{"id":19620,"date":"2010-03-22T21:40:03","date_gmt":"2010-03-23T02:40:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=19620"},"modified":"2010-03-22T21:40:39","modified_gmt":"2010-03-23T02:40:39","slug":"o-demokracji-demolatrii-i-tradycji-wywiad-z-prof-jackiem-bartyzelem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=19620","title":{"rendered":"O demokracji, demolatrii i tradycji – wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem<\/em>"},"content":{"rendered":"

O demokracji, demolatrii i tradycji – wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem dla \u201eOpcji na Prawo\u201d<\/strong><\/p>\r\n\r\n

W europejskiej historiozofii od ko\u0144ca XIX wieku jest wyra\u017anie obserwowane przekonanie o post\u0119puj\u0105cym upadku cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Czy wed\u0142ug Pana Profesora jest to zwi\u0105zane z rozwojem idei demokratycznej, kt\u00f3ra zdaje si\u0119, \u017ce obecnie przybra\u0142a kszta\u0142t deifikacji w postaci demolatrii?<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Poniewa\u017c zawarte w pytaniu poj\u0119cie cywilizacji \u0142aci\u0144skiej wyra\u017anie odwo\u0142uje si\u0119 do namys\u0142u historiozoficznego Feliksa Konecznego, to przyjmuj\u0105c za punkt wyj\u015bcia jego definicj\u0119 cywilizacji \u0142aci\u0144skiej trzeba powiedzie\u0107, \u017ce nie odrzuca ona a prori<\/em> \u017cadnej formy ustrojowej. Jest to zgodne z g\u0142\u00f3wnym nurtem klasycznej my\u015bli politycznej, kt\u00f3ry pocz\u0105wszy od Platona i Arystotelesa nie przyst\u0119puje do badania tego, co nazywamy \u201edobrym ustrojem\u201d kieruj\u0105c si\u0119 przyj\u0119tymi a prori<\/em> za\u0142o\u017ceniami. Trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce demokracja w owym badaniu wypada \u017ale, ale nie wypada \u017ale dlatego, \u017ce ci filozofowie mieli jakie\u015b z g\u00f3ry powzi\u0119te za\u0142o\u017cenie, natomiast wypada \u017ale w \u015bwietle przyj\u0119tych kryteri\u00f3w, a zw\u0142aszcza stosunku do prawdy, w przypadku Platona. W demokracji odnalezienie prawdy, je\u017celi nie jest wr\u0119cz niemo\u017cliwe, to w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie szalenie trudne dlatego, \u017ce demokracja zak\u0142ada ca\u0142kowit\u0105 r\u00f3wnoprawno\u015b\u0107 tego, co w grece nazywa si\u0119 d\u00f3ksai<\/em>, czyli mniemania, pogl\u0105dy. Ka\u017cdy pogl\u0105d ma tak\u0105 sam\u0105 warto\u015b\u0107. Drugie z kryteri\u00f3w, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie jest stosowane u Arystotelesa, to kryterium dobra powszechnego, tzn. ustroje s\u0105 oceniane jako dobre lub z\u0142e ze wzgl\u0119du na to czy realizuj\u0105 owo ponadpartykularne dobro, czyli dobre wsp\u00f3lne, czy te\u017c jakie\u015b partykularne dobra rz\u0105dz\u0105cych. W przypadku demokracji, \u201edobro ludu\u201d, czyli tej cz\u0119\u015bci wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra nie jest arystokracj\u0105, te\u017c jest dobrem partykularnym, a nie powszechnym. Z tego te\u017c powodu ocena demokracja wypada negatywnie.<\/p>\r\n\r\n

