{"id":20133,"date":"2010-04-08T19:26:12","date_gmt":"2010-04-09T00:26:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=20133"},"modified":"2010-04-08T19:32:04","modified_gmt":"2010-04-09T00:32:04","slug":"milion-za-ciasna-cele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=20133","title":{"rendered":"Milion z\u0142otych dla kryminalist\u00f3w za „ciasn\u0105 cel\u0119”. 10-tysi\u0119cy dla wi\u0119zionych b. dzia\u0142aczy w stanie wojennym"},"content":{"rendered":"

Wi\u0119\u017aniowie najcz\u0119\u015bciej skar\u017c\u0105 si\u0119 na zbyt du\u017ce zag\u0119szczenie, ale s\u0105 przypadki, gdy samo „z\u0142o\u015bliwe pozbawienie jab\u0142ka” staje si\u0119 dla nich powodem do z\u0142o\u017cenia pozwu.<\/em><\/strong>\"\"
\r\n <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Lawinowo ro\u015bnie liczba pozw\u00f3w ze strony os\u00f3b osadzonych w zak\u0142adach karnych o zado\u015b\u0107uczynienie za ciasnot\u0119 i inne niedogodno\u015bci w trakcie odbywania kary. Z uwagi na roszczenia finansowe w astronomicznych kwotach znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spraw anga\u017cuje si\u0142y s\u0105d\u00f3w okr\u0119gowych i Prokuratorii Generalnej. Do niedawna tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 skarg zas\u0142ugiwa\u0142a – w oczach s\u0105du – na uznanie. Po wej\u015bciu w \u017cycie orzeczenia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego sytuacja mo\u017ce si\u0119 diametralnie zmieni\u0107.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

S\u0105dy zalewa fala pozw\u00f3w ze strony osadzonych w zak\u0142adach karnych, w kt\u00f3rych \u017c\u0105daj\u0105 zado\u015b\u0107uczynienia za „naruszenie d\u00f3br osobistych” spowodowane warunkami, w jakich przysz\u0142o im odbywa\u0107 kar\u0119. Przeludnienie, zaduch, niew\u0142a\u015bciwa temperatura, s\u0142abe wyposa\u017cenie cel, niedob\u00f3r \u015brodk\u00f3w higienicznych, brak mo\u017cliwo\u015bci za\u0142atwienia potrzeb fizjologicznych w intymnych warunkach, brak zaj\u0119\u0107 kulturalnych, o\u015bwiatowych i sportowych, niedostateczna opieka medyczna, niew\u0142a\u015bciwe zachowanie funkcjonariuszy wi\u0119ziennych – to zarzuty najcz\u0119\u015bciej podnoszone przez skar\u017c\u0105cych. Na utrzymanie jednego wi\u0119\u017ania pa\u0144stwo \u0142o\u017cy \u015brednio ok. 20 tys. z\u0142 rocznie, tj. ok. 1600-1700 z\u0142 miesi\u0119cznie.
\r\n – Zauwa\u017calny jest wzrost liczby pow\u00f3dztw o zado\u015b\u0107uczynienie za niew\u0142a\u015bciwe warunki odbywania kary – potwierdza mjr Ireneusz Mucha z Zespo\u0142u Komunikacji Spo\u0142ecznej i Wewn\u0119trznej Centralnego Zarz\u0105du S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej. Z przytoczonych przez niego danych wynika, \u017ce w 2007 r. wniesiono 743 tego rodzaju pozwy, w tym 485 z powodu przeludnienia w celach. Rok p\u00f3\u017aniej by\u0142o ich ju\u017c 1603, w tym 1051 dotyczy\u0142o niezachowania norm powierzchni na jednego oskar\u017conego. W ubieg\u0142ym roku samych skarg na przeludnienie pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c 1817, a zjawisko zacz\u0119\u0142o si\u0119 nasila\u0107 – tylko w ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch miesi\u0119cy bie\u017c\u0105cego roku osadzeni wnie\u015bli 460 pozw\u00f3w dotycz\u0105cych odbywania kary w warunkach przeludnienia.
