  11. E. Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 77.<\/li>\r\n\t
  12. Ibidem<\/em>, s. 16.<\/li>\r\n\t
  13. Przytaczane cytaty w t\u0142umaczeniu ks. J. Wujka SI nie oddaj\u0105 w pe\u0142ni sensu przypisywanego im w tradycji talmudycznej. Np. powy\u017cszy cytat brzmi dosadniej w t\u0142umaczeniu \u017cydowskim: \u201eNadejdzie \u00f3w dzie\u0144, w kt\u00f3rym twoje mury b\u0119d\u0105 odbudowane, \u00f3w dzie\u0144, gdy twoja granica si\u0119 rozszerzy<\/em>\u201d. Cyt. za: Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 49.<\/li>\r\n\t
  14. Ibidem<\/em>, s. 49-50, 79. Schrupp pisze: \u201eWed\u0142ug proroctw biblijnych, u kresu dni, \u015bwiat anty-izraelski skupiony wok\u00f3\u0142 Izraela, b\u0119dzie poszukiwa\u0142 rozwi\u0105zania kwestii izraelskiej, jednak nie drog\u0105 pokojowych, politycznych porozumie\u0144 uznaj\u0105cych pa\u0144stwo Izrael za ostateczne miejsce zamieszkania \u017byd\u00f3w, ale drog\u0105 zbrojnej napa\u015bci. Pa\u0144stwa z obszar\u00f3w islamskich, na wz\u00f3r Arabii Saudyjskiej, b\u0119d\u0105 tak uzbrojone przez zachodni przemys\u0142, \u017ce wielokrotnie przewy\u017csza\u0107 b\u0119d\u0105 pod tym wzgl\u0119dem Izrael. Do konfliktu do\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 \u00abwszystkie narody\u00bb, a\u017c dojdzie do niszcz\u0105cego uderzenia na Jerozolim\u0119. (…) B\u0119dzie to ostatnia wojna na starym l\u0105dzie, w korytarzu pomi\u0119dzy dwoma kontynentami, z Jerozolim\u0105 w centrum<\/em>\u201d. B\u0119dzie to \u201eostatnie utrapienie Izraela\u201d. Ibidem<\/em>, s. 79.<\/li>\r\n\t
  15. Ibidem<\/em>, s. 39.<\/li>\r\n\t
  16. \u017bydzi p\u0142acili roczny podatek na \u015awi\u0105tyni\u0119 w wysoko\u015bci p\u00f3\u0142 sykla od osoby. Wykorzystywanie do tego celu monet rzymskich \u201enieczystych\u201d, z wizerunkiem cesarza, by\u0142o traktowane jako z\u0142amanie przepisu religijnego. P. Prigent, Upadek \u015bwi\u0105tyni<\/em>, Warszawa 1975, s. 23.<\/li>\r\n\t
  17. Cyt. za: ibidem<\/em>, s. 38.<\/li>\r\n\t
  18. E. Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 18.<\/li>\r\n\t
  19. P. Prigent, op. cit.<\/em>, s. 99. Do wydarze\u0144 tych zaliczano dwukrotne zburzenie \u015awi\u0105tyni oraz zdobycie Betharu i zaoranie przez Rzymian miasta.<\/li>\r\n\t
  20. E. Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 18.<\/li>\r\n\t
  21. Ci \u017cydzi najcz\u0119\u015bciej powo\u0142ywali si\u0119 na Midrasz Rabba<\/em> do Lamentacji<\/em>, kt\u00f3rym na rozpacz dw\u00f3ch rabin\u00f3w, op\u0142akuj\u0105cych zniszczon\u0105 Jerozolim\u0119, rabin Akiba zapowiada odbudow\u0119 \u015bwi\u0105tyni przyrzeczon\u0105 przez Boga, skoro Pan B\u00f3g tak dok\u0142adnie opisa\u0142 wydarzenia z roku 70. Odbudowy mia\u0142 dokona\u0107 sam Wszechmog\u0105cy. P. Prigent, op. cit.<\/em>, s. 68-69; w Talmudzie kilkana\u015bcie traktat\u00f3w roztrz\u0105sa problem braku kultu ofiarnego po zburzeniu \u015bwi\u0105tyni. W oparciu o te traktaty cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w dosz\u0142a do przekonania, \u017ce same spekulacje dotycz\u0105ce abody<\/em> (tj. kultu ofiarnego) s\u0105 w oczach Jehowy abod\u0105<\/em>. Zob. T. Zieli\u0144ski, Hellenizm a judaizm<\/em>, Toru\u0144 2002, s. 200-201.<\/li>\r\n\t