Z tego, co zosta\u0142o powiedziane wy\u017cej wynika, \u017ce cywilizacja \u0142aci\u0144ska a priori<\/em> nie wyklucza demokratycznych rozwi\u0105za\u0144 ustrojowych, tylko dokonuj\u0105c krytycznej analizy dochodzi do przekonania, \u017ce przyj\u0119tych kryteri\u00f3w: prawdy i dobra wsp\u00f3lnego (opr\u00f3cz tego \u015bw. Tomasz z Akwinu dodaje jeszcze jedno, kt\u00f3re nazywa \u201ejedno\u015bci\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do pokoju\u201d) demokracja nie jest w stanie spe\u0142ni\u0107. Konkluduj\u0105c, na gruncie cywilizacji \u0142aci\u0144skiej sam typ ustroju demokratycznego nie jest wykluczony, natomiast jest uwa\u017cany za najgorsz\u0105 z istniej\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci prowadz\u0105cych do dobrze urz\u0105dzonego pa\u0144stwa, czyli wykszta\u0142cenia dobrego obywatela, kt\u00f3ry b\u0119dzie w stanie kierowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0105 dla osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w wsp\u00f3lnych (w perspektywie chrze\u015bcija\u0144skiej tak\u017ce cel\u00f3w nadprzyrodzonych, kt\u00f3rych wprawdzie samo pa\u0144stwo nie realizuje, ale kt\u00f3re musi mie\u0107 stale na uwadze). Konkluzja, jaka wynika z tego pytania, musi uwzgl\u0119dnia\u0107 fakt, \u017ce o ile w czasach antycznych istnia\u0142a demokratyczna forma ustrojowa, to staro\u017cytnym demokratom nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy, aby stawia\u0107 demokracj\u0119 ponad nadrz\u0119dnymi zasadami, wynikaj\u0105cymi z respektowania prawa wy\u017cszego ni\u017c prawo ludzkie. Nawet sofi\u015bci tacy jak Protagoras starali si\u0119 dowodzi\u0107, \u017ce demokracja dlatego jest dobra, \u017ce wyra\u017ca ona postulaty prawa naturalnego, czyli uznawali prawo wy\u017csze od prawa ludzkiego. Natomiast w nowo\u017cytno\u015bci sta\u0142o si\u0119 co\u015b innego, tzn. odrzucono owo prawo wy\u017csze, prawo naturalne, kt\u00f3re ma pochodzenie boskie, i na to miejsce postawiono demokracj\u0119, kt\u00f3ra rozstrzyga o tym co dobre, a co z\u0142e, co pi\u0119kne, a co brzydkie, co szlachetne, a co nieszlachetne. Z tego punktu widzenia demokratyczno\u015b\u0107 staje si\u0119 kryterium dobra lub z\u0142a, s\u0142uszno\u015bci lub nies\u0142uszno\u015bci politycznej, wobec tego a priori<\/em> ka\u017cdy ustr\u00f3j niedemokratyczny musi zosta\u0107 pot\u0119piony, bo \u017caden nawet w minimalnym stopniu nie mo\u017ce by\u0107 tak demokratyczny, jak demokracja. Z tego powodu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce ideologia demokratyczna sta\u0142a si\u0119 rodzajem \u015bwieckiej religii i tym samym staje w opozycji wobec cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, niszcz\u0105c jej fundamenty, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105, \u017ce polityka musi mie\u0107 korzenie przedpolityczne w takich instytucjach jak np. w\u0142asno\u015bci, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rodziny. Natomiast demokracja uwa\u017ca, \u017ce te instytucje mo\u017ce dowolnie kreowa\u0107, tworzy\u0107, zmienia\u0107. Demokracja w rozumieniu nowo\u017cytnym nie jest nastawiona na zachowywanie czegokolwiek. Ona jest porz\u0105dkiem o charakterze demiurgicznym, mo\u017ce stwarza\u0107 i obala\u0107. To jest istota demokracji.<\/p>\r\n\r\n

Jakie czynniki spowodowa\u0142y, \u017ce demokracja obecnie sta\u0142a si\u0119 aksjomatem wsp\u00f3\u0142czesnego my\u015blenia o polityce?<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

O tym zadecydowa\u0142a dokonana przez nowo\u017cytn\u0105 demokracj\u0119 detronizacja Boga jako ostatecznego \u017ar\u00f3d\u0142a poznania – tak\u017ce zasad \u0142adu politycznego. Je\u017celi porz\u0105dek boski, kt\u00f3ry jest wyra\u017cany normami prawa naturalnego, i kt\u00f3ry oznacza nakaz uznania tych norm, zosta\u0142 odrzucony, to demokracja sama wesz\u0142a w t\u0119 rol\u0119, st\u0105d te\u017c m\u00f3wimy, \u017ce sta\u0142a si\u0119 ona \u015bwieck\u0105 religi\u0105. W zwi\u0105zku z tym jej stwierdzenia uzyska\u0142y status nie tylko prawd politycznych, ale czego\u015b