\r\n Kwoty, kt\u00f3rych poszkodowani domagaj\u0105 si\u0119 od Skarbu Pa\u0144stwa, mog\u0105 przyprawi\u0107 o zawr\u00f3t g\u0142owy: od 100 czy 200 tysi\u0119cy z\u0142otych nawet do miliona z\u0142otych! Dla por\u00f3wnania – za nies\u0142uszne tymczasowe aresztowanie przez p\u00f3\u0142 roku s\u0105dy nierzadko orzekaj\u0105 zado\u015b\u0107uczynienie rz\u0119du… kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy z\u0142otych.
\r\n Z powodu wysokiej kwoty roszcze\u0144 pozwy wi\u0119\u017ani\u00f3w trafiaj\u0105 nie do s\u0105d\u00f3w rejonowych, lecz okr\u0119gowych, w\u0142a\u015bciwych w sprawach, w kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 przedmiotu sporu wynosi ponad 75 tys. z\u0142, a instancj\u0105 odwo\u0142awcz\u0105 jest dla nich s\u0105d apelacyjny. Co wi\u0119cej, od czasu znowelizowania przez Sejm (12 czerwca 2009 r.) ustawy o Prokuratorii Generalnej w procesach tych obligatoryjnie wyst\u0119puj\u0105 w imieniu Skarbu Pa\u0144stwa radcowie Prokuratorii. Sejm bowiem w nowelizacji rozci\u0105gn\u0105\u0142 obowi\u0105zki PG na wszelkie sprawy przed s\u0105dami okr\u0119gowymi. Wcze\u015bniej Prokuratoria wyst\u0119powa\u0142a tylko w najpowa\u017cniejszych procesach, gdy roszczenia przekracza\u0142y 1 mln z\u0142otych.
\r\n – Lawinowy nap\u0142yw spraw z pow\u00f3dztwa os\u00f3b osadzonych stanowi dla nas powa\u017cny problem. W 2009 r. na 2636 wszystkich spraw prowadzonych przez Prokuratori\u0119 763 stanowi\u0142o sprawy os\u00f3b poszkodowanych dzia\u0142aniem jednostek penitencjarnych. Tymczasem tylko w ci\u0105gu pierwszych trzech miesi\u0119cy tego roku mamy ju\u017c 664 sprawy z pow\u00f3dztwa wi\u0119\u017ani\u00f3w. To prawie po\u0142owa z 1374 nowych, kt\u00f3re do nas wp\u0142yn\u0119\u0142y – m\u00f3wi dyrektor Wojciech Dachowski, szef Departamentu Zast\u0119pstwa Procesowego II Prokuratorii Generalnej Skarbu Pa\u0144stwa.
\r\n Prokuratoria liczy obecnie 82 radc\u00f3w prawnych. Od pocz\u0105tku obowi\u0105zuje w niej zasada stawiennictwa na ka\u017cdej rozprawie.
\r\n – Zalew tego typu spraw odci\u0105ga nasz\u0105 uwag\u0119 od innych powa\u017cnych proces\u00f3w przeciwko Skarbowi Pa\u0144stwa – przyznaje Wojciech Dachowski, dyrektor Departamentu Zast\u0119pstwa Procesowego II Prokuratorii Generalnej Skarbu Pa\u0144stwa. Bywa, \u017ce z powodu szczup\u0142o\u015bci obsady prokuratoria zmuszona jest rezygnowa\u0107 ze stawiennictwa w sprawach wi\u0119\u017ani\u00f3w, o ile nie grozi to konsekwencjami procesowymi.
\r\n Szturm osadzonych na s\u0105dy wzm\u00f3g\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3lnie od grudnia 2009 r., gdy wesz\u0142o w \u017cycie orzeczenie Trybuna\u0142u Konstytucyjnego o niezgodno\u015bci z Konstytucj\u0105 art. 248 kodeksu karnego wykonawczego. Przepis ten pozwala\u0142 w okre\u015blonych przypadkach zmniejszy\u0107 powierzchni\u0119 celi przypadaj\u0105c\u0105 na jednego oskar\u017conego poni\u017cej normy 3 m2 na osob\u0119.
