{"id":19548,"date":"2010-03-19T09:17:09","date_gmt":"2010-03-19T14:17:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=19548"},"modified":"2010-03-19T09:17:09","modified_gmt":"2010-03-19T14:17:09","slug":"na-zakupy-do-ubeckiej-katowni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=19548","title":{"rendered":"Na zakupy do ubeckiej katowni"},"content":{"rendered":"

Planami przebudowy domu Turka powinien zainteresowa\u0107 si\u0119 Wojew\u00f3dzki Komitet Rady Ochrony Pami\u0119ci Walki i M\u0119cze\u0144stwa, organ doradczy wojewody podlaskiego. Ale mimo monit\u00f3w do tej pory nic w tej sprawie nie zrobi\u0142<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Regionalny O\u015brodek Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Bia\u0142ymstoku w opinii w sprawie dawnej ubeckiej katowni w Augustowie stwierdzi\u0142, \u017ce nie ma podstaw, by dom Turka wpisa\u0107 do rejestru zabytk\u00f3w. Obecny w\u0142a\u015bciciel bezcennego historycznie budynku chce w nim urz\u0105dzi\u0107 sklep.<\/strong>
\r\n
\r\n– W rozumieniu ustawy o ochronie zabytk\u00f3w obiekt mo\u017cna uzna\u0107 za zabytkowy, je\u015bli posiada warto\u015bci historyczne, artystyczne lub naukowe. Po dog\u0142\u0119bnym rozpoznaniu stwierdzili\u015bmy, \u017ce dom Turka \u017cadnych z tych warto\u015bci, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cnia\u0142yby go spo\u015br\u00f3d innych obiekt\u00f3w tego typu, nie posiada – powiedzia\u0142a nam Iwona G\u00f3rska, dyrektor Regionalnego O\u015brodka Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Bia\u0142ymstoku, autorka ekspertyzy. G\u00f3rska podnosi, \u017ce budynek po wyprowadzeniu si\u0119 z niego UB zosta\u0142 przez w\u0142adze komunistyczne mocno przerobiony. – Milicja Obywatelska, kt\u00f3ra urz\u0119dowa\u0142a w domu Turka po UB, postara\u0142a si\u0119, aby zatrze\u0107 wszelkie \u015blady, i\u017c by\u0142o tam miejsce ka\u017ani, \u0142\u0105cznie z powa\u017cnymi przebudowami, g\u0142\u00f3wnie w \u015brodku. Instytut Pami\u0119ci Narodowej w dokumentach, kt\u00f3re posiadamy, pisze, \u017ce budynek zosta\u0142 pozbawiony przez MO warto\u015bci zabytkowych. My to fachowo potwierdzamy – dodaje dyrektor.
\r\n– To z\u0142a decyzja – uwa\u017ca Danuta Kaszlej, prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie. To jedna z organizacji, kt\u00f3re walcz\u0105 o uratowanie cennego historycznie obiektu przed zniszczeniem. – W tej ekspertyzie nie ma logiki. Pisze si\u0119 ca\u0142e stronice o niesamowitych warto\u015bciach historycznych budynku, a podsumowuje to wszystko stwierdzeniem, \u017ce nie nale\u017cy go wpisywa\u0107 do rejestru zabytk\u00f3w – m\u00f3wi Kaszlej.
\r\n– Nie jeste\u015bmy po tej czy po tamtej stronie sporu o dom Turka. Otrzymali\u015bmy od konserwatora zabytk\u00f3w pytanie, czy obiekt posiada warto\u015bci zabytkowe, i zgodnie z nasz\u0105 wiedz\u0105 i wymogami ustawy na nie odpowiedzieli\u015bmy – broni obiektywizmu ekspertyzy Iwona G\u00f3rska. – Rozumiem, jak \u017cyw\u0105 ran\u0105 jest sprawa domu Turka dla przedstawicieli organizacji patriotycznych, lecz te tragiczne wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w tym budynku, wed\u0142ug wyk\u0142adni ustawy nie stanowi\u0105 jego warto\u015bci historycznej. To jest miejsce pami\u0119ci i powinno by\u0107 chronione w my\u015bl ustawy o ochronie miejsc pami\u0119ci i m\u0119cze\u0144stwa Narodu Polskiego – zaznacza G\u00f3rska.
