![\"\"](\"http:\/\/glos.com.pl\/images\/stories\/t15%281%29.jpg\")
Na pocz\u0105tku marca 1945 r. ostatni dow\u00f3dca AK gen. Leopold Okulicki „Nied\u017awiadek” i wicepremier, delegat Rz\u0105du na Kraj Jan Stanis\u0142aw Jankowski otrzymali podpisane przez p\u0142k. Pimienowa listy z zaproszeniem na spotkanie z przedstawicielem dow\u00f3dztwa 1 Frontu Bia\u0142oruskiego – gen. p\u0142k. Iwanowem (ps. Iwana Sierowa, szefa kontrwywiadu wojskowego SMIERSz).\r\n
\r\n Autor stwierdza\u0142 w listach m.in.: „Mog\u0119 tylko powiedzie\u0107 jedno, \u017ce przypuszczalne spotkanie pana z genera\u0142-pu\u0142kownikiem Iwanowem mo\u017ce rozstrzygn\u0105\u0107 i bezwarunkowo rozstrzygnie to, co bodaj nie da\u0142oby si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 szybko na innej drodze. Wzajemne zrozumienie i zaufanie pozwol\u0105 na zdecydowanie bardzo wa\u017cnych spraw i na niedopuszczenie do ich zaostrzenia”. Oba zaproszenia ko\u0144czy\u0142a nast\u0119puj\u0105ca deklaracja: „Ja za\u015b ze swej strony, jako oficer Armii Czerwonej, kt\u00f3remu przypad\u0142a w udziale tak wielce wa\u017cna misja, ca\u0142kowicie gwarantuj\u0119 panu s\u0142owem oficera, \u017ce gdy pa\u0144ski los od chwili pa\u0144skiego przyjazdu do nas b\u0119dzie zale\u017ca\u0142 ode mnie, b\u0119dzie pan w ca\u0142kowitym bezpiecze\u0144stwie”.
\r\n
\r\n Okoliczno\u015bci przekazania powy\u017cszego listu oraz jego tre\u015b\u0107 wskazywa\u0142y na to, \u017ce w\u0142adze Pa\u0144stwa Podziemnego, przebywaj\u0105ce w\u00f3wczas pod Warszaw\u0105, zosta\u0142y ju\u017c przez NKWD rozpracowane.
\r\n
\r\n Po dramatycznej dyskusji, w kt\u00f3rej gen. Okulicki wyra\u017ca\u0142 sw\u00f3j pesymizm co do propozycji Sowiet\u00f3w, ostatecznie zdecydowano si\u0119 przyj\u0105\u0107 zaproszenie gen. Iwanowa.
\r\n
\r\n 17 marca delegat Rz\u0105du Jankowski spotka\u0142 si\u0119 z p\u0142k. Pimienowem w Pruszkowie i poinformowa\u0142 go o tym, \u017ce wchodz\u0105ce w sk\u0142ad Rady Jedno\u015bci Narodowej ugrupowania polityczne chc\u0105 rozpocz\u0105\u0107 jawn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. W zwi\u0105zku z tym gen. Iwanow powinien spotka\u0107 si\u0119 z w\u0142adzami RJN. Jankowski w czasie rozmowy zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o umo\u017cliwienie wys\u0142ania delegacji podziemia do Londynu, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142aby konsultacje z rz\u0105dem, partiami politycznymi i Stanis\u0142awem Miko\u0142ajczykiem. Pimienow obieca\u0142 pomoc w zorganizowaniu tego wyjazdu.
\r\n
\r\n Kilka dni p\u00f3\u017aniej, 21 marca, Pimienow przekaza\u0142 Jankowskiemu wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w najbli\u017cszych dniach przyleci gen. Iwanow, kt\u00f3ry chcia\u0142by, by\u0107 mo\u017ce w towarzystwie marsza\u0142ka \u0179ukowa, spotka\u0107 si\u0119 z przedstawicielami polskiego podziemia. Tu\u017c po spotkaniu dwunastu polskich polityk\u00f3w mia\u0142o odlecie\u0107 na konsultacje do Londynu.
\r\n
\r\n W depeszy z 25 marca, ostatniej przed aresztowaniem, dow\u00f3dca AK, przedstawiaj\u0105c stan negocjacji z Sowietami, pisa\u0142 do Londynu: „Delegat Rz\u0105du i Stronnictwa RJN zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 ju\u017c daleko wobec wojskowych w\u0142adz sowieckich w kierunku ujawnienia dzia\u0142alno\u015bci i zalegalizowania swej pracy. Rozmowa na ten temat Delegata Rz\u0105du, RJN i przedstawicieli stronnictw z gen. p\u0142k. Iwanowem ma si\u0119 odby\u0107 dn. 27.3. Na og\u00f3lne i kategoryczne \u017c\u0105danie tych czynnik\u00f3w w rozmowie tej musz\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142”. Na ko\u0144cu depeszy gen. Okulicki informowa\u0142, \u017ce strona polska zagwarantowa\u0142a Sowietom zachowanie w tajemnicy prowadzonych z nimi pertraktacji.
