W sporze, kt\u00f3ry zdominowa\u0142 dzisiaj kwesti\u0119 biotechnologii rolniczej mamy do czynienia z wieloma fa\u0142szywymi informacjami, b\u0119d\u0105cymi rezultatem nadmiernego zainteresowania pewnymi sprawami i braku nale\u017cytego zainteresowania innymi. Aby zrozumie\u0107 dlaczego i w jaki spos\u00f3b wielkie korporacje w coraz wi\u0119kszym stopniu przejmuj\u0105 kontrol\u0119 nad rolnictwem musimy do sprawy podej\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bciowo. Sprawowana obecnie przez wielki biznes prawie ca\u0142kowita kontrola nad biotechnologi\u0105 jest kulminacj\u0105 trwaj\u0105cego od 75 lat procesu. Sp\u00f3jrzmy na histori\u0119 rolnictwa z dzisiejszej perspektywy.<\/p>\r\n\r\n
Rolnictwem ludzie zaj\u0119li si\u0119 ok. 10-15 tys. lat temu. W ci\u0105gu ostatnich 2 lub 3 tys. lat rolnictwo w wielu regionach \u015bwiata, szczeg\u00f3lnie w Europie, Azji, Meksyku, Ameryce \u015arodkowej, Andach oraz w niekt\u00f3rych regionach Afryki przybra\u0142o posta\u0107 przystosowanych do lokalnych warunk\u00f3w, pi\u0119knych i pozostaj\u0105cych w r\u00f3wnowadze kultur ch\u0142opskich. Wraz z pocz\u0105tkiem kolonizacji ameryka\u0144scy farmerzy rozwin\u0119li tak\u017ce – mimo wielu kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych – godny uznania system rolniczy, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c mia\u0142 szans\u0119 przybra\u0107 wywa\u017con\u0105 posta\u0107. Wiele z tych kultur pozosta\u0142o nietkni\u0119tymi a\u017c do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej. A teraz niedobitki, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107, s\u0105 niszczone.<\/p>\r\n\r\n
Przemys\u0142 odni\u00f3s\u0142 sukces w konsekwentnym zaw\u0142aszczaniu sfery dzia\u0142alno\u015bci rolniczej, w odbieraniu rolnikom wszystkiego tego, co umo\u017cliwia\u0142o im pewne zyski oraz w przenoszeniu na nich ryzyka – nieurodzaju na skutek z\u0142ej pogody, utraty pieni\u0119dzy spowodowanej wzrastaj\u0105c\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od tego wszystkiego, co nale\u017cy kupi\u0107 za coraz to wi\u0119ksze pieni\u0105dze i konieczno\u015bci\u0105 sprzeda\u017cy swoich produkt\u00f3w po coraz ni\u017cszych cenach.<\/p>\r\n\r\n
Standardowy argument za nowoczesnym rolnictwem m\u00f3wi, \u017ce jest ono jedynym sposobem na rozwi\u0105zanie problemu g\u0142odu na \u015bwiecie i nakarmienie mas, kt\u00f3rych ci\u0105gle przybywa z racji eksplozji demograficznej. To nieprawda. Tradycyjne ch\u0142opskie metody mo\u017cna by\u0142oby oczywi\u015bcie wzbogaci\u0107 o naukow\u0105 wiedz\u0119, jaka jest wsp\u00f3\u0142czesnym osi\u0105gni\u0119ciem, dotycz\u0105c\u0105 wzrostu ro\u015blin, ich metabolizmu, struktury ziemi, jej sk\u0142adu chemicznego i \u017cywotno\u015bci itd. Jednak nie musia\u0142o to doprowadzi\u0107 do powstania gigantycznych, wysoce zmechanizowanych monokultur, towarzysz\u0105cych im nawoz\u00f3w sztucznych i syntetycznych toksyn oraz transportu rolniczych produkt\u00f3w na ogromne odleg\u0142o\u015bci, poza lokalne rynki. Wielkie monokultury s\u0105 wynalazkiem kolonializmu. Kolonialne pot\u0119gi nie by\u0142y w stanie wycisn\u0105\u0107 zbyt wiele z tradycyjnego ch\u0142opstwa, z jego wielce zr\u00f3\u017cnicowanych upraw zorientowanych na prze\u017cycie oraz zaspokojenie lokalnych i regionalnych rynk\u00f3w. Doprowadzi\u0142o to do wykorzenienia milion\u00f3w ludzi, a tak\u017ce leg\u0142o u podstaw jednego z najwi\u0119kszych nieszcz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci, jakim by\u0142 handel niewolnikami mi\u0119dzy Afryk\u0105 a Amerykami.<\/p>\r\n\r\n
Podstawowym problemem nowoczesnego rolnictwa jest jednak to, \u017ce nie jest ono zr\u00f3wnowa\u017cone. Nawet je\u015bli jest – jak niekt\u00f3rzy utrzymuj\u0105 – wydajne, to niebezpiecze\u0144stwo zostaje jedynie odsuni\u0119te w czasie, przez co mo\u017ce by\u0107 jeszcze wi\u0119ksze. Je\u015bli mamy nakarmi\u0107 coraz to liczniejsze masy – musimy oczywi\u015bcie tak\u017ce znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na powstrzymanie przyrostu naturalnego – to stoi przed nami zadanie wypracowania metod zr\u00f3wnowa\u017conej produkcji rolnej.<\/p>\r\n\r\n
Tradycyjne ch\u0142opstwo na og\u00f3\u0142, poza nielicznymi wyj\u0105tkami, rozwin\u0119\u0142o takie w\u0142a\u015bnie metody. Na przyk\u0142ad chi\u0144scy rolnicy przez 3 tys. lat uzyskiwali wysokie plony ze swojej ziemi nie wyja\u0142awiaj\u0105c jej. Wr\u0119cz przeciwnie – zwi\u0119kszyli i utrzymywali jej \u017cyzno\u015b\u0107. Nowocze\u015bni rolnicy, szanuj\u0105cy ziemi\u0119 i odtwarzaj\u0105cy jej \u017cyzno\u015b\u0107 ucz\u0105 si\u0119, jak utrzymywa\u0107 coraz wi\u0119ksz\u0105 r\u00f3wnowag\u0119, uzyskuj\u0105c jednocze\u015bnie maksymalne plony i stosuj\u0105c metody przystosowane do lokalnych warunk\u00f3w. Tym samym przywracaj\u0105 i utrzymuj\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 swoich p\u00f3l uprawnych i okolicznego ekosystemu. Nazwijmy ich „rolnikami regeneruj\u0105cymi\u201d, nie za\u015b biologicznymi, organicznymi czy alternatywnymi. Kiedy mamy do czynienia z \u017cyciem, o wszystkim w\u00f3wczas – bez wzgl\u0119du na to, czy jest dobre, czy te\u017c z\u0142e – mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jest biologiczne, organiczne. To, \u017ce co\u015b jest alternatywne oznacza tylko tyle, \u017ce jest inne, mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c gorsze. Natomiast to, \u017ce co\u015b jest regeneruj\u0105ce oznacza, i\u017c przywraca dobr\u0105 kondycj\u0119 temu, co zosta\u0142o nadszarpni\u0119te, pozbawione pierwotnej si\u0142y.<\/p>\r\n\r\n