\r\n Teraz ten wym\u00f3g musi by\u0107 bezwzgl\u0119dnie zachowany. Je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce politycy i administracja zawczasu nie przygotowali na to wi\u0119ziennictwa – pieni\u0105dze pop\u0142yn\u0105 z kasy pa\u0144stwa. S\u0105d Najwy\u017cszy, kt\u00f3ry dotychczas nie uznawa\u0142 „zag\u0119szczenia” za samoistn\u0105 podstaw\u0119 roszczenia o zado\u015b\u0107uczynienie, teraz mo\u017ce nie mie\u0107 wyboru.<\/p>\r\n\r\n

Bez ryzyka <\/strong>
\r\n Niedoinwestowanie zak\u0142ad\u00f3w karnych wraz z orzeczeniem Trybuna\u0142u to tylko niekt\u00f3re przyczyny narastaj\u0105cej fali roszcze\u0144. Dalsze wynikaj\u0105 z niew\u0142a\u015bciwego stosowania przez s\u0105dy przywileju, kt\u00f3ry prawo przyznaje osobom ubogim.
\r\n Zasad\u0105 jest, \u017ce pow\u00f3d dochodz\u0105cy zado\u015b\u0107uczynienia musi do pozwu za\u0142\u0105czy\u0107 op\u0142at\u0119, tzw. wpis s\u0105dowy, w proporcjonalnej wysoko\u015bci do \u017c\u0105danej kwoty. Pieni\u0105dze – 5 proc. warto\u015bci sporu – przepadaj\u0105, je\u015bli skar\u017c\u0105cy przegra proces, a dodatkowo musi on zwr\u00f3ci\u0107 koszta procesu stronie przeciwnej. Op\u0142ata pe\u0142ni wi\u0119c funkcj\u0119 tamy zapobiegaj\u0105cej nieuzasadnionym lub zbyt wyg\u00f3rowanym finansowo roszczeniom. Wi\u0119\u017ani\u00f3w, jak si\u0119 okazuje, ta regu\u0142a nie dotyczy, poniewa\u017c s\u0105dy automatycznie stosuj\u0105 wobec nich tzw. prawo ubogich, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce z racji odizolowania nie sta\u0107 ich na wp\u0142at\u0119 wpisu s\u0105dowego.
\r\n – „Prawo ubogich” to standard w cywilizowanych systemach prawnych – podkre\u015bla prezes Prokuratorii Generalnej Skarbu Pa\u0144stwa Marcin Dziurda. Przyznaje jednak, \u017ce przywilej ten bywa czasem niew\u0142a\u015bciwie wykorzystywany.
\r\n – Utar\u0142a si\u0119 praktyka, \u017ce pozwy wi\u0119\u017ani\u00f3w przyjmowane s\u0105 bez op\u0142at, wy\u0142\u0105cznie w oparciu o wniosek skazanego o zwolnienie z koszt\u00f3w s\u0105dowych i o\u015bwiadczenie, \u017ce nie posiada maj\u0105tku. S\u0105dy nie zawsze zadaj\u0105 sobie trud, by zbada\u0107 stan maj\u0105tkowy powoda lub sprawdzi\u0107, czy posiada pieni\u0105dze z\u0142o\u017cone do depozytu – twierdzi dyrektor Dachowski.