\r\n
\r\n 27 marca na spotkanie do kwatery Pimienowa, mieszcz\u0105cej si\u0119 w willi w Pruszkowie, przybyli Jankowski, Okulicki i Pu\u017cak (przewodnicz\u0105cy RJN). Po obiedzie przewieziono ich na Prag\u0119, gdzie mieli si\u0119 spotka\u0107 z gen. Iwanowem. Do spotkania jednak nie dosz\u0142o. Przyw\u00f3dc\u00f3w podziemia poinformowano, \u017ce zosta\u0142o ono prze\u0142o\u017cone na nast\u0119pny dzie\u0144.
\r\n
\r\n Rankiem us\u0142yszeli, \u017ce rozmowy zostaj\u0105 przeniesione do Moskwy. Tam te\u017c przewieziono ich samolotem, a nast\u0119pnie osadzono w wi\u0119zieniu na \u0141ubiance.
\r\n
\r\n Pozostali przyw\u00f3dcy polskiego podziemia, zaniepokojeni faktem, \u017ce Jankowski, Okulicki i Pu\u017cak nie powr\u00f3cili z rozm\u00f3w z Sowietami, mimo wszystko zdecydowali si\u0119 zjawi\u0107 w Pruszkowie 28 marca na um\u00f3wione spotkanie z gen. Iwanowem. Sk\u0142ad polskiej delegacji wygl\u0105da\u0142 nast\u0119puj\u0105co: Stronnictwo Ludowe reprezentowali Kazimierz Bagi\u0144ski, Adam Bie\u0144 i Stanis\u0142aw Mierzwa; Stronnictwo Narodowe – Stanis\u0142aw Jasiukowicz, Kazimierz Kobyla\u0144ski i Zbigniew Stypu\u0142kowski; Stronnictwo Pracy – J\u00f3zef Chaci\u0144ski i Stanis\u0142aw Urba\u0144ski, Zjednoczenie Demokratyczne – Eugeniusz Czarnowski i Stanis\u0142aw Micha\u0142owski, przedstawicielem Polskiej Partii Socjalistycznej by\u0142 Antoni Pajdak. Jako t\u0142umacz towarzyszy\u0142 im J\u00f3zef Stemler-D\u0105bski z Departamentu Informacji i Prasy Delegatury.
\r\n
\r\n Po przybyciu na miejsce zostali oni przewiezieni do podwarszawskich W\u0142och. Rano dowiedzieli si\u0119, \u017ce w Poznaniu oczekuje ich marsza\u0142ek \u0179ukow. Samolot, do kt\u00f3rego wsiedli, polecia\u0142 jednak nie do Poznania, ale na wsch\u00f3d. Cz\u0142onkowie polskiej delegacji spotkali w nim aresztowanego wcze\u015bniej (8 marca 1945) Aleksandra Zwierzy\u0144skiego, przewodnicz\u0105cego konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego. Z powodu z\u0142ej pogody samolot musia\u0142 awaryjnie l\u0105dowa\u0107. Ostatecznie polscy politycy poci\u0105giem przewiezieni zostali do Moskwy, gdzie podobnie jak Jankowski, Okulicki i Pu\u017cak, stali si\u0119 wi\u0119\u017aniami \u0141ubianki.
\r\n
\r\n Stefan Korbo\u0144ski, kt\u00f3ry po Jankowskim obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 delegata Rz\u0105du, wspomina\u0142: „Fakt aresztowania przyw\u00f3dc\u00f3w podziemia rozni\u00f3s\u0142 si\u0119 po ca\u0142ym kraju z niezwyk\u0142\u0105 szybko\u015bci\u0105 i podzia\u0142a\u0142 jak piorun z jasnego nieba. Wprawdzie nikt nie mia\u0142 \u017cadnych z\u0142udze\u0144 co do zasadniczych cel\u00f3w polityki sowieckiej, a ju\u017c najmniej ci, kt\u00f3rzy przeszli Powstanie Warszawskie i na w\u0142asne oczy zobaczyli oraz na w\u0142asnej sk\u00f3rze mieli wypisane „wyzwolenie”, jednak prawie nikt nie przypuszcza\u0142, by Sowiety mog\u0142y u\u017cy\u0107 tak pod\u0142ego i cynicznego podst\u0119pu (…). Wra\u017cenie by\u0142o tym bardziej silne, \u017ce o wst\u0119pnych rozmowach wiedzia\u0142a tylko g\u00f3ra konspiracyjna. Kraj natomiast i masa podziemia dowiedzia\u0142y si\u0119 – z radia zagranicznego, z prasy podziemnej i z wie\u015bci szeptanych, kt\u00f3re rozchodzi\u0142y si\u0119 z szybko\u015bci\u0105 b\u0142yskawicy – tylko o epilogu” (S. Korbo\u0144ski „W imieniu Rzeczypospolitej”).