  22. P. Prigent, op. cit.<\/em>, s. 83-84. Plany odbudowy \u015awi\u0105tyni za czas\u00f3w Hadriana potwierdza \u015bw. Jan Chryzostom, jednak – jak wskazuje szwajcarski archeolog – \u017bydzi sami chcieli odbudowa\u0107 \u015awi\u0105tyni\u0119. Natomiast we fragmentach zapisk\u00f3w Jerzego Cedrenusa zosta\u0142a zawarta informacja, \u017ce mia\u0142o to nast\u0105pi\u0107 w czasie buntu, wi\u0119c nale\u017cy odrzuci\u0107 przypuszczenia wi\u0105\u017c\u0105ce Hadriana z rozpocz\u0119ciem prac nad \u015bwi\u0105tyni\u0105 jerozolimsk\u0105.<\/li>\r\n\t
  23. Szymon bar Kochba (vel<\/em> Kosiba; kochba<\/em> oznacza \u2019gwiazd\u0119\u2019). Zob. ibidem<\/em>, s. 91. W ten spos\u00f3b nazywa go Frydland, op. cit.<\/em>, s. 92, podkre\u015blaj\u0105c jednak \u015bwiadomie dokonane przeinaczenie jego prawdziwego imienia.<\/li>\r\n\t
  24. Zob. ibidem<\/em>, s. 95-97.<\/li>\r\n\t
  25. Informacje przekazuje Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/em> z V w. napisana przez Sokratesa Scholastyka, ks. III, rozdz. 20, Warszawa 1986.<\/li>\r\n\t
  26. Ibidem<\/em>, ks. III, rozdz. 20; Sozomen Hermiasz, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/em>, ks. V, rozdz. 22, Warszawa 1980.<\/li>\r\n\t
  27. Sozomen, ks. V, rozdz. 22.<\/li>\r\n\t
  28. Ibidem<\/em>; Sokrates, ks. III, rozdz. 20; \u015bw. Grzegorz z Nazjanzu, Inwektywa II przeciw Julianowi<\/em>, 3-4, [w:] Mowy wybrane<\/em>, Warszawa 1967. Na temat cudownych zdarze\u0144 w czasie odbudowy II \u015bwi\u0105tyni zob.: P. Janiszewski, \u0179ywio\u0142y w s\u0142u\u017cbie propagandy, czyli po czyjej stronie stoi B\u00f3g. Studium kl\u0119sk i rzadkich fenomen\u00f3w przyrodniczych u historyk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a IV i V wieku<\/em> [w:] \u0179r\u00f3d\u0142oznawstwo czas\u00f3w p\u00f3\u017anego antyku<\/em> pod red. E. Wipszyckiej, t. III, Warszawa 2000, s. 122-128.<\/li>\r\n\t
  29. Sokrates, ks. III, rozdz. 20.<\/li>\r\n\t
  30. T. Zieli\u0144ski, op. cit.<\/em>, s. 200-201. Zieli\u0144ski podsumowuj\u0105c narastaj\u0105c\u0105 przed II wojn\u0105 i w trakcie jej trwania emigracj\u0119 \u017byd\u00f3w do Palestyny zadaje pytania: \u201eCzy wi\u0119c b\u0119dzie wzniesiona trzecia \u015bwi\u0105tynia? Czy znowu \u00abmiriady\u00bb bydl\u0105t b\u0119d\u0105 niszczone, jako ofiary ca\u0142opalne w ogniu jej o\u0142tarza? Czy znowu potomkowie Aarona b\u0119d\u0105 brn\u0119li a\u017c do kostek w ich krwi gor\u0105cej? – To jest chyba nie do pomy\u015blenia. – A wi\u0119c odm\u00f3wi lud pos\u0142usze\u0144stwa Jehowie i wyra\u017anym przykazaniom jego Tory? – Tu w\u0142a\u015bnie tkwi tragedia syjonizmu<\/em>\u201d.<\/li>\r\n\t