\r\nOstatecznie na wniosek przedstawicieli organizacji patriotycznych i kombatanckich konserwator zabytk\u00f3w postanowi\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Krajowego O\u015brodka Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w o uzupe\u0142nienie opinii w sprawie domu Turka. Bo brakuje w niej informacji, czy budynek posiada warto\u015bci artystyczne lub naukowe. – Prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce ta opinia b\u0119dzie zgodna z oczekiwaniem augustowskich \u015brodowisk kombatanckich, jest bardzo ma\u0142e – m\u00f3wi Zofia Cybulko, zast\u0119pca podlaskiego konserwatora zabytk\u00f3w. Odpowiedzi nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni.
\r\n
\r\nGdzie nie spojrze\u0107, Filipow<\/strong>
\r\nPlanami przebudowy domu Turka powinien zainteresowa\u0107 si\u0119 Wojew\u00f3dzki Komitet Rady Ochrony Pami\u0119ci Walki i M\u0119cze\u0144stwa, organ doradczy wojewody podlaskiego. Do jego zada\u0144 nale\u017cy m.in. „sprawowanie opieki nad miejscami walk i m\u0119cze\u0144stwa oraz trwa\u0142e upami\u0119tnianie zwi\u0105zanych z tymi miejscami fakt\u00f3w, wydarze\u0144 i postaci”. – Dom Turka jest miejscem pami\u0119ci narodowej, miejscem ubeckiej ka\u017ani, zwi\u0105zanym m.in. z ob\u0142aw\u0105 augustowsk\u0105 i dlatego Wojew\u00f3dzki Komitet Rady Ochrony Pami\u0119ci Walki i M\u0119cze\u0144stwa powinien otoczy\u0107 go ochron\u0105 – powiedzia\u0142a „Naszemu Dziennikowi” Zofia Cybulko.
\r\nOrganizacje patriotyczne zapowiedzia\u0142y, \u017ce ponownie zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 do tej instytucji. Raz to ju\u017c uczyni\u0142y, ich apele pozosta\u0142y jednak bez odpowiedzi. – B\u0119dziemy monitowa\u0107 Komitet Wojew\u00f3dzki ROPWiM, aby zacz\u0105\u0142 chroni\u0107 dom Turka przed pr\u00f3bami jego zniszczenia, bo to nale\u017cy do jego ustawowych obowi\u0105zk\u00f3w. A do tej pory nie zrobi\u0142 nic w tej sprawie – m\u00f3wi ks. Stanis\u0142aw Wysocki, prezes Zwi\u0105zku Pami\u0119ci Ofiar Ob\u0142awy Augustowskiej 1945 roku.
\r\nJak uda\u0142o nam si\u0119 ustali\u0107, wspomniana instytucja nie podj\u0119\u0142a do tej pory \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 w sprawie ochrony domu Turka – miejsca komunistycznej ka\u017ani. Trudno si\u0119 temu dziwi\u0107. Do niedawna wiceprzewodnicz\u0105cym Komitetu by\u0142 Krzysztof Filipow, dobrze znany Czytelnikom „Naszego Dziennika” by\u0142y ju\u017c dyrektor Muzeum Wojska w Bia\u0142ymstoku, kt\u00f3ry przez 20 lat urz\u0119dowania nie zmieni\u0142 w podleg\u0142ej mu plac\u00f3wce wystawy gloryfikuj\u0105cej Armi\u0119 Czerwon\u0105. Dopiero kilka tygodni temu Filipow zosta\u0142 odwo\u0142any z funkcji wiceprzewodnicz\u0105cego Komitetu Wojew\u00f3dzkiego Rady Ochrony Pami\u0119ci Walki i M\u0119cze\u0144stwa.
\r\nW zakresie planistycznym i inwestycyjnym dom Turka, jak i ca\u0142a dzia\u0142ka, na kt\u00f3rej on stoi (s\u0105 przes\u0142anki, by s\u0105dzi\u0107, \u017ce na tej posesji ubecy zakopywali cia\u0142a zamordowanych patriot\u00f3w), powinny by\u0107 chronione przez w\u0142adze Augustowa planem zagospodarowania przestrzennego miasta. Potwierdza to opinia w sprawie domu Turka Krajowego O\u015brodka Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w oraz konserwator zabytk\u00f3w. – W sprawie domu Turka w\u0142adze Augustowa poczyni\u0142y, w d\u0142ugim zakresie czasu, olbrzymie zaniedbania, je\u015bli chodzi o przeznaczenie tego budynku w planie zagospodarowania przestrzennego. Radni Augustowa ju\u017c wiele lat temu w tych planach dom Turka okre\u015blili jako obiekt przeznaczony na dzia\u0142alno\u015b\u0107 produkcyjn\u0105 lub handlow\u0105 – m\u00f3wi Zofia Cybulko. Jak zaznacza, przy handlowym przeznaczeniu budynku nie jest mo\u017cliwe, aby tam utworzy\u0107 muzeum. – Trzeba w planach zagospodarowania przeznaczy\u0107 ten obiekt na muzeum i tak go chroni\u0107. Przecie\u017c w tych planach mo\u017cna nawet umie\u015bci\u0107 szczeg\u00f3\u0142y takie, jak np. nazwa muzeum – podkre\u015bla konserwator zabytk\u00f3w.