Wsp\u00f3\u0142czesne rolnictwo wykroczy\u0142o poza logik\u0119, jak\u0105 rz\u0105dz\u0105 si\u0119 naturalne, \u017cywe systemy. Ka\u017cdy naturalny ekosystem posiada automatyczny, wewn\u0119trzny mechanizm, kt\u00f3ry od samego pocz\u0105tku, tak jak w przypadku nowego, ja\u0142owego kawa\u0142ka ziemi, powiedzmy stoku wulkanu, ulepsza warunki \u015brodowiskowe a\u017c maksymalny punkt zr\u00f3wnowa\u017conej biologicznej aktywno\u015bci zostaje osi\u0105gni\u0119ty. Nasze nowoczesne rolnicze ekosystemy dzia\u0142aj\u0105 dok\u0142adnie odwrotnie: narzucamy mechanizmy (agrochemia), kt\u00f3re coraz silniej degraduj\u0105 \u015brodowisko i zuba\u017caj\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n
Niestety, nowoczesne rolnictwo sukces zawdzi\u0119cza eksploatacji ziemi i zast\u0119powaniu utraconej \u017cyzno\u015bci przez „obce\u201d sk\u0142adniki od\u017cywcze. Nawozy sztuczne, takie jak fosforany, pochodz\u0105 ze skamielin, kt\u00f3re wkr\u00f3tce si\u0119 wyczerpi\u0105. Zasoby pota\u017cu s\u0105 obfitsze, lecz azot, najwa\u017cniejszy sk\u0142adnik wsp\u00f3\u0142czesnej rolniczej „diety\u201d, nawet je\u015bli jego \u017ar\u00f3d\u0142em jest atmosfera – \u017ar\u00f3d\u0142o praktycznie niewyczerpywalne – uzyskiwany jest z amoniaku w procesie syntezy Haber-Boscha, kt\u00f3ry poch\u0142ania wielkie ilo\u015bci energii, pochodz\u0105cej g\u0142\u00f3wnie z paliw kopalnych. Wszystkie inne potrzebne rzeczy, takie jak chemiczne \u015brodki ochrony ro\u015blin i coraz ci\u0119\u017cszy sprz\u0119t rolniczy tak\u017ce s\u0105 bardzo energoch\u0142onne.<\/p>\r\n\r\n
Je\u015bli jednak spojrzymy na rolnictwo z holistycznej i ekologicznej perspektywy, stanowi ono przyk\u0142ad uzyskiwania energii s\u0142onecznej w procesie fotosyntezy. Podczas gdy wszystkie formy tradycyjnego rolnictwa wykazywa\u0142y pozytywny bilans energetyczny, wsp\u00f3\u0142czesne rolnictwo nawet i ten fundamentalny wymiar wypaczy\u0142o. Stanowi ono w wi\u0119kszo\u015bci sie\u0107 konsumuj\u0105c\u0105 energi\u0119. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, niemal\u017ce wszystkie jego efektywne dzia\u0142ania wymagaj\u0105 zu\u017cycia wi\u0119kszej ilo\u015bci energii pochodz\u0105cej z nieodnawialnych paliw kopalnych, ani\u017celi zawarte jest w rezultatach owych dzia\u0142a\u0144. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do stosownej metafory mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce przypomina ono szyb naftowy, kt\u00f3rego silnik nap\u0119dzaj\u0105cy pompy zu\u017cywa wi\u0119cej paliwa ni\u017c wydobywa. Taki rodzaj post\u0119powania mo\u017cliwy jest jednak tylko przy sta\u0142ych dotacjach\u2026<\/p>\r\n\r\n
Twierdzi si\u0119, i\u017c nowoczesne rolnictwo jest tak efektywne, \u017ce tylko ok. 2% populacji mo\u017ce wy\u017cywi\u0107 og\u00f3\u0142 ludzi. Na prze\u0142omie XIX i XX w. w Europie, Stanach Zjednoczonych i w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w ok. 60% ludno\u015bci pracowa\u0142o na roli. Pod koniec ostatniej wojny \u015bwiatowej by\u0142o to wci\u0105\u017c ok. 40%. Dzisiaj w USA mniej ni\u017c 2% ludno\u015bci to rolnicy. W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich liczba ta zbli\u017ca si\u0119 do ok. 2%, poniewa\u017c rolnicy s\u0105 ci\u0105gle zmuszani do tego, aby porzuca\u0107 swoje zaj\u0119cie. Jednak kiedy si\u0119 twierdzi, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarce tylko 2% ludno\u015bci – w por\u00f3wnaniu z 60% lub 40% w przesz\u0142o\u015bci – mo\u017ce wykarmi\u0107 ca\u0142\u0105 populacj\u0119, to albo tkwi si\u0119 w z\u0142udzeniach, albo si\u0119 k\u0142amie, w oparciu o b\u0142\u0119dne por\u00f3wnania.<\/p>\r\n\r\n
Je\u015bli spojrzymy na gospodark\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107, to zobaczymy, \u017ce tradycyjny ch\u0142op produkowa\u0142 i dystrybuowa\u0142 \u017cywno\u015b\u0107, a tak\u017ce wytwarza\u0142 to, co by\u0142o mu potrzebne do pracy. \u0179yzno\u015b\u0107 ziemi podtrzymywano dzi\u0119ki naturalnemu nawo\u017ceniu, p\u0142odozmianowi, dodatkowym zasiewom, zielonemu obornikowi, okrywaniu mierzw\u0105 i pozostawianiu ugoru. Wybierano najlepsze ziarna z ka\u017cdego plonu. Zwierz\u0119ta poci\u0105gowe dostarcza\u0142y energii, a w przypadku wiatrak\u00f3w zapewnia\u0142y j\u0105 wiatr albo woda. Wszystko to by\u0142o oparte na energii z odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w wytwarzanych przez rolnik\u00f3w trafia\u0142a do r\u0105k konsument\u00f3w na cotygodniowym targowisku.<\/p>\r\n\r\n
Wsp\u00f3\u0142czesny rolnik stanowi jedynie trybik w ogromnej techniczno-biurokratycznej infrastrukturze, wymagaj\u0105cej specjalnego prawodawstwa oraz wysokich subwencji. Por\u00f3wnuj\u0105c go ze swym poprzednikiem, kt\u00f3ry prawie w ca\u0142o\u015bci kontrolowa\u0142 proces produkcji \u017cywno\u015bci, jej przetw\u00f3rstwa i dystrybucji, okazuje si\u0119, \u017ce jego rola sprowadza si\u0119 do niczego wi\u0119cej, jak tylko prowadzenia ci\u0105gnika i rozpylania toksyn.<\/p>\r\n\r\n