  31. Cyt. za: E. Schrupp, op. cit.<\/em>, s. 64.<\/li>\r\n\t
  32. Zob. Ibidem<\/em>, s. 64.<\/li>\r\n\t
  33. P. Priegent, op. cit.<\/em>, s. 69. Zob. \u201eNational Review\u201d z 11 IV 2002 r. Producentem filmu The End of Days<\/em> jest Jan Anderson, cz\u0142owiek silnie powi\u0105zany z \u017cydowskim lobby finansowym w USA, aktywny dzia\u0142acz religijno-filozoficznego \u015brodowiska tzw. dyspensjonalist\u00f3w (ang. dispensationalists<\/em>), kt\u00f3re niedawno otrzyma\u0142o pot\u0119\u017cne wsparcie finansowe od Edgara Bronfamna, szefa \u015awiatowego Kongresu \u017byd\u00f3w, oraz Abrahama Foxmana, szefa ADL. Dyspensjonali\u015bci stanowi\u0105 grup\u0119 chrze\u015bcijan g\u0142osz\u0105cych trwa\u0142e wybra\u0144stwo Izraela, na kt\u00f3rym powinno oprze\u0107 si\u0119 prowadzon\u0105 polityk\u0119 \u015bwiatow\u0105. Zdaniem Marka Esposito z \u201eEwangelickiego Wolnego Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d w Houston, dyspensjonali\u015bci udzielaj\u0105 w oparciu o Pismo \u015bw. odpowiedzi dotycz\u0105cych Boga, Izraela, Ko\u015bcio\u0142a i czas\u00f3w ostatecznych. Cz\u0119sto nazywani s\u0105 \u201eteologami \u00abCzas\u00f3w Ostatecznych\u00bb\u201d lub \u201echrze\u015bcija\u0144skimi syjonistami\u201d. Ca\u0142\u0105 koncepcj\u0119 opieraj\u0105 na przekonaniu, \u017ce ostatnim etapem czas\u00f3w ostatecznych b\u0119dzie pot\u0119\u017cny konflikt, rozgrywaj\u0105cy si\u0119 na Bliskim Wschodzie, kt\u00f3ry doprowadzi na polach Armageddonu do zwyci\u0119stwa Izraelit\u00f3w nad si\u0142ami z\u0142a. Specyficzna, bliska \u201eholocaustystom\u201d ekonomia zbawienia opiera si\u0119 na opozycji poj\u0119\u0107 \u201ezgubiony\u201d – \u201euratowany\u201d, odnoszona jest do wydarze\u0144 historycznych i politycznych. Opozycj\u0119 t\u0119 dobrze ilustruje – zdaniem dyspensjonalist\u00f3w – wojna Yom Kippur z 1973 roku, kiedy Izrael, zaatakowany w swoje najwi\u0119ksze \u015bwi\u0119to religijne, by\u0142 poprzez swoje nieprzygotowanie do wojny przeznaczony do zniszczenia przez Jahwe. Jednak b\u0142yskotliwe zwyci\u0119stwo – uratowanie Izraela – potwierdzi\u0142o nieprzerwane istnienie \u017cydowskiego wybra\u0144stwa. Przeciwnicy tej opinii teologicznej, zwani \u201epreterystami\u201d (ang. preterists<\/em>), w oparciu o tradycj\u0119 \u017cydowsk\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce wybra\u0144stwo \u017cydowskie powodowa\u0142o niemo\u017cno\u015b\u0107 ataku nieprzyjacielskiego przeciw \u017bydom w dni \u015bwi\u0105t \u017cydowskich, natomiast zerwanie przez \u017byd\u00f3w przymierza zaowocowa\u0142o podw\u00f3jnym zniszczeniem Jerozolimy. St\u0105d wniosek preteryst\u00f3w – wybra\u0144stwo \u017byd\u00f3w bezpowrotnie zasta\u0142o zako\u0144czone. Dyspensjonali\u015bci posiadaj\u0105 pot\u0119\u017cne wp\u0142ywy w sferach ameryka\u0144skiej polityki zagranicznej, a jednym z ich gor\u0105cych zwolennik\u00f3w jest Podsekretarz Stanu USA Pawe\u0142 Wolfowitz. Zob. strona internetowa Dispensationalism.com<\/em>; Powerful Forces Promoting \u201eEnd Times\u201d Theology<\/em>, \u201eAmerican Free Press\u201d, 19 VIII 2002 r.<\/li>\r\n\t