wi\u0119cej – w\u0142a\u015bnie prawd metafizycznych. Demokracja wype\u0142ni\u0142a pr\u00f3\u017cni\u0119, jaka powsta\u0142a po \u015bwiadomym odrzuceniu naturalnego porz\u0105dku pochodzenia boskiego. W ten spos\u00f3b cieszy si\u0119 takimi samymi przywilejami, tzn. jej stwierdzenia maj\u0105 status dogmat\u00f3w, kt\u00f3rych podwa\u017cenie dowodzi herezji. Status niedemokraty w dzisiejszym \u015bwiecie to status blu\u017aniercy i heretyka. Je\u017celi ideologia demokratyczna jest religi\u0105, i to religi\u0105 panuj\u0105c\u0105, to ten, kt\u00f3ry \u201eblu\u017ani\u201d tej religii jest heretykiem. Wprawdzie jest dopuszczalna dyskusja na temat demokracji, ale na takiej samej zasadzie, jak dyskusja mi\u0119dzy teologami w okresie \u015bredniowiecza na temat dowod\u00f3w na istnienie Boga, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cne drogi mog\u0105 prowadzi\u0107 do tego samego celu, ale nie mo\u017cna kwestionowa\u0107 samego dogmatu. Jako \u017ce demokracja ma status \u201ereligii panuj\u0105cej\u201d, to mo\u017cna prowadzi\u0107 debat\u0119 na temat tego, jak mo\u017cna osi\u0105ga\u0107 demokracj\u0119, jak j\u0105 realizowa\u0107, jak j\u0105 pog\u0142\u0119bia\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Wszystko to mo\u017cna uj\u0105\u0107 lapidarnym aforyzmem Ernsta J\u00fcngera: \u201eNa opuszczonych o\u0142tarzach gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 demony\u201d. Je\u017celi z \u201eo\u0142tarza Ojczyzny\u201d wyproszono Boga, to zagnie\u017adzi\u0142 si\u0119 tam demon demokratyczny i \u017c\u0105da takiej samej ofiary.<\/p>\r\n\r\n

Jaki powinien by\u0107 stosunek cz\u0142owieka Prawicy do demokracji – aprobatywny, podejrzliwy czy niech\u0119tny i wrogi?<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Same poj\u0119cie Prawicy jest poj\u0119ciem nowo\u017cytnym, ale domy\u015blamy si\u0119 o co chodzi w tym poj\u0119ciu. Cz\u0142owiek Prawicy, a wi\u0119c w moim rozumieniu cz\u0142owiek Tradycji, powinien patrze\u0107 na demokracj\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c dwie rzeczy. Z jednej strony jest to podej\u015bcie klasyczne, kt\u00f3re dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107 w jakim\u015b stopniu rozwi\u0105za\u0144 demokratycznych. Natomiast nie mo\u017ce akceptowa\u0107 nowo\u017cytnej ideologii demokratycznej, tzn. mo\u017ce si\u0119 godzi\u0107 z jakimi\u015b instytucjami demokratycznymi pod warunkiem, \u017ce one s\u0105 podporz\u0105dkowane prawdzie, czyli zak\u0142ada to, co w tradycji klasycznej okre\u015bla si\u0119 mianem \u201erz\u0105du mieszanego\u201d. Natomiast wobec panowania religii demokratycznej cz\u0142owiek Prawicy musi by\u0107 owym blu\u017anierc\u0105 i heretykiem, bo jak nim nie b\u0119dzie, to oznacza, \u017ce wyznaje podw\u00f3jny kult, a nie mo\u017cna jednocze\u015bnie czci\u0107 Boga i bo\u017ck\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Czy Kontrrewolucjonista powinien anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w \u017cycie publiczne, kt\u00f3re w ca\u0142o\u015bci jest przesi\u0105kni\u0119te ideami demoliberalizmu?