\r\n W\u0142a\u015bciwie stosowane „prawo ubogich” gwarantuje osadzonym niezb\u0119dn\u0105 ochron\u0119 praw obywatelskich i godno\u015bci ludzkiej w warunkach odizolowania. To samo prawo, gdy jest nadu\u017cywane, wywo\u0142uje groteskowe skutki. Pow\u00f3d, kt\u00f3ry nie ponosi finansowego ryzyka przegrania procesu, mo\u017ce w pozwie napisa\u0107, co mu si\u0119 \u017cywnie podoba, i \u017c\u0105da\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia w niebotycznej kwocie, bez zwi\u0105zku z rzeczywisto\u015bci\u0105. I tak nic nie straci.<\/p>\r\n\r\n

Spos\u00f3b na \u017cycie?<\/strong>
\r\n Tote\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 skargi na „z\u0142o\u015bliwe pozbawienie jab\u0142ka, kt\u00f3re przys\u0142ugiwa\u0142o”, aplikowanie ta\u0144szego leku zamiast tego z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki o identycznym dzia\u0142aniu, „z\u0142o\u015bliwe organizowanie apeli” w czasie, gdy osadzony dokonywa\u0142 ablucji, albo po prostu na to, \u017ce „\u015bmierdzi” czy „jest duszno” – wylicza urz\u0119dnik administracji wi\u0119ziennej. S\u0105 to zwykle dwie kartki zawieraj\u0105ce opis tego, co osadzonemu nie podoba si\u0119 w zak\u0142adzie karnym. Zazwyczaj dopiero przes\u0142uchanie wi\u0119\u017ania przez s\u0105d pozwala na sprecyzowanie zarzut\u00f3w.
\r\n Skazani przepisuj\u0105 skargi jeden od drugiego, st\u0105d w ka\u017cdym zak\u0142adzie karnym wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 swoisty, niepowtarzalny wz\u00f3r pozwu. Skar\u017c\u0105 po kolei wszystkie areszty i zak\u0142ady karne, o jakie otarli si\u0119 w trakcie \u015bledztwa, procesu i odbywania kary.
\r\n – Jeden wi\u0119zie\u0144 potrafi z\u0142o\u017cy\u0107 nawet kilkadziesi\u0105t pozw\u00f3w, rekordzista ma ich na swoim koncie a\u017c 60 – twierdzi jeden z naszych rozm\u00f3wc\u00f3w. – Za\u0142o\u017cenie sprawy w s\u0105dzie pozwala przerwa\u0107 monotoni\u0119 i nud\u0119. To jaki\u015b spos\u00f3b na \u017cycie – dodaje. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 do s\u0105du skazani na do\u017cywocie i d\u0142ugoletnie pozbawienie wolno\u015bci oraz recydywi\u015bci znakomicie obeznani w przepisach.
\r\n Wi\u0119ziennictwo wymaga nak\u0142ad\u00f3w, niemniej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pozw\u00f3w jest, zdaniem prawnik\u00f3w, naci\u0105gana. S\u0105dy okr\u0119gowe og\u00f3lnie zdaj\u0105 si\u0119 podziela\u0107 t\u0119 opini\u0119. Z naszych informacji wynika, \u017ce pow\u00f3dztwa w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 oddalane, a je\u015bli s\u0105d uznaje, \u017ce rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o do naruszenia d\u00f3br osobistych, zas\u0105dza kwoty zado\u015b\u0107uczynienia znacznie ni\u017csze od \u017c\u0105danych, w granicach od 1 tys. z\u0142 do 3 tys. z\u0142otych. Od 2002 r. skargi na warunki w polskich wi\u0119zieniach nap\u0142ywaj\u0105 te\u017c do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka. Dotychczas Trybuna\u0142 trzy z nich uwzgl\u0119dni\u0142, zas\u0105dzaj\u0105c odszkodowania finansowe. Bolesna dla pa\u0144stwa jest nie tyle ich wysoko\u015b\u0107, ile stwierdzenie faktu, \u017ce swoim dzia\u0142aniem naruszy\u0142o Europejsk\u0105 Konwencj\u0119 o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i Podstawowych Wolno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Domniemanie na korzy\u015b\u0107 osadzonych<\/strong>
\r\n Dodatkowe komplikacje wynikaj\u0105 z tego, \u017ce w procesach o naruszenie d\u00f3br osobistych kodeks przewiduje „domniemanie bezprawno\u015bci” dzia\u0142ania podmiotu, kt\u00f3ry te dobra naruszy\u0142. Innymi s\u0142owy ci\u0119\u017car udowodnienia, \u017ce nie dosz\u0142o do naruszenia prawa, spoczywa na oskar\u017conym, a nie na powodzie. A zatem to nie wi\u0119zie\u0144, kt\u00f3ry \u017c\u0105da zado\u015b\u0107uczynienia, musi dowie\u015b\u0107, \u017ce by\u0142o „ciasno, duszno i by\u0142 wulgarnie traktowany”, lecz radcy Prokuratorii Generalnej musz\u0105 udowodni\u0107, \u017ce wi\u0119zie\u0144 by\u0142 traktowany w\u0142a\u015bciwie, a warunki w zak\u0142adzie karnym s\u0105 zgodne z wszelkimi normami. To za\u015b poci\u0105ga za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 wydobycia z zak\u0142adu karnego pe\u0142nej dokumentacji zwi\u0105zanej z odbywaniem kary przez powoda i na jej podstawie wyt\u0142umaczenia s\u0105dowi, \u017ce dzia\u0142anie jednostki penitencjarnej nie posiada\u0142o cech bezprawno\u015bci. Dla prokuratorii to kwestia dodatkowego czasu i niema\u0142ych koszt\u00f3w. Dopiero od niedawna w zak\u0142adach karnych pojawi\u0142y si\u0119 systemy informatyczne, do 2007 r. ca\u0142a operacja przeprowadzana by\u0142a „na piechot\u0119”.