Prawda, \u017ce po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy Niemcy zosta\u0142y ca\u0142kowicie zniszczone, Plan Marshalla spe\u0142ni\u0142 sw\u0105 rol\u0119, lecz o wiele wa\u017cniejszy jest fakt, i\u017c mieszka\u0144cy miast a\u017c t\u0142oczyli si\u0119 na wsi, aby m\u00f3c co\u015b „zachomikowa\u0107\u201d, to znaczy m\u00f3c wymieni\u0107 co\u015b, co mia\u0142o jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107 – zegarek, pier\u015bcionek, pianino – na co\u015b do jedzenia. Rolnicy byli w posiadaniu \u017cywno\u015bci, mieli zbo\u017ce, fasol\u0119, ziemniaki, warzywa, owoce, mleko, ser, kurczaki, g\u0119si i du\u017co, du\u017co innych rzeczy.<\/p>\r\n\r\n
Nie potrzeba dzisiaj wojny, aby postawi\u0107 europejskich rolnik\u00f3w w sytuacji, w kt\u00f3rej sami musieliby gdzie\u015b si\u0119 uda\u0107, aby co\u015b „zachomikowa\u0107\u201d. Ale gdzie mogliby si\u0119 uda\u0107? Ani jedna bomba nie musi spa\u015b\u0107. Wystarczy za\u0142amanie si\u0119 systemu energetycznego, transportu, kluczowych rodzaj\u00f3w nawoz\u00f3w mineralnych lub karmy dla byd\u0142a czy te\u017c systemu bankowego, a nawet sieci komunikacyjnych i komputerowych. Zaskakuj\u0105ce, \u017ce wojskowi nie s\u0105 w og\u00f3le tym zainteresowani. A przecie\u017c bezpiecze\u0144stwo narodowe zale\u017cy od zdrowego, zr\u00f3wnowa\u017conego rolnictwa.<\/p>\r\n\r\n
Dzisiejszy system produkcji i dystrybucji \u017cywno\u015bci (w\u0142\u0105czaj\u0105c w to tak\u017ce nie-\u017cywno\u015bciowe wyroby sektora rolnego) zaczyna si\u0119 na polach naftowych oraz w kopalniach surowc\u00f3w mineralnych, przechodzi przez rafinerie, huty stali i aluminium, przemys\u0142 chemiczny, przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, system bankowy, wszystko to, co obejmuje transport (g\u0142\u00f3wnego konsumenta paliw kopalnianych), komputery, supermarkety, firmy zajmuj\u0105ce si\u0119 pakowaniem i nowy, prawie nie istniej\u0105cy wcze\u015bniej kompleks przemys\u0142owy, zajmuj\u0105cy si\u0119 przetwarzaniem \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ry zas\u0142uguje raczej na miano przemys\u0142u denaturalizuj\u0105cego i zanieczyszczaj\u0105cego (dodatkami) \u017cywno\u015b\u0107. Chc\u0105c por\u00f3wna\u0107 prac\u0119 dzisiejszego rolnika z prac\u0105 tradycyjnego ch\u0142opa, musimy doda\u0107 wszystkie te godziny pracy wykonane w wy\u017cej wspomnianych miejscach oraz punktach us\u0142ugowych, takich jak miejsca sprzeda\u017cy „\u015bmieciarskiego \u017carcia\u201d [junk food] w tym stopniu, w jakim bezpo\u015brednio lub po\u015brednio przyczyniaj\u0105 si\u0119 do produkcji, dystrybucji czy przetw\u00f3rstwa \u017cywno\u015bci. Nale\u017cy nawet doda\u0107 te godziny pracy, kt\u00f3re po\u015bwi\u0119cone s\u0105 temu, aby zarobi\u0107 na podatki, z kt\u00f3rych wyp\u0142aca si\u0119 subsydia. Znamienne jest, \u017ce lwia cz\u0119\u015b\u0107 dop\u0142at przeznaczona jest nie dla rolnik\u00f3w, lecz dla kompleksu przemys\u0142owego. Rolnicy zawsze zagro\u017ceni s\u0105 konfiskat\u0105 mienia.<\/p>\r\n\r\n
Przeprowadzenie ca\u0142kowitego bilansu tego typu nak\u0142ad\u00f3w pracy, koszt\u00f3w i wydatk\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 pokaza\u0142oby, \u017ce dzisiaj we wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarce oko\u0142o czterdziestu procent ca\u0142ej aktywno\u015bci wymaga produkcja, przetw\u00f3rstwo oraz dystrybucja \u017cywno\u015bci. Lecz dla wsp\u00f3\u0142czesnych typowych przedstawicieli ekonomii, pozbawionych holistycznego \u015bwiatopogl\u0105du, tych, kt\u00f3rych s\u0142uchaj\u0105 nasze rz\u0105dy, produkcja traktor\u00f3w i kombajn\u00f3w kojarzy si\u0119 z przemys\u0142em ci\u0119\u017ckim, za\u015b nawoz\u00f3w sztucznych i \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin z przemys\u0142em chemicznym, jak gdyby nie mia\u0142o to nic wsp\u00f3lnego z produkcj\u0105 \u017cywno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n
To, z czym mamy wi\u0119c do czynienia, z kilkoma wyj\u0105tkami, to podzia\u0142 zada\u0144 i powstanie pewnych form koncentracji w\u0142adzy w wielkim biznesie, nie za\u015b wi\u0119ksza wydajno\u015b\u0107 rolnictwa.<\/p>\r\n\r\n
Przyjrzyjmy si\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo pewnym istotnym aspektom: najcz\u0119\u015bciej wsp\u00f3\u0142czesny system produkcji i dystrybucji \u017cywno\u015bci nie tylko nie jest bardziej wydajny w kategoriach si\u0142y roboczej, ale tak\u017ce w kategoriach uzyskiwanego plonu na jednostk\u0119 wielko\u015bci pola uprawnego. W wielu przypadkach, takich jak intensywny ch\u00f3w zwierz\u0105t, jest nawet destrukcyjny. Niszczy wi\u0119cej \u017cywno\u015bci ni\u017c produkuje.<\/p>\r\n\r\n