  34. Informacja podana za MSNBC z Tel Avivu. Ortodoksi utrzymuj\u0105, \u017ce w \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej przez wszystkie wieki jej istnienia z\u0142o\u017cono w ofierze nie wi\u0119cej ni\u017c 9 czerwonych ja\u0142\u00f3wek.<\/li>\r\n\t
  35. \u201eGlobal Service\u201d z 4 III 2000 r. Szeroko zakrojone badania genetyczne prowadzone w Izraelu potwierdza \u201eUnabh\u00c3\u00a4ngige Nachrichten\u201d z VI 2002, w artykule Israelische Forscher z\u00fcchten federlose H\u00fchner<\/em>, przedrukowanym z \u201eDie Welt\u201d 23 V 2002 r.<\/li>\r\n\t
  36. \u201eSunday Telegraph\u201d z 15 IV 1997 r.<\/li>\r\n\t
  37. \u201eNational Review\u201d z 11 IV 2002 r.<\/li>\r\n\t
  38. \u201eNewsweek\u201d z 19 V 1997 r.<\/li>\r\n\t
  39. \u201eGlobal Service\u201d z 4 III 2000 r.<\/li>\r\n\t
  40. \u201eSunday Telegraph\u201d z 15 IV 1997 r.<\/li>\r\n\t
  41. Na temat powagi rytua\u0142\u00f3w oczyszczaj\u0105cych i przygotowywania specjalnego roztworu z popio\u0142u rytualnego zwierz\u0119cia: Die Religion in Geschichte und Gegenwart<\/em>, 2002, t. V, s. 942; 948.<\/li>\r\n\t
  42. Ibidem<\/em>.<\/li>\r\n\t
  43. Cyt. za: Reuters.<\/li>\r\n\t
  44. Miphkad<\/em> \u2019o\u0142tarz\u2019, zdaniem ortodoks\u00f3w o\u0142tarz ofiarny dla ja\u0142\u00f3wki. \u201eGlobal Service\u201d z 4 III 2000 r.<\/li>\r\n\t
  45. Informacja podana za agencj\u0105 MSNBC z Tel Avivu.<\/li>\r\n\t
  46. \u201eGazeta Wyborcza\u201d z 30 VII 2001 r.<\/li>\r\n\t
  47. \u201eSunday Telegraph\u201d z 15 IV 2002 r.<\/li>\r\n\t
  48. A New Temple In Jerusalem?<\/em>, informacja agencji AP, X 1996.<\/li>\r\n\t
  49. Ibidem<\/em>.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

     <\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2008-05-10 9:19 am   „Na Bliskim Wschodzie rozpoczyna si\u0119 taniec \u015bmierci. Ca\u0142y Bliski Wsch\u00f3d siedzi na olbrzymiej beczce prochu. Wystarczy iskra, aby wysadzi\u0107 w powietrze nie tylko wzg\u00f3rze \u015bwi\u0105tynne, ale r\u00f3wnie\u017c okoliczne pa\u0144stwa. Zapewnienia polityk\u00f3w o budowie trwa\u0142ego pokoju lekcewa\u017c\u0105 si\u0142\u0119 przekona\u0144 religijnych walcz\u0105cych stron. \u017bydzi przekonani o realizacji Bo\u017cego planu zbawienia planuj\u0105 rzeczywiste […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328],"tags":[22,18,55],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2052"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130144,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2052\/revisions\/130144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}