\r\n – B\u0119dziemy zwraca\u0107 si\u0119 do zak\u0142ad\u00f3w karnych i areszt\u00f3w \u015bledczych o samodzielne podejmowanie i prowadzenie spraw wytoczonych przez osadzonych, bez udzia\u0142u Prokuratorii Generalnej – zapowiada Marcin Dziurda. Na takie przekazanie pozwala art. 8b znowelizowanej ustawy o PG. Pozwoli\u0142oby to prokuratorii ograniczy\u0107 wydatki zwi\u0105zane ze \u015bci\u0105ganiem z zak\u0142ad\u00f3w karnych do Warszawy pe\u0142nej dokumentacji wi\u0119\u017ani\u00f3w i stawiennictwem radc\u00f3w w s\u0105dach rozsianych po ca\u0142ym kraju.
\r\n <\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

Ma\u0142gorzata Goss <\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: Oto jak wygl\u0105da „wymiar sprawiedliwo\u015bci” w Polsce: wi\u0119\u017aniowie kryminalni domagaj\u0105 si\u0119 astronomicznych odszkodowa\u0144, a jednocze\u015bnie Sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 ograniczaj\u0105c\u0105 wysoko\u015b\u0107 odszkodowa\u0144 dla os\u00f3b prze\u015bladowanych i wi\u0119zionych w stanie wojennym. Kryminali\u015bci w „niepodleg\u0142ej Polsce” mog\u0105 otrzyma\u0107 nawet i milion z\u0142otych za przebywanie „w zbyt ma\u0142ej celi”, a bici, poni\u017cani, niewinni ludzie wsadzani w stanie wojennym na wiele lat wi\u0119zienia mog\u0105 liczy\u0107 na maksimum 25 tysi\u0119cy z\u0142otych odszkodowania<\/strong>, tyle bowiem ogranicza Ustawa. W praktyce jednak, s\u0105dy – g\u0142\u00f3wnie z\u0142o\u017cone przez rodzinki b. aparatczyk\u00f3w i r\u00f3\u017cnej ma\u015bci TW i SB-k\u00f3w – zas\u0105dzaj\u0105 odszkodowania w granicach 5-10 tysi\u0119cy z\u0142otych za wiele miesi\u0119cy internowania lub wi\u0119zienia. Wot, sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wi\u0119\u017aniowie najcz\u0119\u015bciej skar\u017c\u0105 si\u0119 na zbyt du\u017ce zag\u0119szczenie, ale s\u0105 przypadki, gdy samo „z\u0142o\u015bliwe pozbawienie jab\u0142ka” staje si\u0119 dla nich powodem do z\u0142o\u017cenia pozwu. Lawinowo ro\u015bnie liczba pozw\u00f3w ze strony os\u00f3b osadzonych w zak\u0142adach karnych o zado\u015b\u0107uczynienie za ciasnot\u0119 i inne niedogodno\u015bci w trakcie odbywania kary. Z uwagi na roszczenia finansowe w astronomicznych kwotach znaczna […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20133"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20133"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20133\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}