<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jest to problem niemal\u017ce odwiecznie pojawiaj\u0105cy si\u0119 i dyskutowany, i w zasadzie nie ma jakie\u015b konkluzywnej odpowiedzi na to pytanie, kt\u00f3ra by\u0142aby obowi\u0105zuj\u0105ca zawsze i wsz\u0119dzie. I nie mo\u017ce by\u0107, bo to nie jest pytanie o zasadniczym charakterze. Jest to pytanie z dziedziny praksis<\/em>. Jest to pytanie, na kt\u00f3re odpowied\u017a ma zawsze charakter kontekstualny i zale\u017cy od okoliczno\u015bci czasu i miejsca. S\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych jawne i oficjalne anga\u017cowanie si\u0119 w jawne \u017cycie publiczne jest niemo\u017cliwe. Jako przyk\u0142ad mo\u017cna poda\u0107 meksyka\u0144skich katolik\u00f3w. Od czasu wprowadzenia antykatolickiej, maso\u0144skiej konstytucji katolicy wielokrotnie pr\u00f3bowali uczestniczy\u0107 w \u017cyciu politycznym poprzez rejestrowanie partii politycznych i nie mogli tego zrobi\u0107, gdy\u017c przez wiele dziesi\u0105tk\u00f3w lat istnia\u0142y przepisy dotycz\u0105ce rejestracji partii politycznych, kt\u00f3re uniemo\u017cliwia\u0142y funkcjonowanie partii politycznych, kt\u00f3re mia\u0142yby wyznaniowy charakter. Ka\u017cda pr\u00f3ba stworzenia katolickiej partii politycznej by\u0142a a priori<\/em> uniemo\u017cliwiana.<\/p>\r\n\r\n

Ca\u0142a wsp\u00f3\u0142czesna historia wskazuje na przyjmowanie ka\u017cdej mo\u017cliwej postawy przez Kontrrewolucjonist\u0119 – od pe\u0142nego zaanga\u017cowania si\u0119 w \u017cyciu polityczne po emigracj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105. Jednak pomi\u0119dzy nimi jest ca\u0142e mn\u00f3stwo po\u015brednich stanowisk. Ka\u017cde zajmowane stanowisko mo\u017ce by\u0107 uzasadniane dowolnie wzi\u0119tym przek\u0142adem, ale ka\u017cdy ten przyk\u0142ad ma swoj\u0105 niepowtarzaln\u0105 konfiguracj\u0119 zjawisk, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 odpowiedzie\u0107 czy w danych okoliczno\u015bciach, dana postawa by\u0142a s\u0142uszna, a w innych nie. Jedyna odpowied\u017a, jak\u0105 mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107 na najwy\u017cszym poziomie og\u00f3lno\u015bci, to ta, \u017ce generalnie rzecz bior\u0105c, o czym Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swojej nauce spo\u0142ecznej przypomina, mamy obowi\u0105zek brania udzia\u0142u w \u017cyciu publicznym. \u015awiadomy katolik powinien by\u0107 aktywnym uczestnikiem wsp\u00f3lnoty politycznej. To, \u017ce jest to jednak norma og\u00f3lna, kt\u00f3ra nie jest dyrektyw\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105, najlepiej dowodzi fakt, \u017ce w pewnej okre\u015blonej sytuacji sam papie\u017c zakazywa\u0142 katolikom brania udzia\u0142u w wyborach, np. parlamentu do uzurpatorskiego pa\u0144stwa w\u0142oskiego. Pozwala\u0142 na uczestnictwo na szczeblu ni\u017cszym, samorz\u0105dowym, ale nie na szczeblu og\u00f3lnopa\u0144stwowym. To ju\u017c pokazuje, \u017ce nie mo\u017cna dokonywa\u0107 przek\u0142adu normy og\u00f3lnej na ka\u017cd\u0105 bez wyj\u0105tku sytuacj\u0119, gdy\u017c zale\u017cy to od konkretnych okoliczno\u015bci. Wspomniana norma wynika z pewnego praktycznych okoliczno\u015bci, gdy\u017c jak mawia\u0142 Edmund Burke: \u201eDo zwyci\u0119stwa z\u0142a wystarczy by porz\u0105dni ludzie nic nie robili\u201d. Jest to og\u00f3lny obowi\u0105zek aktywno\u015bci, natomiast na ile i w jakich formach mo\u017ce si\u0119 on realizowa\u0107, to zale\u017cy od okoliczno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Czy zdaniem Pan Profesora istnieje co\u015b takiego jak \u201ementalno\u015b\u0107 demokratyczna\u201d?