Na po\u0142udniu Brazylii podczas ostatniego p\u00f3\u0142wiecza wielka podzwrotnikowa puszcza zosta\u0142a ca\u0142kowicie zr\u00f3wnana z ziemi\u0105. Pozosta\u0142y po niej tylko niewielkie resztki. Puszcza zosta\u0142a wykarczowana i wypalona prawie w ca\u0142o\u015bci po to, aby zrobi\u0107 miejsce pod monokultury upraw soi. Nie uczyniono tego, aby wyeliminowa\u0107 problem g\u0142odu w biednych regionach Brazylii, lecz aby mniejszo\u015b\u0107 (ludzie bez \u017cadnych tradycji rolniczych) mog\u0142a si\u0119 wzbogaci\u0107 na eksporcie paszy dla byd\u0142a do kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Plantacje soi s\u0105 jednymi z najnowocze\u015bniejszych – wielkie, wysoce zmechanizowane, potrzebuj\u0105ce ogromnych ilo\u015bci substancji chemicznych. Por\u00f3wnuj\u0105c je z tego samego typu plantacjami w USA, nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 zacofane. W naszym podzwrotnikowym klimacie rolnicy maj\u0105 dodatkow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uprawiania pszenicy, j\u0119czmienia, \u017cyta czy owsa oraz robienia sianokos\u00f3w i kiszonki zim\u0105 na tej samej ziemi. W por\u00f3wnaniu z wydajno\u015bci\u0105 naszych ch\u0142op\u00f3w, wydajno\u015b\u0107 farmer\u00f3w jest niska, rzadko b\u0119d\u0105ca wy\u017csz\u0105 ni\u017c trzy tony zbo\u017ca na hektar. Ch\u0142opi produkuj\u0105cy, aby wy\u017cywi\u0107 lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107 z \u0142atwo\u015bci\u0105 uzyskuj\u0105 15 ton \u017cywno\u015bci na hektar i to manioku, patat\u00f3w, ziemniak\u00f3w, trzciny cukrowej, zbo\u017ca, do tego warzywa, winogrona, wszelkie owoce, siano i kiszonka dla swojego byd\u0142a; hoduj\u0105 tak\u017ce kurczaki i \u015bwinie.<\/p>\r\n\r\n
Wbrew tym faktom, celem oficjalnej polityki rolnej jest udzielanie kosztem ch\u0142op\u00f3w pomocy tym wielkim posiadaczom ziemskim. Setki tysi\u0119cy ch\u0142op\u00f3w musia\u0142o porzuci\u0107 swoje zaj\u0119cia i wyemigrowa\u0107 do miast, cz\u0119sto do slums\u00f3w lub uda\u0107 si\u0119 dalej na p\u00f3\u0142noc, do deszczowych las\u00f3w Amazonii. Region Rond\u00c3\u00b4nia dzi\u0119ki pieni\u0105dzom Banku \u015awiatowego zosta\u0142 okropnie zniszczony, a drobni rolnicy, kt\u00f3rzy tam zostali przesiedleni nie maj\u0105c poj\u0119cia o prowadzeniu rolnictwa w tropikach, pozostawieni bez pomocy, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ponosz\u0105 kl\u0119sk\u0119, zostawiaj\u0105c po sobie istn\u0105 ziemi\u0119 ja\u0142ow\u0105. A las jest ci\u0105gle niszczony. Cerrado, w \u015brodkowej Brazylii, kt\u00f3re jest po\u0142udniowoameryka\u0144skim odpowiednikiem afryka\u0144skiej sawanny zosta\u0142o prawie ca\u0142kowicie zniszczone w efekcie zak\u0142adania coraz to nowych plantacji soi. Jedna z nich ma ponad sto tysi\u0119cy hektar\u00f3w. Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Cerrado jest r\u00f3wnie cenna co tropikalnych las\u00f3w deszczowych, a w niekt\u00f3rych regionach nawet du\u017co bardziej.<\/p>\r\n\r\n
We\u017amy jeden konkretny przyk\u0142ad. Twierdzi si\u0119, \u017ce india\u0144scy ch\u0142opi w stanie Chiapas, w Meksyku, kt\u00f3rzy teraz walcz\u0105 przeciwko uk\u0142adowi NAFTA, aby przetrwa\u0107 – s\u0105 zacofani, poniewa\u017c produkuj\u0105 tylko dwie tony kukurydzy na hektar, podczas gdy z nowoczesnych plantacji meksyka\u0144skich otrzymuje si\u0119 sze\u015b\u0107 ton. Lecz jest to tylko cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Z nowoczesnych plantacji otrzymujemy sze\u015b\u0107 ton na hektar i to wszystko. Indianie maj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane uprawy – obok kukurydzy, kt\u00f3rej \u0142odygi s\u0142u\u017c\u0105 za podpor\u0119 dla fasoli, uprawiaj\u0105 kabaczki i dynie, pataty, pomidory i przer\u00f3\u017cne warzywa, owoce i lecznicze zio\u0142a. Z tego samego hektara s\u0105 tak\u017ce w stanie wykarmi\u0107 swoje byd\u0142o i kurczaki. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 produkuj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c 15 ton \u017cywno\u015bci na hektar i to wszystko bez nawoz\u00f3w sztucznych, pestycyd\u00f3w, bez pomocy bank\u00f3w, rz\u0105d\u00f3w czy ponadnarodowych korporacji.<\/p>\r\n\r\n
Pozbawianie takich ludzi korzeni jest jednym z najwi\u0119kszych nieszcz\u0119\u015b\u0107 czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Kiedy zamieszkaj\u0105 o\u00adni w slumsach wielkich miast, zmuszeni b\u0119d\u0105 do kupowania \u017cywno\u015bci z farm, kt\u00f3re s\u0105 mniej wydajne ni\u017c ziemia, kt\u00f3r\u0105 sami uprawiali. Mniej b\u0119dzie po\u017cywienia, a wi\u0119cej ludzi do wykarmienia. Cz\u0119sto ich ziemia przej\u0119ta zostaje przez wielkich hodowc\u00f3w byd\u0142a, kt\u00f3rym rzadko udaje si\u0119 dostarczy\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 50 kg mi\u0119sa z hektara na rok. Mo\u017cna by opowiedzie\u0107 tysi\u0105ce podobnych historii. W Chiapas ka\u017cda dolina m\u00f3wi\u0142a innym j\u0119zykiem, mia\u0142a inn\u0105 kultur\u0119. Na szczycie wszystkich osobistych nieszcz\u0119\u015b\u0107, kiedy okolica zostaje pozbawiona tradycyjnych ch\u0142op\u00f3w, mamy kulturowe ludob\u00f3jstwo!<\/p>\r\n\r\n