\r\nW \u015bwietle tych informacji zaskakuj\u0105co brzmi\u0105 deklaracje miasta, kt\u00f3re od kilku lat twierdzi, \u017ce chce odkupi\u0107 dom Turka, by urz\u0105dzi\u0107 tam muzeum. Dlaczego do tej pory augustowscy radni nie zmienili przeznaczenia obiektu w planach zagospodarowania? Tajemnic\u0119 t\u0119 rozwik\u0142a\u0142 w wypowiedzi udzielonej dziennikarzom Andrzej Kurczy\u0144ski, przewodnicz\u0105cy rady miasta. Stwierdzi\u0142 on, \u017ce takie rozwi\u0105zanie jednak nie wchodzi w gr\u0119, bo miasta nie sta\u0107 na wyp\u0142at\u0119 milionowych rekompensat, kt\u00f3rych za zmian\u0119 przeznaczenia obiektu (z handlowego na muzealny) na pewno za\u017c\u0105da jego obecny w\u0142a\u015bciciel.
\r\nW\u0142adze samorz\u0105dowe Augustowa powo\u0142a\u0142y specjalny zesp\u00f3\u0142 negocjacyjny, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodz\u0105 m.in. burmistrz i przedstawiciele organizacji patriotycznych, takich jak Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, Zwi\u0105zek Sybirak\u00f3w, Zwi\u0105zek Pami\u0119ci Ofiar Ob\u0142awy Augustowskiej 1945 roku oraz \u015awiatowy Zwi\u0105zek \u0179o\u0142nierzy AK. Zesp\u00f3\u0142 prowadzi rozmowy z przedsi\u0119biorc\u0105 W\u0142odzimierzem Kudraszewem, obecnym w\u0142a\u015bcicielem domu Turka, w sprawie odkupienia b\u0105d\u017a zamiany tego obiektu na inn\u0105 nieruchomo\u015b\u0107. Przedsi\u0119biorca chce przebudowa\u0107 miejsce komunistycznej ka\u017ani, w kt\u00f3rego posadzki wsi\u0105k\u0142a krew wielu patriot\u00f3w, na pawilon handlowy. Burmistrz przedstawi\u0142 biznesmenowi ofert\u0119 zamiany cennego historycznie obiektu na inn\u0105 dzia\u0142k\u0119, ale ten odm\u00f3wi\u0142.
\r\nW latach 1939-1941 dom Turka wybrali na swoj\u0105 siedzib\u0119 funkcjonariusze krwawego NKWD. Tu torturowali polskich patriot\u00f3w. Nast\u0119pnie w latach 1944-1956 w budynku mie\u015bci\u0142 si\u0119 Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Augustowie. W tym czasie w domu Turka dokonywano brutalnych przes\u0142ucha\u0144 m.in. os\u00f3b zatrzymanych podczas ob\u0142awy augustowskiej. Wpisanie domu Turka do rejestru zabytk\u00f3w ostatecznie zabezpieczy\u0142oby budynek przed zniszczeniem czy zatarciem jego wyj\u0105tkowego charakteru. Organizacje patriotyczne chc\u0105 te\u017c, by powsta\u0142o tu pierwsze w Polsce muzeum komunistycznej zbrodni.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Adam Bia\u0142ous<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Planami przebudowy domu Turka powinien zainteresowa\u0107 si\u0119 Wojew\u00f3dzki Komitet Rady Ochrony Pami\u0119ci Walki i M\u0119cze\u0144stwa, organ doradczy wojewody podlaskiego. Ale mimo monit\u00f3w do tej pory nic w tej sprawie nie zrobi\u0142 Regionalny O\u015brodek Bada\u0144 i Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Bia\u0142ymstoku w opinii w sprawie dawnej ubeckiej katowni w Augustowie stwierdzi\u0142, \u017ce nie ma podstaw, by dom […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[98,52,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19548"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19548"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19548\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}