\r\n
\r\n „Nast\u0105pi\u0142 wybuch rozpaczy i w\u015bciek\u0142o\u015bci, co doprowadzi\u0142o do stanu silnego wrzenia. Rodzi\u0142y si\u0119 plany dokonania jakiego\u015b zamachu o du\u017cym zasi\u0119gu, jakiego\u015b mocnego odwetu, kt\u00f3ry by zaspokoi\u0142 pragnienie zemsty i pokaza\u0142, \u017ce podziemie w dalszym ci\u0105gu istnieje i potrafi jeszcze kara\u0107. Wszyscy z napi\u0119ciem i nadziej\u0105 oczekiwali na reakcj\u0119 aliant\u00f3w. Przysz\u0142a, ale jak\u017ce\u017c s\u0142aba i bez widok\u00f3w na dobry skutek. Miejsce podniecenia i oczekiwania zacz\u0119\u0142o zajmowa\u0107 rozczarowanie i bezgraniczne przygn\u0119bienie” – pisa\u0142 S. Korbo\u0144ski.
\r\n
\r\n Aresztowani przyw\u00f3dcy polskiego podziemia, po blisko trzymiesi\u0119cznym \u015bledztwie, 18 czerwca 1945 r. stan\u0119li w Moskwie przed Kolegium Wojskowym S\u0105du Najwy\u017cszego. W tym samym czasie w stolicy ZSRS toczy\u0142y si\u0119 rozmowy w sprawie utworzenia w Polsce Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej.
\r\n
\r\n Oskar\u017conym zarzucono dzia\u0142ania przeciwko Armii Czerwonej i Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. 21 czerwca 1945 r. og\u0142oszono wyrok. Gen. Okulicki skazany zosta\u0142 na 10 lat wi\u0119zienia, Jankowski na 8 lat, Bie\u0144 i Jasiukowicz na kary po 5 lat, Pu\u017cak na 1,5 roku, Bagi\u0144ski na rok, Zwierzy\u0144ski na 8 miesi\u0119cy, Czarnowski na 6 miesi\u0119cy, Mierzwa, Stypu\u0142kowski, Chaci\u0144ski i Urba\u0144ski na 4 miesi\u0105ce. Micha\u0142owski, Kobyla\u0144ski i Stemler-D\u0105bski zostali uniewinnieni.
\r\n
\r\n Trzech spo\u015br\u00f3d nich zako\u0144czy\u0142o \u017cycie w sowieckich wi\u0119zieniach. Gen. Okulicki zmar\u0142 w moskiewskich Butyrkach 24 grudnia 1946 r., Jan Stanis\u0142aw Jankowski 13 marca 1953 r. we W\u0142adymirze nad Kla\u017am\u0105, a Stanis\u0142aw Jasiukowicz 22 pa\u017adziernika 1946 r. w wi\u0119ziennym szpitalu w Butyrkach.
\r\n
\r\n Pozostali, poza Bieniem (wr\u00f3ci\u0142 w 1949 r.), powr\u00f3cili do Polski w 1945 r. Tu wi\u0119kszo\u015bci\u0105 z nich zaj\u0119\u0142a si\u0119 bezpieka: Pu\u017cak aresztowany w 1947 r., zmar\u0142 w wi\u0119zieniu trzy lata p\u00f3\u017aniej, do komunistycznych wi\u0119zie\u0144 trafili tak\u017ce Bagi\u0144ski, Mierzwa, Kobyla\u0144ski, Micha\u0142owski i Stemler-D\u0105bski.
\r\n
\r\n W odr\u0119bnym procesie przed s\u0105dem sowieckim w listopadzie 1945 r. na 5 lat pozbawienia wolno\u015bci skazany zosta\u0142 Antoni Pajdak. Po odbyciu kary zes\u0142ano go do Krasnojarskiego Kraju. Do Polski powr\u00f3ci\u0142 dopiero w 1955 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"27 i 28 marca 1945 r. NKWD aresztowa\u0142o 15 przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, kt\u00f3rych nast\u0119pnie przewieziono do Moskwy i osadzono w wi\u0119zieniu na \u0141ubiance. Sowieccy przedstawiciele, zapraszaj\u0105c ich wcze\u015bniej na rozmowy, zagwarantowali im ca\u0142kowite bezpiecze\u0144stwo. Na pocz\u0105tku marca 1945 r. ostatni dow\u00f3dca AK gen. Leopold Okulicki „Nied\u017awiadek” i wicepremier, delegat Rz\u0105du na Kraj Jan Stanis\u0142aw […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,50,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19787"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19787"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19787\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}