W przypadku masowej hodowli zwierz\u0105t na mi\u0119so i jajka ich metody s\u0105 nader destruktywne. Du\u017co wi\u0119cej jedzenia zostaje zmarnowanego ni\u017c wyprodukowanego. Kurczaki, w swych ponurych obozach koncentracyjnych lub fabrykach jaj, eufemistycznie zwanych „fermami kurzymi\u201d, karmione s\u0105 „naukowo wywa\u017conymi\u201d porcjami \u017cywno\u015bci, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 p\u0142atki zbo\u017cowe, soja, ciasto z oleju palmowego, czy te\u017c tapioka, cz\u0119sto z dodatkiem m\u0105czki rybnej. Znane s\u0105 w Brazylii przypadki, kiedy do tego po\u017cywienia dodawano mleko w proszku, pochodz\u0105ce ze Wsp\u00f3lnego Rynku Europejskiego. To powoduje, \u017ce kury wsp\u00f3\u0142zawodnicz\u0105 z lud\u017ami o pokarm. Jest to ca\u0142kowitym absurdem, je\u015bli si\u0119 zwa\u017cy, i\u017c celem jest podobno rozwi\u0105zanie problemu g\u0142odu na \u015bwiecie. W tradycyjnych kulturach kury jedz\u0105 owady, robaki, obornik, zio\u0142a i traw\u0119, odpadki z kuchni i upraw, zwi\u0119kszaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania przez rolnik\u00f3w ziemi dla potrzeb ludzi. Teraz natomiast t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomniejszaj\u0105.<\/p>\r\n\r\n
Proporcje wydajno\u015bci hodowli zwierz\u0105t na potrzeby pokarmu dla ludzi s\u0105 bliskie stosunkowi dwadzie\u015bcia do jednego w por\u00f3wnaniu z ilo\u015bci\u0105 traconego po\u017cywienia. Nie mo\u017cemy przeoczy\u0107 tego, \u017ce po\u0142owa wagi \u017cyj\u0105cego zwierz\u0119cia – pi\u00f3ra, ko\u015bci, jelita – nie jest przez nas konsumowana. Musimy tak\u017ce wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce wysuszanie skondensowanych racji \u017cywno\u015bciowych, a\u017c osi\u0105gn\u0105 poziom 12% wody (mi\u0119so sk\u0142ada si\u0119 w 80% z wody) jest bardzo energoch\u0142onne. Podczas karmienia kur najbardziej wydajne sposoby od\u017cywiania oznaczaj\u0105 zu\u017cycie ok. 2,2 kg racji \u017cywno\u015bciowych po to, aby uzyska\u0107 1 kg \u017cywej wagi kurczaka, z czego tylko po\u0142owa mo\u017ce stanowi\u0107 ludzkie po\u017cywienie. Tak wi\u0119c stosunek 2,2 do 1 przekszta\u0142ca si\u0119 w stosunek 4,4 do 1. Bior\u0105c pod uwag\u0119 zawarto\u015b\u0107 wody: 4,4 razy 0,88 i 1 razy 0,2 otrzymujemy 3,87 do 0,2, co r\u00f3wna si\u0119 stosunkowi 19,36 do jednego.<\/p>\r\n\r\n
Nie tak dawno niekt\u00f3re z naszych kurzych przedsi\u0119biorstw „ulepszy\u0142y\u201d \u00f3w wska\u017anik w\u0142\u0105czaj\u0105c do racji \u017cywno\u015bciowych podroby z kurzych przodk\u00f3w z rze\u017ani, zmuszaj\u0105c je tym samym do kanibalizmu (!). Mo\u017cna wskaza\u0107 na dodatkowy aspekt ca\u0142ej tej absurdalnej sytuacji: „naukowo wywa\u017cone\u201d proporcje nie zawieraj\u0105 niczego zielonego i s\u0105 takie same dla kur, jak i dla \u015bwi\u0144. A przecie\u017c kury i \u015bwinie uwielbiaj\u0105 zio\u0142a, traw\u0119, owoce, orzechy, korzonki. Opieraj\u0105c si\u0119 na naszych do\u015bwiadczeniach ze zr\u00f3wnowa\u017conym rolnictwem, karmimy je tak\u017ce wodnymi ro\u015blinami, z wielkim sukcesem – mamy zdrowe zwierz\u0119ta, bez antybiotyk\u00f3w, lekarstw i weterynarzy. A w kurzych obozach koncentracyjnych, fabrykach jaj, jak i we wsp\u00f3\u0142czesnych wi\u0119zieniach dla \u015bwi\u0144 biedne stworzenia \u017cyj\u0105 w warunkach skrajnego stresu.<\/p>\r\n\r\n
Ju\u017c czas, aby zdemaskowa\u0107 k\u0142amstwo, wg kt\u00f3rego tylko takie rolnictwo, kt\u00f3re promuj\u0105 technokraci mo\u017ce ocali\u0107 ludzko\u015b\u0107 od g\u0142odu. Prawda jest zupe\u0142nie inna. Potrzebujemy takiego rachunku ekonomicznego, kt\u00f3ry po podliczeniu korzy\u015bci odniesionych z tego, co okre\u015bla si\u0119 mianem „wydajno\u015bci\u201d czy „post\u0119pu\u201d w rolnictwie potr\u0105ci te\u017c wszystkie koszty: ludzkie nieszcz\u0119\u015bcia, zniszczenie \u015brodowiska, utrat\u0119 biologicznej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci naszego ekosystemu, a tak\u017ce naszych ro\u015blin uprawnych. Sytuacja pod tym ostatnim wzgl\u0119dem znacznie si\u0119 pogorszy, kiedy tylko na scenie pojawi si\u0119 biotechnologia na us\u0142ugach wielkiego biznesu. Najwa\u017cniejsz\u0105 i rozstrzygaj\u0105c\u0105 kwesti\u0105 jest jednak brak zr\u00f3wnowa\u017cenia tego wszystkiego. Czy mamy prawo do takiego post\u0119powania, jak gdyby\u015bmy byli ostatnim pokoleniem?<\/p>\r\n\r\n
W przypadku dzia\u0142a\u0144 przemys\u0142u kurzego \u0142atwo zaobserwowa\u0107, jak destrukcyjne s\u0105 stosowane przeze\u0144 metody. M\u00f3wi\u0119 teraz o tym, co zaobserwowa\u0142em tutaj na miejscu, w po\u0142udniowej Brazylii – Brazylia jest du\u017cym eksporterem kurzego mi\u0119sa, g\u0142\u00f3wnie na Bliski Wsch\u00f3d i do Japonii. Od systemu ma\u0142ych, indywidualnych przedsi\u0119biorc\u00f3w, trzymaj\u0105cych kury w stodo\u0142ach i karmi\u0105cych je kukurydz\u0105 przeszli\u015bmy do systemu, kt\u00f3rego rozw\u00f3j doprowadzi\u0142 do sytuacji, \u017ce mamy z p\u00f3\u0142 tuzina wielkich i troch\u0119 ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw. Wielkie rze\u017anie zabijaj\u0105 i przetwarzaj\u0105 setki tysi\u0119cy kurczak\u00f3w dziennie. Dzia\u0142aj\u0105 one wg regu\u0142 ustanowionych przez siebie, a zwanych „pionow\u0105 integracj\u0105\u201d. „Producenci\u201d podpisuj\u0105 kontrakt, w kt\u00f3rym zgadzaj\u0105 si\u0119 na zakup wszystkich potrzebnych rzeczy do hodowli od danego przedsi\u0119biorstwa: kurcz\u0105t, karmy, lek\u00f3w. Nawet je\u015bli si\u0119 tak zdarzy, i\u017c producent jest rolnikiem i posiada zbo\u017ce, nie wolno mu nim karmi\u0107 kurczak\u00f3w. Musi kupi\u0107 gotowe porcje \u017cywno\u015bciowe, a swoj\u0105 kukurydz\u0119 mo\u017ce sprzeda\u0107 tam, gdzie owe porcje \u017cywno\u015bciowe si\u0119 produkuje. Miejsce to nale\u017cy do tej samej firmy, kt\u00f3ra posiada rze\u017anie i wyl\u0119garnie kurczak\u00f3w. Kurcz\u0119ta wyprodukowane w tych wyl\u0119garniach nie s\u0105 ju\u017c przedstawicielami tradycyjnego gatunku kur, stanowi\u0105 zarejestrowan\u0105 mark\u0119 i s\u0105 hybrydami. Tak, jak skrzy\u017cowana kukurydza, nie mog\u0105 by\u0107 ju\u017c prawdziwym gatunkiem.<\/p>\r\n\r\n