<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jak najbardziej tak! Kwintesencj\u0105 nowo\u017cytnej demokracji jest owa specyficzna mentalno\u015b\u0107 demokratyczna. Jak j\u0105 mo\u017cna scharakteryzowa\u0107? My\u015bl\u0119, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 jest mniemanie, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 wszystkim, tzn. \u017ce nie istniej\u0105 \u017cadne naturalne ograniczenia, kt\u00f3re stwarza\u0142yby jakiekolwiek bariery dla jakiegokolwiek cz\u0142owieka. W tym sensie mentalno\u015b\u0107 demokratyczna wyra\u017ca ludowe porzekad\u0142o, kt\u00f3re brzmi troch\u0119 niewinnie, a mianowicie, \u017ce \u201enie \u015bwieci garnki lepi\u0105\u201d. Ot\u00f3\u017c mentalno\u015b\u0107 demokratyczna to jest przekonanie, \u017ce nie istniej\u0105 – przynajmniej w sferze politycznej – \u017cadne bariery ograniczaj\u0105ce cz\u0142owieka. Najlepiej mentalno\u015b\u0107 cz\u0142owieka demokratycznego przedstawi\u0142 Platon, kt\u00f3ry napisa\u0142, \u017ce to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry robi to na co akurat przychodzi mu ochota i uwa\u017ca, \u017ce na wszystkim si\u0119 zna i wszystko mo\u017ce realizowa\u0107. Jak m\u00f3wi Platon, cz\u0142owiekowi demokratycznemu jak rankiem wpadnie do g\u0142owy fantazja, \u017ce b\u0119dzie uprawia\u0142 gimnastyk\u0119, to chodzi do gimnazjonu, po czym jak mu si\u0119 znudzi, to m\u00f3wi: b\u0119d\u0119 bankierem, a innego dnia, \u017ce zostanie genera\u0142em. Czemu ma nie zosta\u0107, jak na g\u0142osowaniu ludowym przedstawi swoj\u0105 kandydatur\u0119 i padn\u0105 na niego g\u0142osy? I tak samo mo\u017ce zosta\u0107 politykiem, bo nie potrzeba do tego \u017cadnych umiej\u0119tno\u015bci, albo wystarcz\u0105 takie, o jakich m\u00f3wi inny znawca mentalno\u015bci demokratycznej, czyli Arystofanes: \u201eMasz nikczemne pochodzenie, dono\u015bny g\u0142os, szerokie plecy, czyli masz wszystko, co potrzebne, by zosta\u0107 politykiem\u201d. To jest j\u0105dro mentalno\u015bci demokratycznej. Jest to najbardziej sprzeczne z elementarnym do\u015bwiadczeniem \u017cyciowym i na og\u00f3\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi tego b\u0142\u0119du nie pope\u0142nia.<\/p>\r\n\r\n

Czy Pan Profesor upatruje jak\u0105\u015b szans\u0119 na zmian\u0119 sposobu obecnego postrzegania demokracji? <\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

To zale\u017cy w jakiej perspektywie patrzymy. Konserwatysta patrzy z perspektywy wieczno\u015bci, w kt\u00f3rej nawet dobre rzeczy przemijaj\u0105. Przecie\u017c wiemy, \u017ce tyle o wiele lepszych rzeczy od demokracji przemin\u0119\u0142o, wobec tego musieliby\u015bmy chyba popa\u015b\u0107 w rodzaj gnozy czy manicheizmu, aby uzna\u0107, \u017ce to jaki\u015b \u201ez\u0142y B\u00f3g\u201d rz\u0105dzi \u015bwiatem, je\u017celi rzeczy z\u0142e i zepsute mia\u0142yby by\u0107 niezniszczalne. W tej perspektywie wieczno\u015bci, rzecz jasna, demokracja musi przemin\u0105\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Jednak, jak rozumiem, nie t\u0119 perspektyw\u0119 ma Pan na my\u015bli, ale chodzi Panu o perspektyw\u0119 historyczn\u0105, nawet mierzon\u0105 d\u0142ugim okresem\u2026. W zasadzie nawet w tej perspektywie pora\u017cka demokracji jest nieuchronna. Dlatego, \u017ce w d\u0142ugim okresie czasu co\u015b, co jest tak jaskrawo sprzeczne z naturalnym porz\u0105dkiem rzeczy (bo jak m\u00f3wi Charles Maurras, natura dzia\u0142a aktami hierarchii, a nie r\u00f3wno\u015bci; zreszt\u0105 druga zasada termodynamiki te\u017c naucza nas, \u017ce zr\u00f3wnanie temperatur oznacza \u015bmier\u0107 biologiczn\u0105) nie mo\u017ce by\u0107 trwa\u0142e. Zr\u00f3wnanie demokratyczne zaprzecza prawom \u017cycia. Z perspektywy \u017cycia jednego cz\u0142owieka to dwustuletnia historia wsp\u00f3\u0142czesnej demokracji mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 d\u0142ugim okresem. Jednak jak spojrzymy na histori\u0119 cywilizowanej ludzko\u015bci, to jest to niewielki wycinek czasu. Naprawd\u0119 w d\u0142ugiej perspektywie czasu demokracja nie ma racji bytu.<\/p>\r\n\r\n