Po tym, jak „producent\u201d kupi od danego przedsi\u0119biorstwa wszystko, co mu potrzebne, podpisuje z nim kontrakt m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce tylko jemu mo\u017ce sprzeda\u0107 sw\u00f3j towar. Producentowi nie wolno nawet sprzeda\u0107 tego konkurencji, kt\u00f3ra zreszt\u0105 i tak nie by\u0142aby zainteresowana. Mo\u017ce on \u017cy\u0107 w przekonaniu, i\u017c jest niezale\u017cnym drobnym przedsi\u0119biorc\u0105, jednak prawda jest taka, \u017ce jest pracownikiem o nieograniczonej ilo\u015bci godzin pracy, bez weekend\u00f3w i \u015bwi\u0105t, musi sam op\u0142aca\u0107 swoje ubezpieczenie spo\u0142eczne. Zatrudnienie przez wielk\u0105 firm\u0119 pracownik\u00f3w najemnych by\u0142oby zbyt drogie i zbyt ryzykowne. A tak ryzyko ponosi producent: ryzyko utraty kurcz\u0105t spowodowane chorobami plus dodatkowe koszty zwi\u0105zane z zakupem lek\u00f3w i antybiotyk\u00f3w, ryzyko udaru wywo\u0142anego upa\u0142em (cz\u0119sta choroba pojawiaj\u0105ca si\u0119 podczas gor\u0105cych letnich dni, kiedy to setki tysi\u0119cy kurczak\u00f3w gin\u0105 w przepe\u0142nionych i \u017ale wietrzonych pomieszczeniach), ryzyko utraty kurcz\u0105t podczas transportu. Kurczaki, kt\u00f3re umieraj\u0105 w ci\u0119\u017car\u00f3wkach danej firmy te\u017c nie s\u0105 brane pod uwag\u0119. Zysk producenta ci\u0105gle si\u0119 kurczy z powodu wzrastaj\u0105cych cen tego wszystkiego, co potrzebne jest do hodowli i malej\u0105cych dochod\u00f3w ze sprzeda\u017cy. Mar\u017ca producenta jest tak ma\u0142a, \u017ce nawet je\u015bli wszystko ma si\u0119 dobrze, a on musi tylko karmi\u0107 swoje zwierz\u0119ta przez kilka dodatkowych dni, mo\u017ce nic nie zyska\u0107, a nawet ponie\u015b\u0107 strat\u0119. Jest to sytuacja powszechna. Rze\u017anie planuj\u0105 wyjazd po towar w dogodnej dla siebie chwili. Je\u015bli mo\u017cna uzyska\u0107 dodatkowe pieni\u0105dze z racji wy\u017cszych cen na rynku, na kt\u00f3ry si\u0119 eksportuje, nikt nie dzieli si\u0119 z producentem\u2026<\/p>\r\n\r\n
Metody te nie s\u0105 wynalazkiem rolnik\u00f3w. W \u017caden spos\u00f3b nie przysz\u0142oby do g\u0142owy rolnikom w kulturze ch\u0142opskiej, aby w tak wielkim stopniu karmi\u0107 kury swoim zbo\u017cem – chyba \u017ceby by\u0142o ono nadpsute – i izolowa\u0107 je od ich naturalnego \u017ar\u00f3d\u0142a po\u017cywienia, marnuj\u0105c w efekcie to, co ziemia mo\u017ce da\u0107 cz\u0142owiekowi i jednocze\u015bnie niszcz\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 swoich zbior\u00f3w. Metody te nie s\u0105 tak\u017ce rezultatem wsp\u00f3lnych knowa\u0144 technokracji. Wyrastaj\u0105 naturalnie z pierwotnego „ziarna\u201d, kt\u00f3re zasiane mog\u0142o zosta\u0107 w zupe\u0142nie innym celu. W tym przypadku, tak jak w przypadku sektora agrochemii by\u0142o to dzie\u0142em wojny, a sztuczny tw\u00f3r r\u00f3s\u0142 p\u00f3\u017aniej samoczynnie. Podczas ostatniej wojny \u015bwiatowej ameryka\u0144ski rz\u0105d zainicjowa\u0142 system dotacji dla produkcji zbo\u017ca, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do ogromnych nadwy\u017cek. Wobec tego w\u0142adze rolnicze zdecydowa\u0142y si\u0119 na poszukiwanie jakiego\u015b „innego ni\u017c ludzkie\u201d zastosowania dla zbo\u017ca\u2026 „Pionowa integracja\u201d jest tylko przej\u015bciowym etapem w procesie koncentracji w\u0142adzy. Wkr\u00f3tce zostanie wynaleziony jaki\u015b spos\u00f3b – na drodze szczeg\u00f3lnych legislacji prawnych – aby zakaza\u0107 niezale\u017cnym rolnikom hodowli swobodnie poruszaj\u0105cych si\u0119 kurczak\u00f3w. Pr\u00f3bowano ju\u017c to uczyni\u0107, ale bezskutecznie. Uda\u0142o si\u0119 jednak utrudni\u0107 drobnym rolnikom sprzeda\u017c jajek na otwartym rynku.<\/p>\r\n\r\n
W przypadku zmodyfikowanej kukurydzy na pocz\u0105tku nie by\u0142o mowy o swoistym spisku, ten zawi\u0105za\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Hodowcy ro\u015blin odkryli, i\u017c przez skrzy\u017cowanie dw\u00f3ch naturalnych odmian kukurydzy, rosn\u0105cych przez osiem do dziesi\u0119ciu pokole\u0144, mo\u017cna uzyska\u0107 ro\u015bliny o wysokiej wydajno\u015bci i doskona\u0142ym podobie\u0144stwie. Musieli si\u0119 rozczarowa\u0107, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce krzy\u017c\u00f3wka nie jest trwa\u0142a. Po kolejnym zasianiu, ro\u015bliny – by tak rzec – „wymendlowa\u0142y si\u0119\u201d, zgodnie z prawem Mendla. Nowa uprawa okaza\u0142a si\u0119 chaotyczna – wysokie oraz niskie \u0142odygi, jedna lub wiele kolb, r\u00f3\u017cny kolor, kszta\u0142t i jako\u015b\u0107 ziaren. Lecz z punktu widzenia sprzedawc\u00f3w nasion to by\u0142o co\u015b! Rolnicy nie mogli ju\u017c odk\u0142ada\u0107 swych w\u0142asnych nasion – musieli je co roku kupowa\u0107. Sprzedawcy nie potrzebowali nawet ochrony patentowej.<\/p>\r\n\r\n
Na szcz\u0119\u015bcie dla wi\u0119kszo\u015bci ro\u015blin uprawnych, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o takie zbo\u017ca, jak pszenica, j\u0119czmie\u0144, \u017cyto czy owies, taki rodzaj modyfikacji nie jest jeszcze ekonomicznie op\u0142acalny. Pr\u00f3buj\u0105 to zrobi\u0107 z ka\u017cdym organizmem, jaki dostanie si\u0119 w ich r\u0119ce. Uda\u0142o si\u0119 to w przypadku kurczak\u00f3w. W po\u0142udniowej Brazylii musieli\u015bmy za\u0142o\u017cy\u0107 specjalne stowarzyszenie, kt\u00f3rego celem jest ochrona tradycyjnych gatunk\u00f3w kurczak\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zagro\u017cona jest wygini\u0119ciem. Niekt\u00f3re ju\u017c wygin\u0119\u0142y. Tylko zarejestrowane marki zmodyfikowanych kur nie s\u0105 zagro\u017cone. Je\u015bli za\u015b chodzi o kukurydz\u0119, to prawie wszystkie tradycyjne jej odmiany wygin\u0119\u0142y. Je\u015bli rolnik chce uprawia\u0107 jedn\u0105 z tych, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a, w\u00f3wczas bank nie udzieli mu kredytu. W gr\u0119 wchodz\u0105 tylko „zarejestrowane\u201d odmiany.<\/p>\r\n\r\n
Obecnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpo\u015brednich genetycznych manipulacji, zwana biotechnologi\u0105, na poziomie chromosom\u00f3w daje hodowcom nasion mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u0119cia kontroli nad ro\u015blinami uprawnymi z wy\u0142\u0105czeniem z gry rolnik\u00f3w. Lecz z tej racji, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w bezpo\u015bredniej manipulacji genetycznej nie ulega desegregacji w czasie reprodukcji, hodowcy nasion potrzebuj\u0105 patent\u00f3w. Wr\u00f3cimy do tego problemu, lecz najpierw zobaczmy, czym by\u0142y „nasiona\u201d dla nowoczesnej chemii rolniczej.<\/p>\r\n\r\n
A\u017c do ko\u0144ca lat 40. XX w. naukowcy zajmuj\u0105cy si\u0119 rolnictwem poszukiwali biologicznych rozwi\u0105za\u0144. Perspektywa ta by\u0142a ekologiczna, cho\u0107 o ekologii prawie nikt nie m\u00f3wi\u0142. Gdyby pozwolono, aby ten trend si\u0119 rozwija\u0142, mieliby\u015bmy dzi\u015b wiele form przystosowanego do lokalnych warunk\u00f3w, wysoce wydajnego, zr\u00f3wnowa\u017conego rolnictwa. Jednak na pocz\u0105tku lat 50. przemys\u0142owi chemicznemu uda\u0142o si\u0119 okre\u015bli\u0107 nowy paradygmat – w szko\u0142ach, programach badawczych itp. Nazwijmy go paradygmatem AFP+P. A oznacza azot, F – fosfor, P – pota\u017c, a drugie P to pestycydy lub raczej toksyny.<\/p>\r\n\r\n
Produkcja nawoz\u00f3w sztucznych sta\u0142a si\u0119 wielkim biznesem po I wojnie \u015bwiatowej. Tu\u017c na pocz\u0105tku wojny alianci zablokowali Niemc\u00f3w odcinaj\u0105c ich od chilijskiego azotanu, niezb\u0119dnego do produkcji materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Wspomniany ju\u017c proces Haber-Boscha, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna z powietrza otrzyma\u0107 azot, by\u0142 pod\u00f3wczas znany, nie stosowano go jednak powszechnie. Niemcy rozwin\u0119\u0142y jednak ogromne mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne azotu wedle tej metody i zdo\u0142a\u0142y prowadzi\u0107 wojn\u0119 przez cztery lata.<\/p>\r\n\r\n
Kiedy wojna si\u0119 zako\u0144czy\u0142a pozosta\u0142y ogromne zapasy i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne, nie by\u0142o jednak rynku zbytu na materia\u0142y wybuchowe. Przemys\u0142 zadecydowa\u0142 wi\u0119c, aby zastosowa\u0107 w rolnictwie nawozy azotowe. Do tego momentu rolnicy byli ca\u0142kiem zadowoleni ze swoich organicznych metod utrzymywania i podnoszenia \u017cyzno\u015bci gleby. Chilijskiej saletry potasowej i guano u\u017cywano tylko w niewielkim stopniu, w przypadku specjalnych upraw, g\u0142\u00f3wnie w intensywnym ogrodnictwie. Nawozy azotowe, w skondensowanej postaci prawie czystej soli, nawozy amoniakowe i azotanowe maj\u0105 dzia\u0142anie „uzale\u017cniaj\u0105ce\u201d. Im wi\u0119cej ich u\u017cywasz, tym wi\u0119cej musisz u\u017cy\u0107 ponownie. W efekcie ich wytwarzanie wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 bardzo zyskown\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 produkcji. Przemys\u0142 rozwin\u0105\u0142 ca\u0142e ich spektrum w\u0142\u0105czaj\u0105c w to fosfor, pota\u017c, wap\u0144, mikroelementy, nawet pod postaci\u0105 z\u0142o\u017conych soli, stosowanych w rolnictwie w granulowanej postaci, czasami rozpylanej z samolot\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
II wojna \u015bwiatowa da\u0142a silny impuls ma\u0142emu, prawie pozbawionemu znaczenia przemys\u0142owi zajmuj\u0105cemu si\u0119 pestycydami, kt\u00f3ry od tej pory zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 na wielk\u0105 skal\u0119. Dzisiaj warte tysi\u0105ce miliard\u00f3w dolar\u00f3w chemikalia s\u0105 rozsiewane po ca\u0142ej planecie. Podczas I wojny gazu truj\u0105cego u\u017cyto tylko raz, co przynios\u0142o ogromne szkody obu stronom. Nie u\u017cywano go ju\u017c nigdy. W czasie II wojny gazu nie u\u017cywano podczas walki, cho\u0107 prowadzono nad nim badania, m.in. w firmie Bayer. Wyprodukowa\u0142a ona estry kwasu fosforowego. Po wojnie, maj\u0105c ogromne mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne i zapasy, Bayer doszed\u0142 do wniosku, i\u017c to, co zabija ludzi powinno zabija\u0107 te\u017c owady. Podobnie by\u0142o z innymi firmami i ich wynalazkami.<\/p>\r\n\r\n