Problemem jest nie tyle to czy demokracja zostanie pokonana, czy te\u017c nie, bo w ko\u0144cu zostanie pokonana, ale co j\u0105 zast\u0105pi? Cz\u0142owiek Tradycji nie my\u015bli tak, \u017ce wszystko, co jest niedemokratyczne, jest automatycznie dobre. To, co si\u0119 rysuje jako perspektywa przysz\u0142o\u015bci, czyli \u015bwiata coraz bardziej stechnicyzowanego, pokazuje nam narodziny jakiego\u015b porz\u0105dku niedemokratycznego, kt\u00f3ry ma tylko retoryk\u0119 demokratyczn\u0105. Przecie\u017c w ustroju takich twor\u00f3w, jak UE demokracja wyst\u0119puje tylko na poziomie permisywizmu moralnego, a nie mechanizm\u00f3w decyzyjnych. Jak traktuje si\u0119 demokratycznie wyra\u017con\u0105 wol\u0119 suwerennego ludu, pokazuje nam przyk\u0142ad Irlandii czy \u201edociskania w ciemnym pokoju\u201d prezydenta Klausa. W tej chwili porz\u0105dek polityczny jest porz\u0105dkiem oligarchicznym, a nie demokratycznym. Pos\u0142uguje si\u0119 jedynie frazeologi\u0105 demokratyczn\u0105, bo nie ma alternatywnego j\u0119zyka, gdy\u017c musiano by odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do j\u0119zyka przeddemokratycznego (co jest wykluczone), ale mo\u017ce co\u015b nowego wymy\u015bl\u0105 rz\u0105dy o\u015bwieconej elity. I to elity w sensie biologicznym, osi\u0105ganym za pomoc\u0105 genetyki czy innych biologicznych manipulacji. Alternatywa taka, kt\u00f3ra jest bardzo prawdopodobna, czyli narodzenia si\u0119 \u015bwiata, w kt\u00f3rym b\u0119dzie podzia\u0142 na technokratyczn\u0105 oligarchi\u0119 mog\u0105ca si\u0119 reprodukowa\u0107 przez wybieranie sobie odpowiedniego zestawu gen\u00f3w z zamro\u017conych kom\u00f3rek kosztem \u015bmierci wielu innych, gdzie \u201eni\u017csze\u201d gatunki b\u0119d\u0119 traktowane jako biologiczne \u015bmieci, to nie jest \u017cadne science fiction<\/em>, ale du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo. Perspektywa takiego porz\u0105dku wcale nie jest bardziej zach\u0119caj\u0105ca od demokracji. Konkluduj\u0105c powiedzia\u0142bym tak: jak ka\u017cdy Kontrrewolucjonista chcia\u0142bym, aby demokratycznemu smokowi zosta\u0142 zadany jak najszybciej decyduj\u0105cy cios, ale nie chcia\u0142bym, \u017ceby przy okazji znikn\u0119\u0142o to, co jest bliskie cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, czyli to, co nazywa si\u0119 etosem republika\u0144skim (kt\u00f3ry wcale nie sprzeciwia si\u0119 instytucji monarchii), czyli \u017ceby \u017cycie publiczne t\u0119tni\u0142o autentycznym uczestnictwem obywateli proporcjonalnie do ich talent\u00f3w do kierowania czy te\u017c bycia kierowanym.<\/p>\r\n\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Pierwodruk: \u201eOpcja na Prawo\u201d, luty 2010, nr 2 (98), s<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O demokracji, demolatrii i tradycji – wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem dla \u201eOpcji na Prawo\u201d W europejskiej historiozofii od ko\u0144ca XIX wieku jest wyra\u017anie obserwowane przekonanie o post\u0119puj\u0105cym upadku cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Czy wed\u0142ug Pana Profesora jest to zwi\u0105zane z rozwojem idei demokratycznej, kt\u00f3ra zdaje si\u0119, \u017ce obecnie przybra\u0142a kszta\u0142t deifikacji w postaci demolatrii? Poniewa\u017c zawarte […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19620"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19620"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19620\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}