Przemys\u0142 chc\u0105c zachowa\u0107 w czasie pokoju to, co podczas wojny by\u0142o niez\u0142ym interesem, zdo\u0142a\u0142 ca\u0142kowicie przej\u0105\u0107 badania nad rolnictwem i ukierunkowa\u0107 je, by s\u0142u\u017cy\u0142y jego celom. Dokooptowano do tego sfer\u0119 bada\u0144 publicznych i rzeczy z tym zwi\u0105zane oraz szkolnictwo. Przeforsowawszy odpowiednie ustawodawstwo i regulacje oraz ustanowiwszy system bankowy, kt\u00f3ry mia\u0142 da\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania (rzekomo) \u0142atwego kredytu, postawiono rolnik\u00f3w w sytuacji bez wyj\u015bcia. Dzisiaj agrochemiczny paradygmat akceptowany jest prawie bez wyj\u0105tku w szko\u0142ach rolniczych oraz w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rolnik\u00f3w, nawet ci, kt\u00f3rzy utracili swoje ma\u0142e gospodarstwa, wierzy we\u0144 i cz\u0119sto oskar\u017caj\u0105 si\u0119 o niemo\u017cno\u015b\u0107 sprostania jego wymogom.<\/p>\r\n\r\n
Wszystko to sta\u0142o si\u0119 nie w wyniku rozmy\u015blnego spisku, ukutego przez z\u0142o\u015bliwych ludzi, lecz po prostu powsta\u0142o i rozwin\u0119\u0142o si\u0119 przechodz\u0105c od jednego aktu oportunizmu do drugiego. Osi\u0105gn\u0119\u0142o to taki poziom, \u017ce nowe techniki, procesy czy regulacje przynios\u0142y pewnym ludziom i instytucjom korzy\u015bci, a technologia zosta\u0142a wprawiona w ruch i ideologicznie uprawomocniona. Alternatywy, kt\u00f3re nie pasuj\u0105 do tego systemu s\u0105 ignorowane lub si\u0119 do nich zniech\u0119ca.<\/p>\r\n\r\n
W przypadku rolniczej biotechnologii kontrolowanej przez wielkie ponadnarodowe korporacje wydaje si\u0119, \u017ce mamy do czynienia z prawdziwym spiskiem. Z jego skutkami b\u0119dzie si\u0119 jednak du\u017co trudniej upora\u0107 ni\u017c z dotychczasowymi formami destrukcji w rolnictwie.<\/p>\r\n\r\n
G\u0142\u00f3wnym problemem nie jest to, czy nasze jedzenie b\u0119dzie mia\u0142o po\u015bledniejsz\u0105 jako\u015b\u0107, czy te\u017c b\u0119dzie dla nas szkodliwe – mimo, \u017ce tak by\u0107 mo\u017ce – lecz to, czy pojawi\u0105 si\u0119 nowe struktury zale\u017cno\u015bci, struktury panowania nad tymi rolnikami, kt\u00f3rzy przetrwali i ograniczenie mo\u017cliwo\u015bci wyboru u konsument\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
Fantastyczna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 upraw, z jak\u0105 mieli\u015bmy i ci\u0105gle mamy do czynienia mimo ogromnych zniszcze\u0144 spowodowanych „Zielon\u0105 Rewolucj\u0105\u201d przez ostatnich kilka dziesi\u0119cioleci, wynika ze \u015bwiadomej i nie\u015bwiadomej selekcji dokonywanej przez samych ch\u0142op\u00f3w na przestrzeni setek, a nawet tysi\u0119cy lat. Pomy\u015blmy tylko o rodzinie Cruciferae – kapu\u015bcie, kapu\u015bcie peki\u0144skiej, rzodkiewce, rzepie, gorczycy, kalafiorze, broku\u0142ach i wielu innych. \u0179adnemu z rolnik\u00f3w dokonuj\u0105cych selekcji nawet nie przysz\u0142o do g\u0142owy, by zwraca\u0107 si\u0119 o patenty, rejestracj\u0119 czy \u015bwiadectwa\u2026<\/p>\r\n\r\n
Obecnie firmy przemys\u0142owe, takie jak Monsanto, chc\u0105 by\u015bmy zaakceptowali ich genetyczne manipulacje, argumentuj\u0105c, \u017ce kontynuuj\u0105 jedynie i przy\u015bpieszaj\u0105 proces, kt\u00f3ry ju\u017c trwa, przyczyniaj\u0105c si\u0119 tym samym do rozwi\u0105zania problemu g\u0142odu. Utrzymuj\u0105 nawet, \u017ce nie ma innego wyj\u015bcia. Wiedz\u0105 jednak doskonale, \u017ce istniej\u0105 alternatywy. Lepsze, zdrowsze i ta\u0144sze.<\/p>\r\n\r\n
Wiemy, \u017ce rolnictwo musi znale\u017a\u0107 jaki\u015b spos\u00f3b, aby uwolni\u0107 si\u0119 od toksyn i chemikali\u00f3w. Mamy ca\u0142\u0105 potrzebn\u0105 do tego wiedz\u0119. Tysi\u0105ce organicznych rolnik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 tego dowodem. Przemys\u0142 chce sprzedawa\u0107 pakiety nasion i \u015brodk\u00f3w owadob\u00f3jczych, zmuszaj\u0105c rolnik\u00f3w do ich u\u017cywania, nawet gdy ci ich nie potrzebuj\u0105. W przypadku ro\u015blin uprawnych z nies\u0142awnym „genem terminatora\u201d [chodzi o taki rodzaj nasion uprawnych, kt\u00f3re maj\u0105 wszczepiony gen nie pozwalaj\u0105cy z uzyskanych plon\u00f3w wyselekcjonowa\u0107 ziarna do kolejnego zasiewu, na skutek czego rolnik zmuszony jest co roku kupowa\u0107 ziarna – przyp. red.], spisek jest bardziej oczywisty. Maj\u0105c takiego rodzaju nasiona nawet nie musz\u0105 k\u0142opota\u0107 si\u0119 patentami. Wszystko to nie ma nic wsp\u00f3lnego ze wzrostem wydajno\u015bci. Oznacza kulminacj\u0119 procesu pozbawiania rolnik\u00f3w w\u0142asno\u015bci, obracanie tych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107 w zwyk\u0142y dodatek do przemys\u0142u. Wzmocni to proces wykorzeniania, destrukcji spo\u0142eczno\u015bci, dewastacji \u015brodowiska i utraty bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci oraz powi\u0119kszy problem g\u0142odu.<\/p>\r\n\r\n
Autorzy: Jos\u00c3\u00a9 A. Lutzenberger, Melissa Halloway
\r\n T\u0142umaczenie: Krzysztof K\u0119dziora
\r\n Pe\u0142ny tytu\u0142: „Niedorzeczno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego rolnictwa – od nawoz\u00f3w sztucznych do biotechnologii\u201d
\r\n \u0179r\u00f3d\u0142o: „Obywatel\u201d nr 4 (8) 2002<\/a><\/p>\r\n\r\n